Duran Varlıklar

457 soru

Soru 261Soru

İşletme, uzun vadeli bir yatırım stratejisi doğrultusunda (S) Anonim Şirketi'nin sermayesini temsil eden pay senetlerinin %12\%12’sini 250.000250.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almıştır. Söz konusu satın alma işlemi için ayrıca 2.0002.000 TL tutarında aracı kurum komisyonu nakit olarak ödenmiştir.

Buna göre, bu yatırımın muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "242 İştirakler" hesabı 250.000250.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletme, pay oranı %12\%12 olduğu için yatırımı "242 İştirakler" hesabının borcuna 250.000250.000 TL olarak kaydetmeli, komisyonu ise gider yazmalıdır.
İşletmenin bir başka anonim şirketteki sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasındaysa (burada %12\%12), bu yatırım "242 İştirakler" hesabında takip edilir. Satın alma bedeli ilgili varlık hesabının borç tarafına kaydedilirken, alım sırasında katlanılan aracı kurum komisyonları maliyete eklenmeyip doğrudan "653 Komisyon Giderleri" hesabına borç yazılarak giderleştirilmelidir. Bu nedenle doğru uygulama, iştirakler hesabının 250.000250.000 TL borçlandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye payı oranının kontrol edilmesi ve hesabın belirlenmesi.
Pay oranı %12\%12 olduğu için (%10-%50 aralığı) "242 İştirakler" hesabı seçilir.
Mali duran varlıklarda sınıflandırma, işletmenin diğer firma üzerindeki yönetim ve sermaye payına göre yapılır.
2
Alım bedeli ile komisyonun muhasebeleşme şeklinin belirlenmesi.
Alış bedeli 250.000250.000 TL aktife, 2.0002.000 TL komisyon gidere (653) kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde menkul kıymet alım komisyonları genellikle gider olarak kabul edilir.
3
Yevmiye kaydının yapılması.
"242 İştirakler" (B) 250.000250.000 TL, "653 Komisyon Giderleri" (B) 2.0002.000 TL.
Varlık artışları ve giderler borç taraflı çalışır.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Edinimi ve Komisyonların Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
İştirak payı oranının hangi hesap grubuna girdiğine (240 mi, 242 mi?) dikkat edin.
2
Sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olduğunda "242 İştirakler" hesabı kullanılır.
3
Menkul kıymet alım komisyonlarının maliyet unsuru mu yoksa faaliyet gideri mi olduğunu Tekdüzen Hesap Planı kurallarına göre değerlendirin.

Daha Fazla Pratik

İştirak edilen şirketin kâr dağıtım kararı alması durumunda alacak tahakkuk kaydının nasıl yapılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 262Soru

İşletme, 1818 ay sürecek bir kamu ihalesine katılmak amacıyla ilgili kuruma 150.000150.000 TL tutarındaki nakit teminatı banka aracılığıyla yatırmıştır. Bu işlemin muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 226 Verilen Depozito ve Teminatlar

Cevap

İşletmenin ihale için yatırdığı 18 ay vadeli teminat, vadesi bir yılı aştığı için '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabının borcuna kaydedilmelidir.
Verilen nakit teminatın vadesi 1818 ay olduğu için bu işlem duran varlıklar grubunda izlenmelidir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, geri alınmak üzere vadesi bir yılı aşan bir süreyle yatırılan depozito ve teminatlar '226 Verilen Depozito ve Teminatlar' hesabının borç tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin vadesini belirlemek
1818 ay (1 yıldan uzun)
Vadenin bir yılı aşması, alacağın 'Dönen Varlıklar' yerine 'Duran Varlıklar' grubunda izlenmesini gerektirir.
2
İşlemin niteliğine uygun hesabı seçmek
Verilen Depozito ve Teminatlar
Geri alınmak üzere yatırılan nakit güvenceler (teminatlar) bu hesap altında takip edilir.
3
Muhasebe grubunu birleştirmek
226 nolu hesap
Duran Varlıklar grubundaki (2) Ticari Alacaklar (22) içerisinde yer alan teminat hesabı 226'dır.

Anahtar Kavram

Vade yapısına göre alacakların sınıflandırılması ve duran varlıklarda yer alan ticari alacakların tespiti.
Tahmini Süre:45s
Soru 263Soru

İşletme, 01.07.202501.07.2025 tarihinde bir ürünün üretim tekniğine ilişkin patent hakkını 55 yıl süreyle kullanmak üzere satın almıştır. Bu işlem için satıcıya 240.000240.000 TL + %20\%20 KDV ödenmiş, ayrıca patentin tescili ve hukuki danışmanlık işlemleri için 10.00010.000 TL + %20\%20 KDV tutarında harcama yapılmıştır. İşletme normal itfa yöntemini benimsediğine göre, 2025 yılı sonunda bu patent için ayrılması gereken itfa payı (amortisman) tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda ayırması gereken itfa payı tutarı 50.00050.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, patentin alış bedeli (240.000240.000 TL) ile tescil ve danışmanlık giderlerinin (10.00010.000 TL) toplamı olan 250.000250.000 TL üzerinden %20\%20 amortisman oranı uygulanarak hesaplanmıştır. Maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman uygulanmadığı için satın alma ayına bakılmaksızın tam yıllık tutar dikkate alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedelinin hesaplanması
Maliyet Bedeli = 240.000240.000 (Alış Bedeli) + 10.00010.000 (Tescil ve Danışmanlık) = 250.000250.000 TL
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, maddi olmayan duran varlıkların maliyetine alış bedeli ile birlikte tescil, noter ve danışmanlık gibi iktisapla ilgili giderler de eklenir. KDV ise maliyete dahil edilmez.
2
Amortisman oranının belirlenmesi
Oran = 1/5=1 / 5 = %20 (veya 0,200,20)
Normal amortisman yönteminde oran, 1/Ekonomik O¨mu¨r1 / \text{Ekonomik Ömür} formülüyle bulunur.
3
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
Yıllık İtfa Payı = 250.000×250.000 \times %20 = 50.000 TL
Amortisman tutarı, maliyet bedeli ile oranın çarpılmasıyla bulunur.
4
Kıst amortisman kontrolü
2025 yılı için ayrılacak tutar = 50.00050.000 TL (Tam yıl)
Vergi Usul Kanunu'na göre kıst amortisman uygulaması sadece binek otomobiller için geçerlidir. Maddi olmayan duran varlıklar yılın hangi ayında alınırsa alınsın, ilk yıl için tam yıllık amortisman ayrılır.

