Examkin

Duran Varlıklar

457 soru

Soru 281Soru →

İşletme, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir kamyoneti 240.000240.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satış tarihinde kamyonetin kayıtlı değeri 200.000200.000 TL, birikmiş amortismanı ise 50.00050.000 TL'dir. Satıştan elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir kamyonet satın almıştır. Yeni kamyonet için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı uygulanmaktadır. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydında ilgili gider hesaplarına (7. grup) borç kaydedilecek net tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

30.00030.000 TL tutarındaki net amortisman gideri
Satıştan elde edilen 90.00090.000 TL tutarındaki kâr yenileme fonuna (549 Özel Fonlar) alınmıştır. Yeni alınan taşıtın 20252025 yılı amortismanı 120.000120.000 TL olarak hesaplanır. Vergi Usul Kanunu uyarınca, bu amortisman tutarının 90.00090.000 TL'si fon hesabından mahsup edilir (549 Borç, 257 Alacak). Geriye kalan 30.00030.000 TL'lik kısım ise dönem gideri olarak (770/760 Borç, 257 Alacak) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski varlığın satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla.
Satış Kârı = 240.000−(200.000−50.000)=90.000240.000 - (200.000 - 50.000) = 90.000 TL
Yenileme fonuna alınacak tutar, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farktır.
2
Yeni alınan varlığın 20252025 yılı toplam amortisman tutarını hesapla.
Amortisman = 600.000×%20=120.000600.000 \times \%20 = 120.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli üzerinden oran uygulanır.
3
Toplam amortisman tutarından yenileme fonunu mahsup et.
Net Gider = 120.000−90.000=30.000120.000 - 90.000 = 30.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni varlığın amortismanları önce fon hesabından karşılanır, fonu aşan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinden mahsup edilerek kapatılır.

Alternatif Yöntem

Önce satış kârını bulup (90.00090.000), ardından yeni varlığın amortismanını hesaplayıp (120.000120.000), aradaki farkın pozitif olması durumunda bu farkın gider yazılacağını doğrudan görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 282Soru →

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla 300.000300.000 TL bedelle satın aldığı ve "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlediği hisse senetlerinin dönem sonu itibarıyla borsa değerinin 260.000260.000 TL'ye düştüğünü tespit etmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu değer düşüklüğü için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri Hesabı 40.00040.000 (Borçlu) / 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) 40.00040.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletme, 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırırken, 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını alacaklandırmalıdır.
İhtiyatlılık kavramı uyarınca, işletme sahip olduğu mali duran varlıklarda bir değer azalışı tespit ettiğinde, bu tutarı dönem gideri (654) olarak kaydederken varlığın değerini doğrudan düşürmek yerine aktif düzenleyici bir hesap (241) kullanmalıdır. Bu sayede hem muhtemel zarar finansal tablolara yansıtılır hem de varlığın maliyet bedeli kayıtlı kalmaya devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
300.000−260.000=40.000300.000 - 260.000 = 40.000 TL
Maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Gider kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri (Borç): 40.00040.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, gerçekleşmesi muhtemel zararlar için gider yazılır.
3
Aktif düzenleyici hesabın kullanılması
241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) (Alacak): 40.00040.000 TL
Varlığın maliyet bedeli korunurken, değer azalışı bir eksi karakterli hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Karşılık Ayrılması

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu varlıkların gelecekte maliyet değerinin üzerine çıkması durumunda yapılabilecek işlemleri ve 'maliyet esası' kavramı ile ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 283Soru →

İşletme, (Z) Anonim Şirketi'nin 1.000.0001.000.000 TL tutarındaki toplam sermayesini temsil eden pay senetlerinin %20\%20'sini uzun vadeli yatırım amacıyla nominal değeri üzerinden satın almıştır. İşletme, satın alma bedelinin 120.000120.000 TL tutarındaki kısmını banka mevduatından ödemiş, kalan tutar için ise sermaye taahhüdünde bulunulmuştur. Bu bilgilere göre, söz konusu hisse senedi alım işleminin kaydedileceği yevmiye maddesinde alacaklandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "102 Bankalar" hesabı 120.000120.000 TL ve "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri" hesabı 80.00080.000 TL

Cevap

"102 Bankalar" hesabı 120.000120.000 TL ve "243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri" hesabı 80.00080.000 TL olarak kaydedilmelidir.
İşletmenin edindiği pay oranı %20 olduğu için bu yatırım Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10-%50 aralığında yer alan '242 İştirakler' hesabında izlenmelidir. Alış bedelinin bankadan ödenen 120.000120.000 TL'lik kısmı için '102 Bankalar' hesabı alacaklandırılırken, henüz ödenmemiş olan ve taahhüt niteliği taşıyan 80.00080.000 TL'lik kısım '243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri' hesabının alacağına kaydedilerek yatırım tutarı netleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış bedelini hesapla
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL
Yatırımın toplam maliyetini belirlemek için toplam sermaye ile edinilen pay oranı çarpılır.
2
Hesap sınıflandırmasını yap
242 İştirakler Hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre %10 ile %50 arasındaki sermaye payları 'İştirakler' hesabında izlenir.
3
Sermaye taahhüt tutarını hesapla
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Toplam bedelden peşin ödenen tutar çıkarılarak kalan yükümlülük bulunur.
4
Yevmiye kaydının alacak tarafını oluştur
102 Bankalar (120.000120.000) ve 243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri (80.00080.000)
Ödeme bankadan yapıldığı için varlık azalışı alacaklandırılır, taahhüt ise iştirak hesabını düzenleyici bir pasif karakterli hesap olarak alacakta kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda pay oranına göre sınıflandırma ve sermaye taahhütlerinin muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Edinilen pay oranının hangi mali duran varlık grubuna (Bağlı Menkul Kıymet, İştirak veya Bağlı Ortaklık) girdiğini belirleyin.
2
%10 ile %50 arasındaki paylar İştirak olarak sınıflandırılır ve bu grubun sermaye taahhüt hesabı 243 numaralı hesaptır.
3
Toplam yatırım tutarı olan 200.000200.000 TL'den bankadan ödenen 120.000120.000 TL'yi çıkararak taahhüt tutarını bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

İştirak pay oranının %10'un altına düşmesi veya %50'nin üzerine çıkması durumunda hesaplar arası transfer kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 284Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere 01.08.202501.08.2025 tarihinde 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) bedelle bir forklift satın almıştır. Forkliftin faydalı ömrü 55 yıl olup işletme amortisman hesaplamalarında "azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman)" yöntemini benimsemiştir. Buna göre, işletmenin 20262026 yılı sonunda yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 PAZ. SAT. DAĞ. GİDERLERİ 240.000 / 257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR 240.000

