Mali Duran Varlıklarda Değer Düşüklüğü Karşılığı

38 soru

Soru 1Soru

İşletme, sermayesinin %80\%80'ine sahip olduğu ve aktifinde 750.000750.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetlerinin borsa değerinin, dönem sonu değerlemesi sırasında 680.000680.000 TL'ye düştüğünü saptamıştır. Değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği değerlendirilerek ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli karşılık ayrılmıştır.

Buna göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.00070.000 (Borç) / 246 BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 70.00070.000 (Alacak)

Cevap

İşletme, bağlı ortaklık sermaye payındaki değer düşüklüğü için 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırırken, 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabını alacaklandırmalıdır.
İşletmenin sermaye payı %80\%80 olduğu için bu varlık bir 'Bağlı Ortaklık' niteliğindedir. Bağlı ortaklıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için 654 Karşılık Giderleri borçlandırılırken, aktif karakterli bilançonun pasifinde (eksi değerle) yer alan 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılarak kayıt tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
750.000750.000 TL (Maliyet) - 680.000680.000 TL (Borsa Değeri) = 70.00070.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklardaki muhtemel değer kayıpları için maliyet ile piyasa değeri arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
Gider hesabı olarak 654 Karşılık Giderleri, düzenleyici varlık hesabı olarak 246 Bağlı Ortaklıklar S.P. Değer Düşüklüğü Karşılığı seçilir.
Varlık sermayenin %50\%50'sinden fazlasına sahip olunan bir 'Bağlı Ortaklık' olduğu için 24 grubundaki ilgili karşılık hesabı kullanılmalıdır.
3
Muhasebe kaydının oluşturulması
654 nolu hesap borçlu, 246 nolu hesap alacaklı olarak kaydedilir.
Gider hesapları borç taraflı çalışırken, pasif karakterli düzenleyici varlık hesapları alacak taraflı çalışarak artış gösterir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda (iştirakler, bağlı ortaklıklar vb.) değer düşüklüğü oluştuğunda, bu kayıp 'Karşılık Giderleri' hesabıyla muhasebeleştirilir ve ilgili varlık grubunun altındaki düzenleyici hesapta izlenir.

İpuçları

1
Varlığın sermaye payı oranına bakarak hangi hesap grubuna (İştirak mi Bağlı Ortaklık mı) ait olduğunu belirleyin.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetlerinin ilerleyen dönemde borsa değerinin yükselmesi durumunda yapılacak iptal kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

İşletme, aktifinde 800.000800.000 TL maliyet bedeli ile izlenen ve sermayesine %25\%25 oranında iştirak ettiği bir şirketin hisselerinin %40\%40’lık kısmını 350.000350.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır. Satış tarihinde söz konusu iştirak hisselerinin tamamı için ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığı tutarı 120.000120.000 TL’dir.

Buna göre, hisse senetlerinin satışına ilişkin yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 78.00078.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Menkul Kıymet Satış Karları hesabı 78.00078.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Satış işleminde, satılan iştirak hisselerinin maliyet bedeli olan 320.000320.000 TL (aktif hesap azalışı - alacak) ve bu kısma ait 48.00048.000 TL karşılık (düzenleyici hesap azalışı - borç) hesaplardan çıkarılır. Tahsil edilen 350.000350.000 TL ile net defter değeri (272.000272.000 TL) arasındaki 78.00078.000 TL fark, işletme için bir gelir unsuru olduğundan Menkul Kıymet Satış Karları hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan kısmın maliyet bedelini hesaplayınız.
800.000×%40=320.000800.000 \times \%40 = 320.000 TL
İştirak hisselerinin sadece %40\%40’ı satıldığı için toplam maliyetin ilgili oranı dikkate alınır.
2
Satılan kısma isabet eden değer düşüklüğü karşılığını hesaplayınız.
120.000×%40=48.000120.000 \times \%40 = 48.000 TL
Satılan varlığa ait olan karşılık tutarı da satış anında kapatılmalıdır.
3
Satılan payın net defter değerini bulunuz.
320.00048.000=272.000320.000 - 48.000 = 272.000 TL
Net defter değeri, maliyet bedelinden birikmiş karşılıkların düşülmesiyle elde edilir.
4
Satış karını veya zararını tespit ediniz.
350.000272.000=78.000350.000 - 272.000 = 78.000 TL (Kar)
Satış bedeli net defter değerinden yüksek olduğu için aradaki fark 645 Menkul Kıymet Satış Karları hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıkların satışında, satılan kısma ait maliyet bedeli ve bu kısım için ayrılmış olan değer düşüklüğü karşılığının birlikte kapatılması gerekir.

İpuçları

1
Satışın sadece belirli bir yüzdesi yapıldığı için hem maliyeti hem de karşılığı bu yüzdeye göre oranlamalısınız.
2
Kar veya zararı bulmak için satış bedelini, satılan kısmın net defter değeriyle (Maliyet - Karşılık) karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Eğer satış bedeli 250.000250.000 TL olsaydı, oluşacak zararın hangi hesaba ve ne kadar kaydedileceğini hesaplayarak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru

İşletme, aktifinde 240.000240.000 TL maliyetle kayıtlı olan ve sermayesinin %30\%30'una sahip olduğu iştirak hisse senetlerinin değeri dönem sonunda 200.000200.000 TL'ye düştüğü için karşılık ayırmıştır. Bir sonraki yılın sonunda ise söz konusu iştirak hisse senetlerinin borsa rayici 230.000230.000 TL olarak tespit edilmiştir. Buna göre, ikinci yılın sonunda yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 30.00030.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Mevcut karşılık tutarı ile yeni piyasa değeri arasındaki fark olan 30.00030.000 TL için '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı borçlandırılmalı ve '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı alacaklandırılmalıdır.
İkinci yıl sonunda iştiraklerin piyasa değeri 230.000230.000 TL'ye yükselmiştir. İlk yıl sonunda 40.00040.000 TL karşılık ayrıldığı için hesapta bu tutar bulunmaktadır. İkinci yıl sonunda maliyet ile güncel değer arasındaki fark 10.00010.000 TL'ye düştüğü için, mevcut 40.00040.000 TL'lik karşılığın 30.00030.000 TL'lik kısmının iptal edilmesi gerekir. Bu işlem '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının borçlandırılmasıyla gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci yıl sonunda ayrılan karşılık tutarını hesaplayınız.
240.000200.000=40.000240.000 - 200.000 = 40.000 TL karşılık ayrılmıştır.
İhtiyatlılık kavramı gereği maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki fark kadar karşılık ayrılır.
2
İkinci yıl sonundaki güncel değer düşüklüğü durumunu tespit ediniz.
240.000240.000 (Maliyet) - 230.000230.000 (Yeni Değer) = 10.00010.000 TL.
Varlığın değeri artmış olsa da halen maliyetinin altındadır, bu nedenle hala 10.00010.000 TL karşılık gereklidir.
3
İptal edilmesi gereken (Konusu kalmayan) karşılık tutarını bulunuz.
40.00040.000 (Mevcut Karşılık) - 10.00010.000 (Gerekli Karşılık) = 30.00030.000 TL.
Hesaptaki fazla tutarın gelir yazılarak düzeltilmesi gerekir.
4
Muhasebe kaydını oluşturunuz.
Borç: 244 (30.00030.000), Alacak: 644 (30.00030.000).
Karşılık hesabı (aktif düzenleyici) borçlandırılarak azaltılır, gelir hesabı alacaklandırılarak artırılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı ve karşılık iptal mekanizması

İpuçları

1
Karşılık hesabı aktif düzenleyici (eksi karakterli) bir hesaptır ve alacak kalanı verir.
2
Değer artışı durumunda, maliyet değerini geçmemek şartıyla aradaki fark kadar karşılık iptal edilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer iştirakin değeri 250.000250.000 TL'ye çıksaydı, karşılığın ne kadarı iptal edilirdi ve iştirakler hesabı borçlandırılır mıydı düşününüz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

Bir işletme, 2024 yılı içerisinde sermaye payı %60\%60 olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetlerini 1.200.0001.200.000 TL maliyetle satın almıştır. 2024 yılı sonu envanter işlemlerinde söz konusu payların borsa değerinin 1.050.0001.050.000 TL'ye düştüğü saptanmış ve gerekli karşılık ayrılmıştır. 2025 yılı ortasında bu payların %40\%40450.000450.000 TL bedelle banka aracılığıyla satılmıştır. 2025 yılı sonunda yapılan değerlemede ise kalan payların toplam borsa değerinin 680.000680.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yılı sonunda yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 246 BAĞLI ORTAKLIKLAR SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 50.000 (BORÇ) / 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR 50.000 (ALACAK)

Cevap

İşletmenin 2025 yılı sonunda 50.000 TL tutarında karşılık iptal kaydı (246 Borçlu, 644 Alacaklı) yapması gerekmektedir.
Doğru yanıt, elde kalan payların net durumunu yansıtır. Başlangıçta 1.200.000 TL maliyetli varlık için 150.000 TL karşılık ayrılmıştır. Payların %40'ı satılınca, kalan %60'lık kısmın maliyeti 720.000 TL ve karşılık bakiyesi 90.000 TL olur. 2025 sonunda borsa değeri 680.000 TL'ye çıktığında, gereken karşılık tutarı sadece 40.000 TL (720.000 - 680.000) olmalıdır. Bu durumda mevcut 90.000 TL'lik bakiyenin 50.000 TL'si fazladır ve iptal edilerek '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı sonunda ayrılan karşılık tutarını hesapla
1.200.0001.050.000=150.0001.200.000 - 1.050.000 = 150.000 TL
Maliyet değeri borsa değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kadar ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılır.
2
Satılan paylara ait maliyet ve karşılık paylarını belirle
Maliyet: 1.200.000×0,40=480.0001.200.000 \times 0,40 = 480.000 TL; Karşılık: 150.000×0,40=60.000150.000 \times 0,40 = 60.000 TL
Varlıkların bir kısmı satıldığında, o varlığa ait maliyet ve birikmiş karşılıklar da orantılı olarak kayıtlardan çıkarılmalıdır.
3
Elde kalan payların maliyetini ve mevcut karşılık bakiyesini tespit et
Kalan Maliyet: 1.200.000480.000=720.0001.200.000 - 480.000 = 720.000 TL; Kalan Karşılık: 150.00060.000=90.000150.000 - 60.000 = 90.000 TL
Yıl sonu envanter kaydı, satış sonrası kalan bakiyeler üzerinden değerlendirilmelidir.
4
2025 sonu itibarıyla olması gereken (gerekli) karşılık tutarını hesapla
720.000(Maliyet)680.000(BorsaDeg˘eri)=40.000720.000 (Maliyet) - 680.000 (Borsa Değeri) = 40.000 TL
Yeni borsa değeri maliyetin altında olduğu sürece, aradaki fark kadar karşılık bakiyesi olması gerekir.
5
Mevcut karşılık ile olması gerekeni karşılaştırarak envanter kaydını belirle
90.000(Mevcut)40.000(Gerekli)=50.00090.000 (Mevcut) - 40.000 (Gerekli) = 50.000 TL (İptal edilecek tutar)
Mevcut karşılık, gereken tutardan fazla ise aradaki fark '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı ile gelire dönüştürülür.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü karşılığının kısmi satış sonrası kalan bakiye üzerinden revize edilmesi ve karşılık iptal mantığı.