Anahtar Kavram

Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Maliyet Oluşumu ve Amortisman Uygulaması

İpuçları

1
Duran varlığın maliyetine hangi harcamaların dahil edileceğini belirleyin.
2
Maddi olmayan duran varlıklarda satın alınan ayın amortisman hesaplamasına etkisini (kıst amortisman kuralı) hatırlayın.
3
KDV her zaman ayrı bir hesapta izlenir. Toplam maliyet 250.000250.000 TL olup, 5 yıllık süre için tam yıl amortisman ayrılacaktır.

Daha Fazla Pratik

Farklı amortisman yöntemlerinin (normal vs. azalan bakiyeler) maddi olmayan duran varlıklar üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 264Soru

Bir işletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak üzere aşağıdaki fatura ve harcama bilgileri ile büro mobilyası satın almıştır:

İşlem KalemiTutar (TL)
Fatura Bedeli20.00020.000 + %20\%20 KDV
Nakliye Gideri1.5001.500
Montaj Gideri500500
Yıllık Sigorta Poliçesi1.0001.000

Buna göre, bu mobilyaların '255 Demirbaşlar' hesabına kaydedilecek maliyet bedeli aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 22.00022.000

Cevap

Maddi duran varlığın maliyet bedeli 22.00022.000 TL olarak hesaplanır.
Varlığın iktisap bedeli olan 20.00020.000 TL'ye, varlığın işletmeye getirilmesi ve montajı için yapılan 2.0002.000 TL (1.500+5001.500 + 500) tutarındaki zorunlu harcamalar eklenmelidir. Bu durumda toplam maliyet 22.00022.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Fatura bedelini ve maliyete dahil edilecek unsurları belirle.
Fatura: 20.00020.000 TL, Nakliye: 1.5001.500 TL, Montaj: 500500 TL.
VUK ve muhasebe standartlarına göre varlığın iktisap edilmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyete eklenir.
2
Maliyete dahil edilmeyecek kalemleri ayır.
KDV: 4.0004.000 TL (20.000×0,2020.000 \times 0,20), Yıllık Sigorta: 1.0001.000 TL.
KDV indirilecek bir vergidir; yıllık sigorta ise varlığın kullanım ömrüyle ilgili bir dönem gideridir.
3
Toplam maliyet bedelini hesapla.
20.000+1.500+500=22.00020.000 + 1.500 + 500 = 22.000 TL.
Fatura bedeli ile zorunlu yan giderlerin toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir; maliyet bedeli ise varlığın iktisap edilmesi ve kullanılabilir hale gelmesi için yapılan harcamaları kapsar.
Tahmini Süre:45s
Soru 265Soru

İşletme, (B) Anonim Şirketi’nin sermayesini temsil eden pay senetlerinin %9\%9’una sahiptir ve bu payları "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında 135.000135.000 TL kayıtlı değeriyle izlemektedir. İşletme, (B) A.Ş. üzerindeki etkinliğini artırmak amacıyla, bu şirketin sermayesinin %3\%3’ünü temsil eden yeni pay senetlerini 45.00045.000 TL bedelle banka aracılığıyla satın almış ve bu işlem için ayrıca 1.2001.200 TL komisyon ödemiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 242 İştirakler hesabı 180.000180.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Yapılacak yevmiye kaydında 242 İştirakler hesabı 180.000180.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
İşletmenin sahip olduğu toplam pay oranı %12\%12’ye ulaştığı için bu yatırım artık 'İştirak' niteliği kazanmıştır. Bu durumda '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabındaki 135.000135.000 TL'lik bakiye '242 İştirakler' hesabına devredilmeli ve yeni alınan 45.00045.000 TL'lik pay da aynı hesaba borç kaydedilmelidir. Komisyon giderleri ise maliyete dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ortaklık oranının hesaplanması
%9+%3=%12\%9 + \%3 = \%12
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklık payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olduğunda bu varlıklar 'İştirakler' hesabında izlenir.
2
Hesap sınıflamasının belirlenmesi
240 Bağlı Menkul Kıymetler \rightarrow 242 İştirakler
Sınır değer (%10\%10) aşıldığı için varlığın sınıflaması değiştirilmelidir.
3
İştirak maliyetinin ve komisyonun belirlenmesi
Maliyet: 135.000+45.000=180.000135.000 + 45.000 = 180.000 TL; Gider: 1.2001.200 TL
Hisse senetlerinin alış bedelleri maliyete eklenirken, ödenen komisyonlar maliyete dahil edilmeyip doğrudan gider yazılır.