Cevap

İşletme, ikinci yıl için 240.000240.000 TL amortisman gideri hesaplamalı ve bu tutarı ilgili faaliyet gideri olan Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına kaydetmelidir.
Varlığın normal amortisman oranı %20 (1/51/5) olup, azalan bakiyeler yöntemi gereği bu oran iki katına çıkarılarak %40 olarak uygulanır. Birinci yıl (20252025) ayrılan 400.000400.000 TL amortismandan sonra varlığın net defter değeri 600.000600.000 TL'ye düşer. İkinci yıl (20262026) amortismanı bu tutar üzerinden (600.000×600.000 \times %40) 240.000240.000 TL olarak hesaplanır. Varlık pazarlama departmanına ait olduğu için bu gider 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri hesabında izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katıdır.
2
Birinci yıl (20252025) amortismanının hesaplanması
1.000.000×1.000.000 \times %40 = 400.000 TL.
Forklift binek otomobil olmadığı için kıst amortisman uygulanmaz, ilk yıl tam amortisman ayrılır.
3
İkinci yıl (20262026) için amortisman matrahının bulunması
1.000.000−400.000=600.0001.000.000 - 400.000 = 600.000 TL (Net Defter Değeri).
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortismanı, varlığın net defter değeri üzerinden hesaplanır.
4
İkinci yıl (20262026) amortisman tutarının hesaplanması
600.000×600.000 \times %40 = 240.000 TL.
Dönem sonu amortisman payı net defter değeri ile amortisman oranının çarpımıdır.
5
Muhasebe kaydının yapılması
760 Borçlu, 257 Alacaklı.
Varlık pazarlama departmanında kullanıldığı için gider 760 hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman tutarı, varlığın maliyetinden birikmiş amortismanların düşülmesiyle bulunan net defter değeri üzerinden hesaplanır.

İpuçları

1
Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak amortisman oranını belirlemek için normal amortisman oranını iki ile çarpmayı unutmayın.
2
İkinci yılın amortismanını hesaplarken 1.000.0001.000.000 TL yerine, birinci yıl ayrılan amortisman düşüldükten sonra kalan net tutarı baz almalısınız.

Daha Fazla Pratik

Aynı varlığın binek otomobil olması durumunda kıst amortisman uygulamasının ilk yıl ve son yıl amortisman tutarlarını nasıl değiştireceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 285Soru →

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde yurt dışında üstlendiği 1818 ay süreli bir danışmanlık projesi için ilgili kuruma 120.000120.000 ABD Doları tutarındaki nakit teminatı banka aracılığıyla yatırmıştır (İşlem tarihindeki kur: 11 ABD Doları = 3030 TL). Sözleşme gereği teminatın iade alınacağı tarih 01.05.202701.05.2027 olarak belirlenmiştir.

Dönem sonu kurları:
- 31.12.202531.12.2025: 11 ABD Doları = 3232 TL
- 31.12.202631.12.2026: 11 ABD Doları = 3535 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapacağı envanter ve değerleme kayıtları sonrasında "126 Verilen Depozito ve Teminatlar" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.200.0004.200.000

Cevap

İşletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihli bilançosunda "126 Verilen Depozito ve Teminatlar" hesabının borç kalanı 4.200.0004.200.000 TL olacaktır.
Doğru yanıt olan 4.200.0004.200.000 TL, teminatın iade alınacağı tarihin bilanço tarihinden itibaren bir yılın altına düşmesi (44 ay) nedeniyle kısa vadeli hesaba aktarılması gereken güncel kur değeridir (120.000 ABD Doları×35 TL/USD120.000 \text{ ABD Doları} \times 35 \text{ TL/USD}).

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç kaydının ve dönem sonu değerlemesinin yapılması
01.11.202501.11.2025 tarihinde 3.600.0003.600.000 TL (120.000×30120.000 \times 30) tutarındaki teminat "226" hesabına borç kaydedilir. 31.12.202531.12 .2025 tarihinde kur 3232 TL olduğu için hesap bakiyesi 3.840.0003.840.000 TL'ye güncellenir.
Yabancı paralı alacaklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenmelidir.
2
2026 yılı sonu kur değerlemesinin hesaplanması
31.12.202631.12.2026 tarihinde 120.000×35=4.200.000120.000 \times 35 = 4.200.000 TL güncel değer bulunur.
Varlıkların bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değeriyle gösterilmesi gereklidir.
3
Vade analizinin yapılması
İade tarihi 01.05.202701.05 .2027 olduğu için 31.12.202631.12 .2026 tarihi itibarıyla vadeye 44 ay kaldığı tespit edilir.
Duran varlıklar grubundaki alacakların vadesi bir yılın altına düştüğünde dönen varlıklara aktarılmalıdır.
4
Sınıflandırma kaydının yapılması
"226 Verilen Depozito ve Teminatlar" hesabı alacaklandırılarak kapatılır; "126 Verilen Depozito ve Teminatlar" hesabı 4.200.0004.200.000 TL borçlandırılır.
Muhasebenin temel kavramlarından olan 'Önemlilik' ve 'Dönemsellik' gereği doğru sınıflandırma yapılmalıdır.

Anahtar Kavram

Vadesi Bir Yılın Altına Düşen Uzun Vadeli Alacakların Yeniden Sınıflandırılması ve Yabancı Paralı Alacakların Değerlemesi

İpuçları

1
Bilanço tarihi itibarıyla vadenin ne kadar kaldığını hesaplayın.
2
Yabancı para cinsinden varlıkları güncel (31.12.202631.12.2026) kur üzerinden TL'ye çevirin.
3
Vadesi 1212 ayı aşan alacaklar 226226 nolu hesapta izlenirken, vade bir yılın altına indiğinde 126126 nolu hesaba devredilir.