İpuçları

1
Satış işlemi sırasında karşılık hesabının bir kısmının da kapatıldığını unutmayın.
2
2025 sonundaki yeni değerleme farkını, 2024'ten devreden ve satıştan sonra elde kalan karşılık bakiyesi (90.000 TL) ile kıyaslayın.
3
Varlığın maliyeti 720.000 TL, güncel piyasa değeri 680.000 TL ise, bilançoda görünmesi gereken karşılık miktarı 40.000 TL olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Varlığın borsa değerinin maliyetin (720.000 TL) üzerine çıkması durumunda yapılabilecek maksimum iptal kaydını araştırınız.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 5Soru

İşletme, aktifinde 450.000450.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve sermayesine %25\%25 oranında sahip olduğu iştirak hisse senetlerinin borsa değerinin, dönem sonunda yaşanan ekonomik dalgalanmalar nedeniyle 380.000380.000 TL’ye düştüğünü tespit etmiştir. Değer düşüklüğünün kalıcı olduğu öngörüldüğüne göre, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.00070.000 (Borç) / 243 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 70.00070.000 (Alacak)

Cevap

Dönem sonunda 654 Karşılık Giderleri borçlandırılırken, 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılmalıdır.
İşletmenin sahip olduğu iştirak hisselerinde meydana gelen kalıcı değer düşüklüğü, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda gider yazılmalıdır. Bu işlem yapılırken maliyet bedeli korunmalı ve düşüş tutarı '243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' gibi bir aktif düzenleyici hesapta izlenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
450.000380.000=70.000450.000 - 380.000 = 70.000 TL
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Hesapların belirlenmesi
654 Karşılık Giderleri ve 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıktaki muhtemel azalışlar için karşılık ayrılmalı ve gider kaydedilmelidir.
3
Yevmiye kaydının yapılması
Gider hesabı borçlu, düzenleyici aktif hesap alacaklı
Varlık düzenleyici hesaplar (pasif karakterli) alacak taraftan artış gösterir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

İşletme, aktifinde 300.000300.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve iştirakleri arasında yer alan bir şirketin hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 280.000280.000 TL'ye düştüğünü tespit etmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu değer azalışı için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 20.000
244 İŞTİRAKLER DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 20.000

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının 20.000 TL borçlandırıldığı ve 244 İştirakler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabının 20.000 TL alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
İhtiyatlılık kavramı, işletmenin muhtemel gider ve zararları için karşılık ayırmasını gerektirir. İştirak hisse senetlerinin maliyet bedeli (300.000300.000 TL) ile borsa değeri (280.000280.000 TL) arasındaki 20.00020.000 TL'lik düşüş için 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 244 İştirakler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı alacaklandırılarak kayıt tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplamak
300.000280.000=20.000300.000 - 280.000 = 20.000 TL
Karşılık tutarı, varlığın kayıtlı değeri ile dönem sonundaki piyasa değeri arasındaki fark kadardır.
2
Gider hesabını belirlemek
654 Karşılık Giderleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlık değer düşüklükleri bu hesapta izlenir.
3
Düzenleyici hesabı belirlemek
244 İştirakler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Varlığın değerindeki azalış, aktif karakterli ancak pasif gibi çalışan bir düzenleyici hesapta alacak kaydıyla izlenir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Karşılık Ayrılması
Soru 7Soru

Sermaye payı %60\%60 olan bir bağlı ortaklığa ait hisse senetleri işletme kayıtlarında 500.000500.000 TL maliyet bedeli ile yer almaktadır. Bu hisse senetleri için bir önceki dönem sonunda 40.00040.000 TL değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 20252025 yılı dönem sonu envanter işlemlerinde, ilgili bağlı ortaklığın borsa değerinin 430.000430.000 TL'ye düştüğü saptanmıştır.

İhtiyatlılık kavramı doğrultusunda, değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği varsayımıyla dönem sonunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 30.00030.000 (Borç) / 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-): 30.00030.000 (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt, toplamda olması gereken 70.00070.000 TL'lik karşılık tutarı ile mevcut olan 40.00040.000 TL arasındaki 30.00030.000 TL'lik fark için 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırmak ve 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını alacaklandırmaktır.
Doğru kayıt seçeneği, işletmenin maliyet bedeli 500.000500.000 TL olan bağlı ortaklık hisselerinin 430.000430.000 TL'ye düşmesi sonucunda toplamda 70.00070.000 TL karşılığa ihtiyaç duyması mantığına dayanır. Hali hazırda 40.00040.000 TL karşılık ayrılmış olduğu için, aradaki 30.00030.000 TL'lik fark '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, duran varlıklar grubuna ait düzenleyici hesap olan '246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına ise alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplamda ayrılması gereken karşılık tutarını hesaplayınız.
500.000430.000=70.000500.000 - 430.000 = 70.000 TL
Varlığın kayıtlı maliyet değeri ile cari dönem sonundaki borsa değeri arasındaki toplam fark, ayrılması gereken toplam karşılığı belirler.
2
Dönem sonu için gerekli olan ek karşılık tutarını belirleyiniz.
70.00040.000=30.00070.000 - 40.000 = 30.000 TL
Önceki dönemden devreden bir karşılık bakiyesi bulunduğu için, sadece toplam tutara ulaşmak için gereken fark kadar ek kayıt yapılır.
3
Uygun hesapları kullanarak yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 654 Karşılık Giderleri (30.00030.000), Alacak: 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (30.00030.000)
Mali duran varlıklardaki değer düşüklükleri ihtiyatlılık kavramı gereği 654 numaralı gider hesabında izlenir ve varlığın maliyetini bozmamak adına düzenleyici bir hesap (246) kullanılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Kademeli Karşılık Ayırma

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir mali duran varlığın daha sonra borsa değerinin yükselmesi durumunda yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla aktifinde 200.000200.000 TL maliyet bedeli ile izlediği bağlı menkul kıymetlerin borsa değerinin dönem sonu itibarıyla 165.000165.000 TL'ye gerilediğini ve bu değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiğini belirlemiştir. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken yevmiye kaydında borç tarafta yer alacak hesap ve tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 35.00035.000 TL

