Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 241Soru →

İşletme, 2024 yılı içerisinde yeni bir endüstriyel tasarım geliştirmek amacıyla kapsamlı bir proje yürütmüştür. Bu proje kapsamında yapılan harcamaların 200.000200.000 TL tutarındaki kısmının 'araştırma' safhasına, 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki kısmının ise 'geliştirme' safhasına ait olduğu belgelenmiştir. Geliştirme çalışmaları 11 Eylül 20242024 tarihinde başarıyla tamamlanmış ve aynı gün ilgili tasarımın patent tescili yapılmıştır. Patentin faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiştir. İşletme yönetimi, vergi planlaması amacıyla maddi olmayan duran varlıklar için azalan bakiyeler yöntemini kullanmak istediğini belirtmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin 3131 Aralık 20242024 tarihinde bu patent için ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 60.00060.000 TL

Cevap

İşletmenin ayırması gereken amortisman tutarı 60.00060.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 60.00060.000 TL, Vergi Usul Kanunu ve Genel Muhasebe ilkelerine tam uyumludur. Araştırma giderleri aktifleştirilmez, KDV maliyete dahil edilmez ve en önemlisi maddi olmayan duran varlıklar için azalan bakiyeler yöntemi veya kıst amortisman uygulanması mümkün değildir. Bu nedenle 300.000300.000 TL'lik geliştirme maliyeti üzerinden 55 yıllık ömre göre %20\%20 oranında tam yıl amortismanı hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Araştırma ve geliştirme giderlerinin ayrıştırılması
Araştırma gideri (200.000200.000 TL) doğrudan 750750 nolu hesaba gider yazılır; sadece geliştirme gideri (300.000300.000 TL) aktifleştirilir.
TMS ve VUK uyarınca araştırma safhası gider, geliştirme safhası ise belirli şartlarla varlık olarak kaydedilir.
2
Amortisman matrahının belirlenmesi
Matrah: 300.000300.000 TL. KDV hariç tutulmalıdır.
Duran varlık alımlarında ödenen KDV maliyete eklenmez, indirilecek KDV olarak kaydedilir.
3
Amortisman yönteminin ve oranının belirlenmesi
Normal Amortisman Yöntemi uygulanır. Oran: 1/5=%201 / 5 = \%20.
VUK Mükerrer 315315 uyarınca maddi olmayan duran varlıklar azalan bakiyeler yöntemiyle itfa edilemezler.
4
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
300.000×%20=60.000300.000 \times \%20 = 60.000 TL.
Maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman (ay bazlı hesaplama) uygulanmaz, varlık yılın hangi ayında alınırsa alınsın tam yıl üzerinden amortisman ayrılır.

Anahtar Kavram

Maddi Olmayan Duran Varlıklarda Amortisman Kısıtlamaları ve AR-GE Ayrımı
Soru 242Soru →

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullandığı bir büro mobilyası grubuna ilişkin şu bilgilere sahiptir:

KalemTutar
Maliyet Bedeli80.00080.000 TL
Birikmiş Amortisman55.00055.000 TL

İşletme söz konusu mobilyaları 20.00020.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Buna göre, bu satış işlemine ilişkin yapılacak günlük defter kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış işlemi sonucunda 5.0005.000 TL zarar oluştuğu için 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 5.0005.000 TL borçlandırılmalıdır.
Varlığın maliyet bedeli olan 80.00080.000 TL'den birikmiş amortismanı olan 55.00055.000 TL düşüldüğünde net defter değeri 25.00025.000 TL olarak bulunur. Varlık 20.00020.000 TL'ye satıldığı için işletme 5.0005.000 TL zarar etmiştir. Bu zarar, '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borcuna kaydedilerek muhasebeleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini Hesapla
80.000−55.000=25.00080.000 - 55.000 = 25.000 TL
Varlığın satış tarihindeki net değerini bulmak için maliyet bedelinden birikmiş amortismanlar düşülür.
2
Satış Kar veya Zararını Tespit Et
20.000−25.000=−5.00020.000 - 25.000 = -5.000 TL (Zarar)
Satış bedeli (KDV hariç), net defter değerinden düşük olduğu için zarar oluşmuştur.
3
Muhasebe Kaydını Oluştur
689 hesabı borçlu, 255 hesabı maliyet bedeliyle alacaklı
Varlık ve birikmiş amortismanı kapatılırken, oluşan zarar ilgili gider hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satışında kar/zarar, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farktır.

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Birikmiş Amortisman) hesaplayın.
2
Satış bedeli ile net defter değerini karşılaştırarak kar mı yoksa zarar mı oluştuğunu bulun.
3
Bulduğunuz 5.0005.000 TL'lik farkın bir zarar olduğunu ve gider hesaplarının borçtan çalıştığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Satış karı oluşması durumunda yenileme fonu (549) hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydını bütünsel olarak düşünün: Borç tarafında Kasa (24.00024.000) ve Birikmiş Amortismanlar (55.00055.000) toplamı 79.00079.000 TL'dir. Alacak tarafında Demirbaşlar (80.00080.000) ve Hesaplanan KDV (4.0004.000) toplamı 84.00084.000 TL'dir. Eşitliği sağlamak için borç tarafına 5.0005.000 TL zarar yazılmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 243Soru →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 450.000450.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir endüstriyel paketleme makinesi satın almıştır. Varlığın iktisap edilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecinde gerçekleşen harcamalar aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Harcama KalemiTutar (TL)
Nakliye ve taşıma giderleri20.00020.000
Taşıma sırasında yapılan sigorta8.0008.000
Makinenin yerine montajı ve kurulumu12.00012.000
Makineyi kullanacak personele verilen eğitim10.00010.000

Buna göre, bu iktisadi kıymetin Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde aktife kaydedilmesi gereken maliyet değeri aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 490.000490.000 TL

Cevap

İşletmenin aktife kaydetmesi gereken toplam maliyet değeri 490.000490.000 TL'dir.
Doğru değer hesaplanırken; ana fatura bedeli olan 450.000450.000 TL üzerine, nakliye (20.00020.000 TL), sigorta (8.0008.000 TL) ve montaj-kurulum (12.00012.000 TL) harcamaları eklenmiştir. Bu kalemlerin toplamı olan 490.000490.000 TL, varlığın 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabına kaydedilecek maliyetidir.