Daha Fazla Pratik

Vadesi dolan teminatın iadesi sırasında oluşacak kur farklarının hangi hesapta izleneceğini çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 286Soru →

İşletme, 1 Eylül 2025 tarihinde pazarlama faaliyetlerinde kullanmak üzere 1.200.0001.200.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. Faydalı ömrü 5 yıl olan bu taşıt için işletme 'Azalan Bakiyeler Yöntemi'ni seçmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.2026 tarihinde yapması gereken amortisman kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 760 Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 288.000288.000 (B) / 257 Birikmiş Amortismanlar 288.000288.000 (A)

Cevap

Pazarlama faaliyetlerinde kullanılan binek otomobil için 2026 yılında 288.000288.000 TL tutarında amortisman gideri kaydedilmelidir.
Doğru yanıt olan işlemde, amortisman oranı %40 olarak belirlenmiş, 2025 yılı için tam yıl tutarı olan 480.000480.000 TL maliyetten düşülerek 2026 yılı matrahı 720.000720.000 TL olarak bulunmuştur. Bu matrah üzerinden hesaplanan %40 oranındaki amortisman tutarı (288.000288.000 TL), pazarlama departmanı kullanımı sebebiyle ilgili gider hesabına kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=1 / 5 = %20. Azalan bakiyeler oranı: %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2025 yılı (1. yıl) kuramsal ve kıst amortisman tutarlarının hesaplanması
Kuramsal Tam Yıl: 1.200.000×1.200.000 \times %40 = 480.000 TL. Kıst Amortisman (4 ay): 480.000×(4/12)=160.000480.000 \times (4/12) = 160.000 TL.
Binek otomobillerde ilk yıl kıst amortisman uygulanır; ancak azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın matrahı için tam yıl tutarı dikkate alınır.
3
2026 yılı (2. yıl) amortisman matrahının ve giderinin hesaplanması
Matrah: 1.200.000−480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL. 2026 Gideri: 720.000×720.000 \times %40 = 288.000 TL.
Yöntem gereği, ikinci yılın amortismanı, maliyetten ilk yılın tam (kuramsal) amortismanı düşüldükten sonra kalan bakiye üzerinden hesaplanır.
4
Muhasebe kaydının yapılması
760 Paz. Sat. Dağ. Giderleri borçlu, 257 Birikmiş Amortismanlar alacaklı (288.000288.000 TL).
Varlık pazarlama biriminde kullanıldığı için gider 760 numaralı hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler yöntemi ile kıst amortismanın birlikte uygulanması ve matrah tespiti.

İpuçları

1
Binek otomobillerde ilk yıl amortismanının tam değil, kıst (aylık) olarak ayrıldığını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Faydalı ömür sonunda kıst amortisman farkının nasıl muhasebeleştirileceği üzerine çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 287Soru →

İşletme, büyüme stratejisi kapsamında 01.01.202401.01 .2024 tarihinde bir rakibini tüm varlık ve yükümlülükleriyle birlikte devralmıştır. Devralınan işletmenin devir tarihindeki kayıtlı değerleri ve bağımsız değerleme raporundaki rayiç değerleri şu şekildedir:

KalemKayıtlı Değer (TL)Rayiç Değer (TL)
Varlıklar (Brüt)3.800.0003.800.0004.400.0004.400.000
Birikmiş Amortismanlar (-)600.000600.000-
Borçlar2.000.0002.000.0002.600.0002.600.000

İşletme bu devralma karşılığında banka aracılığıyla 2.700.0002.700.000 TL ödeme yapmış, ayrıca devirle ilgili 100.000100.000 TL tutarında hukukî danışmanlık ücreti ödemiştir.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, bu işlem sonucunda ortaya çıkan maddi olmayan duran varlığın 31.12.202631.12 .2026 tarihindeki net defter değeri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000360.000

Cevap

İşlem sonucunda oluşan şerefiyenin 3. yıl sonundaki net defter değeri 360.000360.000 TL'dir.
Doğru cevap, şerefiye tutarının devralınan işletmenin net rayiç değeri (1.800.0001.800.000 TL) ile ödenen bedel (2.700.0002.700.000 TL) arasındaki fark olan 900.000900.000 TL üzerinden hesaplanması gerektiğini belirtir. VUK uyarınca şerefiye 5 yıllık sürede itfa edildiğinden, yıllık 180.000180.000 TL amortisman ayrılır. 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan 3 tam yıl sonunda toplam 540.000540.000 TL birikmiş amortisman oluşur. Maliyetten bu tutar düşüldüğünde ulaşılan 360.000360.000 TL, varlığın net defter değerini verir.

Adım Adım Çözüm

1
Devralınan işletmenin rayiç değerler üzerinden net varlık tutarını hesapla
4.400.000(Varlık)−2.600.000(Borc\c)=1.800.0004.400.000 (Varlık) - 2.600.000 (Borç) = 1.800.000 TL
Şerefiye hesaplamasında satıcının kayıtlı değerleri değil, devir tarihindeki gerçek (rayiç) değerler esas alınır.
2
Ödenen tutar ile net varlık arasındaki farkı 'Şerefiye' maliyeti olarak belirle
2.700.000(O¨denen)−1.800.000(NetVarlık)=900.0002.700.000 (Ödenen) - 1.800.000 (Net Varlık) = 900.000 TL
Ödenen bedelin net varlık değerini aşan kısmı 261 Şerefiye hesabında izlenir. Danışmanlık giderleri (100.000100.000) maliyete eklenmez, dönem gideri yazılır.
3
Yıllık itfa (amortisman) tutarını hesapla
900.000/5900.000 / 5 yıl =180.000= 180.000 TL/yıl
VUK 313. madde uyarınca şerefiye 5 yılda ve eşit miktarlarda yok edilir (itfa edilir).
4
3 yıllık birikmiş amortismanı ve net defter değerini hesapla
Birikmiş Amortisman: 180.000×3=540.000180.000 \times 3 = 540.000 TL; Net Değer: 900.000−540.000=360.000900.000 - 540.000 = 360.000 TL
01.01.2024'ten 31.12.2026'ya kadar 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan 3 tam yıl itfa payı ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

Şerefiye (Goodwill) Hesaplaması ve İtfası

İpuçları

1
Şerefiye, bir işletme devralınırken ödenen bedel ile o işletmenin net rayiç değeri arasındaki farktır.
2
Devralınan işletmenin eski kayıtlarındaki birikmiş amortismanlar, yeni sahibi için geçersizdir; alıcı varlıkları rayiç bedelle yeni bir maliyetle kaydeder.
3
VUK'a göre şerefiye itfa süresinin sabit olduğunu (5 yıl) ve danışmanlık gibi işlem maliyetlerinin 770 nolu hesapta izlenmesi gerektiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kuruluş ve örgütlenme giderlerinin (262) itfası ile şerefiyenin (261) itfası arasındaki farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 288Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir kamyonete ilişkin aşağıdaki bilgilere sahiptir:

KalemTutar / Bilgi
Kayıtlı Maliyet Bedeli800.000800.000 TL
Birikmiş Amortisman Oranı (Maliyet Üzerinden)%40\%40
Satış Bedeli (KDV Hariç)600.000600.000 TL
KDV Oranı%20\%20

İşletme yönetimi, kamyoneti yenilemek amacıyla satmış ve elde edilen satış bedelinin (KDV dahil) yarısı için müşteri tarafından ciro edilen 33 ay vadeli bir çek almış, kalan tutar ise işletmenin banka hesabına havale edilmiştir. İşletme, satıştan doğan kârı yeni araç alımında kullanmak üzere ilgili fon hesabına aktarmaya karar vermiştir.

