Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 3

Soru 41Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter çalışmaları sırasında, yurt dışındaki bir müşterisinden olan $10.000$ ABD Doları tutarındaki senetsiz ticari alacağının vadesinde tahsil edilemediği ve müşteri hakkında icra takibi başlatıldığı tespit edilmiştir. Alacağın kayıtlara alındığı tarihte kur $1$ USD = $30$ TL iken, $31.12.2025$ tarihindeki değerleme günü kuru $1$ USD = $34$ TL'dir. Söz konusu alacağın $3.000$ ABD Doları tutarındaki kısmı banka teminat mektubu ile güvence altına alınmış olup, kalan tutar için ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken şüpheli ticari alacak karşılık kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri:

238.000

(Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı:

238.000

(Alacak)

654 Karşılık Giderleri:

340.000

(Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı:

340.000

(Alacak)

654 Karşılık Giderleri:

210.000

(Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı:

210.000

(Alacak)

128 Şüpheli Ticari Alacaklar:

238.000

(Borç) / 120 Alıcılar:

238.000

(Alacak)

654 Karşılık Giderleri:

102.000

(Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı:

102.000

(Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri: $238.000$ (Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı: $238.000$ (Alacak)

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabının alacağına

238.000

TL kayıt yapılmalıdır.

Doğru cevapta; öncelikle

10.000

USD tutarındaki alacağın dönem sonu kuru olan

34

TL ile çarpılması sonucu

340.000

TL'lik toplam değere ulaşılmıştır. Ardından, teminat mektubu ile güvence altına alınan

3.000

USD'nin karşılığı olan

102.000

TL toplam tutardan düşülmüştür. Kalan

238.000

TL tutarındaki riskli (güvencesiz) kısım için 654 Karşılık Giderleri hesabı borçlandırılırken, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı alacaklandırılarak ihtiyatlılık ilkesine uygun kayıt yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın dönem sonu değerinin hesaplanması

10.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL/USD} = 340.000 \text{ TL}

Yabancı para cinsinden alacaklar dönem sonunda güncel kur üzerinden değerlenmelidir.

2

Teminatlı kısmın belirlenmesi

3.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL/USD} = 102.000 \text{ TL}

VUK ve muhasebe ilkeleri gereği teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

3

Karşılık ayrılacak güvencesiz tutarın hesaplanması

340.000 \text{ TL} - 102.000 \text{ TL} = 238.000 \text{ TL}

İhtiyatlılık kavramı gereği sadece risk altındaki (güvencesiz) kısım için karşılık gideri yazılır.

4

Yevmiye kaydının oluşturulması

654 Karşılık Giderleri (B) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (A)

Karşılık ayrılması bir gider işlemidir ve pasifi düzenleyici bir aktif hesap olan karşılık hesabının artışıyla kaydedilir.

Anahtar Kavram

Teminatlı şüpheli alacaklarda sadece güvencesiz kalan kısım için karşılık ayrılır (İhtiyatlılık Kavramı).

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacağın ilerleyen dönemde bir kısmının tahsil edilmesi veya tamamının değersiz alacak haline gelmesi durumundaki yevmiye kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 42Soru →

İşletmenin $31.12.2025$ tarihli mizanında ve envanter çalışmalarında aşağıdaki bilgiler tespit edilmiştir:

Kalem	Bilgi
$100$ Kasa Hesabı Borç Kalanı	$112.000$ TL
Kasadaki Fiili Nakit	$4.000$ ABD Doları
Dönem Sonu Değerleme Kuru ( $1$ USD)	$31$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken envanter (değerleme) kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

100

KASA Hesabı

12.000

TL borçlu,

646

KAMBİYO KARLARI Hesabı

12.000

TL alacaklı

100

KASA Hesabı

12.000

TL borçlu,

397

SAYIM VE TESELLÜM FAZLALARI Hesabı

12.000

TL alacaklı

100

KASA Hesabı

12.000

TL borçlu,

679

DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR Hesabı

12.000

TL alacaklı

656

KAMBİYO ZARARLARI Hesabı

12.000

TL borçlu,

100

KASA Hesabı

12.000

TL alacaklı

100

KASA Hesabı

124.000

TL borçlu,

646

KAMBİYO KARLARI Hesabı

124.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100$ KASA Hesabı $12.000$ TL borçlu, $646$ KAMBİYO KARLARI Hesabı $12.000$ TL alacaklı

Cevap

Dönem sonunda kasadaki

4.000

USD'nin TL karşılığı

124.000

TL olarak hesaplanır; kayıtlı değer olan

112.000

TL ile aradaki

12.000

TL'lik olumlu fark '100 Kasa' hesabına borç, '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak kaydedilmelidir.