Anahtar Kavram

İştiraklerde Sınıflandırma ve Komisyon Kaydı

İpuçları

1
İşletmenin toplam ortaklık payının %10\%10 sınırını geçip geçmediğini kontrol edin.
2
Yeni alımlarda ödenen komisyonların maliyete mi yoksa gidere mi yazılması gerektiğini hatırlayın.
3
Sınıflandırma değiştiğinde eski bakiyenin yeni hesaba aktarılması (virman) gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

İştirak oranının %50\%50’yi geçmesi durumunda hangi hesabın kullanılacağını ve konsolidasyon ilkelerini araştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 266Soru

İşletme, 66 yıl süreyle kiraladığı bir üretim tesisi için 01.01.202501.01.2025 tarihinde 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV bedelle özel bir havalandırma sistemi kurdurmuştur. Sistemin ekonomik ömrü 1010 yıl olarak takdir edilmiştir. Sözleşme gereği kira süresi sonunda söz konusu sistemin mülkiyeti kiralayana bırakılacaktır. Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapacağı amortisman kaydında '268 Birikmiş Amortismanlar' hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.00050.000

Cevap

İşletmenin dönem sonunda ayıracağı amortisman tutarı 50.00050.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu'nun 327. maddesi uyarınca, özel maliyet bedelleri kira süresine göre eşit miktarlarda (normal amortisman) itfa edilir. İşletme 300.000 TL harcama yapmış ve kira süresi 6 yıl olarak belirlenmiştir. Bu durumda yıllık amortisman payı 300.000/6=50.000300.000 / 6 = 50.000 TL olarak hesaplanır. Üretim tesisiyle ilgili bir harcama olduğu için bu tutar birikmiş amortismanlar hesabının alacağına ve ilgili üretim gideri hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Maddi olmayan duran varlığın maliyet bedelinin belirlenmesi
300.000300.000 TL
VUK uyarınca maddi olmayan duran varlık alımında ödenen KDV, maliyete eklenmez; '191 İndirilecek KDV' hesabında izlenir.
2
İtfa (amortisman) süresinin belirlenmesi
66 yıl
Özel maliyetler (264), kira sözleşmesinde belirtilen kira süresine göre eşit tutarlarda itfa edilir. Ekonomik ömre bakılmaz.
3
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
300.000/6=50.000300.000 / 6 = 50.000 TL
Doğrusal (normal) amortisman yöntemi uyarınca maliyet bedeli itfa süresine bölünür.
4
Muhasebe kaydının yapılması
730 GGY (B) 50.000 / 268 B.Amortismanlar (A) 50.000
Üretim tesisine yapılan bir harcama olduğu için gider 730 Genel Üretim Giderleri hesabına, birikmiş amortisman ise 268 nolu hesaba kaydedilir.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetlerin İtfası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 267Soru

İşletme, depo hizmetlerinde kullandığı bir forklifti %20\%20 KDV hariç 80.00080.000 TL bedelle peşin olarak satmıştır. Satışa konu olan forklifte ait muhasebe bilgileri aşağıdadır:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet Bedeli150.000150.000 TL
Birikmiş Amortismanlar90.00090.000 TL

Bu bilgilere göre, forkliftin satışından elde edilen kâr veya zarar tutarı ve izleneceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000 TL Kâr - 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar

Cevap

20.00020.000 TL Kâr - 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar
Varlığın kayıtlı maliyeti olan 150.000150.000 TL'den 90.00090.000 TL birikmiş amortisman düşüldüğünde net defter değeri 60.00060.000 TL olarak bulunur. Varlık 80.00080.000 TL'ye satıldığı için işletme 20.00020.000 TL tutarında bir satış kârı elde etmiştir. Bu tür süreklilik arz etmeyen faaliyetlerden doğan kârlar 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın Net Defter Değerini (NDD) hesaplayınız.
150.00090.000=60.000150.000 - 90.000 = 60.000 TL
Varlığın satış tarihindeki gerçek değerini belirlemek için maliyetten amortisman düşülmelidir.
2
Satış Bedeli ile Net Defter Değerini karşılaştırarak kâr/zararı bulunuz.
80.00060.000=20.00080.000 - 60.000 = 20.000 TL (Kâr)
Satış bedeli defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark işletme için bir kârdır.
3
Kâr tutarının kaydedileceği uygun hesabı belirleyiniz.
679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar Hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlık satışlarından elde edilen kârlar bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışlarında kâr veya zarar, varlığın net defter değeri (Maliyet - Birikmiş Amortisman) ile satış bedeli arasındaki farktır.
Tahmini Süre:45s
Soru 268Soru

Bir işletme, 01.01.202401.01.2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 500.000500.000 TL maliyet bedeliyle (KDV hariç) bir sanayi fırını satın almıştır. Söz konusu varlığın ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, bahse konu maddi duran varlığın 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosunda yer alacak net defter değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000180.000