Buna göre, bu satış işlemine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı ve tutarı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar Hesabı 120.000120.000 TL alacaklı

Cevap

İşletme yönetimi yenileme kararı aldığı için satıştan doğan 120.000120.000 TL tutarındaki kârın 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilmesi doğrudur.
Kamyonetin net defter değeri 480.000480.000 TL (800.000−320.000800.000 - 320.000) olarak hesaplanır. 600.000600.000 TL'lik satış bedeli ile bu değer arasındaki 120.000120.000 TL pozitif fark işletmenin kârıdır. İşletme yönetimi bu kârı yeni bir araç alımında kullanmak üzere 'yenileme fonuna' aktarma kararı aldığı için, Tekdüzen Hesap Planı gereği bu tutar pasif karakterli '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birikmiş amortisman ve net defter değerini hesapla.
Birikmiş Amortisman: 800.000×0,40=320.000800.000 \times 0,40 = 320.000 TL. Net Defter Değeri: 800.000−320.000=480.000800.000 - 320.000 = 480.000 TL.
Satış kârını bulmak için varlığın güncel kayıtlı net değerinin bilinmesi gerekir.
2
Satış kârını veya zararını tespit et.
Satış Kârı: 600.000−480.000=120.000600.000 - 480.000 = 120.000 TL.
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr oluşmuştur.
3
KDV ve toplam tahsilat tutarını hesapla.
KDV: 600.000×0,20=120.000600.000 \times 0,20 = 120.000 TL. Toplam Tahsilat: 600.000+120.000=720.000600.000 + 120.000 = 720.000 TL.
Satış işlemlerinde KDV, satış bedeli üzerinden hesaplanarak alıcıdan tahsil edilir.
4
Yenileme fonu kararını muhasebeleştir.
Kâr tutarı olan 120.000120.000 TL, 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydedilir.
VUK uyarınca amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satışından doğan kâr, yenileme amacıyla 33 yıl süreyle pasifte bir fon hesabında tutulabilir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Satışı ve Yenileme Fonu Muhasebe Mantığı

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonuna alınan bu tutarın, yeni alınan aracın amortisman giderleri ile nasıl mahsup edildiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 289Soru →

İşletme, deposunda kullandığı bir endüstriyel soğutma ünitesini %20\%20 KDV hariç 180.000180.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Üniteye ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Kalem / HesapTutar (TL)
Kayıtlı Maliyet Bedeli350.000350.000
Birikmiş Amortismanlar210.000210.000

İşletme yönetimi, satılan soğutma ünitesinin yerine yeni bir ünite alınmasına karar vermiş ve satıştan elde edilen kârın yenileme fonuna aktarılmasını kararlaştırmıştır.

Bu bilgilere göre, soğutma ünitesinin satışına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında aşağıdaki hesaplardan hangisinin kullanımı doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)

Cevap

İşletme yenileme kararı aldığı için hesaplanan 40.000 TL satış kârı '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Satış işlemi sonucunda varlığın net defter değeri olan 140.000140.000 TL ile satış bedeli olan 180.000180.000 TL arasındaki 40.00040.000 TL'lik fark olumlu olduğu için satış kârı oluşmuştur. İşletme yönetimi bu kârı yeni bir varlık alımında kullanmak üzere 'yenileme fonu' kararı aldığı için, bu tutar dönem kârına (679) aktarılmak yerine özkaynaklar altındaki '549 Özel Fonlar' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) Hesapla
350.000−210.000=140.000350.000 - 210.000 = 140.000 TL
Varlığın satış tarihindeki muhasebe değerini belirlemek için maliyetten amortisman düşülür.
2
Satış Kârı veya Zararını Hesapla
180.000−140.000=40.000180.000 - 140.000 = 40.000 TL (Kâr)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için kâr elde edilmiştir.
3
KDV Tutarını Hesapla
180.000×0,20=36.000180.000 \times 0,20 = 36.000 TL
Satış bedeli üzerinden hesaplanan KDV, alıcıdan tahsil edilmek üzere kaydedilir.
4
Yenileme Fonu Kararına Göre Kaydı Yap
549 Özel Fonlar (Alacaklı): 40.00040.000 TL
VUK hükümlerine göre yenileme amacıyla satılan varlığın kârı, 3 yıl süreyle özel bir fonda bekletilebilir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlık satış kârının yenileme fonu (549) hesabına alınması şartları ve muhasebe kaydı.

Alternatif Yöntem

Önce satış kârı 679 hesabına kaydedilip ardından dönem sonunda bir virman kaydıyla 549 hesabına aktarılabilir, ancak sınav pratiğinde genellikle doğrudan 549 hesabına kayıt yapılması beklenir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 290Soru →

Bir işletme, üretim tesisindeki hassas hammadde deposunda iklimlendirmeyi sağlamak amacıyla bir "Endüstriyel Soğutma Sistemi (Chiller)" satın almıştır. Söz konusu varlığın iktisap edilmesine ilişkin harcama bilgileri şu şekildedir:

İşlem KalemiTutar (KDV Hariç)
Fatura Bedeli600.000600.000 TL
Nakliye ve Sigorta Giderleri15.00015.000 TL
Montaj, Kurulum ve Bağlantı Giderleri25.00025.000 TL
Sistemin Hazır Hale Getirilmesi İçin Test ve Kalibrasyon Giderleri10.00010.000 TL
Sistemi Kullanacak Personele Verilen Teknik Eğitim Giderleri5.0005.000 TL

Söz konusu alış işlemi için ayrıca %20\%20 oranında KDV ödenmiştir. Buna göre, bu iklimlendirme sisteminin "253 Tesis, Makine ve Cihazlar" hesabına kaydedilecek maliyet bedeli kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 650.000650.000