Kasadaki

4.000

doların değerleme tarihindeki kuru

31

TL olduğundan, kasanın gerçek değeri

124.000

TL'dir. Muhasebe kayıtlarında (

100

Kasa hesabı borç kalanı) bu tutar

112.000

TL olarak gözüktüğü için, aradaki

12.000

TL'lik artışın (kur farkı karı) '100 Kasa' hesabına borç yazılarak kayıtlı değerin yükseltilmesi ve karşılığında '646 Kambiyo Karları' hesabına alacak yazılması gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

Kasadaki yabancı paranın dönem sonu fiili TL değerini hesapla.

4.000 \text{ USD} \times 31 \text{ TL/USD} = 124.000 \text{ TL}

VUK ve muhasebe standartlarına göre yabancı paralar dönem sonunda değerleme kuru (genellikle TCMB döviz alış kuru) ile değerlenir.

2

Fiili TL değeri ile kayıtlı değeri karşılaştırarak farkı bul.

124.000 \text{ TL (Fiili)} - 112.000 \text{ TL (Kayıtlı)} = 12.000 \text{ TL}

Muhasebe kayıtlarındaki bakiye ile gerçek mevcut arasındaki farkın yönü (kar/zarar) belirlenmelidir.

3

Artış tutarını uygun hesaplara kaydet.

100

Kasa (Borç),

646

Kambiyo Karları (Alacak)

Varlık hesabındaki artış borç tarafa, bu artıştan doğan gelir ise ilgili gelir hesabına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı kasa mevcutlarının dönem sonu değerlemesi ve Kambiyo Karları/Zararları hesabı ile ilişkilendirilmesi.

İpuçları

1

Önce kasadaki dolar miktarını güncel kur ile çarparak TL karşılığını bulun.

2

Bulduğunuz bu yeni değer ile mizan bakiye değeri arasındaki fark kur farkı karıdır.

3

Kur farkı karları Tekdüzen Hesap Planı'nda '646 Kambiyo Karları' hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Kurun düştüğü (kur farkı zararı) durumlar için yapılacak kaydı çalışınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 43Soru →

İşletme, $01.07.2025$ tarihinde yönetim biriminde kullanmak üzere $200.000$ TL maliyet bedeliyle bir bilgisayar sistemi satın almıştır. Faydalı ömrü $5$ yıl olan bu varlık için normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır. Buna göre, $2025$ yılı sonunda ayrılması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

20.000

40.000

80.000

160.000

200.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $40.000$

Cevap

Normal amortisman yöntemine göre yıllık amortisman tutarı

40.000

TL olarak hesaplanır.

Doğru yanıt olan tutar, maliyet bedelinin (

200.000

TL) faydalı ömre (

5

yıl) bölünmesiyle elde edilen yıllık paydır. İşletme binek otomobil dışında bir duran varlık (bilgisayar) satın aldığı için, Temmuz ayında yapılan satın alma işlemi amortismanın ay bazlı bölünmesini gerektirmez; dönem sonunda tüm yıl için amortisman ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman oranının belirlenmesi

Amortisman Oranı =

1 / 5 = 0,20

(%20)

Normal amortisman yönteminde oran, 1 sayısının faydalı ömre bölünmesiyle bulunur.

2

Kıst amortisman kontrolünün yapılması

Tam yıllık amortisman ayrılacaktır.

Satın alınan varlık bir binek otomobil değil, bilgisayar sistemidir. Türk Vergi Mevzuatına göre sadece binek otomobillerde kıst amortisman (ay bazlı hesaplama) uygulanır.

