Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 221Soru →

Bir işletme, 01.04.202501.04.2025 tarihinde üretim tesisinde kullanmak üzere 600.000600.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeli ile bir sanayi tipi soğutma sistemi satın almıştır. Varlığın faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme amortisman hesaplamalarında 'Azalan Bakiyeler Yöntemi'ni tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 144.000144.000

Cevap

Azalan bakiyeler yöntemiyle hesaplanan ikinci yıl amortisman tutarı 144.000 TL'dir.
Varlığın faydalı ömrü 5 yıl olduğu için normal amortisman oranı %20'dir. Azalan bakiyeler yöntemi tercih edildiğinden, bu oran iki katına çıkarılarak %40 olarak uygulanır. 2025 yılı için 600.000 TL üzerinden 240.000 TL amortisman ayrılır. 2026 yılına gelindiğinde ise varlığın net defter değeri 360.000 TL'ye (600.000 - 240.000) düşmüştür. Bu değer üzerinden %40 oranı uygulandığında (360.000 x 0,40) 144.000 TL amortisman tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının hesaplanması
%40\%40
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (1/5=%201 / 5 = \%20) iki katı olarak uygulanır (2×%20=%402 \times \%20 = \%40).
2
2025 yılı (birinci yıl) amortismanının hesaplanması
240.000240.000 TL
İlk yıl amortismanı maliyet bedeli üzerinden hesaplanır: 600.000×%40=240.000600.000 \times \%40 = 240.000 TL.
3
2026 yılı başındaki net defter değerinin bulunması
360.000360.000 TL
İkinci yıl amortismanı, varlığın kalan değeri üzerinden hesaplanır: 600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL.
4
2026 yılı (ikinci yıl) amortismanının hesaplanması
144.000144.000 TL
Net defter değeri üzerinden oran uygulanır: 360.000×%40=144.000360.000 \times \%40 = 144.000 TL.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak amortisman oranı, normal oranın iki katıdır.
2
İkinci yılın amortismanını hesaplamadan önce, birinci yıl sonunda varlığın değerinden ayrılan amortismanı düşerek kalan değeri (net defter değeri) bulmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın binek otomobil olması durumunda kıst amortisman uygulamasının etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 222Soru →

İşletme, 2025 yılında (X) Anonim Şirketinin sermayesinin %20\%20'sini temsil eden hisse senetlerini 1.000.0001.000.000 TL maliyet bedeli ile satın alarak "242 İştirakler" hesabına kaydetmiştir. 2025 yılı dönem sonunda bu hisse senetlerinin borsa değerinin 920.000920.000 TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve gerekli karşılık ayrılmıştır. 2026 yılı içerisinde bu hisse senetlerinin yarısı 480.000480.000 TL'ye banka aracılığıyla satılmıştır. 2026 yılı dönem sonu itibarıyla işletmenin elinde kalan iştirak hisselerinin borsa değerinin 430.000430.000 TL olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin 2026 yılı dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (B) 30.00030.000 / 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (A) 30.00030.000

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 30.00030.000 TL tutarında alacaklandırılması gerekmektedir.
İşletmenin elinde kalan iştirak hisselerinin maliyeti 500.000500.000 TL iken piyasa değeri 430.000430.000 TL'ye düşmüştür. Bu durum, toplamda 70.00070.000 TL karşılık ayrılması gerektiğini gösterir. Ancak, 2025 yılından devreden ve satış sonrası kalan 40.00040.000 TL'lik bir karşılık bakiyesi zaten mevcuttur. Bu nedenle, 'tamamlama yöntemi' ve 'İhtiyatlılık Kavramı' uyarınca sadece eksik kalan 30.00030.000 TL tutarında ilave karşılık ayrılarak ilgili gider ve karşılık hesabı çalıştırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
2025 yılı sonunda ayrılan toplam karşılık tutarını belirleme
1.000.000−920.000=80.0001.000.000 - 920.000 = 80.000 TL
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki olumsuz fark kadar karşılık ayrılır.
2
2026 yılındaki satış sonrası kalan karşılık bakiyesini hesaplama
80.000/2=40.00080.000 / 2 = 40.000 TL
Hisselerin yarısı satıldığında, bu hisselere isabet eden karşılık tutarı da satış kaydı sırasında kapatılır. Kalan hisselerin maliyeti 500.000500.000 TL'dir.
3
2026 yılı dönem sonunda olması gereken toplam karşılık tutarını hesaplama
500.000−430.000=70.000500.000 - 430.000 = 70.000 TL
Eldeki kalan hisselerin maliyeti (500.000500.000 TL) ile güncel borsa değeri (430.000430.000 TL) arasındaki farktır.
4
Dönem sonunda yapılması gereken ilave karşılık kaydını belirleme
70.000−40.000=30.00070.000 - 40.000 = 30.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, hesapta zaten 40.00040.000 TL bakiye olduğundan, sadece aradaki fark (30.00030.000 TL) kadar ilave kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık (Prudence) Kavramı ve Tamamlama Yöntemi
Soru 223Soru →

İşletme, sermaye payı %25\%25 olan ve "242 İştirakler" hesabında 400.000400.000 TL maliyet bedeliyle izlenen pay senetlerinin tamamını 460.000460.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır.

