Examkin

Yenileme Fonu Uygulaması

44 soru

Soru 21Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmış ve bu satıştan doğan 90.00090.000 TL tutarındaki kârı "549 Özel Fonlar" hesabına devretmiştir. 20252025 yılı Ocak ayında, satılan makinenin yerine 500.000500.000 TL maliyet bedeli ile yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makine için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı uygulanacaktır.

Buna göre, 20252025 yılı sonunda yeni makine için hesaplanan amortisman tutarının muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 90.00090.000 TL "549 Özel Fonlar" hesabına, 10.00010.000 TL ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Cevap

Yeni makinenin amortisman tutarı hesaplanmalı, bu tutarın fon bakiyesi kadar olan kısmı fon hesabından, kalan kısmı ise dönem giderlerinden karşılanmalıdır.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kârlar yeni alınan varlığın amortismanlarından mahsup edilir. Yeni makinenin amortismanı 100.000100.000 TL olup, fon bakiyesi olan 90.00090.000 TL'den fazla olduğu için fonun tamamı (90.00090.000 TL) mahsup edilerek kapatılır ve fonu aşan 10.00010.000 TL'lik kısım dönem gideri olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayın.
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL
Amortisman tutarı, maliyet bedeli ile amortisman oranının çarpımıyla bulunur.
2
Hesaplanan amortisman tutarını mevcut yenileme fonu bakiyesi ile karşılaştırın.
Amortisman (100.000100.000 TL) > Fon (90.00090.000 TL)
VUK 328. maddeye göre yeni varlığın amortismanları öncelikle bu fondan mahsup edilmelidir.
3
Mahsup işlemini ve aşan kısmın kaydını belirleyin.
90.00090.000 TL mahsup (549 Borç), 10.00010.000 TL gider (7xx Borç)
Fon bakiyesi amortismanı karşılamaya yetmediği için fonun tamamı kullanılır, kalan tutar genel hükümlere göre giderleştirilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu Mahsup İşlemi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 22Soru →

İşletme, 20252025 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir makineyi 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır:

KalemTutar
Maliyet Bedeli500.000500.000 TL
Birikmiş Amortisman350.000350.000 TL

İşletme yönetimi aynı yıl içerisinde makineyi yenileme kararı alarak satış kârını yenileme fonuna aktarmıştır. 20262026 yılı başında ise 1.000.0001.000.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın alınmıştır. Yeni makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanacaktır.

Buna göre, 20262026 yılı sonunda yapılacak amortisman işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.00050.000

Cevap

Yeni makinenin ilk yıl amortismanı fondan mahsup edildikten sonra "549 Özel Fonlar" hesabının bakiyesi 50.00050.000 TL olur.
İşletme eski makineyi sattığında 250.000250.000 TL kâr elde etmiştir (400.000400.000 Satış - 150.000150.000 Net Defter Değeri). Bu kâr yenileme amacıyla "549 Özel Fonlar" hesabına alınmıştır. 20262026 yılında alınan 1.000.0001.000.000 TL değerindeki yeni makinenin normal amortisman payı yıllık 200.000200.000 TL'dir. Bu amortisman tutarı doğrudan gider yazılmak yerine fondan mahsup edilir (549549 Borç / 257257 Alacak). Bu işlemden sonra fon hesabının alacak kalanı 250.000−200.000=50.000250.000 - 200.000 = 50.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış kârını hesapla
400.000−(500.000−350.000)=250.000400.000 - (500.000 - 350.000) = 250.000 TL
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârı hesaplanmalıdır.
2
Satış kârını fon hesabına kaydet
"549 Özel Fonlar" hesabı alacak bakiyesi: 250.000250.000 TL
Yönetim yenileme kararı aldığı için kâr gelir yazılmayıp pasif bir fon hesabında bekletilir.
3
Yeni makinenin ilk yıl amortisman payını hesapla
1.000.000/5=200.0001.000.000 / 5 = 200.000 TL
Fondan mahsup edilecek yıllık amortisman tutarını belirlemek gerekir.
4
Amortisman tutarını fondan mahsup et
250.000−200.000=50.000250.000 - 200.000 = 50.000 TL (Kalan Bakiye)
VUK uyarınca, alınan yeni varlığın amortismanları, fon tamamen tükenene kadar gider yazılmayıp fondan düşülür.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, satılan duran varlığın kârının, yeni alınan varlığın amortismanlarına mahsup edilerek verginin ertelenmesini sağlayan bir uygulamadır.
Soru 23Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir taşıtı 150.000150.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satıştan doğan kârın tamamı yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarında yeni bir taşıt iktisap etmediğine göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Varlık BilgileriTutar
Taşıtlar Maliyet Bedeli200.000200.000 TL
Birikmiş Amortismanlar120.000120.000 TL
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar 70.00070.000 (Borçlu), 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 70.00070.000 (Alacaklı)

Cevap

549 Özel Fonlar hesabının borçlandırılması ve 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabının alacaklandırılmasıyla yapılan kayıt doğrudur.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme amacıyla satılan iktisadi kıymetin kârı 3 yıl boyunca fonda bekletilebilir. Satışın yapıldığı yıl (20232023) birinci yıl kabul edilir. 20232023, 20242024 ve 20252025 yıllarının sonunda fon hala kullanılmamışsa, 20252025 yılı sonunda bu tutar 549 Özel Fonlar hesabından çıkarılarak 679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Taşıtın net defter değerini hesapla
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Satış kârını bulmak için varlığın güncel maliyet değeri tespit edilmelidir.
2
Satış kârını hesapla
150.000−80.000=70.000150.000 - 80.000 = 70.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, fon hesabına alınacak kârı verir.
3
Yenileme fonu süresini kontrol et
20232023 (Satış yılı), 20242024 ve 20252025 yılları (Toplam 3 yıl)
VUK'a göre fon, satışın yapıldığı yıl dahil 3. yılın sonuna kadar kullanılabilir.
4
Süre sonunda fonun kapatılması kaydını yap
549 (Borç) 70.00070.000 / 679 (Alacak) 70.00070.000
Süre sonunda yeni varlık alınmadığı için fon kâr hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonunun (549 Özel Fonlar) 3 yıllık bekleme süresi ve süre sonu işlemleri
Soru 24Soru →