Cevap

İşletmenin 20252025 yılı sonundaki bilançosunda sanayi fırınına ilişkin net defter değeri 180.000180.000 TL olmalıdır.
Varlığın maliyeti olan 500.000500.000 TL üzerinden %40 oranla ilk yıl 200.000200.000 TL, ikinci yıl ise kalan 300.000300.000 TL üzerinden 120.000120.000 TL amortisman ayrılmıştır. Toplam birikmiş amortisman 320.000320.000 TL olup, maliyetten düşüldüğünde kalan 180.000180.000 TL net defter değerini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır.
2
2024 yılı (1. Yıl) amortisman giderinin hesaplanması
500.000×0,40=200.000500.000 \times 0,40 = 200.000 TL.
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
2025 yılı (2. Yıl) amortisman giderinin hesaplanması
Kalan değer üzerinden: (500.000200.000)×0,40=300.000×0,40=120.000(500.000 - 200.000) \times 0,40 = 300.000 \times 0,40 = 120.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, net defter değeri (kalan tutar) üzerinden hesaplanır.
4
31.12.2025 tarihi itibarıyla net defter değerinin bulunması
500.000(200.000+120.000)=500.000320.000=180.000500.000 - (200.000 + 120.000) = 500.000 - 320.000 = 180.000 TL.
Net defter değeri, varlığın maliyet bedelinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranın iki katıdır ve her yıl bir önceki yıldan kalan net defter değeri üzerinden hesaplama yapılır.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranının normal amortisman oranının kaç katı olduğunu hatırlayın.
2
Ekonomik ömür 5 yıl ise normal oran %20'dir. Azalan bakiyelerde bu oran %40 olarak uygulanır ve her yıl kalan tutar üzerinden hesaplama yapılır.
3
2024 sonunda kalan 300.000 TL üzerinden %40 daha amortisman ayırıp toplam tutarı 500.000 TL'den çıkarmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlık için 3. yılın amortisman giderini hesaplayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 269Soru

İşletme, aktifinde kayıtlı olan ve yenilemeyi planladığı bir iktisadi kıymeti 20252025 yılında satmıştır. İşletme yönetimi, satıştan doğan kârı yeni bir varlık alımında kullanmak üzere bilançonun pasifinde bekletmeye karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, bu kârın muhasebeleştirilmesinde alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

Duran varlık satışından doğan kârın yenileme amacıyla pasifte bekletilmesi için kullanılan hesap '549 Özel Fonlar' hesabıdır.
Vergi Usul Kanunu'na göre, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan kâr, işletme yönetimi tarafından yenileme kararı alınması şartıyla, pasifte '549 Özel Fonlar' hesabı altında 'Yenileme Fonu' olarak takip edilir. Bu uygulama, kârın hemen vergilendirilmesini önleyerek işletmeye finansman kolaylığı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletmenin yenileme amacı ve yönetim kararı bulunmaktadır.
Yenileme fonu ayrılabilmesi için varlığın yenilenebilir olması ve bu yönde bir kararın alınmış olması gerekir.
2
VUK hükümlerine göre uygun hesabı seç
549549 Özel Fonlar hesabı.
VUK madde 328328 uyarınca, yenilenmesi zaruri görülen veya yönetimce karar verilen duran varlık satış kârı, pasifte bir fon hesabında 33 yıl süreyle tutulabilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328)
Tahmini Süre:45s
Soru 270Soru

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Söz konusu taşıtın ekonomik ömrü 5 yıl olup, işletme normal amortisman yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 40.000 / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 40.000

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt; borç tarafında 40.000 TL tutarında 770 Genel Yönetim Giderleri ve alacak tarafında 40.000 TL tutarında 257 Birikmiş Amortismanlar hesabını içermelidir.
Binek otomobillerde Vergi Usul Kanunu uyarınca kıst amortisman uygulanır. 1.200.0001.200.000 TL maliyetli aracın yıllık amortismanı 240.000240.000 TL'dir. Araç Kasım başında alındığı için 2025 yılı için yalnızca 2 aylık (Kasım ve Aralık) pay olan 40.00040.000 TL giderleştirilir. Araç genel yönetimde kullanıldığı için borçlu hesap 770 Genel Yönetim Giderleri olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yıllık amortisman oranını hesapla.
Amortisman Oranı = 1/5=0,201 / 5 = 0,20 (%20)
Varlığın ekonomik ömrüne göre normal amortisman oranı belirlenir.
2
Yıllık toplam amortisman tutarını hesapla.
Yıllık Tutar = 1.200.000×0,20=240.0001.200.000 \times 0,20 = 240.000 TL
Varlığın maliyeti ile yıllık oran çarpılarak tam yıl payı bulunur.
3
Kıst amortisman kuralını uygula (Binek otomobil olduğu için).
2025 Payı = (240.000/12)×2(240.000 / 12) \times 2 ay (Kasım, Aralık) =40.000= 40.000 TL
Binek otomobillerde aktife girdiği aydan yıl sonuna kadar olan süre için amortisman ayrılır.
4
Muhasebe kaydını oluştur.
770 (B) 40.000 / 257 (A) 40.000
Genel yönetim faaliyetlerinde kullanılan bir varlık olduğu için ilgili gider hesabına ve düzenleyici aktif hesaba kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması ve duran varlık amortisman kaydı mantığı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 271Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sahip olduğu ve 500.000500.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlediği payların borsa değerinin dönem sonunda 460.000460.000 TL'ye düştüğünü belirlemiştir. İhtiyatlılık temel kavramı uyarınca bu değer düşüklüğü için tam tutarda karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 40.000 (B) / 244 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 40.000 (A)