Adım Adım Çözüm

1
Fatura bedelini ve KDV durumunu belirleme
Alış Bedeli = 450.000450.000 TL (KDV tutarı olan 90.00090.000 TL '191 İndirilecek KDV' hesabına kaydedilir, maliyete eklenmez).
Maddi duran varlık alımlarında ödenen KDV, indirilebilir özellik taşıdığı için maliyet unsuru değildir.
2
Zorunlu maliyet bileşenlerini toplama
Nakliye (20.00020.000) + Sigorta (8.0008.000) + Montaj (12.00012.000) = 40.00040.000 TL.
Varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm harcamalar maliyete eklenmelidir.
3
Dönem giderlerini ayırma
Personel Eğitim Gideri (10.00010.000 TL) maliyet dışı bırakılır.
Varlığın fiziksel olarak hazır hale gelmesinden sonra gerçekleşen veya operasyonel nitelikteki eğitim giderleri 700'lü hesaplarda dönem gideri olarak izlenir.
4
Nihai maliyet değerini hesaplama
450.000+40.000=490.000450.000 + 40.000 = 490.000 TL.
Tüm geçerli maliyet unsurlarının toplamı varlığın defter değerini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli esası

Daha Fazla Pratik

İnşaat halindeki duran varlıklarda kredi faizlerinin ilk yıl maliyete eklenmesi kuralını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 244Soru →

Bir işletme, 01.01.202501.01.2025 tarihinde genel yönetim faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 150.000150.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir elektrik jeneratörü satın almıştır. Jeneratörün ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamasında normal (eşit tutarlı) amortisman yöntemini benimsemiştir.

Buna göre, işletmenin birinci yıl sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.000

Cevap

İşletmenin birinci yıl sonunda ayırması gereken amortisman tutarı 30.000 TL'dir.
Normal amortisman yönteminde, varlığın maliyet bedeli ekonomik ömrüne bölünerek veya amortisman oranıyla çarpılarak yıllık pay hesaplanır. 55 yıl ömür için oran 1/5=%201/5 = \%20'dir. 150.000150.000 TL maliyet bedelinin %20'si hesaplandığında 30.00030.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%20
Normal amortisman yönteminde oran 1/Ekonomik O¨mu¨r1 / \text{Ekonomik Ömür} formülüyle hesaplanır (1/5=0,201 / 5 = 0,20).
2
Yıllık amortisman tutarının hesaplanması
30.000 TL
Maliyet bedeli (150.000150.000 TL) ile amortisman oranı (%20) çarpılarak yıllık pay bulunur (150.000×0,20=30.000150.000 \times 0,20 = 30.000).

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Yöntemi

Daha Fazla Pratik

Aynı varlık için azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı ilk yıl amortismanının ne olacağını hesaplayınız.

Alternatif Yöntem

Amortisman tutarı oran kullanmadan doğrudan maliyetin ömre bölünmesiyle de bulunabilir: 150.000/5=30.000150.000 / 5 = 30.000 TL.
Tahmini Süre:45s
Soru 245Soru →

İşletmenin sermayesinin %25\%25’ine sahip olduğu (Z) Anonim Şirketi, gerçekleştirilen genel kurul toplantısında kâr dağıtım kararı almış ve işletmenin payına 15.00015.000 TL temettü (kâr payı) düştüğü kesinleşmiştir. Söz konusu tutarın takip eden ay içerisinde nakit olarak ödeneceği bildirilmiştir.

Buna göre, kâr payı alacağının tahakkukuna ilişkin yapılması gereken günlük defter kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 132 İştiraklerden Alacaklar

Cevap

İştiraklerden doğan kâr payı alacakları için borçlandırılması gereken hesap 132 İştiraklerden Alacaklar hesabıdır.
Doğru seçenek olan İştiraklerden Alacaklar hesabı, işletmenin sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olan iştiraklerinden doğan kâr payı alacaklarını izlemek için kullanılan aktif bir hesaptır. Tahakkuk aşamasında alacak hakkı doğduğu için bu hesap borçlandırılarak kayıt altına alınır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin mahiyetini belirleme
İştirakten kâr payı hakkı doğmuş ancak tahsilat henüz yapılmamıştır (Tahakkuk).
Muhasebenin dönemsellik ve tahakkuk esası gereği gelir gerçekleştiğinde kaydedilmelidir.
2
Alacak hesabını seçme
İlgili yatırım oranı %25\%25 (iştirak seviyesi) olduğu için 132 İştiraklerden Alacaklar hesabı seçilir.
10-50% arası ortaklıklar iştirak olarak sınıflandırılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturma
132 İştiraklerden Alacaklar hesabı borçlandırılırken, 640 İştiraklerden Temettü Gelirleri hesabı alacaklandırılır.
Varlık artışı borca, gelir artışı alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İştiraklerden temettü alacaklarının tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

İştirak payının %50'yi aşması durumunda 'Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar' hesabının kullanılacağını unutmayınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 246Soru →

Zirve Madencilik İşletmesi, 2024 yılında yeni bir linyit sahası için 900.000900.000 TL tutarında arama harcaması (271271) ve 1.200.0001.200.000 TL tutarında hazırlık ve geliştirme harcaması (272272) yapmıştır. Teknik raporlara göre sahadaki toplam rezerv 700.000700.000 tondur. 2024 yılında sahada 100.000100.000 ton üretim yapılmış ve dönem sonunda ilgili tükenme payı ayrılmıştır. 2025 yılı başında yapılan yeni bir ölçümde, sahadaki kalan rezerv miktarının (önceki üretimler hariç) 450.000450.000 ton olduğu saptanmıştır. İşletme 2025 yılında 80.00080.000 ton linyit çıkarmıştır.

Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda ayırması gereken tükenme payı tutarı ve alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320.000320.000 TL - 278278 Birikmiş Tükenme Payları

Cevap

320.000320.000 TL tutarındaki tükenme payı 278278 Birikmiş Tükenme Payları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
2025 yılı başındaki net defter değeri olan 1.800.0001.800.000 TL, yeni saptanan 450.000450.000 tonluk rezerve bölündüğünde birim tükenme payı 44 TL olarak güncellenir. 80.00080.000 tonluk üretim ile bu tutar çarpıldığında 320.000320.000 TL sonucuna ulaşılır. Kayıt ise aktifi düzenleyici bir hesap olan Birikmiş Tükenme Payları hesabının alacağına yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam aktifleştirilen maliyetin belirlenmesi
900.000+1.200.000=2.100.000900.000 + 1.200.000 = 2.100.000 TL
Arama (271271) ve Hazırlık (272272) giderleri maden varlığının toplam maliyetini oluşturur.
2
2024 yılı birim tükenme payının hesaplanması
2.100.000/700.000=32.100.000 / 700.000 = 3 TL/ton
Toplam maliyet, başlangıçtaki tahmini toplam rezerve bölünür.
3
2024 yılı birikmiş tükenme payının bulunması
100.000×3=300.000100.000 \times 3 = 300.000 TL
İlk yıl yapılan üretim miktarı ile birim pay çarpılarak o yılın gideri bulunur.
4
2025 yılı başı net defter değerinin hesaplanması
2.100.000−300.000=1.800.0002.100.000 - 300.000 = 1.800.000 TL
Rezerv revizyonu yapıldığında, kalan maliyet (net defter değeri) üzerinden yeni pay hesaplanır.
5
2025 yılı revize edilmiş birim tükenme payının hesaplanması
1.800.000/450.000=41.800.000 / 450.000 = 4 TL/ton
Net defter değeri, teknik inceleme sonucu saptanan yeni kalan rezerve bölünür.
6
2025 yılı toplam tükenme payının hesaplanması
80.000×4=320.00080.000 \times 4 = 320.000 TL
Cari yıl üretim miktarı ile yeni birim pay çarpılarak dönem giderine ulaşılır.

Anahtar Kavram

Rezerv miktarında meydana gelen değişiklikler sonucunda birim tükenme payı, kalan net defter değeri üzerinden yeniden hesaplanır.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 247Soru →

İşletme, 20242024 yılı Mart ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmıştır. Satışa konu olan varlığa ve yeni alınan varlığa ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Varlık BilgisiTutar (TL)
Eski Makine Maliyet Bedeli240.000240.000
Eski Makine Birikmiş Amortismanı160.000160.000
Eski Makine Satış Bedeli (KDV Hariç)130.000130.000
Yeni Makine Alış Bedeli (KDV Hariç)400.000400.000

Satıştan doğan kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20252025 yılı başında yeni makineyi satın almış ve bu makine için normal amortisman yöntemine göre %20\%20 oranında amortisman ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu yeni makine ile ilgili gelir tablosunda raporlayacağı amortisman gideri tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

30.000 TL (Yeni makinenin yıllık amortisman tutarı olan 80.000 TL'den, 50.000 TL'lik yenileme fonunun mahsup edilmesiyle kalan tutar)
Doğru yanıt olan 30.000 TL, yeni alınan makinenin 2025 yılı amortisman tutarı (80.00080.000 TL) ile satış kârından oluşan yenileme fonunun (50.00050.000 TL) farkıdır. Muhasebe kaydında '549 Özel Fonlar' hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılırken, '770 Genel Yönetim Giderleri' (veya ilgili gider yeri) hesabı sadece aradaki fark olan 30.00030.000 TL kadar borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin net defter değerini hesapla
240.000−160.000=80.000240.000 - 160.000 = 80.000 TL
Varlığın satış kârını bulmak için önce kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanı arasındaki fark bulunur.
2
Satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla
130.000−80.000=50.000130.000 - 80.000 = 50.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, yenileme fonu olarak pasifteki '549 Özel Fonlar' hesabına alınır.
3
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesapla
400.000×%20=80.000400.000 \times \%20 = 80.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli üzerinden yıllık amortisman payı hesaplanır.
4
Amortisman tutarını yenileme fonundan mahsup et
80.000−50.000=30.00080.000 - 50.000 = 30.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni varlığın amortismanları önce fon tutarından karşılanır; fonu aşan kısım doğrudan gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satışından elde edilen kârın, yeni alınan aynı nitelikteki bir varlığın amortisman giderlerinden mahsup edilerek vergilemenin ertelenmesini sağlayan bir uygulamadır.

İpuçları

1
Satıştan elde edilen kârın ne kadar olduğunu bularak başlayın.
2
Kâr tutarı, satış bedeli ile net defter değeri (240.000−160.000240.000 - 160.000) arasındaki farktır.
3
Yeni makinenin yıllık amortismanını hesapladıktan sonra, bu tutardan kâr tutarını düşerek net gideri bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıllık süresi dolduğunda fonun hala bakiye vermesi durumunda yapılacak işlemi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 248Soru →

İşletme, kiraladığı bir mağazanın vitrin ve iç dekorasyonu için 01.03.202501.03.2025 tarihinde 480.000480.000 TL + %20\%20 KDV tutarında harcama yapmıştır. Mağazanın kira sözleşmesi 4 yıllıktır. İşletme bu harcamayı '264 Özel Maliyetler' hesabında aktifleştirmiş ve normal amortisman yöntemini seçmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yılı dönem sonunda yapması gereken itfa (amortisman) kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabı 120.000120.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabının 120.000120.000 TL borçlandırılması doğrudur.
Vergi Usul Kanunu'na göre özel maliyet bedelleri kira süresi boyunca eşit tutarlarda itfa edilir. İşletmenin kiraladığı mağaza için yaptığı harcamalar satış ve pazarlama faaliyetiyle ilgili olduğundan 760 numaralı hesap kullanılır ve kıst amortisman uygulanmadığı için harcamanın yapıldığı ay dikkate alınmadan tam yıllık tutar (120.000120.000 TL) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İtfa süresinin belirlenmesi
4 yıl
VUK uyarınca özel maliyet bedelleri, kira sözleşmesindeki süreye göre eşit miktarlarda itfa edilir.
2
Yıllık itfa payının hesaplanması
480.000/4=120.000480.000 / 4 = 120.000 TL
Normal amortisman yöntemi ve tam yıl esası (kıst amortisman uygulanmaz) gereği toplam maliyet kira süresine bölünür.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri (B) 120.000120.000 / 268 Birikmiş Amortismanlar (A) 120.000120.000
Dönem sonu amortisman gideri ilgili fonksiyonel gider hesabına borç, birikmiş amortismanlar hesabına alacak yazılır.