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıtta '654 Karşılık Giderleri' hesabı 35.00035.000 TL tutarında borçlandırılmalıdır.
Varlığın maliyet bedeli (200.000200.000 TL) ile borsa değeri (165.000165.000 TL) arasındaki fark olan 35.00035.000 TL, sürekli bir değer kaybı olduğu için karşılık gideri olarak kabul edilir. Bu tutar '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, varlığın değerini bilançoda netleştirecek olan '241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına ise alacak kaydedilir. Dolayısıyla borçlanan hesap doğru olarak belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
200.000165.000=35.000200.000 - 165.000 = 35.000 TL
İhtiyatlılık kavramı uyarınca, maliyet bedeli ile cari değer (borsa değeri) arasındaki olumsuz fark için karşılık ayrılmalıdır.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
Borçlu: 654 Karşılık Giderleri; Alacaklı: 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre mali duran varlıklardaki değer düşüklükleri 654 nolu gider hesabında izlenir.
3
Yevmiye kaydının kurgulanması
654 Karşılık Giderleri (B) 35.00035.000 / 241 Bağlı Menkul Kıy. Değ. Düş. Karş. (-) (A) 35.00035.000
Gider hesapları borç taraftan, aktif düzenleyici hesaplar ise ilk kayıtta alacak taraftan çalışır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıklarda meydana gelen muhtemel değer kayıpları için karşılık ayrılması ve bunun dönem gideri olarak kaydedilmesi gerekir.

İpuçları

1
Değer düşüklüğü tutarını bulmak için maliyet bedeli ile borsa değerini karşılaştırın.
2
Mali duran varlıklardaki değer azalışları 'Karşılık Giderleri' grubunda izlenir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'nda mali duran varlıklar için ayrılan karşılıkların borç kaydı 654 nolu hesapta yapılır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu varlığın ileride maliyet bedelinin üzerinde veya altında satılması durumundaki kar/zarar kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

İşletme, sermaye payı %35\%35 olan bir iştirakine ait hisse senetlerini aktifinde 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. 2025 yılı dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, söz konusu iştirak hisselerinin borsa değerinin 520.000520.000 TL'ye düştüğü ve bu değer azalışının süreklilik gösterdiği anlaşılmıştır. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 80.000 (Borçlu) / 243 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) 80.000 (Alacaklı)

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılması ve 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan kayıt doğrudur.
İşletmenin sermaye payı %35\%35 olduğu için bu varlık 'İştirakler' (242) hesabında izlenir. Değer düşüklüğü sürekli hale geldiğinde ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılması zorunludur. Ayrılan bu karşılık 654 Karşılık Giderleri hesabında borç olarak kaydedilirken, varlığın net değerini bilançoda doğru göstermek amacıyla 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
600.000520.000=80.000600.000 - 520.000 = 80.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
İlgili hesapları belirleyiniz.
İştirakler (%35 pay) için 242 nolu ana hesap ve 243 nolu karşılık hesabı.
Sermaye payı %10\%10 ile %50\%50 arasında olan mali duran varlıklar iştirak olarak sınıflandırılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 654 Karşılık Giderleri (80.000), Alacak: 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) (80.000)
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrılmalı ve bu gider 654 nolu hesapta izlenmelidir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer kayıpları için karşılık ayrılır ve bu işlem varlık hesabını doğrudan azaltmak yerine düzenleyici bir hesap (pasif karakterli aktif hesap) aracılığıyla yapılır.
Soru 10Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesine %8\%8 oranında katıldığı bir anonim şirkete ait hisse senetlerini aktifinde "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. 2025 yılı dönem sonu değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin sürekli bir düşüş göstererek 345.000345.000 TL'ye indiği ve bu durumun süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği gerekli değerleme işleminin yapılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: 55.00055.000 (Borç) / 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-): 55.00055.000 (Alacak)

Cevap

Karşılık giderleri hesabının borçlandırıldığı ve bağlı menkul kıymetler değer düşüklüğü karşılığı hesabının alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.
Doğru yevmiye kaydında, ihtiyatlılık kavramı gereği ortaya çıkan 55.00055.000 TL tutarındaki muhtemel zarar '654 Karşılık Giderleri' hesabında giderleştirilir. Bu giderin karşılığında ise '240 Bağlı Menkul Kıymetler' hesabının değerini bilançoda netleştirecek olan aktifi düzenleyici pasif karakterli '241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabına alacak kaydı yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
400.000345.000=55.000400.000 - 345.000 = 55.000 TL
Varlığın kayıtlı değeri ile borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Kullanılacak hesapların belirlenmesi
654 Karşılık Giderleri ve 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Mali duran varlıklarda değer kaybı yaşandığında ihtiyatlılık kavramı gereği gider yazılır ve aktifi düzenleyici karşılık hesabı kullanılır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
654 (Borç), 241 (Alacak)
Gider hesapları artışta borçlanır, aktifi düzenleyici pasif karakterli hesaplar artışta alacaklanır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Aktifi Düzenleyici Hesap Kullanımı

İpuçları

1
Mali duran varlıklarda bir değer kaybı olduğunda ihtiyatlılık kavramını hatırlayınız.
2
Duran varlıklar grubundaki bağlı menkul kıymetler (240) için hangi düzenleyici hesabın kullanıldığını kontrol ediniz.
3
Yevmiye kaydında gider hesabı borçlanırken, aktifi düzenleyici (-) karakterli hesap alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

İlerleyen dönemde bu karşılığın iptal edilmesi (varlık değerinin tekrar artması) durumunda hangi gelirin (644 Konusu Kalmayan Karşılıklar) kaydedileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

İşletme, sermayesinin %15\%15'ine sahip olduğu ve aktifinde 400.000400.000 TL maliyetle izlediği bir iştirakine ait hisse senetleri için önceki dönem sonunda 30.00030.000 TL karşılık ayırmıştır. Cari dönem sonunda yapılan envanter işlemlerinde söz konusu iştirak hisse senetlerinin borsa değerinin 320.000320.000 TL olduğu saptanmıştır.