Cevap

İklimlendirme sisteminin maliyet bedeli 650.000650.000 TL'dir.
Maddi duran varlıklar maliyet bedeli ile değerlenir. Maliyet bedeli; alış bedeline ek olarak varlığın işletmeye getirilmesi, kurulması ve test edilmesi gibi 'hazır hale getirme' sürecindeki tüm doğrudan harcamaları kapsar. Bu soruda 600.000600.000 TL ana bedel ile 15.00015.000 TL nakliye, 25.00025.000 TL montaj ve 10.00010.000 TL test gideri toplamı olan 650.000650.000 TL doğru maliyeti verir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık maliyetine dahil edilecek doğrudan ilgili giderleri belirleyin.
Alış bedeli (600.000600.000), Nakliye/Sigorta (15.00015.000), Montaj (25.00025.000) ve Test/Kalibrasyon (10.00010.000) giderleri maliyete dahil edilir.
Varlığın işletmeye getirilmesi ve amaçlanan şekilde çalışır hale getirilmesi için yapılan tüm zorunlu harcamalar maliyet bedeline eklenir.
2
Maliyet dışında kalan unsurları ayırın.
KDV (120.000120.000 TL) ve Personel Eğitimi (5.0005.000 TL) maliyete dahil edilmez.
KDV indirilecek bir vergidir; personel eğitimi ise varlığın kendisiyle değil, operasyonel süreçle ilgili bir faaliyet gideridir.
3
Dahil edilen unsurları toplayın.
600.000+15.000+25.000+10.000=650.000600.000 + 15.000 + 25.000 + 10.000 = 650.000 TL.
Vuk ve TMS 16 çerçevesinde maddi duran varlığın aktifleştirilecek toplam tutarı bu şekilde hesaplanır.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlıkların Maliyet Bedeli (TMS 16 ve VUK)

İpuçları

1
Maliyet bedelini hesaplarken 'Varlık ne zaman tam olarak kullanılabilir hale geldi?' sorusuna odaklanın.
2
KDV tutarını her zaman maliyet dışında tutmanız gerektiğini ve personel eğitiminin doğrudan varlıkla ilgili olmadığını hatırlayın.
3
Fatura bedeline ek olarak; nakliye, sigorta, kurulum ve test giderlerini ekleyerek toplamı bulun.

Daha Fazla Pratik

Maddi duran varlığın maliyeti oluştuktan sonra yapılan bakım-onarım giderlerinin (normal bakım vs. kapasite artırıcı) muhasebeleştirilmesini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplama yöntemine alternatif olarak; tüm harcamaların toplamından (775.000775.000 TL) KDV'yi (120.000120.000 TL) ve eğitim giderini (5.0005.000 TL) düşerek de sonuca ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 291Soru →

İşletme, sermayesinde %12\%12 paya sahip olduğu (X) Anonim Şirketi'ne ait payları "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. İşletme, bu payların yarısını nakit ihtiyacı nedeniyle borsada satmış, kalan payları ise uzun vadeli stratejik amaçlarla elinde tutmaya devam etme kararı almıştır.

Bu bilgilere göre, satış işleminden sonra işletmenin elinde kalan payların izlenmesi gereken muhasebe hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 240 Bağlı Menkul Kıymetler

Cevap

Satış sonrası kalan pay oranı %10\%10'un altına düştüğü için doğru hesap 240 Bağlı Menkul Kıymetler hesabıdır.
İşletme sahip olduğu %12\%12 payın yarısını sattığında, elinde kalan pay oranı %6\%6 olur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, başka bir işletmedeki sermaye payı %10\%10'un altında ise ve yatırım uzun vadeli stratejik amaçlarla yapılıyorsa, bu paylar '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabında izlenmelidir. Eğer pay oranı %10\%10 ile %50\%50 arasında kalsaydı '242 İştirakler' hesabında kalmaya devam ederdi.

Adım Adım Çözüm

1
Kalan sermaye payı oranını hesaplayınız.
%12/2=%6\%12 / 2 = \%6
Payların yarısı satıldığı için elde kalan miktar başlangıç oranının yarısıdır.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki mali duran varlık sınıflandırma eşiklerini kontrol ediniz.
%0−%10\%0 - \%10 arası Bağlı Menkul Kıymet, %10−%50\%10 - \%50 arası İştirak.
Ortaklık payı oranına göre hangi hesabın kullanılacağı yasal sınırlarca belirlenmiştir.
3
Yatırımın süresini ve amacını değerlendirerek hesabı belirleyiniz.
240 Bağlı Menkul Kıymetler
Yatırımın uzun vadeli olması 24 grubunu, payın %10\%10 altında olması ise 240 kodlu hesabı gerektirir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlık Sınıflandırma Eşikleri

İpuçları

1
Mali duran varlıklar grubunda (24 grubu) hesap seçimi genellikle sermaye payı oranına göre yapılır.
2
Pay oranı %10\%10'un altına düştüğünde iştirak ilişkisi sona erer ve yatırım başka bir mali duran varlık hesabına aktarılır.

Daha Fazla Pratik

İştirak payı oranının %10\%10'dan %15\%15'e çıkması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 292Soru →

İşletme, 01.01.202601.01.2026 tarihinde 33 yıl süreyle kiraladığı bir yönetim binası için geri alınmak üzere 250.000250.000 TL tutarındaki depozitoyu mülk sahibine banka aracılığıyla ödemiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 226 Verilen Depozito ve Teminatlar

Cevap

İşlemin niteliği depozito olması ve vadesinin bir yılı aşması nedeniyle doğru hesap 226 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabıdır.
Doğru yanıt olan hesap, işletmenin üçüncü kişilere karşı bir işin yapılmasını üstlenmesi veya bir sözleşmenin gereği olarak geri alınmak üzere ödediği ve vadesi bir yılı aşan nakit değerlerin izlendiği duran varlık hesabıdır. Soruda belirtilen kira süresi 3 yıl olduğu için bu alacak uzun vadeli nitelik taşır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirlemek
Ödenen tutar bir gider değil, ileride geri alınacak bir depozitodur (Alacak niteliğindedir).
Muhasebede geri alınacak değerler varlık hesaplarında izlenmelidir.
2
Vade analizini yapmak
Kira süresi 33 yıl olarak belirlenmiştir.
Bir yılı aşan vadeli alacaklar dönen varlıklarda değil, duran varlıklarda sınıflandırılmalıdır.
3
Hesap seçimi yapmak
Duran Varlıklar (2) grubu içindeki Ticari Alacaklar (22) alt grubunda bulunan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar hesabı seçilir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre spesifik olarak depozito ve teminatlar için bu hesap ayrılmıştır.