Cevap

İşletme, 654 Karşılık Giderleri hesabını 40.00040.000 TL borçlandırırken, 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını 40.00040.000 TL alacaklandırmalıdır.
Doğru yevmiye kaydı, değer düşüklüğü tutarı olan 40.00040.000 TL için 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırırken, iştiraklerin değerini bilançoda netleştirmek üzere 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını alacaklandırır. Bu işlem, muhtemel zararların önceden gider yazılmasını öngören ihtiyatlılık kavramına uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
500.000460.000=40.000500.000 - 460.000 = 40.000 TL
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
İlgili gider ve karşılık hesaplarını belirleyiniz.
Gider: 654, Karşılık: 244
İştirakler duran varlık grubunda olduğu için 244 nolu düzenleyici hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklardaki muhtemel değer düşüklükleri için karşılık ayrılarak gider kaydedilir; mali duran varlıklarda bu işlem aktif düzenleyici hesaplar vasıtasıyla yapılır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu iştirak paylarının ileride maliyet bedelinin altına veya üstüne satılması durumunda yapılacak kayıtları inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 272Soru

Gümüş Madencilik İşletmesi, işletme ruhsatını aldığı bir linyit sahasını üretime hazır hale getirmek için aşağıdaki harcamaları yapmıştır:

Harcama KalemiTutar
Arama Giderleri600.000600.000 TL
Hazırlık ve Geliştirme Giderleri400.000400.000 TL

Söz konusu sahadaki toplam rezerv 500.000500.000 ton olarak tahmin edilmektedir. İşletme ilk faaliyet döneminde 50.00050.000 ton linyit çıkardığına göre, dönem sonunda ayrılması gereken tükenme payı tutarı ve bu işlemin kaydedileceği pasif karakterli hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000 TL - 278 Birikmiş Tükenme Payları

Cevap

Dönem sonunda ayrılması gereken tükenme payı tutarı 100.000100.000 TL olup, bu tutar 278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının alacağına kaydedilir.
Tükenme payı hesaplanırken sahaya ilişkin tüm hazırlık ve arama giderleri toplanır (1.000.0001.000.000 TL) ve toplam rezerve (500.000500.000 ton) bölünerek birim pay (22 TL) bulunur. Üretilen miktar (50.00050.000 ton) ile bu birim pay çarpıldığında 100.000100.000 TL sonucuna ulaşılır. Maden sahası gibi varlıkların değer azalışları için '278 Birikmiş Tükenme Payları' hesabı kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Özel tükenmeye tabi varlığın toplam maliyetini hesaplayınız.
600.000+400.000=1.000.000600.000 + 400.000 = 1.000.000 TL
Tükenme payı hesaplanırken 271 Arama Giderleri ve 272 Hazırlık ve Geliştirme Giderleri toplamı esas alınır.
2
Birim tükenme payını (ton başına maliyet) hesaplayınız.
1.000.000/500.000=21.000.000 / 500.000 = 2 TL/ton
Toplam maliyetin toplam tahmini rezerve bölünmesiyle her bir birim (ton) için düşen tükenme payı bulunur.
3
Dönem içinde üretilen miktar için toplam tükenme payını hesaplayınız.
50.000×2=100.00050.000 \times 2 = 100.000 TL
Üretilen miktar ile birim tükenme payı çarpılarak dönem gideri belirlenir.

Anahtar Kavram

Özel tükenmeye tabi varlıklarda tükenme payı, varlığın fiziksel olarak tükenmesine (maden çıkarma vb.) paralel olarak hesaplanır ve amortisman yerine 'tükenme payı' terimi kullanılır.

İpuçları

1
Tükenme payı hesaplamasında hem arama hem de hazırlık giderlerini bir arada düşünmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda amortisman ayırma yöntemlerinden 'üretim miktarı' yöntemini inceleyerek aradaki farkı görebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 273Soru

İşletme, sermaye payı %60\%60 olan bir şirkete ait hisse senetlerini 800.000800.000 TL maliyet bedeli ile "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlemektedir. Dönem sonu envanter işlemlerinde, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin sürekli bir şekilde 740.000740.000 TL'ye düştüğü tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (Borçlu) 60.00060.000 TL; 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı) 60.00060.000 TL

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının 60.00060.000 TL borçlandırılması ve 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 60.00060.000 TL alacaklandırılması gerekir.
Doğru kayıt, işletmenin ihtiyatlılık kavramı gereği gelecekteki muhtemel zararı dönem gideri olarak tanımasını ve varlığın bilançoda net değeriyle görünmesini sağlayan kayıttır. Bu amaçla 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 245 Bağlı Ortaklıklar hesabının değerini bilançoda dolaylı olarak azaltan 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
800.000740.000=60.000800.000 - 740.000 = 60.000 TL
Karşılık, maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki olumsuz fark kadar ayrılır.
2
İlgili gider hesabını belirleyiniz.
654 Karşılık Giderleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre ayrılan karşılıklar bu hesapta izlenir.
3
Varlık grubuna uygun karşılık hesabını belirleyiniz.
246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
245 Bağlı Ortaklıklar hesabının düzenleyicisi 246 numaralı hesaptır.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
654 (B) 60.00060.000 / 246 (A) 60.00060.000
Giderler borç tarafa, aktif düzenleyici pasif karakterli hesaplar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca mali duran varlıklarda ortaya çıkan muhtemel değer azalışlarının karşılık yöntemiyle muhasebeleştirilmesi.
Soru 274Soru