ABC İşletmesi, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan, maliyet bedeli 500.000500.000 TL ve birikmiş amortismanı 350.000350.000 TL olan bir kamyoneti 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV tutarına peşin olarak satmıştır. İşletme yönetimi kamyonetin yenilenmesine karar vermiş ve satış kârını ilgili fon hesabına almıştır. 20252025 yılı başında 700.000700.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir kamyonet satın alınmıştır. Yeni kamyonet için azalan bakiyeler yöntemiyle (%20 normal amortisman oranı) amortisman ayrılmaktadır. Bu verilere göre, 20252025 yılı sonunda ayrılan amortismanın yenileme fonundan mahsup edilmesi ve kalan tutarın giderleştirilmesi işleminde "770 Genel Yönetim Giderleri" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 130.000

Cevap

Yeni kamyonetin 2025 yılı amortisman gideri olarak kaydedilecek tutar 130.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, yeni varlığın hızlandırılmış amortisman oranı (%40) ile hesaplanan toplam amortisman yükünden (280.000280.000 TL), eski varlığın satışından elde edilen ve fonlanan kârın (150.000150.000 TL) düşülmesiyle elde edilir. Bu işlem sonucunda fon tamamen tükenmekte ve karşılanamayan kısım dönemin genel yönetim gideri olarak muhasebeleştirilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski kamyonet satışından doğan kârın (Yenileme Fonu) hesaplanması
150.000 TL
Net Değer = 500.000−350.000=150.000500.000 - 350.000 = 150.000 TL. Kâr = Satış Bedeli (300.000300.000) - Net Değer (150.000150.000) = 150.000150.000 TL. Bu tutar 549 Özel Fonlar hesabına alınır.
2
Yeni kamyonet için 2025 yılı amortisman tutarının hesaplanması
280.000 TL
Azalan bakiyeler oranında normal amortisman oranının iki katı uygulanır: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40. Amortisman Tutarı = 700.000×0,40=280.000700.000 \times 0,40 = 280.000 TL.
3
Mahsup işleminin yapılması ve gider tutarının belirlenmesi
130.000 TL
Amortisman tutarının öncelikle fon hesabından karşılanması gerekir. 549 Özel Fonlar hesabındaki 150.000150.000 TL borçlandırılarak kapatılır. Kalan tutar (280.000−150.000=130.000280.000 - 150.000 = 130.000 TL) ise 770 Genel Yönetim Giderleri hesabına borç kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu uygulaması kapsamında, yeni alınan varlığın amortismanları öncelikle fon hesabındaki kârdan mahsup edilir; fonu aşan amortisman tutarı ise gider olarak kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıl içinde kullanılmaması durumunda 3. yılın sonunda hangi hesaba aktarılacağını içeren bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir demirbaşı satmış ve yönetim kurulu kararıyla elde edilen kârı yenileme fonuna aktarmıştır. Satılan ve yeni alınan demirbaşa ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BilgiTutar (TL)
Satılan Demirbaşın Maliyet Bedeli1.200.0001.200.000
Satılan Demirbaşın Birikmiş Amortismanı750.000750.000
Demirbaşın Satış Bedeli (KDV Hariç)950.000950.000
Yeni Demirbaşın Alış Bedeli (20252025 Başı)2.000.0002.000.000
Yeni Demirbaşın Amortisman Oranı (Normal)%10\%10

İşletme 20242024 yılında herhangi bir duran varlık alımı yapmadığına göre, 20262026 yılı sonunda "549 Özel Fonlar" hesabından "671 Önceki Dönem Gelir ve Karları" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 100.000100.000

Cevap

100.000100.000 TL (Üçüncü yılın sonunda fonda kalan ve gelire aktarılan bakiye)
Doğru seçenek olan tutar, 500.000500.000 TL tutarındaki satış kârından, yeni alınan demirbaşın 20252025 ve 20262026 yıllarına ait toplam 400.000400.000 TL'lik amortisman paylarının düşülmesiyle elde edilen 100.000100.000 TL'dir. Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonunun satış yılını takip eden üçüncü yılın (20262026) sonunda kapatılması zorunludur ve kalan bakiye o yılın gelirlerine dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satılan demirbaşın net defter değerini ve satış kârını hesapla.
Net Defter Değeri: 1.200.000−750.000=450.0001.200.000 - 750.000 = 450.000 TL. Satış Kârı: 950.000−450.000=500.000950.000 - 450.000 = 500.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak olan tutar, varlığın satışından elde edilen net kârdır.
2
Yenileme fonunun kullanım süresini ve amortisman mahsup işlemini belirle.
Satış yılı 20232023 olduğu için fon en geç 20262026 sonunda kapatılmalıdır. 20252025 ve 20262026 amortismanları fondan mahsup edilir.
VUK 328'e göre fon, satış yılını takip eden üçüncü yılın sonuna kadar kullanılabilir; yeni varlığın amortismanı bu fondan karşılanır.
3
Yıllık amortisman tutarını ve fondan yapılan mahsupları hesapla.
Yıllık Amortisman: 2.000.000×%10=200.0002.000.000 \times \%10 = 200.000 TL. Toplam Mahsup (2025+20262025 + 2026): 200.000×2=400.000200.000 \times 2 = 400.000 TL.
Yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman payları, fonda biriken kâr tükenene kadar gider yazılmayıp fondan düşülür.
4
Fonun son bakiyesini ve aktarılacak tutarı bul.
Kalan Bakiye: 500.000−400.000=100.000500.000 - 400.000 = 100.000 TL.
Üçüncü yılın sonunda (2026) fonda kalan bakiye, o yılın kârına eklenerek (671 veya 679 hesap) kapatılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328) mahsup ve süre sınırı uygulaması.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yöntemi kullanıldığında fonun daha hızlı tükenip tükenmeyeceğini analiz ederek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

İşletme, 20242024 yılı içerisinde yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan ve aşağıdaki bilgilere sahip bir makineyi 350.000350.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır.

KalemTutar
Makine Maliyeti500.000500.000 TL
Birikmiş Amortismanlar300.000300.000 TL

Satıştan doğan kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme 20252025 yılında herhangi bir alım yapmamış; 20262026 yılı Mart ayında ise 400.000400.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makine için azalan bakiyeler yöntemi uygulanmakta olup ekonomik ömür 1010 yıldır.