3

Yıllık amortisman tutarının hesaplanması

Amortisman Tutarı =

200.000 \times 0,20 = 40.000

TL

Maliyet bedeli ile amortisman oranı çarpılarak dönem sonu gideri bulunur.

Anahtar Kavram

Normal Amortisman ve Kıst Amortisman İstisnası

İpuçları

1

Normal amortisman yönteminde tutar her yıl sabittir.

2

Kıst amortismanın hangi varlık türleri için zorunlu olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu varlık bir binek otomobil olsaydı hesaplamanın nasıl değişeceğini düşünün.

Tahmini Süre:45s

Soru 44Soru →

$7/A$ maliyet hesaplama yöntemini benimseyen bir işletmenin, dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları tamamlandıktan sonra mizanında yer alan bazı hesap kalanları şu şekildedir:

Hesap Kodu ve Adı	Kalan ( $TL$ )
$600$ Yurtiçi Satışlar	$600.000$
$611$ Satış Iskontoları (-)	$15.000$
$621$ Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-)	$320.000$
$642$ Faiz Gelirleri	$10.000$
$760$ Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri	$45.000$
$770$ Genel Yönetim Giderleri	$75.000$
$780$ Finansman Giderleri	$25.000$

İşletmenin tüm gider hesaplarını ilgili yansıtma hesapları aracılığıyla sonuç hesaplarına devrettiği ve ardından tüm gelir tablosu hesaplarını kapattığı varsayıldığında, " $690$ Dönem Kârı veya Zararı" hesabının kalanı ve niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

130.000

TL Alacak kalanı

130.000

TL Borç kalanı

155.000

TL Alacak kalanı

145.000

TL Alacak kalanı

120.000

TL Alacak kalanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $130.000$ TL Alacak kalanı

Cevap

130.000

TL Alacak kalanı

İşletmenin toplam gelirleri (

600.000 + 10.000 = 610.000

TL) ile toplam giderleri (

15.000 + 320.000 + 45.000 + 75.000 + 25.000 = 480.000

TL) arasındaki fark

130.000

TL kâr yönündedir. Muhasebe standartlarına göre kâr tutarı,

690

Dönem Kârı veya Zararı hesabının alacak tarafına kaydedilir ve hesap alacak kalanı verir.

Adım Adım Çözüm

1

Gelir hesaplarının (Alacak taraflı) belirlenmesi ve

690

hesabına devri

600

(

600.000

) +

642

(

10.000

) =

610.000

TL

Dönem kârını belirlemek için öncelikle tüm gelirler

690

hesabının alacağına aktarılır.

2

7/A

gider hesaplarının yansıtılması ve indirimlerin belirlenmesi

611

(

15.000

) +

621

(

320.000

) +

631

(

45.000

) +

632

(

75.000

) +

660

(

25.000

) =

480.000

TL

760, 770

ve

780

hesapları sırasıyla

631, 632

ve

660

hesaplarına devredilerek

690

hesabının borcuna aktarılmaya hazır hale getirilir.

3

690

Dönem Kârı veya Zararı hesabı bakiyesinin hesaplanması

610.000

(Gelirler) -

480.000

(Giderler) =

130.000

TL

Gelirler giderlerden fazla olduğu için aradaki fark olumlu (kâr) olup hesabın alacak tarafında bakiye verir.

Anahtar Kavram

Giderlerin Yansıtılması ve Dönem Kâr/Zarar Hesabı

İpuçları

1

7/A

seçeneğindeki

7

ile başlayan gider hesaplarının doğrudan

6

grubuna veya

690

hesabına aktarılamayacağını, önce yansıtma hesaplarına gitmesi gerektiğini unutmayın.

2

690

hesabının alacak tarafı gelirleri, borç tarafı ise giderleri temsil eder. Bakiyenin hangi yönde olduğunu bulmak için gelir ve gider toplamlarını karşılaştırın.