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 60.00060.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul Kıymet Satış Karları hesabının 60.00060.000 TL tutarında alacaklandırılması gerekir.
Satış sonucunda elde edilen bedel (460.000460.000 TL), iştirakin kayıtlı maliyet değerinden (400.000400.000 TL) yüksek olduğu için aradaki 60.00060.000 TL'lik fark bir kardır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlık satışlarından elde edilen karlar '645 Menkul Kıymet Satış Karları' hesabının alacağında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap sınıflamasının kontrol edilmesi
%25\%25 pay oranı
%10\%10 ile %50\%50 arasındaki pay oranları iştirak olarak nitelendirilir ve "242 İştirakler" hesabında izlenir.
2
Satış karının hesaplanması
460.000−400.000=60.000460.000 - 400.000 = 60.000 TL
Satış bedeli ile maliyet (defter) bedeli arasındaki olumlu fark Menkul Kıymet Satış Karı'dır.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
102 Borç, 242 Alacak, 645 Alacak
Banka yoluyla tahsilat yapıldığı için varlık artışı (102) borca, iştirak elden çıkarıldığı için varlık azalışı (242) alacağa ve kar oluştuğu için gelir artışı (645) alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İştirak Satış Kazancının Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Satış bedeli ile maliyet bedeli arasındaki farkın bir kar mı yoksa zarar mı olduğunu belirleyin.
2
Kar oluşması durumunda Tekdüzen Hesap Planı'nda menkul kıymetler için hangi gelir hesabının kullanıldığını hatırlayın.
3
Gelir hesaplarının işleyiş kuralı gereği kar tutarının hesabın alacak tarafına yazılması gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin değer düşüklüğü karşılığı ayrıldıktan sonraki satış işlemlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 224Soru →

Bir işletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme, amortisman hesaplamasında "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni tercih etmiştir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılı dönem sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120.000120.000

Cevap

120.000120.000 TL amortisman ayrılmalıdır.
İşletme binek otomobil satın aldığı için kıst amortisman uygulamak zorundadır. Ekim ayında alınan taşıt için yıl sonunda 33 aylık (Ekim-Kasım-Aralık) amortisman ayrılır. Azalan bakiyeler yöntemi seçildiği için oran normal oranın (%20\%20) iki katı olan %40\%40 olarak alınır. 1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL (yıllık tutar). Kıst hesaplaması yapıldığında ise 480.000×(3/12)=120.000480.000 \times (3/12) = 120.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Normal amortisman oranını ve azalan bakiyeler oranını belirle.
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.
2
Yıllık toplam amortisman tutarını hesapla.
1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL
Amortisman tutarı, varlığın net defter değeri üzerinden ilgili oran ile çarpılarak bulunur.
3
Binek otomobil için kıst amortisman tutarını hesapla.
480.000/12×3=120.000480.000 / 12 \times 3 = 120.000 TL
Vergi Usul Kanunu uyarınca binek otomobillerde, iktisap edilen ilk yıl için tam ay esasına göre (Ekim, Kasım, Aralık olmak üzere 3 ay) kıst amortisman uygulanır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi ile kıst amortisman hesaplaması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 225Soru →

İşletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde genel yönetim hizmetlerinde kullanmak üzere 200.000200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeli ile bir büro mobilyası satın almıştır. Faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenen bu demirbaş için 'Azalan Bakiyeler Yöntemi'ne göre amortisman ayrılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı dönem sonunda ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 48.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı dönem sonunda ayıracağı amortisman tutarı 48.000 TL'dir.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal oranın iki katı (%20×2=%40\%20 \times 2 = \%40) olarak alınır. 20242024 yılında 200.000200.000 TL üzerinden 80.00080.000 TL amortisman ayrılır. 20252025 yılına gelindiğinde, varlığın net defter değeri 120.000120.000 TL'ye düşmüştür. Bu değer üzerinden %40\%40 oranı uygulandığında (120.000×0,40120.000 \times 0,40), 2025 yılı amortisman gideri 48.00048.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.
2
Birinci yıl (2024) amortisman tutarının hesaplanması
200.000×%40=80.000200.000 \times \%40 = 80.000 TL
İlk yıl amortismanı, varlığın toplam maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
İkinci yıl (2025) başı net defter değerinin bulunması
200.000−80.000=120.000200.000 - 80.000 = 120.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, birikmiş amortismanların maliyetten düşülmesiyle elde edilen net değer üzerinden hesaplanır.
4
İkinci yıl (2025) amortisman tutarının hesaplanması
120.000×%40=48.000120.000 \times \%40 = 48.000 TL
2025 yılı net değeri üzerinden belirlenen amortisman oranı uygulanarak dönem gideri bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi (Hızlandırılmış Amortisman)
Soru 226Soru →

İşletme, 01.01.202501.01.2025 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.000.0001.000.000 TL maliyet bedeli ile bir sanayi makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme azalan bakiyeler (hızlandırılmış) yöntemine göre amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, makinenin 20262026 yılı sonundaki net defter değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000360.000