Buna göre, 20262026 yılı sonu işlemleri sonucunda "549 Özel Fonlar" hesabından "679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar" hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.00070.000 TL

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda, fon bakiyesinden mahsup edilen amortisman sonrası kalan 70.00070.000 TL tutarın kâr hesabına aktarılması gerekmektedir.
Satıştan elde edilen 150.000150.000 TL kâr 20242024 yılında fona alınmıştır. 20262026 yılında yeni varlık alındığı için o yılın amortismanı (80.00080.000 TL) fondan mahsup edilir. Üç yıllık süre (2024−20262024-2026) 20262026 sonunda dolduğu için kalan 70.00070.000 TL bakiye kâr olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış kârını hesapla
350.000−(500.000−300.000)=150.000350.000 - (500.000 - 300.000) = 150.000 TL
Yenileme fonuna alınacak kâr tutarını belirlemek için net defter değeri ile satış bedeli arasındaki fark bulunur.
2
Fonun geçerlilik süresini belirle
2024,2025,20262024, 2025, 2026
VUK uyarınca yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere en fazla 33 yıl pasifte bekletilebilir.
3
Yeni makinenin 20262026 yılı amortismanını hesapla
400.000×%20=80.000400.000 \times \%20 = 80.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde oran normal amortismanın (1/10=%101/10 = \%10) iki katıdır (%20\%20). Makinelerde kıst amortisman uygulanmadığından mart ayında alınsa dahi tam yıl amortisman ayrılır.
4
Amortisman mahsubunu gerçekleştir
150.000−80.000=70.000150.000 - 80.000 = 70.000 TL bakiye
Yeni alınan varlığın amortismanı, gelir tablosuna gider yazılmadan önce fon hesabındaki kârdan düşülür.
5
Kalan fon bakiyesini kâr hesabına aktar
70.00070.000 TL'nin '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar' hesabına devri
Üçüncü yılın (20262026) sonunda fon hesabında kalan bakiye, sürenin dolması nedeniyle o yılın kârına eklenmelidir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu ve Amortisman Mahsubu

İpuçları

1
Yenileme fonunda 33 yıllık süre satışın yapıldığı yıl ile başlar.
2
Yeni alınan varlığın amortismanı doğrudan gider yazılmaz, önce fondaki tutardan mahsup edilir.
3
Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranını hesaplarken normal oran olan %10\%10'un iki katını almayı unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Varlık 33. yılın sonunda değil de 22. yılında alınsaydı mahsup işlemlerinin kâr-zarar etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle 20262026 yılı sonu mizanında fon hesabının vereceği alacak bakiyesini düşünün (150.000150.000 TL). Ardından 20262026 amortisman kaydında fonun borçlandırılacağı tutarı bulun (80.00080.000 TL). Hesabı kapatmak için gereken tutar cevaptır.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 27Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir taşıtı satmıştır. Taşıtın kayıtlı maliyet bedeli 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı ise 180.000180.000 TL'dir. Taşıt 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satılmış ve elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20242024 yılı Mart ayında 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle benzer nitelikte yeni bir taşıt satın almıştır. Yeni taşıtın faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. Buna göre, 20242024 yılı sonu itibarıyla işletme mizanında "549 Özel Fonlar" hesabının kalan bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000 TL

Cevap

Yenileme fonunun 20242024 yılı sonu bakiyesi 30.00030.000 TL'dir.
İşletme taşıt satışından 130.000130.000 TL kâr elde etmiş ve bu tutarı 549 Özel Fonlar hesabına alacak kaydetmiştir. 20242024 yılında alınan 500.000500.000 TL değerindeki yeni taşıtın yıllık amortismanı 100.000100.000 TL'dir. Bu amortisman tutarı fon hesabının borcuna kaydedilerek mahsup edildiğinde, fon hesabının alacak bakiyesi 30.00030.000 TL olarak kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski taşıtın satışından elde edilen kârı hesaplayınız.
Satış Kârı = Satış Bedeli - (Maliyet - Birikmiş Amortisman) = 250.000−(300.000−180.000)=130.000250.000 - (300.000 - 180.000) = 130.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, varlığın net defter değeri ile satış bedeli arasındaki olumlu farktır.
2
Yeni alınan taşıtın ilk yıl (20242024) amortisman giderini hesaplayınız.
Amortisman Gideri = Maliyet / Faydalı Ömür = 500.000/5=100.000500.000 / 5 = 100.000 TL.
Yenileme fonu kullanıldığında, yeni varlığın amortismanı doğrudan gider yazılmak yerine fondan mahsup edilir.
3
Fonda kalan bakiyeyi belirleyiniz.
Bakiye = Fonun Başlangıç Tutarı - Mahsup Edilen Amortisman = 130.000−100.000=30.000130.000 - 100.000 = 30.000 TL.
Fondaki tutar amortismanı karşılamaya yettiği sürece fon hesabı alacak bakiyesi vermeye devam eder.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderleri ile mahsup edilerek yok edilir.

İpuçları

1
Önce satış kârını hesaplayarak işe başlayın.
2
Yeni alınan varlığın ilk yıl amortismanını hesaplayın ve bu tutarın fondan düşülmesi gerektiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer yeni taşıtın amortismanı fondaki tutardan daha fazla olsaydı, fonun bakiyesi nasıl etkilenirdi?
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 28Soru →

İşletme, 20242024 yılı Mart ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir makineyi satmıştır. Satışa konu olan varlığa ve yeni alınan varlığa ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Varlık BilgisiTutar (TL)
Eski Makine Maliyet Bedeli240.000240.000
Eski Makine Birikmiş Amortismanı160.000160.000
Eski Makine Satış Bedeli (KDV Hariç)130.000130.000
Yeni Makine Alış Bedeli (KDV Hariç)400.000400.000

Satıştan doğan kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20252025 yılı başında yeni makineyi satın almış ve bu makine için normal amortisman yöntemine göre %20\%20 oranında amortisman ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu yeni makine ile ilgili gelir tablosunda raporlayacağı amortisman gideri tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