Daha Fazla Pratik

Dönem kârı bulunduktan sonra ödenecek vergi ve yasal yükümlülüklerin (691) hesaplanması ve net kâra (692) ulaşılması sürecini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 45Soru →

Yamaç İşletmesi, $2026$ yılı Aralık ayı içerisinde birim alış fiyatı $300$ TL olan $1.000$ adet ticari malı veresiye olarak satın almıştır. Bu alım işlemiyle ilgili olarak $12.000$ TL nakliye ve $8.000$ TL sigorta gideri nakit olarak ödenmiştir. İşletme, malların tamamı için $\%20$ oranında KDV hariç fatura almıştır. Dönem sonu envanter çalışmalarında, söz konusu malların tamamının net gerçekleşebilir değerinin (piyasa değeri) $290.000$ TL olduğu belirlenmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği yapılması gereken dönem sonu envanter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ

30.000

(Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

30.000

(Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

10.000

(Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

10.000

(Alacaklı)

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

30.000

(Borçlu) / 153 TİCARİ MALLAR

30.000

(Alacaklı)

158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

30.000

(Borçlu) / 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR

30.000

(Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

90.000

(Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-)

90.000

(Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ $30.000$ (Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI (-) $30.000$ (Alacaklı)

Cevap

İşletmenin yapması gereken kayıt,

30.000

TL tutarında karşılık ayırarak '654 Karşılık Giderleri' hesabını borçlandırmak ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabını alacaklandırmaktır.

Doğru hesaplamada, stok maliyeti fatura bedeli (

300.000

TL) ile birlikte nakliye (

12.000

TL) ve sigorta (

8.000

TL) giderlerinin toplamı olan

320.000

TL olarak bulunur. Piyasa değeri olan

290.000

TL, maliyetin altında kaldığı için aradaki

30.000

TL'lik tutar, ihtiyatlılık kavramı gereği karşılık yöntemiyle giderleştirilmelidir. Bu işlem için '654 Karşılık Giderleri' borçlu, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' alacaklı kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların toplam maliyet değerini hesaplayınız.

300.000

(Fatura) +

12.000

(Nakliye) +

8.000

(Sigorta) =

320.000

TL.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre alış giderleri stok maliyetine eklenmelidir. KDV maliyete dahil edilmez.

2

Maliyet değeri ile piyasa değerini (net gerçekleşebilir değer) karşılaştırarak değer düşüklüğünü belirleyiniz.

320.000

(Maliyet) -

290.000

(Piyasa) =

30.000

TL.

İhtiyatlılık kavramı gereği, varlıkların değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılmalıdır.

3

Muhasebe kaydını oluşturunuz.

Borç: 654 Karşılık Giderleri (

30.000

), Alacak: 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (

30.000

).

Değer düşüklüğü karşılıkları dönem gideri olarak kaydedilir ve pasif karakterli bir düzenleyici hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Stok Değerleme ve İhtiyatlılık Kavramı

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu stokların bir sonraki dönem maliyetinin üzerinde bir fiyatla satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 46Soru →

Bir işletme, $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmalarında ticari nitelikteki alacak ve borç senetlerini reeskonta tabi tutmaya karar vermiştir. İlgili senetlere ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Senet Türü	Nominal Değer	Vadeye Kalan Gün
Alacak Senedi	$121.200$ TL	$40$ Gün
Borç Senedi	$90.900$ TL	$40$ Gün

T.C. Merkez Bankası reeskont faiz oranı $\%9$ olduğuna göre, iç iskonto yöntemi kullanılarak hesaplanan reeskont tutarlarının dönem sonu kar/zararı üzerindeki net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

300

TL azalış

2.100

TL azalış

300

TL artış

303

TL azalış

1.200

TL azalış

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $300$ TL azalış

Cevap

Dönem karında

300

TL azalış meydana gelir.

Dönem sonu envanter işlemlerinde, alacak senetlerinin reeskontu tasarruf değeri ile nominal değer arasındaki farkı bir gider unsuru (657 Reeskont Faiz Giderleri) olarak ortaya çıkarırken; borç senetlerinin reeskontu bir gelir unsuru (647 Reeskont Faiz Gelirleri) yaratır. İç iskonto formülü (

F = \frac{A \cdot i \cdot t}{36000 + (i \cdot t)}

) uygulandığında alacak senedi için

1.200

TL gider, borç senedi için

900

TL gelir hesaplanmış olur. Bu iki tutar arasındaki fark olan

300

TL net gider yönlü olduğu için dönem karını

300

TL azaltacaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacak Senedi için reeskont tutarını iç iskonto formülü ile hesapla.