Cevap

İkinci yılın sonundaki net defter değeri 360.000360.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, makinenin maliyet bedeli olan 1.000.0001.000.000 TL'den, ilk yıl ayrılan 400.000400.000 TL ve ikinci yıl ayrılan 240.000240.000 TL amortismanın (toplam 640.000640.000 TL birikmiş amortisman) çıkarılmasıyla ulaşılan 360.000360.000 TL'lik kalan değerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
Birinci yıl (20252025) amortismanının hesaplanması
1.000.000×1.000.000 \times %40 = 400.000 TL.
İlk yıl amortismanı maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
İkinci yıla devreden net defter değerinin bulunması
1.000.000−400.000=600.0001.000.000 - 400.000 = 600.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın amortismanı net defter değeri üzerinden hesaplanır.
4
İkinci yıl (20262026) amortismanının hesaplanması
600.000×600.000 \times %40 = 240.000 TL.
İkinci yıl amortismanı, bir önceki yıldan kalan net defter değeri üzerinden hesaplanır.
5
İkinci yıl sonu net defter değerinin hesaplanması
600.000−240.000=360.000600.000 - 240.000 = 360.000 TL.
Net defter değeri, varlığın kayıtlı değerinden o güne kadar ayrılmış tüm birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminde Net Defter Değeri Üzerinden Amortisman Hesaplama

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yönteminden normal amortisman yöntemine geçiş (metot değişikliği) durumundaki hesaplamaları gözden geçirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, ikinci yıl sonundaki net defter değeri formül ile de bulunabilir: Maliyet×(1−Oran)YılMaliyet \times (1 - Oran)^{Yıl} yani 1.000.000×(1−0,40)2=1.000.000×0,36=360.0001.000.000 \times (1 - 0,40)^2 = 1.000.000 \times 0,36 = 360.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 227Soru →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kesintisiz enerji akışını sağlamak amacıyla 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir yüksek kapasiteli transformatör merkezi satın almıştır. Varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen diğer harcamalar şöyledir:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye ve sigorta gideri (KDV hariç)15.00015.000
Transformatörün yerleştirileceği özel beton platform inşaatı25.00025.000
Montaj, kurulum ve test çalıştırması giderleri10.00010.000
Sistemi kullanacak personele verilen teknik eğitim bedeli5.0005.000
Genel yönetim giderlerinden bu yatırıma paylaştırılan tutar8.0008.000

Bu bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde transformatörün "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 550.000550.000

Cevap

550.000550.000 TL
Transformatörün maliyet bedeli; fatura bedeli olan 500.000500.000 TL'ye, varlığın işletmeye getirilmesi için yapılan 15.00015.000 TL nakliye/sigorta, varlığın teknik gereksinimi olan 25.00025.000 TL beton platform ve son olarak çalışır hale getirilmesi için zorunlu olan 10.00010.000 TL montaj giderinin eklenmesiyle 550.000550.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın ana alış bedelini belirle.
500.000500.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura üzerindeki çıplak alış bedelidir.
2
Varlığın kullanıma hazır hale getirilmesi için zorunlu olan ek maliyetleri tespit et.
15.000+25.000+10.000=50.00015.000 + 25.000 + 10.000 = 50.000 TL
Nakliye/sigorta, özel platform (yer hazırlığı) ve montaj/test giderleri, varlığın iktisadi değerini artıran ve çalışması için zorunlu unsurlardır.
3
Maliyete dahil edilmeyecek (gider yazılacak) unsurları ayıkla.
KDV, Eğitim (5.0005.000 TL) ve Genel Yönetim Payı (8.0008.000 TL)
Personel eğitimi varlığın değil personelin yetkinliği ile ilgilidir; genel yönetim giderleri ise doğrudan varlığın edinimiyle ilişkilendirilemez.
4
Toplam maliyet bedelini hesapla.
500.000+50.000=550.000500.000 + 50.000 = 550.000 TL
Zorunlu tüm unsurların alış bedeline eklenmesiyle nihai defter değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli Esası

İpuçları

1
Maliyet bedeli; varlığın satın alma fiyatı ile kullanıma hazır hale getirilinceye kadar yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
KDV gibi indirilebilir vergileri ve personel eğitimi gibi işletme içi operasyonel giderleri listeden eleyin.
3
Transformatörün çalışması için şart olan beton platform ve montaj giderlerini mutlaka ana bedele eklemelisiniz.

Daha Fazla Pratik

İthal edilen bir duran varlık için ödenen gümrük vergileri ve KDV'nin maliyet unsuru olup olmadığını tartışan bir soru çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Harcamaları 'Zorunlu/Aktifleştirilebilir' ve 'Zorunlu Olmayan/Gider' olarak ikiye ayırın: Aktifleştirilebilir: 500.000500.000 (Alış) + 15.00015.000 (Nakliye) + 25.00025.000 (Platform) + 10.00010.000 (Montaj) = 550.000550.000 TL.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 228Soru →