30.000 TL (Yeni makinenin yıllık amortisman tutarı olan 80.000 TL'den, 50.000 TL'lik yenileme fonunun mahsup edilmesiyle kalan tutar)
Doğru yanıt olan 30.000 TL, yeni alınan makinenin 2025 yılı amortisman tutarı (80.00080.000 TL) ile satış kârından oluşan yenileme fonunun (50.00050.000 TL) farkıdır. Muhasebe kaydında '549 Özel Fonlar' hesabı 50.00050.000 TL borçlandırılırken, '770 Genel Yönetim Giderleri' (veya ilgili gider yeri) hesabı sadece aradaki fark olan 30.00030.000 TL kadar borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin net defter değerini hesapla
240.000−160.000=80.000240.000 - 160.000 = 80.000 TL
Varlığın satış kârını bulmak için önce kayıtlı değeri ile birikmiş amortismanı arasındaki fark bulunur.
2
Satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla
130.000−80.000=50.000130.000 - 80.000 = 50.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark, yenileme fonu olarak pasifteki '549 Özel Fonlar' hesabına alınır.
3
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesapla
400.000×%20=80.000400.000 \times \%20 = 80.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli üzerinden yıllık amortisman payı hesaplanır.
4
Amortisman tutarını yenileme fonundan mahsup et
80.000−50.000=30.00080.000 - 50.000 = 30.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni varlığın amortismanları önce fon tutarından karşılanır; fonu aşan kısım doğrudan gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satışından elde edilen kârın, yeni alınan aynı nitelikteki bir varlığın amortisman giderlerinden mahsup edilerek vergilemenin ertelenmesini sağlayan bir uygulamadır.

İpuçları

1
Satıştan elde edilen kârın ne kadar olduğunu bularak başlayın.
2
Kâr tutarı, satış bedeli ile net defter değeri (240.000−160.000240.000 - 160.000) arasındaki farktır.
3
Yeni makinenin yıllık amortismanını hesapladıktan sonra, bu tutardan kâr tutarını düşerek net gideri bulabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıllık süresi dolduğunda fonun hala bakiye vermesi durumunda yapılacak işlemi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 29Soru →

İşletme yönetimi, 20242024 yılı içerisinde üretim hattında kullandığı ve yenilemeyi planladığı bir makineyi satışa çıkarmıştır. Satış işlemi sonucunda 60.00060.000 TL kâr elde edilmiş ve bu tutarın Vergi Usul Kanunu (VUKVUK) hükümleri çerçevesinde yeni alınacak makinenin amortismanından mahsup edilmek üzere yenileme fonuna aktarılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletme tarafından alınan bu karar doğrultusunda söz konusu satış kârı aşağıdaki hesaplardan hangisinin alacağına kaydedilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar

Cevap

Duran varlık satışından doğan ve yenileme amacıyla kullanılacak olan kâr, 549 Özel Fonlar hesabında izlenmelidir.
Vergi Usul Kanunu (VUKVUK) hükümlerine göre, yenilemek amacıyla satılan amortismana tabi iktisadi kıymetlerden elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla '549 Özel Fonlar' hesabının altında bir alt hesapta (Yenileme Fonu) toplanır. Bu kâr, yeni alınan varlığın amortisman paylarına mahsup edilerek pasifte bekletilir.

Adım Adım Çözüm

1
Satış sonucunda oluşan kârın niteliğini ve yönetim kararını belirlemek.
Kâr tutarı 60.00060.000 TL'dir ve yönetim 'yenileme' kararı almıştır.
VUK uyarınca yenileme kararı varsa kârın vergilendirilmesi ertelenebilir.
2
İlgili muhasebe hesabını seçmek.
549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu) hesabı kullanılacaktır.
Yenileme fonu, bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli bir fon hesabıdır.
3
Yevmiye kaydında hesabın işleyişini belirlemek.
Hesabın alacağına 60.00060.000 TL kayıt yapılır.
Öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan kârın, yeni bir varlık alımında kullanılmak üzere 3 yıl süreyle pasifte bekletilmesini sağlayan bir vergi erteleme uygulamasıdır.

İpuçları

1
Yenileme kararı alındığında kârın vergilendirilmesi pasif bir hesapta bekletilerek ertelenir.
2
Bu kâr öz kaynaklar grubundaki özel bir fon hesabında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun pasifte bekletilme süresi olan 3 yıllık sürenin başlangıç ve bitiş yıllarını tekrar ediniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı olan ve yenilemeyi planladığı bir iktisadi kıymeti 20252025 yılında satmıştır. İşletme yönetimi, satıştan doğan kârı yeni bir varlık alımında kullanmak üzere bilançonun pasifinde bekletmeye karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre, bu kârın muhasebeleştirilmesinde alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549549 Özel Fonlar

Cevap

Duran varlık satışından doğan kârın yenileme amacıyla pasifte bekletilmesi için kullanılan hesap '549 Özel Fonlar' hesabıdır.
Vergi Usul Kanunu'na göre, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılmasından doğan kâr, işletme yönetimi tarafından yenileme kararı alınması şartıyla, pasifte '549 Özel Fonlar' hesabı altında 'Yenileme Fonu' olarak takip edilir. Bu uygulama, kârın hemen vergilendirilmesini önleyerek işletmeye finansman kolaylığı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
İşletmenin yenileme amacı ve yönetim kararı bulunmaktadır.
Yenileme fonu ayrılabilmesi için varlığın yenilenebilir olması ve bu yönde bir kararın alınmış olması gerekir.
2
VUK hükümlerine göre uygun hesabı seç
549549 Özel Fonlar hesabı.
VUK madde 328328 uyarınca, yenilenmesi zaruri görülen veya yönetimce karar verilen duran varlık satış kârı, pasifte bir fon hesabında 33 yıl süreyle tutulabilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328)
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

İşletme, 20242024 yılı Haziran ayında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı olan bir kamyoneti 240.000240.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satmıştır. Satış tarihinde kamyonetin kayıtlı değeri 200.000200.000 TL, birikmiş amortismanı ise 50.00050.000 TL'dir. Satıştan elde edilen kâr, yönetim kurulu kararıyla yenileme fonuna aktarılmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir kamyonet satın almıştır. Yeni kamyonet için normal amortisman yöntemi ve %20\%20 amortisman oranı uygulanmaktadır. Buna göre, 20252025 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydında ilgili gider hesaplarına (7. grup) borç kaydedilecek net tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 30.00030.000