Anahtar Kavram

Özel Maliyetlerin İtfası ve Kıst Amortisman İstisnası
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 249Soru →

Bir işletme, pazarlama ve dağıtım faaliyetlerinde kullanmak üzere soğutma sistemine sahip bir taşıma aracını satın almıştır. Söz konusu varlığın edinimi ve kullanıma hazır hale getirilmesi sürecine ilişkin harcamalar aşağıda sunulmuştur:

Harcama KalemiTutar (TL)
Araç Alış Bedeli750.000750.000
Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)40.00040.000
Plaka, Ruhsat ve Noter Giderleri6.0006.000
Soğutma Ünitesi ve Montaj Bedeli80.00080.000
Toplam Katma Değer Vergisi (%20\%20)174.000174.000

Buna göre, Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde taşıtın muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek maliyet bedeli (254 Taşıtlar Hesabı borç tutarı) kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 876.000876.000

Cevap

Taşıtın muhasebe kayıtlarına esas teşkil edecek toplam maliyeti 876.000876.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, taşıtın net alış fiyatı (750.000750.000 TL), iadesi mümkün olmayan bir vergi türü olan ÖTV (40.00040.000 TL), varlığın yasal olarak tescili için gereken plaka ve ruhsat masrafları (6.0006.000 TL) ve aracın amaçlanan şekilde (soğutmalı taşıma) kullanılabilmesi için zorunlu olan montaj giderinin (80.00080.000 TL) toplamından oluşmaktadır. Bu unsurların tamamı iktisadi kıymetin maliyet bedelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık maliyetine dahil edilecek unsurların belirlenmesi
Alış Bedeli, ÖTV, Yasal Harçlar (Plaka/Ruhsat) ve Montaj Giderleri
VUK ve muhasebe standartları gereği, varlığı edinmek ve kullanıma hazır hale getirmek için yapılan tüm doğrudan harcamalar ile indirilemeyen vergiler maliyete dahil edilir.
2
KDV tutarının değerlendirilmesi
174.000174.000 TL '191 İndirilecek KDV' hesabına kaydedilir.
Ticari araç alımlarında ödenen KDV, işletme tarafından indirim konusu yapılabildiği için maliyet unsuru olarak kabul edilmez.
3
Toplam maliyetin hesaplanması
750.000+40.000+6.000+80.000=876.000750.000 + 40.000 + 6.000 + 80.000 = 876.000 TL
Tüm geçerli maliyet unsurlarının toplanması sonucunda 254 Taşıtlar hesabına kaydedilecek bedel bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Bedeli

İpuçları

1
Duran varlıklar için ödenen KDV'nin genellikle indirim konusu yapıldığını ve maliyete eklenmediğini hatırlayın.
2
Varlığı işletmeye getirmek ve kullanıma hazır hale getirmek için yapılan tüm giderler (montaj, nakliye, tescil vb.) maliyete dahildir.
3
Hesaplama yaparken Alış Bedeli + ÖTV + Tescil Giderleri + Montaj Gideri formülünü uygulayın ancak KDV'yi dışarıda bırakın.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde KDV'nin maliyete dahil edilme opsiyonunu araştırarak ticari araçlarla olan farkı inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle toplam nakit çıkışını bulup (1.050.0001.050.000 TL), bu tutardan 191 İndirilecek KDV hesabına kaydedilecek tutarı (174.000174.000 TL) düşerek de maliyet bedeline ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 250Soru →

İşletme, yönetim departmanında kullandığı bir klimayı elden çıkarmaya karar vermiştir. Klimaya ait bilgiler şu şekildedir:

- Kayıtlı Maliyet Bedeli: 30.00030.000 TL
- Birikmiş Amortismanı: 12.00012.000 TL

Klima, 22.00022.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satılmıştır. Buna göre, bu satış işlemi sonucunda oluşan kar veya zarar tutarı ve kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000 TL Kar - 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Cevap

Satış işlemi sonucunda 4.0004.000 TL kar elde edilmiş ve bu tutar 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmiştir.
İşletme klimayı sattığında elde ettiği 22.00022.000 TL gelir ile klimanın net defter değeri olan 18.00018.000 TL (30.000−12.00030.000 - 12.000) arasındaki 4.0004.000 TL fark, işletme için bir kardır. Bu kar, işletmenin ana faaliyeti dışındaki duran varlık satışından kaynaklandığı için 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerinin Hesaplanması
Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman = 30.000−12.000=18.00030.000 - 12.000 = 18.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel değerini bulmak için maliyetten ayrılan amortisman düşülmelidir.
2
Satış Kar/Zararının Belirlenmesi
Satış Karı = Satış Bedeli (KDV hariç) - Net Defter Değeri = 22.000−18.000=4.00022.000 - 18.000 = 4.000 TL Kar
Satış fiyatı net defter değerinden büyük olduğu için aradaki fark kardır.
3
Muhasebe Hesabının Belirlenmesi
Kullanılacak Hesap: 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Maddi duran varlık satışlarından doğan karlar Tekdüzen Hesap Planı'na göre olağandışı gelirler grubunda izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Karı
Tahmini Süre:45s
Soru 251Soru →

İşletme, 01.08.202501.08 .2025 tarihinde, üretim faaliyetlerinde kullandığı özel bir yazılımın 33 yıllık (3636 ay) güncelleme ve teknik destek hizmeti için 180.000180.000 TL + %20\%20 KDV tutarındaki bedeli banka aracılığıyla peşin ödemiştir. İşletme, ödeme tarihinde KDV hariç tutarın tamamını "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydetmiştir. Buna göre, 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken dönem sonu düzeltme kayıtları sonucunda, hazırlanan bilançoda "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabının bakiyesi kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 95.00095.000