İşletme, 1 Eylül 2024 tarihinde üretim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 2.000.0002.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi tipi dokuma makinesi satın almıştır. Faydalı ömrü 5 yıl olan bu varlık için işletme "azalan bakiyeler" (hızlandırılmış amortisman) yöntemini seçmiştir. Buna göre, işletmenin söz konusu makine için 2025 yılında ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 480.000480.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 480.000480.000 TL'dir.
Dokuma makinesi bir binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulamasına tabi değildir. Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal oranın (1/5=%201/5 = \%20) iki katı olan %40\%40 olarak belirlenir. 2024 yılında 2.000.000×%40=800.0002.000.000 \times \%40 = 800.000 TL amortisman ayrıldıktan sonra, 2025 yılına sarkan net defter değeri 1.200.0001.200.000 TL olur. 2025 yılı gideri ise 1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20. Azalan bakiyeler oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı olarak uygulanır (maksimum %50\%50 sınırına kadar).
2
2024 yılı (birinci yıl) amortisman tutarının hesaplanması
2.000.000×%40=800.0002.000.000 \times \%40 = 800.000 TL.
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır. Makine bir binek otomobil olmadığı için 'kıst amortisman' uygulaması yapılmaz, tam yıl ayrılır.
3
2025 yılı başı net defter değerinin bulunması
2.000.000800.000=1.200.0002.000.000 - 800.000 = 1.200.000 TL.
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın amortismanı, varlığın net defter değeri (maliyet - birikmiş amortisman) üzerinden hesaplanır.
4
2025 yılı (ikinci yıl) amortisman tutarının hesaplanması
1.200.000×%40=480.0001.200.000 \times \%40 = 480.000 TL.
Net defter değeri ile amortisman oranının çarpımı ilgili yılın giderini verir.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın binek otomobil olması durumunda kıst amortisman uygulamasının sonuçlarını hesaplayarak karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 275Soru

İşletme, uzun vadeli bir stratejik ortaklık kurmak amacıyla yeni tesis edilecek (T) Anonim Şirketi'nin 400.000400.000 TL tutarındaki toplam sermayesinin %55\%55'ine katılmayı taahhüt etmiştir. Kuruluş işlemlerinin tamamlandığı tarihte, taahhüt edilen tutarın %25\%25'i işletmenin banka hesabından ödenmiş, geri kalan tutar için ise yasal süreler içinde ödeme yapılacağı beyan edilmiştir.

Bu bilgilere göre, kuruluş kaydında yapılması gereken muhasebe işlemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "244 Bağlı Ortaklıklar" hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin sermaye payı %55\%55 olduğu için yatırım "244 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlenmeli ve toplam taahhüt tutarı olan 220.000220.000 TL (400.000×0,55400.000 \times 0,55) bu hesabın borcuna kaydedilmelidir.
İşletme, bir anonim şirketin sermayesinin %50'sinden fazlasına (%55) sahip olmayı taahhüt ettiğinde, bu işlem muhasebe standartlarına göre '244 Bağlı Ortaklıklar' hesabında izlenir. Toplam taahhüt tutarı olan 220.000220.000 TL, bu aktif hesabın borcuna kaydedilerek varlık artışı sağlanır. Aynı anda '245 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)' hesabı alacaklandırılarak taahhüt borcu oluşturulur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam taahhüt tutarının hesaplanması
400.000 TL×%55=220.000 TL400.000 \text{ TL} \times \%55 = 220.000 \text{ TL}
İşletmenin edineceği payın toplam maliyet değerini bulmak için.
2
Sahiplik oranına göre hesap tespiti
%55>%50\%55 > \%50 olduğu için "244 Bağlı Ortaklıklar" hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %50'yi aşan ortaklık payları bağlı ortaklık olarak sınıflandırılır.
3
Ödenen ve kalan tutarın hesaplanması
Ödenen: 220.000×%25=55.000 TL220.000 \times \%25 = 55.000 \text{ TL}; Kalan (Taahhüt): 220.00055.000=165.000 TL220.000 - 55.000 = 165.000 \text{ TL}
Muhasebe kaydında nakit çıkışı ve kalan borç tutarını belirlemek için.
4
Muhasebe kaydının kurgulanması
244 Borçlu (220.000220.000), 245 Alacaklı (220.000220.000); ardından 245 Borçlu (55.00055.000), 102 Alacaklı (55.00055.000)
Varlığın kayda alınması ve ödemenin yapılması aşamalarını göstermek için.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırması ve Sermaye Taahhütleri
Soru 276Soru

İşletme, %15\%15 sermaye payına sahip olduğu (X)(X) Anonim Şirketi hisselerini 450.000450.000 TL maliyet bedeliyle aktifinde "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerleme çalışmalarında, ilgili şirketin mali yapısındaki bozulmalar nedeniyle söz konusu hisselerin borsa değerinin 380.000380.000 TL'ye düştüğü ve bu durumun süreklilik arz ettiği belirlenmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.00070.000
244 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 70.00070.000