Anahtar Kavram

Vade Ayrımı ve Hesap Sınıflandırması

İpuçları

1
Ödenen tutarın bir gider mi yoksa ileride geri alınacak bir alacak mı olduğuna dikkat edin.
2
Kira süresi olan 3 yılın, bilançonun hangi ana grubuna (Dönen veya Duran Varlık) işaret ettiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Bu depozitonun vadesi 1 yılın altına düştüğünde yapılacak 'vade aktarım kaydı' (reclass) işlemini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 293Soru →

İşletme, 01.10.202501.10.2025 tarihinde, stokladığı malların uygun koşullarda korunması amacıyla 33 yıl (3636 ay) süreli bir soğuk hava deposu kiralama ve depolama hizmeti için toplam 144.000144.000 TL (KDV hariç) bedeli peşin ödemiştir. Muhasebenin dönemsellik kavramı gereği ilgili döneme ait gider kayıtları ve dönem sonu envanter işlemleri süresinde yapılmıştır. Buna göre, 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapılacak envanter ve dönem sonu işlemleri sonucunda "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabının kalanı kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 84.000

Cevap

Dönem sonu işlemleri sonucunda duran varlıklar grubundaki hesabın bakiyesi 84.000 TL olmalıdır.
İşletme ödemeyi yaptığı tarihte 2025 yılına ait 33 aylık kısmı (12.00012.000 TL) doğrudan kısa vadeli hesaba, kalan 3333 aylık kısmı (132.000132.000 TL) ise uzun vadeli hesaba kaydetmiştir. 31.12.202531.12 .2025 tarihine gelindiğinde, 2026 yılına ait 1212 aylık tutar (48.00048.000 TL) artık 'uzun vadeli' olma özelliğini yitirerek 'kısa vadeli' hale gelmiştir. Bu nedenle bu tutar uzun vadeli hesaptan çıkarılarak kısa vadeli hesaba aktarılır. Geriye kalan 84.00084.000 TL ise 2027 ve 2028 yıllarını kapsadığı için uzun vadeli hesapta izlenmeye devam eder.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarının hesaplanması
144.000/36=4.000144.000 / 36 = 4.000 TL
Toplam ödenen tutarın hizmet süresine bölünerek her aya düşen payın bulunması gerekir.
2
Dönemlere göre gider dağılımının belirlenmesi
2025 (33 ay): 12.00012.000 TL; 2026 (1212 ay): 48.00048.000 TL; 2027 (1212 ay): 48.00048.000 TL; 2028 (99 ay): 36.00036.000 TL
Dönemsellik kavramı uyarınca her yılın gideri kendi döneminde izlenmelidir.
3
31.12.2025 tarihindeki aktarma işleminin yapılması
280 hesabından 180 hesabına 48.00048.000 TL aktarılır.
Vadesi 11 yılın altına düşen (2026 yılına ait) giderler duran varlıklardan dönen varlıklara aktarılmalıdır.
4
280 hesabının kalan bakiyesinin hesaplanması
132.000−48.000=84.000132.000 - 48.000 = 84.000 TL (Veya 48.000+36.000=84.00048.000 + 36.000 = 84.000 TL)
280 hesabında sadece bilançodan sonraki 1212 ayı aşan (2027 ve 2028) kısımlar kalmalıdır.

Anahtar Kavram

Vadesi 1 yılın altına düşen duran varlıkların (280) dönen varlıklara (180) aktarılması zorunluluğu.

İpuçları

1
Önce 3636 aylık toplam tutardan bir aya düşen gider payını hesaplayın.
2
Bilançonun hazırlandığı 31.12.202531.12.2025 tarihinden sonraki ilk 1212 ayın (2026 yılı) kısa vadeli, sonrasının ise uzun vadeli olduğunu hatırlayın.
3
280 hesabının başlangıç bakiyesi olan 132.000132.000 TL'den, vadesi bir yılın altına düşen 48.00048.000 TL'yi çıkarın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi '480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler' hesabı için yaparak pasif hesaplardaki vadesi kısalan unsurların aktarımını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 294Soru →

İşletme yönetimi, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 75.00075.000 TL kârla peşin satmıştır. İşletme, bu kârın vergisini ertelemek için yenileme fonu ayırmaya karar vermiştir.

Vergi Usul Kanunu düzenlemelerine göre, söz konusu kâr tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinde ve en fazla kaç yıl süreyle (satışın yapıldığı yıl dahil) pasifte bekletilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar - 3 yıl

Cevap

549 Özel Fonlar hesabında ve en fazla 3 yıl süreyle izlenmelidir.
İşletme yönetimi yenileme kararı aldığında, satıştan doğan kâr '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilir. Bu tutar, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere en fazla 3 yıl boyunca pasifte bekletilebilir ve bu süre içinde yeni alınan varlığın amortismanı ile mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme niyetinin ve kârın tespiti
75.00075.000 TL kâr elde edilmiştir ve yönetim yenileme kararı almıştır.
Yenileme fonu ayrılabilmesi için varlığın yenilenmesinin zorunlu olması veya işletmeyi yönetenlerce bu konuda karar verilmiş olması gerekir.
2
Kârın aktarılacağı hesabın belirlenmesi
Kâr tutarı pasifteki "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı ve Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi erteleme fonları bu hesapta izlenir.
3
Yasal bekleme süresinin belirlenmesi
Satışın yapıldığı yıl dahil azami 3 yıl.
VUK Madde 328/329 uyarınca, fonun 3 yıl içinde yeni bir kıymet alımında kullanılmaması durumunda 3. yılın sonunda gelire dönüştürülmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328/329)

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun yeni alınan varlığın amortismanından nasıl mahsup edildiğini gösteren bir hesaplama sorusu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 295Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir üretim cihazını 180.000180.000 TL kârla peşin satmış ve elde edilen kârı "549549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında söz konusu cihazın yerine 800.000800.000 TL bedelle yeni bir cihaz satın almıştır. Yeni cihazın ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme bu cihaz için "Azalan Bakiyeler" yöntemine göre amortisman ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda yapacağı amortisman kaydında ilgili gider hesaplarına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 140.000140.000