İşletme, maliyet bedeli 300.000300.000 TL ve birikmiş amortismanı 180.000180.000 TL olan bir büro makinesini, yerine yenisini almak amacıyla 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar hesabı 30.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletme duran varlığı yenilemek amacıyla sattığı için elde edilen 30.000 TL tutarındaki kâr, 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmelidir.
Satış sonucunda elde edilen kâr (150.000−120.000=30.000150.000 - 120.000 = 30.000 TL), işletme yönetiminin varlığı yenileme kararı olması nedeniyle gelir kaydedilmez. Bu kâr, pasifte '549 Özel Fonlar' hesabında izlenir. Dolayısıyla ilgili hesap alacaklandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net defter değerini hesapla
300.000−180.000=120.000300.000 - 180.000 = 120.000 TL
Varlığın bilançodaki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış kârı veya zararını belirle
150.000−120.000=30.000150.000 - 120.000 = 30.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr elde edilmiştir.
3
Yenileme fonu şartını kontrol et
Kâr 549 Özel Fonlar hesabına aktarılmalıdır.
Soruda belirtilen 'yenisini almak amacıyla' ifadesi, kârın gelir tablosuna değil bilançoda bir fon hesabına alınmasını gerektirir.
4
KDV ve toplam tahsilatı hesapla
KDV: 30.00030.000 TL, Toplam: 180.000180.000 TL
Satış bedeli üzerinden %20 KDV hesaplanır ve peşin satış olduğu için kasa hesabına giriş yapılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328-329)
Soru 229Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı, kayıtlı maliyeti 400.000400.000 TL ve birikmiş amortismanı 250.000250.000 TL olan bir sanayi makinesini 200.000200.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış işleminden elde edilen 50.00050.000 TL tutarındaki kar, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Varlığın maliyeti 400.000400.000 TL, birikmiş amortismanı 250.000250.000 TL olduğu için net defter değeri 150.000150.000 TL'dir. 200.000200.000 TL'ye satılan bu varlıktan 50.00050.000 TL kar elde edilmiştir. Bu kar tutarı, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
400.000−250.000=150.000400.000 - 250.000 = 150.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyetten birikmiş amortisman düşülür.
2
Satış Kar/Zarar durumunu belirle
200.000−150.000=50.000200.000 - 150.000 = 50.000 TL (Kar)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kardır.
3
KDV tutarını hesapla
200.000×0,20=40.000200.000 \times 0,20 = 40.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, alıcıdan tahsil edilmek üzere kaydedilir.
4
Yevmiye kaydını oluştur
Borç: 100 Kasa (240.000240.000), 257 Birikmiş Amortisman (250.000250.000); Alacak: 253 Tesis Mak. Cihaz (400.000400.000), 391 Hesaplanan KDV (40.00040.000), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar (50.00050.000)
Varlık ve amortisman hesapları kapatılır, KDV ve kar ilgili hesaplara kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) ile satış bedeli karşılaştırılarak kar veya zarar tespit edilir.

Daha Fazla Pratik

Varlığın satışından elde edilen karın yeni bir varlık alımı için 'Yenileme Fonu'na alınması durumundaki muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 230Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullandığı bir taşıta ilişkin şu bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Maliyet Bedeli200.000200.000 TL
Birikmiş Amortismanlar140.000140.000 TL

İşletme bu taşıtı 90.00090.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satıştan elde edilen 30.00030.000 TL tutarındaki kar, '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletmenin sattığı taşıtın maliyet bedeli 200.000200.000 TL, birikmiş amortismanı ise 140.000140.000 TL'dir. Bu durumda taşıtın net defter değeri 60.00060.000 TL (200.000−140.000200.000 - 140.000) olmaktadır. Taşıt 90.00090.000 TL'ye satıldığına göre, işletme 30.00030.000 TL (90.000−60.00090.000 - 60.000) satış karı elde etmiştir. Bu kar tutarı '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabının alacağına kaydedilerek muhasebeleştirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net defter değerini hesaplayınız.
200.000−140.000=60.000200.000 - 140.000 = 60.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini belirleyerek kar veya zarar durumunu saptamak için.
2
Satış fiyatı ile net defter değerini karşılaştırarak kar/zarar tutarını bulunuz.
90.000−60.000=30.00090.000 - 60.000 = 30.000 TL (Kar)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için işletme bu işlemden kar elde etmiştir.
3
Satış bedeli üzerinden KDV tutarını hesaplayınız.
90.000×%20=18.00090.000 \times \%20 = 18.000 TL
Satış işlemi üzerinden hesaplanan KDV'nin ayrıca kaydedilmesi zorunludur.
4
Hesaplanan kârı ilgili gelir hesabına kaydediniz.
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına 30.00030.000 TL alacak kaydı.
Duran varlık satış karları Tekdüzen Hesap Planı gereği bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Karının Hesaplanması ve Muhasebeleştirilmesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 231Soru →

İşletme, sermayesi 2.000.0002.000.000 TL olan (Z) Anonim Şirketi’nin %30\%30 payına sahiptir ve bu payları "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. (Z) A.Ş. sermayesini 500.000500.000 TL'si iç kaynaklardan (bedelsiz), 1.000.0001.000.000 TL'si ise nakit karşılığı (bedelli) olmak üzere toplam 1.500.0001.500.000 TL artırma kararı almıştır. İşletme, bedelli artırıma payı oranında katılmayı taahhüt etmiş; aynı dönemde (Z) A.Ş. tarafından duyurulan 200.000200.000 TL'lik toplam nakit kâr payının ise işletmeye düşen kısmının sermaye taahhüt borcuna mahsup edilmesine karar verilmiştir.