Cevap

30.00030.000 TL tutarındaki net amortisman gideri
Satıştan elde edilen 90.00090.000 TL tutarındaki kâr yenileme fonuna (549 Özel Fonlar) alınmıştır. Yeni alınan taşıtın 20252025 yılı amortismanı 120.000120.000 TL olarak hesaplanır. Vergi Usul Kanunu uyarınca, bu amortisman tutarının 90.00090.000 TL'si fon hesabından mahsup edilir (549 Borç, 257 Alacak). Geriye kalan 30.00030.000 TL'lik kısım ise dönem gideri olarak (770/760 Borç, 257 Alacak) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski varlığın satış kârını (Yenileme Fonu tutarını) hesapla.
Satış Kârı = 240.000−(200.000−50.000)=90.000240.000 - (200.000 - 50.000) = 90.000 TL
Yenileme fonuna alınacak tutar, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farktır.
2
Yeni alınan varlığın 20252025 yılı toplam amortisman tutarını hesapla.
Amortisman = 600.000×%20=120.000600.000 \times \%20 = 120.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli üzerinden oran uygulanır.
3
Toplam amortisman tutarından yenileme fonunu mahsup et.
Net Gider = 120.000−90.000=30.000120.000 - 90.000 = 30.000 TL
VUK hükümlerine göre, yeni varlığın amortismanları önce fon hesabından karşılanır, fonu aşan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinden mahsup edilerek kapatılır.

Alternatif Yöntem

Önce satış kârını bulup (90.00090.000), ardından yeni varlığın amortismanını hesaplayıp (120.000120.000), aradaki farkın pozitif olması durumunda bu farkın gider yazılacağını doğrudan görebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 32Soru →

İşletme yönetimi, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 75.00075.000 TL kârla peşin satmıştır. İşletme, bu kârın vergisini ertelemek için yenileme fonu ayırmaya karar vermiştir.

Vergi Usul Kanunu düzenlemelerine göre, söz konusu kâr tutarı aşağıdaki hesaplardan hangisinde ve en fazla kaç yıl süreyle (satışın yapıldığı yıl dahil) pasifte bekletilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 549 Özel Fonlar - 3 yıl

Cevap

549 Özel Fonlar hesabında ve en fazla 3 yıl süreyle izlenmelidir.
İşletme yönetimi yenileme kararı aldığında, satıştan doğan kâr '549 Özel Fonlar' hesabının alacağına kaydedilir. Bu tutar, satışın yapıldığı yıl dahil olmak üzere en fazla 3 yıl boyunca pasifte bekletilebilir ve bu süre içinde yeni alınan varlığın amortismanı ile mahsup edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme niyetinin ve kârın tespiti
75.00075.000 TL kâr elde edilmiştir ve yönetim yenileme kararı almıştır.
Yenileme fonu ayrılabilmesi için varlığın yenilenmesinin zorunlu olması veya işletmeyi yönetenlerce bu konuda karar verilmiş olması gerekir.
2
Kârın aktarılacağı hesabın belirlenmesi
Kâr tutarı pasifteki "549 Özel Fonlar" hesabına kaydedilir.
Tekdüzen Hesap Planı ve Vergi Usul Kanunu uyarınca vergi erteleme fonları bu hesapta izlenir.
3
Yasal bekleme süresinin belirlenmesi
Satışın yapıldığı yıl dahil azami 3 yıl.
VUK Madde 328/329 uyarınca, fonun 3 yıl içinde yeni bir kıymet alımında kullanılmaması durumunda 3. yılın sonunda gelire dönüştürülmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328/329)

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun yeni alınan varlığın amortismanından nasıl mahsup edildiğini gösteren bir hesaplama sorusu çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir üretim cihazını 180.000180.000 TL kârla peşin satmış ve elde edilen kârı "549549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20252025 yılı Ocak ayında söz konusu cihazın yerine 800.000800.000 TL bedelle yeni bir cihaz satın almıştır. Yeni cihazın ekonomik ömrü 55 yıl olup işletme bu cihaz için "Azalan Bakiyeler" yöntemine göre amortisman ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda yapacağı amortisman kaydında ilgili gider hesaplarına borç kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 140.000140.000

Cevap

Yeni cihazın azalan bakiyeler yöntemine göre hesaplanan ilk yıl amortisman tutarından yenileme fonundaki kâr mahsup edildikten sonra kalan 140.000140.000 TL ilgili gider hesaplarına borç kaydedilir.
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenilemek amacıyla satılan duran varlığın kârı '549 Özel Fonlar' hesabında 33 yıl süreyle bekletilebilir. Bu kâr, yeni alınan benzer mahiyetteki varlığın amortisman tutarından mahsup edilmelidir. Soruda yeni varlık için azalan bakiyeler yöntemi seçildiğinden ilk yıl amortismanı 320.000320.000 TL'dir. Fondaki 180.000180.000 TL'lik tutarın tamamı bu amortismanı karşılamak için kullanılır ve yetmeyen kısım olan 140.000140.000 TL gider hesaplarına borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
%40\%40
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının (1/5=%201/5 = \%20) iki katı uygulanır.
2
20252025 yılı toplam amortisman tutarının hesaplanması
320.000320.000 TL
800.000 TL×%40=320.000800.000 \text{ TL} \times \%40 = 320.000 TL.
3
Yenileme fonu ile mahsup işleminin ve gider tutarının hesaplanması
140.000140.000 TL
Hesaplanan amortisman tutarı (320.000320.000 TL), fonda bekletilen tutardan (180.000180.000 TL) fazla olduğu için fark gider yazılır (320.000−180.000=140.000320.000 - 180.000 = 140.000).

Anahtar Kavram

Yenileme fonunun (549 Özel Fonlar) yeni alınan varlığın amortisman tutarından mahsup edilmesi esası.