Cevap

Yeni cihazın azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplanan ilk yıl amortisman tutarından yenileme fonundaki kâr mahsup edildikten sonra kalan 140.000140.000 TL ilgili gider hesaplarına borç kaydedilir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenilemek amacıyla satılan duran varlığın kârı '549 Özel Fonlar' hesabında 33 yıl süreyle bekletilebilir. Bu kâr, yeni alınan benzer mahiyetteki varlığın amortisman tutarından mahsup edilmelidir. Soruda yeni varlık için azalan bakiyeler yöntemi seçildiğinden ilk yıl amortismanı 320.000320.000 TL'dir. Fondaki 180.000180.000 TL'lik tutarın tamamı bu amortismanı karşılamak için kullanılır ve yetmeyen kısım olan 140.000140.000 TL gider hesaplarına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%40\%40
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının (1/5=%201/5 = \%20) iki katı uygulanır.
2
20252025 yılı toplam amortisman tutarının hesaplanması
320.000320.000 TL
800.000 TL×%40=320.000800.000 \text{ TL} \times \%40 = 320.000 TL.
3
Yenileme fonu ile mahsup işleminin ve gider tutarının hesaplanması
140.000140.000 TL
Hesaplanan amortisman tutarı (320.000320.000 TL), fonda bekletilen tutardan (180.000180.000 TL) fazla olduğu için fark gider yazılır (320.000−180.000=140.000320.000 - 180.000 = 140.000).

Anahtar Kavram

Yenileme fonunun (549 Özel Fonlar) yeni alınan varlığın amortisman tutarından mahsup edilmesi esası.

İpuçları

1
Yeni cihazın amortisman yöntemine (azalan bakiyeler) ve süresine dikkat ederek ilk yılın toplam amortisman tutarını hesaplayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
3
Toplam amortisman tutarından, fonda bekletilen 180.000180.000 TL'yi düştüğünüzde gider yazılacak tutara ulaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 33 yıllık süre sonunda kullanılmayan kısmının akıbetini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 296Soru →

İşletme, yönetim faaliyetlerinde kullandığı bir bilgisayar sistemini %20\%20 KDV hariç 30.00030.000 TL bedelle banka aracılığıyla satmıştır. Satışa konu olan bilgisayar sistemine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

KalemTutar
Kayıtlı Değeri120.000120.000 TL
Birikmiş Amortismanı80.00080.000 TL

Bu satış işlemine ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı 10.00010.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Satış sonucunda oluşan 10.00010.000 TL zarar için 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı borçlandırılır.
Bilgisayar sisteminin maliyeti 120.000120.000 TL ve birikmiş amortismanı 80.00080.000 TL olduğundan net defter değeri 40.00040.000 TL'dir. Bu varlık 30.00030.000 TL'ye satıldığında işletme 10.00010.000 TL zarar etmektedir. Muhasebe standartlarına göre duran varlık satış zararları '689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Net Defter Değerini (NDD) hesaplayın.
120.000120.000 TL (Maliyet) - 80.00080.000 TL (Birikmiş Amortisman) = 40.00040.000 TL
Varlığın satış tarihindeki güncel muhasebe değerini belirlemek için maliyetten amortisman düşülmelidir.
2
Satış sonucunu (Kar veya Zarar) belirleyin.
30.00030.000 TL (Satış Bedeli) - 40.00040.000 TL (NDD) = −10.000-10.000 TL (Zarar)
Satış fiyatı net defter değerinden düşük olduğu için zarar oluşmuştur.
3
KDV tutarını hesaplayın.
30.00030.000 TL ×\times %20 = 6.000 TL
Varlık satış bedeli üzerinden KDV hesaplanmalıdır.
4
Toplam tahsilat tutarını belirleyin.
30.00030.000 TL + 6.0006.000 TL = 36.00036.000 TL
Banka hesabına girecek toplam tutar KDV dahil bedeldir.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların satışında net defter değeri üzerinden kar veya zarar tespiti yapılması.

İpuçları

1
Öncelikle bilgisayarın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) bulun.
2
Satış fiyatı ile net defter değerini karşılaştırarak kar mı yoksa zarar mı oluştuğunu belirleyin.
3
Net defter değeri 40.00040.000 TL, satış fiyatı 30.00030.000 TL'dir. Aradaki fark zarardır.

Daha Fazla Pratik

Satışın karlı olduğu bir senaryoda Yenileme Fonu (549) hesabının nasıl kullanılacağını inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Kar/Zarar tespiti için şu formül de kullanılabilir: (Satış Fiyatı + Birikmiş Amortisman) - Kayıtlı Değer. (30.000+30.000 + 80.000) - 120.000=−120.000 = - 10.000. Negatif sonuç zarar olduğunu gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 297Soru →

İşletme, 01.09.202501.09.2025 tarihinde, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere bir patentin 44 yıllık (4848 ay) kullanım hakkı için 144.000144.000 TL tutarındaki bedeli peşin ödemiştir. İşletme, muhasebe dönemini takvim yılı olarak esas almaktadır. Buna göre, 31.12.202631.12 .2026 tarihinde yapılacak olan dönem sonu envanter işlemlerinde, "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabından "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 36.00036.000

Cevap

İşletmenin 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapacağı envanter kaydında aktarması gereken tutar 36.00036.000 TL'dir.
Toplam 144.000144.000 TL tutarındaki bedel 4848 aya bölündüğünde aylık gider payı 3.0003.000 TL olarak bulunur. 01.09.202501.09 .2025 tarihinde yapılan kayıtta; 20252025 yılına ait 44 aylık pay gider yazılmış, 20262026 yılına ait 1212 aylık pay (36.00036.000 TL) "180 Gelecek Aylara Ait Giderler" hesabına, geri kalan 3232 aylık pay (96.00096.000 TL) ise "280 Gelecek Yıllara Ait Giderler" hesabına kaydedilmiştir. 31.12.202631.12 .2026 tarihine gelindiğinde, 20272027 yılının tamamını kapsayan 1212 aylık pay (12×3.000=36.00012 \times 3.000 = 36.000 TL) vadesi bir yılın altına düştüğü için uzun vadeli hesaptan kısa vadeli hesaba aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Aylık gider tutarını hesaplayınız.
144.000/48=3.000144.000 / 48 = 3.000 TL/ay
Toplam bedelin kullanım süresine bölünmesiyle bir aya düşen maliyet bulunur.
2
Aktarım yapılacak dönemi (2027 yılı) belirleyiniz.
20272027 yılı için 1212 ay
31.12.202631.12.2026 itibarıyla, 20272027 yılına ait giderler artık "gelecek yıl" değil, "gelecek 12 ay" (kısa vade) kapsamına girmektedir.
3
Aktarılacak toplam tutarı hesaplayınız.
12 ay×3.000 TL=36.00012 \text{ ay} \times 3.000 \text{ TL} = 36.000 TL
Bir sonraki takvim yılına ait olan tutar, dönemsellik kavramı gereği uzun vadeli hesaptan kısa vadeli hesaba aktarılır.

