Examkin

Yenileme Fonu Uygulaması

44 soru

Soru 41Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullandığı bir demirbaşı yenilemek amacıyla satmış ve bu satış sonucunda oluşan kârı 549549 Özel Fonlar hesabına kaydetmiştir. İşletme, takip eden dönemde yeni bir demirbaş satın almış ve bu varlık için amortisman ayırmaya başlamıştır. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, yeni alınan demirbaşın amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi işleminde borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

Yeni alınan demirbaşın amortismanı, yenileme fonu (549 Özel Fonlar) tükenene kadar bu fon hesabından mahsup edilir; bu nedenle işlemde 549 Özel Fonlar hesabı borçlandırılır.
Vergi Usul Kanunu (328328. madde) gereği, yenileme amacıyla satılan iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, pasifte geçici bir fon hesabında (549549 Özel Fonlar) bekletilir. Yeni kıymet satın alındığında, bu kıymet için ayrılacak amortisman tutarları fondaki bu kâr bitene kadar fon hesabından mahsup edilir. Bu mahsup kaydında, kâr tutarının azaldığını göstermek için pasif karakterli bir hesap olan 'Özel Fonlar' hesabı borçlandırılırken, amortismanın biriktiğini göstermek için 'Birikmiş Amortismanlar' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonunun amacını belirleme
Duran varlık satış kârının vergisini, yeni varlık alınana kadar ertelemek.
İşletmenin finansal yapısını koruyarak varlıklarını yenilemesini teşvik etmek.
2
Amortisman mahsup mekanizmasını anlama
Yeni varlık için hesaplanan amortisman gider yazılmak yerine fondaki kârdan düşülür.
VUK madde 328 uyarınca kârın vergilendirilmesi amortisman süresine yayılır.
3
Muhasebe kaydını oluşturma
Borç: 549 Özel Fonlar, Alacak: 257 Birikmiş Amortismanlar.
Pasif karakterli fon hesabındaki azalış borç taraflı izlenir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi

İpuçları

1
Yenileme fonu pasif karakterli bir hesaptır ve mahsup edildiğinde azalır.
2
Yeni varlık için ayrılan amortisman gider yazılmak yerine, fondaki kârın erimesini sağlar.
3
Amortisman kaydında alacak tarafında her zaman '257 Birikmiş Amortismanlar' yer alır. Borç tarafında ise gider hesabı yerine fon hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Fon hesabında kalan tutarın 33 yıl sonunda hâlâ bitmemesi durumunda hangi hesaba aktarılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 42Soru →

İşletme, 20232023 yılında teknolojik ömrünü tamamlayan bir makineyi yenilemek amacıyla satmıştır. Satışa ve sonrasındaki sürece ilişkin veriler aşağıdadır:

Bilgi TürüVeri
Makine Satış Tarihi12.06.202312.06.2023
Makine Maliyet Bedeli1.800.0001.800.000 TL
Birikmiş Amortismanlar1.200.0001.200.000 TL
Satış Bedeli (KDV Hariç)1.000.0001.000.000 TL
Yeni Makine Alış Tarihi01.10.202601.10.2026
Yeni Makine Maliyet Bedeli3.000.0003.000.000 TL
Faydalı Ömür / Yöntem1010 Yıl / Normal Amortisman

İşletme yönetimi satış günü yenileme kararı almış ve elde edilen kârı VUK hükümlerine uygun olarak özel bir fona aktarmıştır. 20242024 ve 20252025 yıllarında herhangi bir duran varlık alımı gerçekleşmemiştir.

Buna göre, 31.12.202631.12.2026 tarihinde yapılacak envanter işlemleri sonucunda "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000

Cevap

31.12.2026 tarihinde 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılması gereken tutar 100.000 TL'dir.
İşletmenin 20232023 yılında elde ettiği 400.000400.000 TL kâr, yenileme amacıyla 549549 Özel Fonlar hesabına alınmıştır. 20262026 yılı, satış yılını izleyen üçüncü yıl olup fonun kullanılabileceği son dönemdir. 20262026 yılında alınan yeni makinenin yıllık amortismanı 300.000300.000 TL'dir. Bu tutar öncelikle fondaki 400.000400.000 TL'den mahsup edilir. Mahsup sonrası fon hesabında kalan 100.000100.000 TL, yasal bekleme süresi dolduğu için dönem sonunda gelir hesaplarına aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla.
Net Defter Değeri = 1.800.000−1.200.000=600.0001.800.000 - 1.200.000 = 600.000 TL. Satış Kârı = 1.000.000−600.000=400.0001.000.000 - 600.000 = 400.000 TL.
VUK 328'e göre yenileme amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerin kârı, pasifte geçici bir hesapta (549 Özel Fonlar) tutulur.
2
Yeni varlığın 2026 yılı amortisman giderini hesapla.
3.000.000/10=300.0003.000.000 / 10 = 300.000 TL.
Makinelerde kıst amortisman uygulanmaz, tam yıl üzerinden hesaplama yapılır. Yeni alınan varlığın amortismanı öncelikle fondan mahsup edilir.
3
Yenileme fonu bekleme süresini ve mahsup işlemini kontrol et.
Fon bakiyesi (400.000400.000) - 2026 Amortismanı (300.000300.000) = 100.000100.000 TL (Kalan Fon).
Satışın yapıldığı yılı (20232023) takip eden üçüncü yılın (2024,2025,20262024, 2025, 2026) sonunda kullanılmayan fon tutarı kâra eklenmelidir.
4
Kalan fonun gelire aktarılacak tutarını belirle.
100.000 TL.
2026 yılı, fonun bekleme süresinin son yılıdır. Mahsup sonrası kalan 100.000100.000 TL, süre dolumu nedeniyle gelire aktarılır.