Cevap

Hazırlanan bilançoda 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler hesabının bakiyesi 95.00095.000 TL olmalıdır.
Toplam 180.000180.000 TL olan hizmet bedeli 3636 aya bölündüğünde aylık tutar 5.0005.000 TL olarak bulunur. 01.08.202501.08 .2025 tarihinde yapılan ödemeden sonra yıl sonuna kadar geçen 55 aylık süre (25.00025.000 TL) sonuç hesaplarına devredilerek gider yazılır. İzleyen yıl olan 20262026 yılına ait 1212 aylık tutar (60.00060.000 TL), kısa vadeli bir varlık niteliği kazandığı için '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına aktarılır. Geriye kalan 1919 aylık süre (36−5−1236 - 5 - 12) ise bilanço tarihinden itibaren bir yıldan daha uzun bir süreyi temsil ettiği için 19×5.000=95.00019 \times 5.000 = 95.000 TL olarak '280 Gelecek Yıllara Ait Giderler' hesabında kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık hizmet bedelini hesaplayınız.
180.000/36=5.000180.000 / 36 = 5.000 TL/ay
Hizmetin toplam bedelini toplam süreye bölerek bir aya düşen maliyeti bulmak gerekir.
2
2025 yılına (cari dönem) isabet eden gider tutarını hesaplayınız.
01.08.2025−31.12.202501.08 .2025 - 31.12 .2025 arası 55 aydır. 5×5.000=25.0005 \times 5.000 = 25.000 TL.
Dönemsellik kavramı gereği, sadece cari yıla ait olan kısım giderleştirilmelidir.
3
2026 yılına (gelecek 12 ay) isabet eden kısa vadeli tutarı hesaplayınız.
12×5.000=60.00012 \times 5.000 = 60.000 TL.
Bir yıl içinde giderleşecek olan tutarlar '180 Gelecek Aylara Ait Giderler' hesabına aktarılmalıdır.
4
280 nolu hesapta kalması gereken uzun vadeli tutarı bulunuz.
36−5(2025)−12(2026)=1936 - 5 (2025) - 12 (2026) = 19 ay. 19×5.000=95.00019 \times 5.000 = 95.000 TL.
Bilanço tarihinden itibaren bir yılı aşan süreye ait olan giderler uzun vadeli varlık olarak raporlanmaya devam eder.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı gereği giderlerin ilgili oldukları dönemlere dağıtılması ve vadelerine göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Dönemsellik kavramını hatırlayın ve toplam tutarı hizmet süresine oranlayın.
2
Bilanço tarihinde (31.12.2025), bir sonraki yılın (2026) tamamı artık kısa vadeli hale gelmiştir.
3
280 nolu hesapta sadece 2027 ve 2028 yıllarına (toplam 19 ay) ait olan tutar kalmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu, peşin tahsil edilen bir kira geliri (380/480 hesaplar) için çözerek pasif karakterli hesapların mantığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 252Soru →

İşletme, 01.05.202401.05.2024 tarihinde yeni bir üretim teknolojisine ait patent hakkını 88 yıl süreyle kullanmak üzere 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle banka havalesi ile satın almıştır. İşletme, maddi olmayan duran varlıkları için normal amortisman yöntemini uygulamaktadır.

Buna göre, söz konusu patent hakkının 31.12.202531.12.2025 tarihli bilançosundaki net defter değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300.000300.000

Cevap

Patent hakkının 31.12.202531.12.2025 tarihindeki net defter değeri 300.000300.000 TL'dir.
Doğru cevap, varlığın net maliyet bedeli olan 400.000400.000 TL üzerinden iki tam yıl (20242024 ve 20252025) amortisman ayrılması gerektiğini gösteren tutardır. Yıllık amortisman payı 50.00050.000 TL (400.000/8400.000 / 8) olup, iki yıl sonunda birikmiş amortismanlar 100.000100.000 TL'ye ulaşır. Bu tutar maliyet bedelinden düşüldüğünde net defter değeri 300.000300.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedelini ve amortisman oranını belirleme
Maliyet: 400.000400.000 TL; Oran: 1/8=%12,51 / 8 = \%12,5 (veya yıllık 50.00050.000 TL)
Maddi olmayan duran varlıklarda KDV maliyete eklenmez, indirilecek KDV olarak kaydedilir.
2
20242024 yılı amortisman tutarını hesaplama
400.000×0,125=50.000400.000 \times 0,125 = 50.000 TL
Vergi Usul Kanunu'na göre maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman uygulanmaz, ilk yıl tam amortisman ayrılır.
3
20252025 yılı amortisman tutarını hesaplama
50.00050.000 TL
Normal amortisman yönteminde her yıl eşit tutarda amortisman ayrılmaya devam edilir.
4
Net defter değerini hesaplama
400.000−(50.000+50.000)=300.000400.000 - (50.000 + 50.000) = 300.000 TL
Net defter değeri, varlığın maliyet bedelinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunur.

Anahtar Kavram

Maddi olmayan duran varlıklarda amortisman (itfa) hesaplanırken binek otomobillerdeki gibi kıst amortisman uygulanmaz; varlık yılın hangi ayında alınırsa alınsın ilk yıl için tam amortisman ayrılır.