Anahtar Kavram

Dönemsellik kavramı gereği, uzun vadeli (1 yıldan uzun) nitelikteki giderlerin vadesi 1 yılın altına düştüğünde 280 numaralı hesaptan 180 numaralı hesaba aktarılması gerekir.

İpuçları

1
Öncelikle 144.000144.000 TL'yi toplam ay sayısı olan 4848'e bölerek aylık gider tutarını bulun.
2
31.12.202631.12.2026 tarihinde, bir sonraki yıl olan 20272027'nin giderlerinin süresi ne kadardır?
3
Uzun vadeli bir hesabın kısa vadeye aktarılması için izleyen 1212 aylık döneme ait tutarın hesaplanması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir mantıkla, uzun vadeli bir kredi borcunun kısa vadeye düşen anapara taksitlerinin aktarımını (400 -> 303) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam tutardan 2025 (44 ay) ve 2026 (1212 ay) paylarını düşerek kalan 3232 aylık bakiye üzerinden bir sonraki yılın payını (1212 ay) orantılayarak da bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 298Soru →

İşletme, pazarlama faaliyetlerini yürütmek amacıyla 33 yıllığına kiraladığı bir mağaza için 01.07.202501.07.2025 tarihinde 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV bedelle dekorasyon ve raf sistemleri yaptırmıştır. Raf sistemlerinin ekonomik ömrü 1010 yıl olup, kira sözleşmesi sonunda kiralayana bedelsiz devredilecektir. İşletme normal amortisman yöntemini benimsemiştir. Buna göre, 31.12.202531.12 .2025 tarihinde bu harcama için ayrılması gereken itfa payı tutarı ve borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000 TL - 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri

Cevap

100.000100.000 TL tutarındaki itfa payı 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç kaydedilmelidir.
Doğru cevap olan seçenekte itfa payı, kira süresi olan 33 yıl esas alınarak (300.000/3300.000 / 3) hesaplanmış ve maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman uygulanmayacağı kuralına göre 20252025 yılının tamamı için 100.000100.000 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca, mağazanın pazarlama birimiyle ilişkili olması nedeniyle tutar 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri hesabına borç kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlığın maliyet bedelinin tespiti.
300.000300.000 TL.
Amortisman hesaplamasında KDV hariç maliyet bedeli esas alınır.
2
İtfa süresinin belirlenmesi.
33 yıl.
Özel maliyetlerde itfa süresi kira süresidir (bu vakada 33 yıl, ekonomik ömürden kısadır).
3
Yıllık itfa payının hesaplanması.
300.000/3=100.000300.000 / 3 = 100.000 TL.
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli itfa süresine bölünür.
4
Kıst amortisman kontrolü ve gider hesabının seçimi.
100.000100.000 TL - 760 hesabı.
Maddi olmayan duran varlıklarda kıst amortisman yoktur. Pazarlama birimi harcaması olduğu için 760 hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Maddi Olmayan Duran Varlıklarda İtfa ve Özel Maliyetler

Daha Fazla Pratik

Kira süresinin belirsiz olduğu durumlarda itfa süresinin Vergi Usul Kanunu uyarınca kaç yıl kabul edildiğini araştırınız.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 299Soru →

İşletmenin aktifinde 200.000200.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve yönetimde söz sahibi olmak amacıyla elde tutulan iştirak hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 180.000180.000 TL'ye düştüğü ve bu değer kaybının sürekli olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu değer düşüklüğü için yapılacak karşılık kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri

Cevap

Mali duran varlıklarda (iştirakler, bağlı ortaklıklar vb.) meydana gelen değer düşüklükleri için ayrılan karşılıklar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.
Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, iştirakler gibi mali duran varlıkların değerinde sürekli bir düşüş meydana geldiğinde, ihtiyatlılık temel kavramı gereği karşılık ayrılır. Bu işlemde gider niteliği taşıyan tutar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna, ilgili varlığın değerini azaltan 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
200.000−180.000=20.000200.000 - 180.000 = 20.000 TL
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
İhtiyatlılık kavramı gereği yapılacak muhasebe kaydının borç tarafını belirleyiniz.
654 Karşılık Giderleri (Borçlu)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlık karşılık giderleri bu hesapta izlenir.
3
Muhasebe kaydının alacak tarafını belirleyiniz.
244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı)
İştiraklerdeki değer azalışı, ilgili aktif düzenleyici hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ihtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü karşılığı ayrılması ve ilgili gider hesabının (654) kullanımı.

İpuçları

1
İhtiyatlılık kavramı uyarınca ortaya çıkması muhtemel zararlar için karşılık ayrılır.
2
Karşılık ayrıldığında bir gider hesabı borçlandırılırken, bir karşılık hesabı alacaklandırılır.
3
Mali duran varlıklardaki değer düşüklükleri 654 nolu gider hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir iştirak hissesinin daha sonra maliyet bedelinin üzerinde satılması durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 300Soru →

İşletme, genel yönetim faaliyetlerinde kullanılmak üzere 01.04.202501.04.2025 tarihinde 60.00060.000 TL (KDV hariç) maliyet bedeliyle bir ofis mobilyası satın almıştır. Mobilyanın ekonomik ömrü 5 yıl olarak belirlenmiş ve normal amortisman yöntemi seçilmiştir. Buna göre, işletmenin ilk yılın sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.000

Cevap

İşletmenin ilk yıl sonunda ayırması gereken amortisman tutarı 12.000 TL'dir.
Normal amortisman yönteminde varlığın maliyet bedeli, ekonomik ömrü boyunca her yıl eşit miktarlarda giderleştirilir. Ofis mobilyası gibi binek otomobil statüsünde olmayan varlıklarda satın alma ayı fark etmeksizin ilk yıl için tam amortisman ayrılır. Bu durumda 60.00060.000 TL maliyet bedeli 5 yıla bölündüğünde yıllık 12.00012.000 TL amortisman tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranını belirle
1/5=0,201 / 5 = 0,20 (yani %20)
Normal amortisman yönteminde oran, 1 sayısının ekonomik ömre bölünmesiyle bulunur.
2
Yıllık amortisman tutarını hesapla
60.000×0,20=12.00060.000 \times 0,20 = 12.000 TL
Maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpımı yıllık amortisman payını verir.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman Hesaplaması
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 15 / 23Sonraki
Duran Varlıklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 15 | Examkin