Buna göre, tüm bu işlemlerin sonucunda "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (-)" hesabının alacak kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240.000240.000

Cevap

Mahsup işlemi sonrasında hesabın alacak kalanı 240.000240.000 TL olur.
İşletme, sadece nakit karşılığı yapılan bedelli sermaye artırımı tutarı olan 1.000.0001.000.000 TL üzerinden %30\%30 payı oranında (300.000300.000 TL) sermaye taahhüdünde bulunur. Bedelsiz artırımlar sermaye taahhüdü oluşturmaz. Aynı dönemde hak kazanılan 60.00060.000 TL tutarındaki (200.000×%30200.000 \times \%30) temettü alacağı, taahhüt borcuna mahsup edildiğinde, pasif karakterli (eksi aktif) olan "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri" hesabının alacak bakiyesi bu tutar kadar azalır ve 240.000240.000 TL'ye düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Bedelli sermaye artırımına ilişkin taahhüt tutarının hesaplanması
1.000.000×0,30=300.0001.000.000 \times 0,30 = 300.000 TL
Sadece nakit karşılığı yapılan (bedelli) artırım için sermaye taahhüdü oluşur.
2
İşletmenin payına düşen nakit temettü (kâr payı) alacağının hesaplanması
200.000×0,30=60.000200.000 \times 0,30 = 60.000 TL
Genel kurulda kararlaştırılan toplam kâr payı üzerinden işletmenin sermaye payı oranında alacak tahakkuk eder.
3
Mahsup işleminin muhasebeleştirilmesi
243 hesabı borçlandırılır (60.00060.000 TL), 132 hesabı alacaklandırılır (60.00060.000 TL).
Temettü alacağı, mevcut sermaye taahhüt borcundan düşülerek borç yükümlülüğü azaltılır.
4
Hesap kalanının belirlenmesi
300.000300.000 (Alacak) - 60.00060.000 (Borç) = 240.000240.000 TL Alacak Kalanı
Başlangıçtaki taahhüt kaydı ile mahsup kaydı arasındaki fark hesabın son bakiyesini verir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda sermaye taahhütlerinin (243) bedelli sermaye artırımlarında oluşması ve temettü alacaklarıyla mahsup edilebilmesi.

Daha Fazla Pratik

İştirak paylarının satışında ortaya çıkan satış kârlarının vergi mevzuatı açısından (istisna kuralları) nasıl değerlendirildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 232Soru →

İşletme, 5 yıl süreyle kiraladığı bir pazarlama ofisinin iç dekorasyonu ve tesisatı için 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV tutarında harcama yapmıştır. Bu harcamaların kira süresi sonunda mülk sahibine bırakılacağı belirtilmiştir. Buna göre, normal amortisman (eşit tutarlı) yöntemi uygulandığında, söz konusu varlık için ilk yıl ayrılması gereken amortisman (itfa payı) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000 TL

Cevap

İşletmenin ilk yıl ayırması gereken amortisman tutarı 30.00030.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki 30.00030.000 TL tutarı, varlığın net maliyeti olan 150.000150.000 TL'nin 5 yıllık kira süresine bölünmesiyle elde edilmiştir (150.000/5=30.000150.000 / 5 = 30.000). Muhasebe ilkelerine göre, kiralık bir mülke yapılan ve kira sonunda orada kalacak olan değer artırıcı harcamalar '264 Özel Maliyetler' hesabında aktifleştirilir ve kira süresi boyunca itfa edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedelini belirle.
Maliyet Bedeli = 150.000150.000 TL
Amortisman hesaplamasında KDV (katma değer vergisi) maliyet bedeline dahil edilmez, 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir.
2
Amortisman oranını veya süresini tespit et.
Faydalı Ömür = 5 yıl (Veya Oran = 1/5=%201 / 5 = \%20)
Özel maliyetlerde itfa süresi kira süresidir (bu soruda 5 yıl).
3
Yıllık amortisman tutarını hesapla.
150.000/5=30.000150.000 / 5 = 30.000 TL
Normal amortisman yönteminde maliyet tutarı her yıl eşit miktarda itfaya tabi tutulur.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetler ve İtfa Hesaplaması
Tahmini Süre:45s
Soru 233Soru →

Bir işletme, üretim hattında kullanılmak üzere 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bilgisayarlı bir dokuma makinesi satın almıştır. Varlığın işletmeye getirilmesi ve üretime hazır hale getirilmesi sürecinde aşağıdaki harcamalar yapılmıştır:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye Gideri8.0008.000
Taşıma Sigortası3.0003.000
Montaj ve Teknik Kurulum Gideri12.00012.000
Makineyi kullanacak personele verilen eğitim gideri5.0005.000

Buna göre, söz konusu maddi duran varlığın Tekdüzen Hesap Planı'na göre aktife kaydedilmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 273.000273.000

Cevap

Maddi duran varlığın aktife kaydedilmesi gereken maliyet bedeli 273.000273.000 TL'dir.
Varlık maliyet bedeli, alış fiyatına (250.000250.000) ek olarak nakliye (8.0008.000), taşıma sigortası (3.0003.000) ve montaj giderlerinin (12.00012.000) eklenmesiyle 273.000273.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Maliyete dahil edilecek unsurların belirlenmesi
Alış bedeli (250.000250.000), Nakliye (8.0008.000), Sigorta (3.0003.000) ve Montaj (12.00012.000) kalemleri maliyete dahil edilir.
Muhasebe standartları ve VUK uyarınca, bir varlığın aktife alınması için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyet bedelini oluşturur.
2
Dönem gideri ve indirilecek KDV kalemlerinin ayrılması
Personel eğitimi (5.0005.000) dönem gideri olarak, KDV (50.00050.000) ise indirilecek KDV olarak takip edilir.
Varlığın performansını artıran değil, varlığı kullanacak kişilerin yetkinliğini artıran eğitim giderleri aktifleştirilmez; KDV ise işletme için bir maliyet değil, devlete ödenecek vergiden mahsup edilecek bir unsurdur.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
250.000+8.000+3.000+12.000=273.000250.000 + 8.000 + 3.000 + 12.000 = 273.000 TL.
Varlık maliyetine eklenen kalemlerin aritmetik toplamıdır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