Cevap

Dönem sonunda yapılması gereken kayıt; 654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabının alacaklandırılmasıdır.
Doğru yanıt olan seçenekte, ihtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan 70.00070.000 TL tutarındaki değer düşüklüğü, '654 Karşılık Giderleri' hesabında borçlandırılarak gider yazılmıştır. Aynı zamanda, iştirakin maliyet değerini bozmadan bilanço değerini netleştirmek amacıyla aktif düzenleyici karakterli '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılmıştır. Bu işlem iştiraklerin dönem sonu envanter ve değerleme esaslarına tam uyum sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
450.000380.000=70.000450.000 - 380.000 = 70.000 TL
Karşılık, varlığın kayıtlı değeri ile değerleme günündeki değeri arasındaki olumsuz fark kadar ayrılır.
2
Kullanılacak hesapları belirleyiniz.
Gider hesabı: 654 Karşılık Giderleri; Karşılık hesabı: 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
242 İştirakler hesabı mali duran varlıklar grubundadır ve bu grup için Tekdüzen Hesap Planı'nda tanımlanan karşılık hesabı 244'tür.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 654 (70.00070.000 TL), Alacak: 244 (70.00070.000 TL)
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar gider yazılırken, aktif düzenleyici hesap alacaklandırılarak ilgili varlığın net değeri düşürülür.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Mali Duran Varlıklarda Karşılık Ayırma

İpuçları

1
İştiraklerdeki değer kaybı için hangi gider hesabının ve hangi düzenleyici hesabın kullanıldığını hatırlayınız.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin gelecekteki bir dönemde değerinin tekrar artması durumunda yapılacak iptal kaydını (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 277Soru

Bir işletme, fabrikasının güvenliğini sağlamak amacıyla aşağıdaki fatura ve harcama bilgileri ile bir güvenlik ve kamera sistemi satın almıştır:

Harcama KalemiTutar (TL)
Sistem Alış Bedeli150.000150.000
Kurulum ve Kablolama12.00012.000
Nakliye Gideri3.0003.000
Personel Eğitim Gideri5.0005.000

Söz konusu varlığın alış bedeli üzerinden ayrıca %20\%20 oranında KDV ödenmiştir.

Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde bu varlığın '255 Demirbaşlar' hesabına kaydedilmesi gereken maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 165.000165.000

Cevap

Söz konusu varlığın maliyet bedeli 165.000165.000 TL'dir.
Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir. Bu maliyete sistemin fatura bedeli olan 150.000150.000 TL, varlığın montajı için ödenen 12.00012.000 TL ve nakliye için ödenen 3.0003.000 TL dahil edilir. Toplam tutar 165.000165.000 TL olur. KDV tutarı (150.000×0,20=30.000150.000 \times 0,20 = 30.000 TL) '191 İndirilecek KDV' hesabına kaydedilir. Personel eğitimi ise varlığın çalışması için zorunlu bir fiziksel hazırlık değil, beşeri bir yatırım olduğundan doğrudan gider hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
150.000150.000 TL
Maliyetin temel unsuru fatura üzerindeki alış bedelidir.
2
Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan doğrudan harcamaları (kurulum ve nakliye) tespit et.
12.000+3.000=15.00012.000 + 3.000 = 15.000 TL
TMS 16 ve VUK uyarınca varlığın yerleştirilmesi ve montajı ile ilgili giderler maliyete eklenir.
3
Maliyete dahil edilmeyecek kalemleri (KDV ve eğitim gideri) ayıkla.
KDV (30.00030.000 TL) ve Eğitim (5.0005.000 TL) hariç tutulur.
KDV indirilebilir bir vergi olduğu için varlık maliyetine girmez; personel eğitimi ise varlığın fiziksel durumunu etkilemeyen bir faaliyet gideridir.
4
Toplam maliyet bedelini hesapla.
150.000+12.000+3.000=165.000150.000 + 12.000 + 3.000 = 165.000 TL
Satın alma bedeli ile doğrudan ilgili maliyetlerin toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeline, varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm doğrudan harcamaların eklenmesiyle oluşur.

İpuçları

1
Varlığı kullanıma hazır hale getirmek için zorunlu olan harcamaları düşünün.
2
KDV indirilebilir bir vergi olduğu için varlık maliyetine dahil edilmez; 191 nolu hesapta takip edilir.
3
Nakliye ve kurulum maliyete eklenirken, personelin eğitimi bir dönem gideridir.

Daha Fazla Pratik

KDV'nin indirim hakkının bulunmadığı (örneğin binek otomobil alımı) özel durumların maliyete etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 278Soru

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir makineyi %20\%20 KDV hariç 75.00075.000 TL bedelle peşin olarak satmıştır. Satışa konu olan makineye ilişkin bilgiler aşağıdadır:

KalemTutar
Kayıtlı Maliyet Bedeli150.000150.000 TL
Birikmiş Amortismanlar90.00090.000 TL

Buna göre, bu satış işleminin kaydedilmesinde aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda ortaya çıkan 15.00015.000 TL tutarındaki kâr, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Varlığın net defter değeri 60.00060.000 TL iken, KDV hariç 75.00075.000 TL'ye satılmıştır. Aradaki 15.00015.000 TL fark 'Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' (679) hesabının alacak tarafına kaydedilir çünkü duran varlık satışı işletmenin ana ve sürekli faaliyeti dışındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini Hesapla
150.00090.000=60.000150.000 - 90.000 = 60.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini belirlemek için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış Kârı veya Zararını Hesapla
75.00060.000=15.00075.000 - 60.000 = 15.000 TL (Kâr)
KDV hariç satış bedeli ile net defter değeri karşılaştırılır. Satış bedeli yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
KDV Tutarını Hesapla
75.000×0,20=15.00075.000 \times 0,20 = 15.000 TL
Satış bedeli üzerinden güncel KDV oranı uygulanır.
4
Muhasebe Kaydını Belirle
Kâr 679 nolu hesabın alacağına, Birikmiş Amortismanlar borca kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı kurallarına göre duran varlık satış karları olağandışı gelir olarak alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Kârı