İpuçları

1
Yeni cihazın amortisman yöntemine (azalan bakiyeler) ve süresine dikkat ederek ilk yılın toplam amortisman tutarını hesaplayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır.
3
Toplam amortisman tutarından, fonda bekletilen 180.000180.000 TL'yi düştüğünüzde gider yazılacak tutara ulaşırsınız.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 33 yıllık süre sonunda kullanılmayan kısmının akıbetini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir kamyoneti 120.000120.000 TL kârla peşin satmış ve bu tutarın tamamını pasifteki özel bir fon hesabına aktarmıştır. İşletme yönetimi, yeni taşıtın alımı için gerekli kararı satışın yapıldığı dönemde kesinleştirmiştir. 20242024 yılı Şubat ayında 500.000500.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir kamyonet satın alınmıştır. Yeni kamyonet için %20\%20 oranında normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. Buna göre, 20242024 yılı sonu itibarıyla "549 Özel Fonlar" (Yenileme Fonu) hesabının kalan bakiyesi kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.000

Cevap

2024 yılı sonunda 549 Özel Fonlar hesabının bakiyesi 20.00020.000 TL olur.
İşletme 2023 yılında elde ettiği 120.000120.000 TL kârı yenileme fonuna almıştır. 2024 yılında alınan 500.000500.000 TL'lik kamyonetin yıllık amortismanı 100.000100.000 TL'dir (500.000×0,20500.000 \times 0,20). Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonuna alınan kâr, yeni varlığın amortisman giderlerine mahsup edilir. Dolayısıyla 549 Özel Fonlar hesabı 100.000100.000 TL borçlandırılırken, 257 Birikmiş Amortismanlar hesabı alacaklandırılır. Bu işlem sonucunda fonun bakiyesi 120.000−100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni alınan varlığın yıllık amortisman tutarının hesaplanması
500.000×0,20=100.000500.000 \times 0,20 = 100.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre maliyet bedeli üzerinden verilen oran uygulanır. KDV maliyete eklenmez.
2
Hesaplanan amortisman tutarının yenileme fonundan mahsup edilmesi
120.000−100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL
VUK 328. madde uyarınca, yeni alınan iktisadi kıymetin amortismanları, fondaki kâr tutarından indirilir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, duran varlık satış kârının yeni varlık alımında kullanılmak üzere pasifte bekletilmesidir; yeni varlığın amortismanları bu fondan düşülür.

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı üzerinden düşünerek: (Borç) 549 Özel Fonlar: 100.000 / (Alacak) 257 Birikmiş Amortismanlar: 100.000 kaydı yapıldığında, 549 hesabının alacak kalanının 20.00020.000 TL'ye düştüğü görülebilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

Maliyet bedeli 600.000600.000 TL ve birikmiş amortismanı 420.000420.000 TL olan bir kamyonet, yenilenmesi amacıyla 20242024 yılında 300.000300.000 TL + %20\%20 KDV bedelle peşin olarak satılmıştır. İşletme yönetimi satıştan doğan kârın tamamını pasifte özel bir fon hesabına aktarmıştır. 20252025 yılı başında 1.000.0001.000.000 TL + %20\%20 KDV bedelle yeni bir kamyonet satın alınmış ve bu taşıt için normal amortisman yöntemiyle %20\%20 oranında amortisman ayrılması kararlaştırılmıştır.

Bu bilgilere göre, 20252025 yılı sonunda yeni alınan kamyonet için hesaplanan amortisman tutarının ne kadarlık kısmı dönemin gelir tablosundaki ilgili gider hesabına kaydedilecektir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.00080.000 TL

Cevap

Yeni alınan kamyonet için 20252025 yılı sonunda gelir tablosuna gider olarak kaydedilecek tutar 80.00080.000 TL'dir.
Satılan kamyonetten elde edilen 120.000120.000 TL tutarındaki kâr yenileme fonuna alınmıştır. 20252025 yılında yeni alınan kamyonet için ayrılan 200.000200.000 TL tutarındaki amortismanın 120.000120.000 TL'lik kısmı bu fondan karşılanır (fondan düşülür), kalan 80.00080.000 TL ise dönemin gider hesaplarına (örneğin 760760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri) borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski kamyonetin satışından doğan kârı (Yenileme Fonu) hesaplayın.
300.000−(600.000−420.000)=120.000300.000 - (600.000 - 420.000) = 120.000 TL
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, satış bedeli ile net defter değeri arasındaki farktır.
2
Yeni alınan kamyonet için 20252025 yılı amortisman tutarını hesaplayın.
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL
Normal amortisman yöntemine göre yıllık amortisman payı, maliyet bedeli ile oranın çarpımıdır.
3
Hesaplanan amortisman tutarını yenileme fonundan mahsup ederek gider yazılacak kısmı bulun.
200.000−120.000=80.000200.000 - 120.000 = 80.000 TL
Yeni varlığın amortismanı önce yenileme fonundan karşılanır; fonu aşan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (VUK 328), yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderlerinin öncelikle fondan mahsup edilmesi esasına dayanır.

İpuçları

1
Satıştan doğan kârı bulmak için satış bedelinden varlığın net defter değerini çıkarın.
2
Yeni alınan varlığın yıllık amortisman tutarını hesaplayıp, bu tutarın ne kadarının fon tarafından 'kapandığını' düşünün.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun 3 yıl içinde kullanılmaması durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.

Alternatif Yöntem

Yenileme fonu bakiyesi bitene kadar yeni varlık için 'net' bir gider oluşmaz. Önce fonu tüketin, kalan amortismanı gider yazın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 60.00060.000 TL kârla satmış ve bu tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme 20242024 yılında 250.000250.000 TL maliyet bedeli ile yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin ekonomik ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Buna göre, yenileme fonu uygulaması kapsamında 20252025 yılı sonunda gelir tablosunda raporlanacak amortisman gideri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000

Cevap

Gelir tablosunda raporlanacak amortisman gideri 40.00040.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, yeni varlığın ikinci yıl (20252025) amortisman tutarı olan 50.00050.000 TL'den, ilk yıldan devreden 10.00010.000 TL'lik fon bakiyesinin düşülmesiyle elde edilir. Yenileme fonu uygulamasında, fon bakiyesi tükenene kadar amortisman tutarları kâr/zarar etkisiz kalır; fon tükendiği andan itibaren aşan kısım dönem gideri olarak raporlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Fon bakiyesini belirleme
60.00060.000 TL
20232023 yılındaki satış kârı yenileme amacıyla pasifteki özel fonlar hesabına alınmıştır.
2
Yeni makinenin yıllık amortismanını hesaplama
50.00050.000 TL
Maliyet bedeli (250.000250.000 TL) ekonomik ömre (55 yıl) bölünür: 250.000/5=50.000250.000 / 5 = 50.000 TL.
3
20242024 yılı mahsup işlemini yapma
Kalan Fon: 10.00010.000 TL
20242024 yılındaki 50.00050.000 TL'lik amortisman fondan mahsup edilir (60.000−50.000=10.00060.000 - 50.000 = 10.000 TL).
4
20252025 yılı mahsup işlemini ve gideri hesaplama
40.00040.000 TL Gider
20252025 yılında oluşan 50.00050.000 TL'lik amortismanın sadece 10.00010.000 TL'si kalan fondan karşılanabilir. Karşılanamayan 40.00040.000 TL (50.000−10.00050.000 - 10.000) gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan duran varlığın amortisman giderleri ile mahsup edilerek kullanılır; fon bakiyesi bittiğinde amortisman tutarları doğrudan gider hesaplarına aktarılır.