İpuçları

1
Maddi duran varlıklar ve maddi olmayan duran varlıkların çoğunda ilk yıl amortismanı nasıl hesaplanır?
2
Kıst amortisman kuralının hangi varlık grubu için zorunlu olduğunu, hangileri için geçerli olmadığını hatırlayın.
3
Varlık 01.05.202401.05.2024 tarihinde alınmış olsa bile, 20242024 yılının tamamı için amortisman ayrılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı 20252025 yılı amortisman gideri kaç TL olurdu?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 253Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde, üretimde kullanılan makinelerin 3030 ay süreli sigorta poliçesi için 60.00060.000 TL tutarındaki primi peşin ödemiştir. Muhasebe kayıtlarında ödeme tarihinde 20252025 yılına sarkan kısım "180 Gelecek Aylara Ait Giderler", sonraki yıllara ait olan kısım ise "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına borç kaydedilmiştir. Buna göre, dönemsellik kavramı gereği 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı Borçlu 24.00024.000 TL, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı Alacaklı 24.00024.000 TL

Cevap

180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı Borçlu 24.00024.000 TL, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı Alacaklı 24.00024.000 TL olmalıdır.
Toplam 60.00060.000 TL tutarındaki 3030 aylık sigorta poliçesinin aylık gideri 2.0002.000 TL'dir. 01.10.202501.10.2025 tarihinde ödeme yapıldığında; 20252025 yılına ait 33 aylık kıs (6.0006.000 TL) 180 nolu hesaba, geri kalan 2727 aylık kısım (54.00054.000 TL) ise 280 nolu hesaba kaydedilmiştir. 31.12.202531.12 .2025 tarihine gelindiğinde, 280 nolu hesapta bekleyen tutarın içindeki 20262026 yılına ait 1212 aylık kısım (24.00024.000 TL), artık kısa vadeli (izleyen 12 ay içinde giderleşecek) nitelik kazandığı için 180 nolu hesaba aktarılmalıdır. Bu işlemde 180 hesabı borçlanırken, 280 hesabı alacaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık sigorta gideri hesaplanır.
60.000/30=2.00060.000 / 30 = 2.000 TL
Toplam bedelin her bir aya düşen payını bulmak için.
2
2026 yılına (izleyen 12 aya) ait gider payı hesaplanır.
12×2.000=24.00012 \times 2.000 = 24.000 TL
Dönem sonunda, vadesi bir yılın altına düşen tutarın tespiti gerekir.
3
Uzun vadeli hesaptan kısa vadeli hesaba aktarım kaydı yapılır.
180 Borçlu, 280 Alacaklı
Bilançoda varlıkların vadelerine göre doğru sınıflandırılması (Dönemsellik İlkesi) için.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ilkesi gereği uzun vadeli giderlerin (280), vadesi bir yılın altına düştüğünde kısa vadeli giderlere (180) aktarılması.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 254Soru →

Bir işletme, yönetim işlerinde kullanmak üzere 80.00080.000 TL + %20\%20 KDV bedelle gelişmiş bir sunucu (server) satın almıştır. Sunucunun işletmeye getirilmesi için 3.0003.000 TL nakliye gideri, taşıma sırasında oluşabilecek risklere karşı 2.0002.000 TL sigorta gideri ve sistemin çalışır hale gelmesi için 5.0005.000 TL kurulum (montaj) gideri nakit olarak ödenmiştir.

Buna göre, sunucunun Tekdüzen Hesap Planı'na göre aktife kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000

Cevap

Sunucunun maliyet bedeli 90.00090.000 TL olarak hesaplanır.
Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet bedeline alış bedelinin yanı sıra nakliye, sigorta ve montaj gibi varlığı kullanıma hazır hale getiren harcamalar dahil edilir. Hesaplama: 80.00080.000 (Alış) + 3.0003.000 (Nakliye) + 2.0002.000 (Sigorta) + 5.0005.000 (Montaj) = 90.00090.000 TL şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
KDV tutarını hariç tutarak sadece maliyet unsurlarını belirleyin.
Alış bedeli (80.00080.000 TL), Nakliye (3.0003.000 TL), Sigorta (2.0002.000 TL), Montaj (5.0005.000 TL).
Maddi duran varlıkların ediniminde ödenen KDV, maliyete eklenmez; 191 İndirilecek KDV hesabında izlenir.
2
Belirlenen tüm maliyet unsurlarını toplayın.
80.000+3.000+2.000+5.000=90.00080.000 + 3.000 + 2.000 + 5.000 = 90.000 TL.
Varlığın işletmeye getirilmesi ve kullanıma hazır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyet bedeline dahildir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli, gümrük vergileri, nakliye, sigorta, montaj ve varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan tüm doğrudan giderleri kapsar; ancak indirilebilir KDV maliyete dahil edilmez.

Daha Fazla Pratik

KDV'nin maliyete dahil edilmediği ancak özel tüketim vergisinin (ÖTV) taşıtlarda maliyete eklenebildiği durumları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 255Soru →

İşletme yönetimi, 20242024 yılı içerisinde üretim hattında kullandığı ve yenilemeyi planladığı bir makineyi satışa çıkarmıştır. Satış işlemi sonucunda 60.00060.000 TL kâr elde edilmiş ve bu tutarın Vergi Usul Kanunu (VUKVUK) hükümleri çerçevesinde yeni alınacak makinenin amortismanından mahsup edilmek üzere yenileme fonuna aktarılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletme tarafından alınan bu karar doğrultusunda söz konusu satış kârı aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar

Cevap

Duran varlık satışından doğan ve yenileme amacıyla kullanılacak olan kâr, 549 Özel Fonlar hesabında izlenmelidir.
Vergi Usul Kanunu (VUKVUK) hükümlerine göre, yenilemek amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla '549 Özel Fonlar' hesabının altında bir alt hesapta (Yenileme Fonu) toplanır. Bu kâr, yeni alınan varlığın amortisman paylarına mahsup edilerek pasifte bekletilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış sonucunda oluşan kârın niteliğini ve yönetim kararını belirlemek.
Kâr tutarı 60.00060.000 TL'dir ve yönetim 'yenileme' kararı almıştır.
VUK uyarınca yenileme kararı varsa kârın vergilendirilmesi ertelenebilir.
2
İlgili muhasebe hesabını seçmek.
549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu) hesabı kullanılacaktır.
Yenileme fonu, bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli bir fon hesabıdır.
3
Yevmiye kaydında hesabın işleyişini belirlemek.
Hesabın alacağına 60.00060.000 TL kayıt yapılır.
Öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan kârın, yeni bir varlık alımında kullanılmak üzere 3 yıl süreyle pasifte bekletilmesini sağlayan bir vergi erteleme uygulamasıdır.