İpuçları

1
Önce makinenin net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) bulun.
2
Satış fiyatı (75.00075.000) ile net defter değerini karşılaştırarak kâr mı yoksa zarar mı oluştuğunu belirleyin.
3
Duran varlık satışından doğan kârlar 679 nolu hesaba, zararlar ise 689 nolu hesaba kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme bu makineyi yenilemek amacıyla satsaydı, oluşan kâr hangi hesaba kaydedilirdi? (Cevap: 549 Özel Fonlar)

Alternatif Yöntem

Varlığın satış kaydını bir bütün olarak (Yevmiye maddesi şeklinde) kağıda dökerek seçeneklerdeki hesapların borç/alacak yönlerini teyit edebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 279Soru

İşletme, (Y) Anonim Şirketi'nin sermayesini temsil eden pay senetlerinin %7\%7'sini, uzun vadeli yatırım amacıyla 200.000200.000 TL bedelle satın almıştır. Satın alma bedelinin 80.00080.000 TL'si banka aracılığıyla ödenmiş, kalan tutar için ise sermaye taahhüdünde bulunulmuştur. Bu işlemin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İşletmenin sermaye payı %10'un altında olduğu ve yatırım uzun vadeli olduğu için toplam maliyet bedeli olan 200.000 TL, "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabının borcuna kaydedilmelidir.
İşletmenin bir başka şirketin sermayesine katılım payı %10'un altında kaldığında ve bu yatırım uzun vadeli stratejik bir amaç taşıdığında, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabı kullanılır. Varlık kaydı yapılırken maliyet esası gereği toplam bedel (200.000 TL) hesabın borcuna yazılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye payı ve yatırım amacına göre hesap tespiti yapılması
Pay oranı %7 (< %10) ve amaç uzun vadeli olduğu için "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabı seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10'un altındaki uzun vadeli paylar bu hesapta izlenir.
2
Ödenen ve taahhüt edilen tutarların ayrıştırılması
Banka yoluyla ödenen: 80.000 TL, Taahhüt edilen: 120.000 TL.
Muhasebe kaydında nakit çıkışı ve borçlanmanın ayrı hesaplarda gösterilmesi gerekir.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
240 Borç: 200.000 TL / 102 Alacak: 80.000 TL, 241 Alacak: 120.000 TL.
Varlık maliyet bedeliyle borçlandırılırken, ödeme bankadan düşülür ve taahhüt hesabı (düzenleyici hesap) alacaklandırılarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırması ve Maliyet Esası
Soru 280Soru

İşletme, yeni tesis edilen (S) Anonim Şirketi’nin 1.500.0001.500.000 TL tutarındaki toplam sermayesinin %60\%60’ına iştirak ederek bağlı ortaklık kurmayı kararlaştırmıştır. Kuruluş işlemleri sırasında taahhüt edilen tutarın %25\%25’i banka aracılığıyla nakden ödenmiş, kalan tutar için ise sermaye taahhüdünde bulunulmuştur.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı kuruluş taahhüt kaydında "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000900.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin iştirak payına düşen toplam tutar olan 900.000900.000 TL, kuruluş taahhüt kaydında "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletme bir şirketin sermayesinin %50\%50’sinden fazlasına (örneğimizde %60\%60) sahip olduğunda bu yatırım "Bağlı Ortaklık" olarak sınıflandırılır. Kuruluş aşamasında yapılan taahhüt kaydında, toplam iştirak payı tutarı (900.000900.000 TL) aktif bir hesap olan "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabının borcuna; bu tutarın henüz ödenmediğini gösteren aktif düzenleyici bir hesap olan "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabının ise alacağına kaydedilir. Ödeme işlemi yapıldıkça (örneğin %25\%25’lik kısım), 246 numaralı hesap borçlandırılarak taahhüt borcu azaltılır.

Adım Adım Çözüm

1
İşletmenin ortaklık payına düşen toplam sermaye tutarının hesaplanması
1.500.000 TL×%60=900.000 TL1.500.000 \text{ TL} \times \%60 = 900.000 \text{ TL}
İşletmenin (S) A.Ş. üzerindeki toplam mali yükümlülüğünü (taahhüdünü) belirlemek için.
2
Kuruluş taahhüt kaydının yevmiye maddesinin oluşturulması
"245 Bağlı Ortaklıklar" hesabı 900.000900.000 TL borçlandırılır, "246 Bağlı Ortaklıklara Sermaye Taahhütleri (-)" hesabı 900.000900.000 TL alacaklandırılır.
Mali duran varlık edinimlerinde, toplam taahhüt tutarı varlık hesabına borç, düzenleyici hesaba ise alacak kaydedilerek brüt değer gösterilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Sermaye Taahhüdü ve Düzenleyici Hesap İşleyişi

İpuçları

1
Öncelikle işletmenin %60'lık payına düşen toplam sermaye tutarını hesaplayın.
2
246 numaralı hesap bir 'Aktif Düzenleyici' hesaptır. Bu tür hesapların artışı hangi tarafa kaydedilir hatırlayın.
3
Kuruluş kaydında henüz hiçbir ödeme yapılmamış gibi toplam tutar taahhüt hesabına alınır, ödeme kaydı bundan sonra yapılır.

Daha Fazla Pratik

İştirak payı %10 ile %50 arasında olsaydı hangi hesap kodlarının kullanılacağını ve dönem sonu değerlemede hangi ölçütün esas alınacağını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 14 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 14 | Examkin