İpuçları

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını bularak işe başlayın.
2
20242024 yılında fondan ne kadar kullanıldığını ve 20252025 yılına ne kadar bakiye kaldığını hesaplayın.
3
20252025 yılı amortismanı olan 50.00050.000 TL'nin, kalan fon tutarını aşan kısmını bulun.

Daha Fazla Pratik

Eğer azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı 20242024 yılındaki fon bakiyesinin nasıl değişeceğini düşünün.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 37Soru →

İşletme, 20242024 yılında aktifinde kayıtlı bir makineyi yenilemek amacıyla satmış ve satış kârını "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. Satılan ve yeni alınan makineye ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

BilgiSatılan Makine (20242024)Yeni Makine (20252025)
Maliyet Bedeli400.000400.000 TL600.000600.000 TL
Birikmiş Amortisman240.000240.000 TL-
Satış Bedeli (KDV hariç)250.000250.000 TL-
Ekonomik Ömür-55 Yıl
Amortisman Yöntemi-Azalan Bakiyeler

Buna göre, işletmenin 20252025 yılı sonunda bu makine için gelir tablosunda raporlayacağı amortisman gideri kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 150.000150.000

Cevap

İşletmenin 20252025 yılında gelir tablosunda raporlayacağı net amortisman gideri 150.000150.000 TL'dir.
Duran varlık satışından elde edilen kâr (250.000−160.000=90.000250.000 - 160.000 = 90.000 TL) özel fonlara alınmıştır. Yeni alınan varlık için azalan bakiyeler yöntemiyle ayrılan %40 oranındaki amortisman (240.000240.000 TL), öncelikle bu fondan karşılanır. Fon tutarı amortismanı karşılamaya yetmediği için aradaki fark olan 150.000150.000 TL gelir tablosuna gider olarak yansıtılır.

Adım Adım Çözüm

1
20242024 yılında satılan makineden elde edilen kârı (Yenileme Fonu tutarını) hesaplayın.
Satış Kârı = Satış Bedeli (250.000250.000) - [Maliyet (400.000400.000) - Birikmiş Amortisman (240.000240.000)] = 90.00090.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutar, duran varlık satışından elde edilen net kârdır.
2
20252025 yılında alınan yeni makine için amortisman oranını belirleyin.
Normal Oran: 1/5=1 / 5 = %20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20 \times 2 = %40.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı, normal oranın iki katı olarak uygulanır.
3
20252025 yılı toplam amortisman tutarını hesaplayın.
Amortisman Tutarı = 600.000×600.000 \times %40 = 240.000 TL.
Amortisman, varlığın maliyet bedeli üzerinden ilgili oranla hesaplanır.
4
Hesaplanan amortismandan yenileme fonunu mahsup ederek gider yazılacak tutarı bulun.
240.000240.000 (Amortisman) - 90.00090.000 (Fon) = 150.000150.000 TL.
Yenileme fonu, yeni varlığın amortisman giderlerini karşılamak için kullanılır; fon bittikten sonra kalan kısım gider yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonundaki kâr, yeni alınan aynı nitelikteki varlığın amortisman giderleri ile mahsup edilerek yok edilir.

Daha Fazla Pratik

Fondan yapılan mahsup sonrası fon hesabında kalan bakiyenin ne zaman gelire aktarılması gerektiğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 38Soru →

İşletme, 20242024 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 240.000240.000 TL kârla peşin satmış ve bu tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. 20252025 yılında yeni bir alım yapmayan işletme, 01.12.202601.12.2026 tarihinde 1.000.0001.000.000 TL (KDV hariç) bedelle yeni bir makine satın almıştır. Makinenin faydalı ömrü 55 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, 31.12.202631.12 .2026 tarihinde yapılacak dönem sonu işlemleri sonucunda, bu makine ve yenileme fonu ile ilgili işlemlerin 20262026 yılı gelir tablosu (dönem kârı veya zararı) üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TL net kâr artışı

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda, fonun tamamının gelir yazılması (240.000240.000 TL) ve yıllık amortismanın gider yazılması (200.000200.000 TL) ile dönem kârı üzerinde net 40.00040.000 TL tutarında bir artış meydana gelir.
Vergi Usul Kanunu'na göre, satışın yapıldığı yıl (20242024) birinci yıl kabul edilir. 20262026 yılı fonun bekletilebileceği son (üçüncü) yıldır. Bu yıl içinde yeni makine alındığı için önce makinenin yıllık amortismanı (200.000200.000 TL) hesaplanır. Fonun amortismanı karşılayan kısmı mahsup edilir, ancak 3. yıl sonu olduğu için fonun tamamı (240.000240.000 TL) her halükarda gelir hesaplarına aktarılır. 240.000240.000 TL gelir ile 200.000200.000 TL amortisman gideri arasındaki fark olan 40.00040.000 TL, dönem kârını net olarak artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesaplayınız.
1.000.000×%20=200.0001.000.000 \times \%20 = 200.000 TL
Normal amortisman yönteminde amortisman tutarı, maliyet bedelinin faydalı ömre bölünmesiyle bulunur (1.000.000/51.000.000 / 5).
2
Yenileme fonunun kullanım ve süre sınırını analiz ediniz.
2024,2025,20262024, 2025, 2026 (3 yıl dolmuştur)
VUK uyarınca yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil 3 yıl süreyle bekletilebilir. 2026 yılı 3. yıl olduğu için fonun tamamı bu yıl sonunda kapatılmalıdır.
3
Muhasebe kayıtlarının gelir tablosuna etkisini belirleyiniz.
240.000240.000 TL Gelir - 200.000200.000 TL Gider = 40.00040.000 TL Kâr
Amortisman gideri 770770 veya 632632 hesabına borç yazılırken, fonun tamamı (240.000240.000 TL) VUK gereği 3. yılın sonunda gelir hesaplarına (671671 veya 679679) aktarılır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, yeni alınan iktisadi kıymetin amortisman giderleri ile mahsup edilir; ancak 3. yılın sonunda fonun kullanılmayan kısmı varsa doğrudan kâra eklenir.