Daha Fazla Pratik

Maliyet bedeline dahil edilmeyen ancak varlığın ömrünü veya verimliliğini artıran sonraki harcamaların (kapital harcamalar) muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 234Soru →

Bir işletme, üretim bandında kullanılmak üzere 200.000200.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir lazer kesim tezgahı satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin yapılan diğer harcamalar şöyledir:

Harcama TürüTutar
Nakliye Gideri5.0005.000 TL
Taşıma Sigortası3.0003.000 TL
Montaj ve Kurulum Gideri12.00012.000 TL
Operatör Eğitim Gideri4.0004.000 TL

Verilen bilgilere göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde bu lazer kesim tezgahının '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220.000220.000 TL

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli, alış bedeli ile birlikte nakliye, sigorta ve montaj giderlerinin toplamı olan 220.000220.000 TL'dir.
Maddi duran varlıkların ediniminde maliyet bedeli, varlığın alış bedeli ile birlikte nakliye, gümrük vergileri, taşıma sigortası, kurulum ve montaj gibi varlığı kullanılabilir hale getirmek için katlanılan doğrudan giderleri kapsar. Bu senaryoda 200.000200.000 TL fatura bedeline 5.0005.000 TL nakliye, 3.0003.000 TL sigorta ve 12.00012.000 TL montaj eklenerek 220.000220.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Aktifleştirilecek maliyet unsurlarının belirlenmesi
Alış bedeli (200.000200.000), Nakliye (5.0005.000), Sigorta (3.0003.000) ve Montaj (12.00012.000) kalemleri maliyete dahil edilmelidir.
VUK ve TMS uyarınca maddi duran varlıklar, kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan zorunlu harcamalarla değerlenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek kalemlerin ayrıştırılması
KDV (40.00040.000) ve Operatör Eğitim Gideri (4.0004.000) maliyete eklenmez.
KDV indirilecek bir vergi yükümlülüğüdür; personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumu ile ilgili olmayıp faaliyet dönemi gideridir.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
200.000+5.000+3.000+12.000=220.000200.000 + 5.000 + 3.000 + 12.000 = 220.000 TL
Doğrudan ilgili tüm maliyetler toplandığında varlığın bilançoya girecek değeri elde edilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda maliyet bedeli; alış bedeli ile varlığın işyerine getirilmesi ve çalışır duruma getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar ancak KDV ve eğitim giderlerini içermez.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 235Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir taşıtı satmıştır. Taşıtın kayıtlı maliyet bedeli 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı ise 180.000180.000 TL'dir. Taşıt 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satılmış ve elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20242024 yılı Mart ayında 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle benzer nitelikte yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. Buna göre, 20242024 yılı sonu itibarıyla işletme mizanında "549 Özel Fonlar" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000 TL

Cevap

Yenileme fonunun 20242024 yılı sonu bakiyesi 30.00030.000 TL'dir.
İşletme taşıt satışından 130.000130.000 TL kâr elde etmiş ve bu tutarı 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydetmiştir. 20242024 yılında alınan 500.000500.000 TL değerindeki yeni taşıtın yıllık amortismanı 100.000100.000 TL'dir. Bu amortisman tutarı fon hesabının borcuna kaydedilerek mahsup edildiğinde, fon hesabının alacak bakiyesi 30.00030.000 TL olarak kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski taşıtın satışından elde edilen kârı hesaplayınız.
Satış Kârı = Satış Bedeli - (Maliyet - Birikmiş Amortisman) = 250.000−(300.000−180.000)=130.000250.000 - (300.000 - 180.000) = 130.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, varlığın net defter değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu farktır.
2
Yeni alınan taşıtın ilk yıl (20242024) amortisman giderini hesaplayınız.
Amortisman Gideri = Maliyet / Faydalı Ömür = 500.000/5=100.000500.000 / 5 = 100.000 TL.
Yenileme fonu kullanıldığında, yeni varlığın amortismanı doğrudan gider yazılmak yerine fondan mahsup edilir.
3
Fonda kalan bakiyeyi belirleyiniz.
Bakiye = Fonun Başlangıç Tutarı - Mahsup Edilen Amortisman = 130.000−100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL.
Fondaki tutar amortismanı karşılamaya yettiği sürece fon hesabı alacak bakiyesi vermeye devam eder.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderleri ile mahsup edilerek yok edilir.