Buna göre, işletmenin cari dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (Borçlu) / 246 MALİ DURAN VARLIKLAR DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 50.000 (Alacaklı)

Cevap

İşletme, toplamda oluşması gereken 80.00080.000 TL'lik değer düşüklüğü için mevcut 30.00030.000 TL'yi mahsup ederek 50.00050.000 TL tutarında ek karşılık gideri ve mali duran varlık değer düşüklüğü karşılığı kaydetmelidir.
İşletmenin iştirak hisse senetlerinin maliyeti 400.000400.000 TL, dönem sonu borsa değeri ise 320.000320.000 TL'dir. Bu durumda toplamda 80.00080.000 TL karşılık ayrılmış olması gerekir. Hesapta önceki dönemden kalan 30.00030.000 TL bakiye bulunduğu için, bu tutarı 80.00080.000 TL'ye tamamlayacak olan 50.00050.000 TL'lik ek kayıt yapılmalıdır. Bu amaçla 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü ihtiyacını hesapla
400.000320.000=80.000400.000 - 320.000 = 80.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği varlığın borsa değerindeki düşüşün tamamı karşılık olarak izlenmelidir.
2
Mevcut karşılık bakiyesi ile karşılaştır
80.00030.000=50.00080.000 - 30.000 = 50.000 TL
Karşılık hesapları kümülatif çalışır; önceki dönemden devreden bakiye yeni ihtiyaca göre tamamlanır.
3
Yevmiye kaydını oluştur
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak)
Değer düşüklüğü bir giderdir ve ilgili aktif düzenleyici pasif hesapta izlenmelidir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda karşılık ayırma işlemlerinde 'netleştirme' prensibi uygulanır; dönem sonu borsa değeri ile maliyet bedeli arasındaki farkın, varsa mevcut karşılık bakiyesiyle ayarlanması gerekir.

İpuçları

1
İştiraklerin borsa değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark için 'ihtiyatlılık' gereği karşılık ayrılır.
2
Karşılık hesabının dönem sonundaki toplam bakiyesi, toplam değer kaybı olan 80.00080.000 TL'ye eşit olmalıdır.
3
Hesapta zaten 30.00030.000 TL olduğu için sadece eksik kalan 50.00050.000 TL için kayıt yapmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer sonraki yıl borsa değeri 350.000350.000 TL'ye yükselirse yapılacak 'karşılık iptal' kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Net Defter Değeri Yöntemi: Kayıtlarda Varlık (400.000400.000) - Karşılık (30.00030.000) = 370.000370.000 TL olarak görünmektedir. Değerin 320.000320.000 TL'ye düşmesi demek, defter değerinin 50.00050.000 TL daha azaltılması gerektiğini gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru

İşletme, sermayesinin %20\%20'sine sahip olduğu bir iştirakine ait hisse senetlerini aktifinde 500.000500.000 TL maliyet bedeli ile izlemektedir. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, söz konusu iştirak hisselerinin borsa değerinin 460.000460.000 TL'ye düştüğü ve bu düşüşün süreklilik arz ettiği tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği bu durum için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı 40.00040.000 TL borçlandırılır, 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının 40.00040.000 TL borçlandırılması ve 246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 40.00040.000 TL alacaklandırılması gerekir.
Doğru cevap, değer düşüklüğü tutarı olan 40.00040.000 TL'nin '654 Karşılık Giderleri' hesabına borç, '246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabına ise alacak kaydedilmesini ifade eden seçenektir. İştirakler mali duran varlık olduğu için karşılık hesabı olarak 246 nolu hesap seçilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Karşılık ayrılacak tutarın hesaplanması
40.00040.000 TL
Maliyet bedeli (500.000500.000 TL) ile borsa değeri (460.000460.000 TL) arasındaki fark, ayrılması gereken karşılık tutarını verir: 500.000460.000=40.000500.000 - 460.000 = 40.000 TL.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
654 ve 246 nolu hesaplar
Mali duran varlıklar (24 grubundaki İştirakler, Bağlı Ortaklıklar vb.) için ayrılan karşılıklar '246 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabında izlenir. Giderleşme ise '654 Karşılık Giderleri' hesabında takip edilir.
3
Yevmiye kaydının yapılması
Borç: 654, Alacak: 246
Gider hesapları borç taraflı çalışırken, aktif düzenleyici pasif karakterli hesaplar (246) alacak taraflı artış gösterir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda ihtiyatlılık kavramı gereği yapılan değerleme ve karşılık ayırma işlemi.

İpuçları

1
Karşılık tutarı, maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farktır.
2
İştirakler (242) mali duran varlıklar grubunda yer alır. Bu grubun karşılık hesabı hangisidir?
3
Kayıtta 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 246 nolu pasif karakterli düzenleyici hesap alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu iştirak payları ileride borsa değerinin üzerine çıkarsa yapılacak iptal kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

İşletme, sermaye payı %25\%25 olan ve aktifinde 450.000450.000 TL maliyet bedeli ile izlediği iştiraklerine ait hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonu envanter işlemleri sırasında 415.000415.000 TL'ye gerilediğini saptamıştır. Değer düşüklüğünün sürekli olduğu anlaşıldığından ihtiyatlılık kavramı gereği gerekli muhasebe kaydının yapılmasına karar verilmiştir. Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ (B) 35.000 / 244 İŞTİRAKLER SERMAYE PAYLARI DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) (A) 35.000