İpuçları

1
Yenileme kararı alındığında kârın vergilendirilmesi pasif bir hesapta bekletilerek ertelenir.
2
Bu kâr öz kaynaklar grubundaki özel bir fon hesabında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun pasifte bekletilme süresi olan 3 yıllık sürenin başlangıç ve bitiş yıllarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 256Soru →

Bir işletme, fabrikasındaki hava kalitesini standartlara uygun hale getirmek amacıyla 240.000240.000 TL + %20\%20 KDV bedelle bir endüstriyel filtreleme sistemi satın almıştır. Sistemin edinim ve kurulum sürecine ilişkin yapılan harcamalar aşağıda belirtilmiştir:

- Nakliye gideri: 10.00010.000 TL
- Nakliye sigortası: 6.0006.000 TL
- Montaj ve kurulum bedeli: 9.0009.000 TL
- Deneme çalıştırması giderleri: 5.0005.000 TL
- Kullanacak personelin teknik eğitimi: 3.0003.000 TL

Buna göre, söz konusu filtreleme sisteminin '253 Tesis, Makine ve Cihazlar' hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 270.000270.000

Cevap

Filtreleme sisteminin maliyet bedeli 270.000270.000 TL olarak hesaplanmalıdır.
VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre maddi duran varlıkların maliyet bedeli; alış bedeli ile taşıma, sigorta, montaj ve deneme giderleri gibi varlığı kullanıma hazır hale getirmek için yapılan tüm zorunlu harcamaların toplamından oluşur. Bu soruda 240.000240.000 TL alış bedeline 10.00010.000 TL nakliye, 6.0006.000 TL sigorta, 9.0009.000 TL montaj ve 5.0005.000 TL deneme gideri eklendiğinde toplam 270.000270.000 TL'ye ulaşılır. KDV tutarı indirilecek vergi olduğu için, personel eğitimi ise bir dönem gideri olduğu için maliyete dahil edilmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın çıplak alış bedelini belirle.
240.000240.000 TL
Maliyetin başlangıç noktası fatura üzerindeki ana bedeldir.
2
Varlığın kullanıma hazır hale gelmesi için yapılan zorunlu harcamaları topla.
10.000+6.000+9.000+5.000=30.00010.000 + 6.000 + 9.000 + 5.000 = 30.000 TL
Nakliye, sigorta, montaj ve deneme giderleri iktisadi kıymetin değerini artıran ve kullanılabilmesi için gereken zorunlu maliyetlerdir.
3
Maliyet bedeline dahil edilmeyecek kalemleri ayıkla.
KDV (48.00048.000 TL) ve Personel Eğitimi (3.0003.000 TL)
KDV indirilecek vergilerde izlenir, personel eğitimi ise varlığın fiziksel kurulumu ile ilgili olmayıp bir dönem gideridir.
4
Toplam maliyeti hesapla.
240.000+30.000=270.000240.000 + 30.000 = 270.000 TL
Alış bedeli ile aktifleştirilmesi zorunlu giderlerin toplamı maliyet bedelini oluşturur.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Maliyet Esası

Daha Fazla Pratik

Maddi duran varlığın maliyetine eklenen bu giderlerin amortisman hesaplamasını nasıl etkileyeceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 257Soru →

Bir işletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 20242024 yılı başında 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir sanayi tipi baskı makinesi satın almıştır. İşletme, bu varlık için 55 yıl faydalı ömür üzerinden azalan bakiyeler (hızlandırılmış) yöntemini kullanarak amortisman ayırmaya karar vermiştir. Buna göre, 20262026 yılı sonu itibarıyla (üçüncü yılın sonunda) işletmenin finansal tablolarında yer alacak birikmiş amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 784.000784.000

Cevap

Üçüncü yılın sonunda bilançoda yer alacak birikmiş amortisman tutarı 784.000784.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 784.000784.000 TL tutarına ulaşmak için öncelikle %40\%40 amortisman oranı belirlenir. 2024 yılı için 400.000400.000 TL, 2025 yılı için net değer (600.000600.000 TL) üzerinden 240.000240.000 TL ve 2026 yılı için yine kalan net değer (360.000360.000 TL) üzerinden 144.000144.000 TL amortisman hesaplanır. Bu üç yılın toplamı (400.000+240.000+144.000400.000 + 240.000 + 144.000) birikmiş amortisman bakiyesini verir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının hesaplanması
Normal Oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde, normal amortisman oranının iki katı (maksimum %50\%50 olmak kaydıyla) kullanılır.
2
1. Yıl (2024) amortismanının hesaplanması
1.000.000×%40=400.0001.000.000 \times \%40 = 400.000 TL
İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
3
2. Yıl (2025) amortismanının hesaplanması
(1.000.000−400.000)×%40=240.000(1.000.000 - 400.000) \times \%40 = 240.000 TL
İkinci yıl amortismanı, maliyet bedelinden önceki yılın birikmiş amortismanı düşülerek (net değer üzerinden) hesaplanır.
4
3. Yıl (2026) amortismanının hesaplanması
(1.000.000−400.000−240.000)×%40=144.000(1.000.000 - 400.000 - 240.000) \times \%40 = 144.000 TL
Üçüncü yıl amortismanı da kalan net defter değeri (360.000360.000 TL) üzerinden hesaplanır.
5
Toplam birikmiş amortismanın hesaplanması
400.000+240.000+144.000=784.000400.000 + 240.000 + 144.000 = 784.000 TL
Soru 2026 yılı sonu itibarıyla birikmiş (toplam) tutarı sorduğu için üç yılın payları toplanır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemiyle Birikmiş Amortisman Hesaplama

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Her yılın amortismanını hesaplarken, varlığın maliyetinden o yıla kadar ayrılmış olan amortismanları düşerek kalan tutar üzerinden ilerleyin.
3
2024 sonu net değeri 600.000600.000 TL, 2025 sonu net değeri ise 360.000360.000 TL'dir. 2026 amortismanını bu son değer üzerinden hesaplayıp önceki yıllarla toplayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu varlık 2026 sonunda 300.000300.000 TL'ye satılsaydı, satış karı veya zararı ne kadar olurdu?