İpuçları

1
Önce satış kârını hesaplayarak işe başlayın.
2
Yeni alınan varlığın ilk yıl amortismanını hesaplayın ve bu tutarın fondan düşülmesi gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni taşıtın amortismanı fondaki tutardan daha fazla olsaydı, fonun bakiyesi nasıl etkilenirdi?
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 236Soru →

İşletme, 11 Ağustos 20242024 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 3.000.0003.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup amortisman hesaplamalarında "Azalan Bakiyeler" (Hızlandırılmış) yöntemi seçilmiştir. Buna göre, işletmenin 20252025 yılı dönem sonu bilançosunda bu taşıta ilişkin yer alacak "Birikmiş Amortismanlar (-)" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.220.0001.220.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonu itibarıyla birikmiş amortisman bakiyesi 1.220.0001.220.000 TL'dir.
Doğru tutar olan 1.220.0001.220.000 TL; 2024 yılında 5 aylık kullanım süresi için hesaplanan 500.000500.000 TL'lik kıst payı ile 2025 yılında kalan net değer (3.000.000−1.200.000=1.800.0003.000.000 - 1.200.000 = 1.800.000 TL) üzerinden %40 oranında hesaplanan 720.000720.000 TL'lik tutarın toplamından oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20×2=\%20 \times 2 = %40
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı (ilk yıl) amortisman giderinin hesaplanması
Tam Yıl: 3.000.000×0,40=1.200.0003.000.000 \times 0,40 = 1.200.000 TL; Kıst (5 ay): (1.200.000/12)×5=500.000(1.200.000 / 12) \times 5 = 500.000 TL
Binek otomobillerde ilk yıl, kullanıldığı ay sayısına göre kıst amortisman ayrılır (Ağustos-Aralık: 5 ay).
3
2025 yılı (ikinci yıl) amortisman matrahının ve giderinin hesaplanması
Matrah: 3.000.000−1.200.000=1.800.0003.000.000 - 1.200.000 = 1.800.000 TL; 2025 Gideri: 1.800.000×0,40=720.0001.800.000 \times 0,40 = 720.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın matrahı, maliyetten ilk yılın (kıst olsa dahi) tam yıllık payı düşülerek bulunur.
4
Toplam birikmiş amortismanın hesaplanması
500.000+720.000=1.220.000500.000 + 720.000 = 1.220.000 TL
Birikmiş amortismanlar hesabı, varlık için o güne kadar ayrılan tüm payların toplamını gösterir.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi ile kıst amortismanın birlikte uygulanması ve matrah tespiti.
Soru 237Soru →

Bir işletme, veri merkezinin enerji sürekliliğini sağlamak amacıyla 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir yüksek kapasiteli kesintisiz güç kaynağı (UPS) sistemi satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin diğer bilgiler şu şekildedir:

Harcama TürüTutar (TL)
Nakliye Giderleri6.0006.000
Kurulum ve Montaj Giderleri4.0004.000
Taşıma Sırasındaki Sigorta Gideri2.0002.000
Test ve Deneme Çalıştırması Giderleri3.0003.000
Sistem Kullanımı İçin Personel Eğitimi Gideri5.0005.000

Bu verilere dayanarak, işletmenin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına borç kaydetmesi gereken maliyet tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000 TL

Cevap

Varlığın maliyet bedeli, alış bedeli ile kullanıma hazır hale gelene kadar yapılan tüm zorunlu harcamaların toplamı olan 165.000165.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 165.000 TL tutarı; temel alış bedeli olan 150.000 TL'ye, varlığın kurulumuna kadar yapılan 6.000 TL nakliye, 4.000 TL montaj, 2.000 TL taşıma sigortası ve 3.000 TL test giderinin eklenmesiyle (150.000+15.000=165.000150.000 + 15.000 = 165.000) hesaplanmıştır. Bu hesaplamada KDV tutarı indirilecek vergi olduğu için, personel eğitimi ise dönem gideri olduğu için maliyete dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın net alış bedelini belirleme
150.000150.000 TL
Maliyet hesaplamasının başlangıç noktası fatura üzerindeki net tutardır.
2
Aktifleştirilmesi gereken (maliyete dahil edilecek) ek giderleri toplama
6.000+4.000+2.000+3.000=15.0006.000 + 4.000 + 2.000 + 3.000 = 15.000 TL
VUK ve TMS 16 uyarınca nakliye, montaj, taşıma sigortası ve test giderleri varlığın maliyetine eklenmelidir.
3
Maliyet dışı unsurları (KDV ve Dönem Giderleri) ayıklama
30.00030.000 TL (KDV) ve 5.0005.000 TL (Eğitim)
KDV indirilecek bir vergidir; personel eğitimi ise varlığın fonksiyonelliği için değil, personelin gelişimi içindir ve dönem gideridir.
4
Toplam maliyet bedelini hesaplama
150.000+15.000=165.000150.000 + 15.000 = 165.000 TL
Hesaplanan tüm unsurların birleştirilmesiyle muhasebe kaydına esas tutar bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeline, varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale gelmesi için yapılan nakliye, gümrük, sigorta, montaj ve test gibi harcamaların eklenmesiyle oluşur.
Soru 238Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.500.0001.500.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi robotu satın almıştır. Ekonomik ömrü 55 yıl olan bu duran varlık için azalan bakiyeler yöntemiyle amortisman ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre işletmenin 20262026 yılı sonunda (ikinci yılın sonunda) "257 Birikmiş Amortismanlar (-)" hesabında yer alacak olan bakiye kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 960.000