Cevap

İşletme, borsa değeri maliyet bedelinin altına düşen iştirakleri için 35.00035.000 TL tutarında '654 Karşılık Giderleri' hesabını borçlandırıp, '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabını alacaklandırarak yevmiye kaydı yapmalıdır.
İşletmenin sahip olduğu iştirak hisselerinin borsa değeri maliyetinin altına düştüğünde, aradaki 35.00035.000 TL'lik fark (450.000415.000450.000 - 415.000) ihtiyatlılık kavramı gereği giderleştirilmelidir. Bu işlemde '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, aktif bir varlık olan '242 İştirakler' hesabının değerini bilançoda netleştiren pasif karakterli '244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesaplayınız.
450.000415.000=35.000450.000 - 415.000 = 35.000 TL
Karşılık tutarı, varlığın kayıtlı maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki olumsuz fark kadardır.
2
Uygun gider ve karşılık hesaplarını belirleyiniz.
654 Karşılık Giderleri ve 244 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Mali duran varlıklardaki değer düşüşleri ihtiyatlılık kavramı gereği 654 nolu hesapta izlenirken, ilgili varlık grubuna ait düzenleyici hesap (244) alacaklandırılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Borç: 654 (35.000), Alacak: 244 (35.000)
Gider hesapları borç taraflı, aktif düzenleyici hesaplar ise ilk kayıt anında alacak taraflı çalışır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıkların değerinin maliyet bedelinin altına düşmesi durumunda varlık değerini doğrudan düşürmek yerine bir karşılık hesabı (244) kullanılarak gider (654) yazılması esastır.
Soru 14Soru

Bir işletme, aktifinde 850.000850.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve sermayesinin %60\%60'ına sahip olduğu bir bağlı ortaklığa ait hisse senetleri için yıl sonunda yaptığı değerlemede, bu kıymetlerin piyasa değerinin 790.000790.000 TL'ye düştüğünü ve bu düşüşün kalıcı olduğunu saptamıştır. Söz konusu bağlı ortaklık hisseleri için daha önce herhangi bir karşılık ayrılmadığı bilinmektedir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri (Borçlu) 60.00060.000 / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacaklı) 60.00060.000

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının 60.00060.000 TL borçlandırılması ve 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 60.00060.000 TL alacaklandırılması gerekir.
Doğru cevap, maliyet bedeli ile piyasa değeri arasındaki 60.00060.000 TL'lik farkı '654 Karşılık Giderleri' hesabında borç, mali duran varlıkları düzenleyici bir hesap olan '244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabında ise alacak olarak kaydeden seçenektir. Bağlı ortaklıklar %50\%50'den fazla paya sahip olunan mali duran varlıklar olduğu için bu grup için ayrılan karşılıklar 244 nolu hesapta izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık grubunu tespit etme
Sermaye payı %60\%60 olduğu için bu kıymetler '245 Bağlı Ortaklıklar' hesabında (Mali Duran Varlık) izlenir.
Mali duran varlıkların değer düşüklüğü işlemlerinde kullanılacak karşılık hesabının belirlenmesi için doğru grup tespiti şarttır.
2
Değer düşüklüğü tutarını hesaplama
850.000850.000 TL (Maliyet) - 790.000790.000 TL (Piyasa Değeri) = 60.00060.000 TL.
Karşılık, ihtiyatlılık kavramı gereği varlığın değerindeki muhtemel azalış tutarı kadar ayrılır.
3
Muhasebe kaydını oluşturma
654 Karşılık Giderleri (Borç) ve 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak) hesapları kullanılır.
Mali duran varlıklar için ayrılan karşılıklar 244 numaralı düzenleyici hesapta, giderler ise 654 numaralı sonuç hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı

İpuçları

1
İşletmenin sahip olduğu payın oranı, bu yatırımın hangi hesap grubunda izleneceğini belirler.
2
Duran varlıklar grubundaki mali yatırımlarda değer düşüklüğü yaşandığında, bu durumu izlemek için 24 nolu gruptaki düzenleyici karşılık hesabı kullanılır.
3
Karşılık tutarı 'Maliyet Bedeli - Piyasa Değeri' formülü ile hesaplanır ve gider kaydı 654 hesabı üzerinden yapılır.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerde değer artışı olması durumunda ihtiyatlılık kavramı gereği herhangi bir kayıt yapılıp yapılmayacağını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla edindiği ve aktifinde 720.000720.000 TL maliyet bedeli ile "245 Bağlı Ortaklıklar" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 650.000650.000 TL'ye düştüğünü belirlemiştir. Muhasebenin ihtiyatlılık kavramı uyarınca bu tutar için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, işletmenin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 70.000 (Borçlu) / 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 70.000 (Alacaklı)

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabı borçlu, 246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklı olmalıdır.
İşletmenin sahip olduğu bağlı ortaklık payları mali duran varlık niteliğindedir. Bu varlıklarda meydana gelen değer kaybı, ihtiyatlılık kavramı gereği dönem sonunda gider yazılmalıdır. Kayıtta borç tarafında '654 Karşılık Giderleri' hesabı kullanılırken, alacak tarafında aktif hesabı düzenleyici pasif karakterli '246 Bağlı Ortaklıklar Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı kullanılır. Tutar ise maliyet (720.000720.000) ile borsa rayici (650.000650.000) arasındaki fark olan 70.00070.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
720.000650.000=70.000720.000 - 650.000 = 70.000 TL
Karşılık, varlığın kayıtlı değeri ile rayiç değeri arasındaki fark kadar ayrılır.
2
İlgili hesapların belirlenmesi
654 ve 246 numaralı hesaplar
Mali duran varlıklardaki değer düşüşleri 654 Karşılık Giderleri hesabında izlenir; bağlı ortaklıklar için 246 numaralı düzenleyici hesap kullanılır.
3
Yevmiye kaydının yapılması
Gider hesabının borçlandırılması, düzenleyici hesabın alacaklandırılması
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar dönem gideri olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklardaki değer düşüklükleri için aktif düzenleyici hesaplar kullanılarak karşılık ayrılır.