Anahtar Kavram

VUK uyarınca Yenileme Fonu'nun kullanım süresi ve mahsup mekanizması.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun sigorta tazminatları sonucunda oluşan kârlar için de (VUK 329) aynı kurallarla uygulanabileceğini unutmayınız.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 43Soru →

İşletme, yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir taşıtı satmıştır. Taşıta ilişkin bilgiler ve satış verileri aşağıda sunulmuştur:

KalemTutar
Maliyet Bedeli200.000200.000 TL
Birikmiş Amortismanlar120.000120.000 TL
Satış Bedeli150.000150.000 TL
KDV Oranı%2020

İşletme yönetimi, satılan taşıtın yerine yenisinin alınmasına karar verdiğine göre; bu satış işlemi sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabına aktarılacak kâr tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000

Cevap

Satış işlemi sonucunda elde edilen kâr tutarı olan 70.00070.000 TL, özel fonlar hesabına aktarılmalıdır.
Duran varlık satışında yenileme fonu ayrılabilmesi için varlığın yenilenmesinin zorunlu olması veya bu konuda yönetimce karar alınmış olması gerekir. Bu durumda elde edilen kâr (150.000−(200.000−120.000)=70.000150.000 - (200.000 - 120.000) = 70.000 TL), amortismanlara mahsup edilmek üzere pasifte '549 Özel Fonlar' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşıtın net defter değerini hesapla.
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Varlığın satış kârını bulmak için öncelikle bilançodaki kayıtlı net değeri belirlenmelidir.
2
Satış kârını hesapla.
150.000−80.000=70.000150.000 - 80.000 = 70.000 TL
KDV hariç satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark işletmenin satış kârıdır.
3
Yenileme fonu tutarını belirle.
70.00070.000 TL
VUK hükümlerine göre, yenileme amacıyla yapılan satışlarda elde edilen kârın tamamı pasifte bir fon hesabına alınabilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328. Madde)

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun bilançoda bekleme süresi ve kullanılmadığı takdirde hangi dönemde gelire kaydedileceği konusuna çalışabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 44Soru →

İşletme, üretim hattında kullandığı ve ekonomik ömrünü tamamlamak üzere olan bir makineyi yenisiyle değiştirmek amacıyla satmıştır. Satış işlemi sonucunda ortaya çıkan kârın, yeni alınacak makinenin amortisman giderlerinden mahsup edilerek vergisinin ertelenmesi planlanmaktadır. Buna göre, Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı hükümleri çerçevesinde söz konusu kâr tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

İşletme, duran varlık satış kârını yenileme amacıyla pasifteki '549 Özel Fonlar' hesabına kaydetmelidir.
Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre, yenilenmesi planlanan duran varlıkların satışından elde edilen kârlar, yeni varlık alınıncaya kadar veya en fazla 33 yıl süreyle '549 Özel Fonlar' hesabının alacağında bekletilir. Bu sayede vergi ödemesi yeni varlığın amortisman giderleriyle mahsup edilerek geleceğe ötelenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Duran varlık satış kârını belirle.
Satıştan doğan net kâr tutarı hesaplanır.
Yenileme fonuna alınacak tavan tutarın belirlenmesi gerekir.
2
Yenileme niyeti ve fon kullanım şartlarını teyit et.
İşletme yönetiminin yenileme kararı doğrultusunda fon ayrılmasına karar verilir.
VUK m. 328-329 uyarınca vergi ertelemesi için yenileme kararı şarttır.
3
Kâr tutarını ilgili pasif hesaba aktar.
549549 Özel Fonlar hesabı alacaklandırılır.
Kârın gelir tablosuna girmesini engelleyerek verginin ertelenmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, amortismana tabi duran varlıkların satılması veya hasara uğraması sonucu doğan kârın, yeni varlık alımını teşvik amacıyla pasifte bir fon hesabında 33 yıl süreyle tutulması uygulamasıdır.

İpuçları

1
Bu işlem bir vergi erteleme yöntemidir ve kârın bir özkaynak hesabında bekletilmesini gerektirir.
2
Tekdüzen Hesap Planı'nda belirli amaçlar için ayrılan fonlar 'Özel Fonlar' başlığı altında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 33 yıllık bekleme süresinin hangi andan itibaren başladığını ve bu sürenin sonunda fonun akıbetini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 3 / 3
Yenileme Fonu Uygulaması Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3 | Examkin