Cevap

İşletmenin ikinci yılın sonundaki birikmiş amortisman bakiyesi 960.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 960.000 TL seçeneği, azalan bakiyeler yöntemi kurallarına ve kıst amortisman istisnasına uygun olarak hesaplanmıştır. Faydalı ömrü 5 yıl olan varlık için amortisman oranı %40'tır. Makine türü bir varlık olduğu için satın alma ayı olan Eylül ayına bakılmaksızın 2025 yılında 600.000 TL pay ayrılır. 2026 yılında ise kalan net değer olan 900.000 TL üzerinden %40 oranında 360.000 TL daha ayrılır ve toplam birikmiş tutar 960.000 TL'ye ulaşır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde, normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2025 yılı (birinci yıl) amortismanının hesaplanması
1.500.000×1.500.000 \times %40 = 600.000 TL.
Binek otomobiller dışındaki maddi duran varlıklarda kıst (kısmi) amortisman uygulanmaz; varlık yılın hangi ayında alınırsa alınsın tam yıl amortisman ayrılır.
3
2026 yılı (ikinci yıl) amortisman matrahının ve payının hesaplanması
Matrah: 1.500.000−600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL; Pay: 900.000×900.000 \times %40 = 360.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde her yılın matrahı, maliyet bedelinden önceki yıllarda ayrılan birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.
4
Birikmiş amortisman bakiyesinin hesaplanması
600.000+360.000=960.000600.000 + 360.000 = 960.000 TL.
Birikmiş amortismanlar hesabı, varlık için ayrılan tüm dönem paylarının toplamını gösteren pasif karakterli bir düzenleyici hesaptır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklarda kıst amortisman uygulaması sadece binek otomobiller için geçerlidir; diğer varlıklarda (makine, demirbaş vb.) yılın son ayı dahi olsa tam yıl amortisman ayrılır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 239Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 400.000400.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir fotokopi makinesi satın almıştır. Faydalı ömrü 55 yıl olan bu duran varlık için işletme "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ne göre amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılı sonunda ayırması gereken amortisman tutarı 96.000 TL'dir.
Doğru cevap olan tutar, amortisman oranının %40 olarak belirlenmesi ve birinci yıl sonunda varlığın net defter değerinin 240.000240.000 TL'ye düşmesinin ardından, bu tutar üzerinden tekrar %40 oranında pay ayrılmasıyla elde edilmiştir. Bu işlem hem yöntemin mantığına hem de fotokopi makinesinin kıst amortismana tabi olmaması kuralına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2025 yılı (1. Yıl) amortisman tutarının hesaplanması
400.000×400.000 \times %40 = 160.000 TL.
Varlık binek otomobil olmadığı için satın alma ayı ne olursa olsun birinci yıl tam amortisman ayrılır.
3
2026 yılı başındaki Net Defter Değeri'nin (NDD) bulunması
400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman bir önceki yılın net defter değeri üzerinden hesaplanır.
4
2026 yılı (2. Yıl) amortisman tutarının hesaplanması
240.000×240.000 \times %40 = 96.000 TL.
İkinci yıl amortisman tutarı, kalan net değer ile amortisman oranının çarpılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranın iki katıdır ve amortisman her yıl net defter değeri (maliyet - birikmiş amortismanlar) üzerinden hesaplanır. Ayrıca binek otomobiller dışındaki duran varlıklarda kıst amortisman uygulanmaz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 240Soru →

Bir işletme, üretim tesislerinde kesintisiz enerji sağlamak amacıyla bir sanayi tipi jeneratör satın almıştır. Varlığın edinim sürecine ilişkin maliyet ve gider kalemleri şu şekildedir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Jeneratör Fatura Bedeli400.000400.000
Katma Değer Vergisi (\%20)80.00080.000
Nakliye ve Taşıma Gideri15.00015.000
Taşıma Sırasındaki Sigorta5.0005.000
Kurulum ve Montaj İşçiliği10.00010.000
Satın Alma Sorumlusunun Yol Gideri3.0003.000

Bu verilere göre, jeneratörün Tekdüzen Hesap Planı'na uygun olarak bilançoda yer alacak maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 430.000430.000

Cevap

Jeneratörün maliyet bedeli 430.000430.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, varlığın fatura bedeli ile birlikte onun çalışır duruma gelmesi için kaçınılmaz olan nakliye, sigorta ve montaj masraflarının toplamıdır. Muhasebe standartları ve vergi mevzuatı, varlığın kullanılabilir duruma gelinceye kadar yapılan tüm harcamaların maliyete eklenmesini öngörür.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyetine eklenecek zorunlu unsurları belirleyin.
Fatura bedeli (400.000400.000), Nakliye (15.00015.000), Taşıma Sigortası (5.0005.000) ve Montaj (10.00010.000) maliyete dahil edilmelidir.
VUK ve TMS uyarınca, bir iktisadi kıymetin maliyet bedeli, varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamaları kapsar.
2
Maliyet dışı bırakılması gereken kalemleri ayıklayın.
KDV (80.00080.000) ve Personel yol gideri (3.0003.000) maliyete eklenmez.
KDV indirilecek bir vergi olduğundan (191) ayrı takip edilir; yol gideri gibi genel yönetim harcamaları ise doğrudan dönem gideri olarak kaydedilir.
3
Belirlenen unsurları toplayarak nihai maliyeti hesaplayın.
400.000+15.000+5.000+10.000=430.000400.000 + 15.000 + 5.000 + 10.000 = 430.000 TL.
Maddi duran varlığın aktife giriş değerine ulaşmak için tüm bileşenler bir araya getirilir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıklarda Maliyet Bedeli Esası
ÖncekiSayfa 12 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 12 | Examkin