Daha Fazla Pratik

İştirakler (242) ve Bağlı Ortaklıklar (245) arasındaki yüzde farklarını ve bunlara ait karşılık hesaplarının (244 ve 246) benzerliklerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 16Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesinin %7\%7'sine sahip olduğu bir şirketin hisse senetlerini 320.000320.000 TL maliyet bedeli ile aktifinde "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerlemede, bu hisse senetlerinin borsa değerinin 295.000295.000 TL'ye düştüğü ve bu değer kaybının sürekli olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "654 Karşılık Giderleri" hesabı 25.00025.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"654 Karşılık Giderleri" hesabının 25.00025.000 TL tutarında borçlandırılması doğru işlemdir.
İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sahip olduğu ve payı %10\%10'un altında olan hisse senetleri için değer düşüklüğü tespit ettiğinde, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayırmalıdır. Bu işlemde gider hesabı olarak '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan '241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılır. 25.00025.000 TL'lik fark (320.000295.000320.000 - 295.000) bu hesaplar üzerinden kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
320.000295.000=25.000320.000 - 295.000 = 25.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Varlık sınıflandırmasının kontrol edilmesi
240 Bağlı Menkul Kıymetler
Sermaye payı %10\%10'un altında (%7\%7) olduğu ve uzun vadeli tutulduğu için doğru hesap seçilmiştir.
3
Muhasebe kaydının oluşturulması
Borç: 654 Karşılık Giderleri, Alacak: 241 Bağlı Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
İhtiyatlılık kavramı gereği oluşan muhtemel zarar gider yazılırken, varlığın değerini azaltan karşılık hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Karşılık Ayırma Mantığı

İpuçları

1
İşletmenin sermaye payı %10\%10'un altında olduğu için bu varlık 'Bağlı Menkul Kıymetler' grubundadır.
2
Duran varlıklardaki değer düşüşleri için aktif düzenleyici hesaplar (241, 243, 246) kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride piyasa değeri maliyetin üzerine çıktığında yapılacak iptal kaydını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 17Soru

İşletme, 2024 yılında sermayesinin %15\%15'ine sahip olduğu bir şirketin hisse senetlerini 800.000800.000 TL maliyetle satın alarak "242 İştirakler" hesabına kaydetmiştir. 2024 yılı sonu değerleme çalışmalarında bu hisse senetlerinin borsa değerinin 720.000720.000 TL'ye düştüğü belirlenmiş ve gerekli muhasebe kaydı yapılmıştır. 2025 yılı sonu değerleme çalışmalarında ise aynı iştirak hisselerinin borsa değerinin 770.000770.000 TL olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, işletmenin 2025 yıl sonu itibarıyla yapması gereken envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı 50.00050.000 TL borçlu; 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabı 50.00050.000 TL alacaklı

Cevap

İşletme, 2025 yılında 243 İştirakler Sermaye Payları Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabını 50.00050.000 TL borçlandırırken, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabını 50.00050.000 TL alacaklandırmalıdır.
Doğru cevap olan kayıt, 2024 yılında ayrılan 80.00080.000 TL'lik karşılığın borsa değerindeki toparlanma neticesinde 30.00030.000 TL seviyesine çekilmesini sağlar. 243 nolu düzenleyici aktif hesabın borçlandırılması pasif karakterli bu hesabın bakiyesini azaltır, alacaklandırılan 644 nolu hesap ise iptal edilen karşılığı dönem geliri olarak sonuç hesaplarına aktarır.

Adım Adım Çözüm

1
2024 yılı sonunda ayrılan mevcut karşılık tutarını belirleyiniz.
800.000800.000 TL (Maliyet) - 720.000720.000 TL (Borsa Değeri) = 80.00080.000 TL karşılık ayrılmıştır.
İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıktaki değer düşüklüğü dönem sonunda karşılık olarak kaydedilir.
2
2025 yılı sonu itibarıyla var olması gereken karşılık bakiyesini hesaplayınız.
800.000800.000 TL (Maliyet) - 770.000770.000 TL (Borsa Değeri) = 30.00030.000 TL yeni karşılık ihtiyacı.
Karşılık hesabı kümülatif çalışır; cari dönem sonu itibarıyla toplam değer düşüklüğü kadar bakiye vermelidir.
3
Mevcut karşılık bakiyesi ile yeni ihtiyaç arasındaki farkı ve yapılacak işlemi tespit ediniz.
80.00080.000 TL (Mevcut) - 30.00030.000 TL (Gereken) = 50.00050.000 TL fazlalık.
Değer artışı (toparlanma) nedeniyle önceden ayrılmış karşılığın fazlalık kısmı iptal edilerek gelir kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

Mali Duran Varlıklarda Karşılık İptali ve Konusu Kalmayan Karşılıklar

İpuçları

1
İştiraklerin bilançoda maliyet bedeli ile göründüğünü, değer düşüşlerinin ise bir indirim hesabı olan 243 nolu hesapta izlendiğini hatırlayın.
2
2024 sonunda bilançoda 243 hesabının 80.00080.000 TL alacak bakiyesi verdiğini düşünün. 2025 sonunda ise fark sadece 30.00030.000 TL'dir.
3
Aradaki 50.00050.000 TL'lik farkın karşılık hesabını azaltması için borçlandırılması ve gelire aktarılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan varlık maliyet bedelinin üzerinde bir tutara satılsaydı yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 18Soru

İşletme, aktifinde 200.000200.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlediği hisse senetlerinin borsa değerinin dönem sonunda 185.000185.000 TL'ye düştüğünü ve bu düşüşün sürekli olduğunu tespit etmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği tam tutarda karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri

Cevap

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılması işleminde gider hesabı olarak "654 Karşılık Giderleri" hesabı borçlandırılır.
İşletmenin mali duran varlıklarında meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için ayrılan karşılıklar, gelir tablosunda "654 Karşılık Giderleri" hesabının borcuna kaydedilerek dönem giderlerine yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarının hesaplanması
200.000185.000=15.000200.000 - 185.000 = 15.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa değeri arasındaki fark, ayrılacak karşılık tutarını belirler.
2
Gider kaydının yapılması
654 Karşılık Giderleri hesabı 15.00015.000 TL borçlandırılır.
İhtiyatlılık kavramı gereği muhtemel zararlar için karşılık ayrıldığında ilgili gider hesabı borçta çalışır.
3
Varlık düzenleyici hesabın kaydedilmesi
244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabı 15.00015.000 TL alacaklandırılır.
Mali duran varlığın net değerini düşürmek amacıyla aktif düzenleyici hesap alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Mali duran varlıklarda değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken gider unsuru "654 Karşılık Giderleri" hesabında, varlığı düzenleyici unsur ise "244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)" hesabında izlenir.