İpuçları

1
Yenileme fonu için 3 yıllık sürenin başlangıcını satışın yapıldığı yıl olarak kabul edin.
2
Normal amortisman yönteminde amortisman tutarını tüm yıl için hesaplayın, binek otomobil dışındaki araçlarda kıst amortisman uygulanmaz.
3
3. yılın sonunda fon hesabındaki bakiyenin tamamı gelir tablosuna aktarılmalıdır; bu aktarım amortisman giderini mahsup eder.

Daha Fazla Pratik

Azalan bakiyeler yöntemi kullanılsaydı 2026 yılındaki net kâr etkisi nasıl değişirdi? (İpucu: İlk yıl amortismanı daha yüksek çıkardı.)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 39Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi satmış ve bu satıştan elde ettiği 180.000180.000 TL kârı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 20242024 yılı başında 400.000400.000 TL bedelle yeni bir makine satın almıştır. Yeni makinenin ekonomik ömrü 88 yıl olup normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır.

Buna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca 33 yıllık sürenin dolduğu 20252025 yılı sonunda "549 Özel Fonlar" hesabından kâr hesabına aktarılması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.000

Cevap

80.000
Vergi Usul Kanunu uyarınca, yenileme fonu oluşturulduğunda bu fon 33 yıl (satış yılı dahil) bekletilebilir. İşletme 20232023 yılında fonu oluşturmuş, 20242024 başında yeni varlığı almıştır. 20242024 ve 20252025 yıllarında ayrılan amortismanlar fondan mahsup edilir (50.000+50.000=100.00050.000 + 50.000 = 100.000 TL). Üç yıllık sürenin dolduğu 20252025 yılı sonunda hesapta kalan 80.00080.000 TL (180.000−100.000180.000 - 100.000) tutarındaki bakiye, artık fonda tutulamayacağı için kâr hesabına (genellikle 671671 veya 679679) aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonu başlangıç tutarını belirleme
180.000 TL
Satıştan elde edilen ve yenileme amacıyla özel fonlara alınan kâr tutarıdır.
2
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarını hesaplama
50.000 TL
400.000/8=50.000400.000 / 8 = 50.000 TL (Normal amortisman yöntemi).
3
Üç yıllık süre içindeki amortisman mahsuplarını hesaplama
100.000 TL
VUK'a göre satış yılı dahil 3 yıl (2023, 2024, 2025) içinde alınan varlığın amortismanları fondan düşülür. 2024 ve 2025 yıllarında toplam 50.000+50.000=100.00050.000 + 50.000 = 100.000 TL mahsup edilir.
4
Üçüncü yıl sonunda kâr hesabına aktarılacak bakiye tutarı bulma
80.000 TL
180.000−100.000=80.000180.000 - 100.000 = 80.000 TL. Mahsup edilemeyen bakiye, üçüncü yılın (2025) sonunda kâr hesabına aktarılmalıdır.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, satışın yapıldığı yıl dahil azami üç yıl süreyle pasifte bekletilebilir. Bu süre içinde yeni alınan varlığın amortismanları fondan mahsup edilir; mahsup edilemeyen bakiye ise üçüncü yılın sonunda kâr yazılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

İşletme, 20232023 yılında yenilemek amacıyla aktifinde kayıtlı bir makineyi 500.000500.000 TL kârla satmış ve yönetim kurulu kararıyla bu tutarı "549 Özel Fonlar" hesabına aktarmıştır. İşletme, 02.01.202402.01.2024 tarihinde 2.000.0002.000.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için normal amortisman yöntemini (faydalı ömür 2020 yıl) seçmiştir. Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri ve güncel düzenlemeler dikkate alındığında, 20262026 yılı sonunda yenileme fonu hesabının kapatılmasına ilişkin yapılacak muhasebe işlemlerinin işletmenin 20262026 yılı dönem kârı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000200.000 TL kâr artışı

Cevap

200.000200.000 TL kâr artışı sağlayan seçenek doğrudur.
Doğru cevap, yenileme fonunun 33 yıllık kullanım süresi sonunda kalan bakiyeyi ifade etmektedir. 20232023 yılında oluşturulan 500.000500.000 TL tutarındaki fon; 20242024, 20252025 ve 20262026 yıllarında yıllık 100.000100.000 TL'lik amortisman mahsupları için kullanılmıştır. 20262026 yılı sonu (33. yılın sonu) itibarıyla fonda kalan 200.000200.000 TL tutarındaki bakiye, yasal süre dolduğu için gelir hesaplarına aktarılmak zorundadır. Bu işlem 20262026 yılı dönem kârında 200.000200.000 TL'lik bir artış meydana getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Yenileme fonu tutarının belirlenmesi
500.000500.000 TL
20232023 yılında elde edilen satış kârı yönetimin yenileme kararı ile özel fona alınmıştır.
2
Yeni varlığın yıllık amortisman tutarının hesaplanması
2.000.000/20=100.0002.000.000 / 20 = 100.000 TL
Normal amortisman yönteminde maliyet bedeli faydalı ömre bölünür.
3
20242024, 20252025 ve 20262026 yılları amortisman mahsuplarının takibi
100.000×3=300.000100.000 \times 3 = 300.000 TL
VUK madde 328328 uyarınca yeni varlığın amortismanları fondan mahsup edilir ve gider yazılmaz.
4
33 yıllık süre sonundaki bakiye ve kâr etkisi tespiti
500.000−300.000=200.000500.000 - 300.000 = 200.000 TL
20232023 satışını takip eden 33. yılın (20262026) sonunda fonda kalan bakiye kâr hesabına aktarılmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu 33 Yıllık Süre Sınırı ve Amortisman Mahsubu

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonu kullanılırken azalan bakiyeler yöntemi seçilseydi fonun hangi yılda tükeneceğini hesaplamayı deneyiniz.

Alternatif Yöntem

Fon bakiyesi üzerinden gitmek yerine yıllık net P&L etkisini takip edebilirsiniz: 2024 (Etki: 0), 2025 (Etki: 0), 2026 (Depr Etkisi: 0 + Fon Kapama Etkisi: +200k).
Tahmini Süre:2m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 3Sonraki
Yenileme Fonu Uygulaması Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2 | Examkin