Alternatif Yöntem

Net defter değerini doğrudan hesaplayarak da sonuca gidebilirsiniz: 3. yıl sonu net defter değeri = Maliyet×(1−Oran)3Maliyet \times (1 - Oran)^3 formülüyle 1.000.000×(0,6)3=216.0001.000.000 \times (0,6)^3 = 216.000 TL bulunur. Birikmiş Amortisman = Maliyet - Net Defter Değeri olduğuna göre; 1.000.000−216.000=784.0001.000.000 - 216.000 = 784.000 TL sonucuna ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 258Soru →

İşletme, başka bir firmanın yönetiminde söz sahibi olmak ve uzun vadeli yatırım yapmak amacıyla, söz konusu firmanın sermayesini temsil eden pay senetlerinin %55\%55’ini banka aracılığıyla satın almıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, satın alınan bu pay senetleri aşağıdaki hesapların hangisinde izlenmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 244 Bağlı Ortaklıklar

Cevap

İşletmenin sermaye payı %50\%50’yi aştığı için bu paylar 244 Bağlı Ortaklıklar hesabında izlenmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı açıklamalarına göre, bir işletmenin başka bir işletmedeki sermaye payı %50\%50’den fazla ise bu yatırım '244 Bağlı Ortaklıklar' hesabında izlenir. Soruda belirtilen %55\%55 oranı bu sınırı aştığı için doğru hesap budur.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye payı oranını belirlemek.
Sermaye payı %55\%55 olarak verilmiştir.
Hesap seçimi için öncelikle ortaklık derecesinin belirlenmesi gerekir.
2
Sahiplik oranına göre Tekdüzen Hesap Planı (THP) sınıflandırmasını kontrol etmek.
%55\%55 oranı, %50\%50 sınırının üzerindedir.
THP'ye göre; %10\%10 altı 'Bağlı Menkul Kıymetler', %10−%50\%10-\%50 arası 'İştirakler', %50\%50 üzeri ise 'Bağlı Ortaklıklar' olarak tanımlanır.
3
Doğru hesabı eşleştirmek.
244 Bağlı Ortaklıklar hesabı kullanılır.
İşletme ilgili firmanın sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu için bu bir bağlı ortaklık ilişkisidir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda sermaye payı oranlarına göre hesap sınıflandırması.
Tahmini Süre:45s
Soru 259Soru →

İşletme, üretim hattında kullandığı bir sanayi fırınını %20\%20 KDV hariç 220.000220.000 TL bedelle peşin olarak satmıştır. Fırına ilişkin bilgiler şu şekildedir:

KalemTutar
Maliyet Bedeli500.000500.000 TL
Birikmiş Amortisman320.000320.000 TL

Bu satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kar veya zarar tutarı ve kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL Kar - 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

Cevap

40.00040.000 TL Kar tutarının 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına kaydedilmesi gerekir.
Satış karı, varlığın net defter değeri olan 180.000180.000 TL (500.000500.000 TL maliyet - 320.000320.000 TL amortisman) ile satış bedeli olan 220.000220.000 TL arasındaki farktır. 40.00040.000 TL tutarındaki bu olumlu fark, işletmenin ana faaliyeti dışındaki duran varlık elden çıkarma işlemi olduğundan 679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesapla
500.000−320.000=180.000500.000 - 320.000 = 180.000 TL
Varlığın satış tarihindeki kayıtlı değerini bulmak için maliyetten amortisman düşülmelidir.
2
Satış Karı veya Zararını hesapla
220.000−180.000=40.000220.000 - 180.000 = 40.000 TL (Kar)
Satış bedeli net defter değerinden fazla olduğu için aradaki fark kardır.
3
İlgili gelir hesabını belirle
679679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar
Maddi duran varlık satış karları Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satış Karı Hesaplaması

İpuçları

1
Kar veya zararı bulmak için önce varlığın net defter değerini hesaplamalısınız.
2
Net Defter Değeri = Maliyet Bedeli - Birikmiş Amortisman formülünü kullanın.
3
Satış karını bulmak için 220.000220.000 TL satış bedelinden bulduğunuz net defter değerini çıkarın ve duran varlık satışı için kullanılan özel gelir hesabını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu varlık yenisi alınmak amacıyla satılsaydı ve yenileme kararı alınsaydı, oluşan kar hangi hesapta bekletilirdi? (Yenileme Fonu - 549 Özel Fonlar)

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı yaparak sağlama yapabilirsiniz: 100 Kasa (B) 264.000264.000, 257 Birikmiş Amortismanlar (B) 320.000320.000, 253 Tesis Makine ve Cihazlar (A) 500.000500.000, 391 Hesaplanan KDV (A) 44.00044.000, 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar (A) 40.00040.000.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 260Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak amacıyla 900.000900.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Faydalı ömrü 55 yıl olan bu taşıt için normal amortisman yöntemi seçilmiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılında bu taşıt için ayırması gereken yıllık amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 180.000

Cevap

İşletmenin 2026 yılında ayırması gereken amortisman tutarı 180.000 TL'dir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca binek otomobillerde kıst amortisman uygulanır. Bu kurala göre, varlığın alındığı ilk yıl (2025), yıl sonuna kadar olan aylar için amortisman ayrılırken; takip eden yıllarda (2026, 2027, 2028) yıllık normal amortisman tutarı olan 180.000 TL tam olarak ayrılır. İlk yıl ayrılmayan eksik kısım ise son yılın (2029) tutarına eklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının hesaplanması
%20\%20
Normal amortisman yönteminde oran 1/faydalı o¨mu¨r1 / \text{faydalı ömür} olarak hesaplanır (1/5=0,201 / 5 = 0,20).
2
Tam yıllık amortisman tutarının hesaplanması
180.000180.000 TL
Maliyet bedeli ile oran çarpılır (900.000×%20=180.000900.000 \times \%20 = 180.000 TL).
3
Kıst amortisman kuralının uygulanması
2026 yılı için 180.000180.000 TL
Binek otomobillerde sadece ilk yıl (2025) kıst amortisman (aylık) hesaplanır; ikinci ve sonraki yıllarda amortisman süresi sonuna kadar tam yıllık tutar ayrılır.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde kıst amortisman uygulaması
ÖncekiSayfa 13 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 13 | Examkin