İpuçları

1
Muhasebede ihtiyatlılık gereği ayrılan karşılıklar için hangi gider hesabı grubunun kullanıldığını hatırlayın.
2
Karşılık ayırma kaydında gider hesabı borçlanırken, aktif düzenleyici hesap alacaklanır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu iştirak payları ileride değer kazandığında veya satıldığında yapılacak iptal kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 19Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermaye payı %8\%8 olan bir şirkete ait hisse senetlerini 400.000400.000 TL maliyet bedeli ile "240 Bağlı Menkul Kıymetler" hesabında izlemektedir. Dönem sonunda yapılan değerleme çalışmalarında, söz konusu hisse senetlerinin borsa değerinin 365.000365.000 TL'ye düştüğü ve bu değer düşüşünün sürekli olduğu tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri Hesabı 35.00035.000 TL (Borçlu) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) 35.00035.000 TL (Alacaklı)

Cevap

654 Karşılık Giderleri Hesabı borçlu, 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı alacaklı olmalıdır.
Doğru kayıt, değer düşüklüğü tutarı olan 35.00035.000 TL'nin karşılık gideri olarak borç kaydedilmesi ve bu düşüşün bilançoda net değer üzerinden görünebilmesi için düzenleyici bir hesap olan Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının alacaklandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Değer düşüklüğü tutarını hesapla
400.000365.000=35.000400.000 - 365.000 = 35.000 TL
Maliyet bedeli ile dönem sonu borsa rayici arasındaki olumsuz fark karşılık tutarını belirler.
2
İlgili gider hesabını belirle
654 Karşılık Giderleri
Karşılık ayırma işlemlerinde kullanılan standart gider hesabıdır.
3
İlgili düzenleyici varlık hesabını belirle
244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-)
Varlık 24 grubunda (Mali Duran Varlıklar) olduğu için düzenleyici hesabın da bu grupta olması gerekir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı gereği, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılarak gider yazılmalıdır.

İpuçları

1
Değer düşüklüğü karşılığı ayrılırken hangi temel muhasebe kavramı gereği gider kaydı yapılır?
2
Varlığın bulunduğu hesap grubuna (24) dikkat ederek doğru karşılık hesabını seçin.
3
Maliyet bedeli ile borsa değeri arasındaki farkı hesaplayın ve gider hesabını borçlandırın.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bu hisse senetleri ileride borsa değerinin üzerinde satılırsa yapılacak kaydı inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru

İşletme, uzun vadeli yatırım amacıyla sermayesinin %12\%12'sine sahip olduğu (X) A.Ş.'ye ait hisse senetlerini 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile "242 İştirakler" hesabında izlemektedir. 2024 yılı sonu değerleme işlemlerinde bu hisse senetleri için 40.00040.000 TL tutarında değer düşüklüğü karşılığı ayrılmıştır. 31.12.2025 tarihinde yapılan envanter çalışmalarında, ilgili hisse senetlerinin borsa rayicinin 530.000530.000 TL olduğu ve değer düşüklüğünün süreklilik arz ettiği kesinleşmiştir. Buna göre, işletmenin 31.12.2025 tarihinde yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri 30.00030.000 (Borç) / 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) 30.00030.000 (Alacak)

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt, mevcut 40.000 TL'lik karşılığı 70.000 TL'ye tamamlamak için 30.000 TL tutarında Karşılık Giderleri borç ve Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı alacak kaydıdır.
İşletmenin elindeki iştirak hisselerinin toplam değer kaybı 70.000 TL'dir. Ancak defterlerde zaten 40.000 TL'lik bir karşılık bakiyesi bulunmaktadır. Muhasebenin tamamlama mantığı gereği, bakiyeyi 70.000 TL'ye ulaştırmak için 30.000 TL daha karşılık ayrılması yeterlidir. Bu işlemde 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 244 Mali Duran Varlıklar Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam değer düşüklüğü ihtiyacını hesapla
600.000530.000=70.000600.000 - 530.000 = 70.000 TL
Varlığın maliyet bedeli ile güncel borsa rayici arasındaki fark, olması gereken toplam karşılık tutarını verir.
2
İlave edilecek karşılık tutarını belirle
70.00040.000=30.00070.000 - 40.000 = 30.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, mevcut bakiyenin üzerine sadece eksik kalan kısım ilave edilir (Tamamlama ilkesi).
3
Yevmiye kaydını gerçekleştir
654 (B) 30.000 / 244 (A) 30.000
Karşılık gideri borçlandırılırken, aktif düzenleyici pasif karakterli hesap alacaklandırılarak varlığın net değeri düşürülür.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı çerçevesinde, mali duran varlıklarda meydana gelen sürekli değer düşüklükleri için karşılık ayrılırken, önceki yıllardan devreden bakiye varsa sadece fark kadar kayıt yapılır.

Alternatif Yöntem

Önce bilançodaki net değeri (600.00040.000=560.000600.000 - 40.000 = 560.000) bulunuz. Yeni piyasa değerine (530.000530.000) ulaşmak için net değerin ne kadar azaltılması gerektiğini hesaplayarak (560.000530.000=30.000560.000 - 530.000 = 30.000) sonuca daha hızlı ulaşabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 2Sonraki