F = \frac{121.200 \times 9 \times 40}{36.000 + (9 \times 40)} = \frac{43.632.000}{36.360} = 1.200

TL.

Alacak senetlerinin dönem sonundaki tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto yöntemi kullanılır.

2

Alacak Senedi reeskontunun muhasebe mantığını belirle.

1.200

TL '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabına kaydedilir.

Alacak senedi reeskontu işletme için bir dönem sonu gideridir.

3

Borç Senedi için reeskont tutarını iç iskonto formülü ile hesapla.

F = \frac{90.900 \times 9 \times 40}{36.000 + (9 \times 40)} = \frac{32.724.000}{36.360} = 900

TL.

Borç senetlerinin dönem sonundaki tasarruf değerine indirgenmesi için iç iskonto yöntemi kullanılır.

4

Borç Senedi reeskontunun muhasebe mantığını belirle.

900

TL '647 Reeskont Faiz Gelirleri' hesabına kaydedilir.

Borç senedi reeskontu işletme için bir dönem sonu geliridir.

5

Net kar/zarar etkisini hesapla.

900

(Gelir) -

1.200

(Gider) =

-300

TL (Net Gider).

Gelir ve gider unsurları karşılaştırılarak net etki bulunur; gider fazlası karı azaltır.

Anahtar Kavram

Reeskont işlemlerinde alacak senetleri reeskontu gider, borç senetleri reeskontu ise gelir yaratır; hesaplamalarda iç iskonto yöntemi esastır.

İpuçları

1

Alacak senedi reeskontu gider, borç senedi reeskontu ise gelir etkisi yaratır.

2

İç iskonto formülündeki payda kısmında

36.000

sayısına

(i \times t)

çarpımını eklemeyi unutmayın.

3

Her iki senedin reeskont tutarlarını ayrı ayrı hesaplayıp net farkın hangi yönde (gelir/gider) olduğunu bulun.

Daha Fazla Pratik

Reeskont faiz gideri ve gelirinin izleyen yılın ilk gününde nasıl kapatıldığını (ters kayıt mantığı) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 47Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde portföyünde bulunan ticari nitelikli alacak senetleri için $5.000$ TL reeskont hesaplamıştır.

Buna göre, söz konusu reeskont tutarının muhasebeleştirilmesinde aşağıdaki hesaplardan hangisi borçlandırılmalıdır?

657

Reeskont Faiz Giderleri

647

Reeskont Faiz Gelirleri

122

Alacak Senetleri Reeskontu

322

Borç Senetleri Reeskontu

121

Alacak Senetleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $657$ Reeskont Faiz Giderleri

Cevap

Alacak senetleri reeskont kaydında borçlandırılması gereken hesap '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabıdır.

Alacak senetleri için reeskont hesaplandığında, senedin nominal değeri ile peşin değeri arasındaki fark bir faiz gideri olarak kabul edilir. Bu gider, dönemsellik ilkesi gereği cari döneme yüklenir ve '657 Reeskont Faiz Giderleri' hesabının borcuna kaydedilir. Karşılığında ise '122 Alacak Senetleri Reeskontu' hesabı alacaklandırılarak varlığın net değeri bilançoda gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle.

Alacak senetleri için reeskont hesaplanması, senedin dönem sonundaki peşin değerine indirgenmesi işlemidir.

İhtiyatlılık ve dönemsellik kavramları gereği dönem sonu değerlemesi yapılmalıdır.

2

Kullanılacak hesapları tespit et.

Gider hesabı olarak '657 Reeskont Faiz Giderleri', düzenleyici varlık hesabı olarak '122 Alacak Senetleri Reeskontu (-)' seçilir.

Varlıkların değer azalışı gider yazılırken, ana hesap yerine düzenleyici hesap kullanılır.

3

Muhasebe kaydını oluştur.

657 nolu hesap borçlandırılır (

5.000

TL), 122 nolu hesap alacaklandırılır (

5.000

TL).

Giderlerdeki artış borç, aktif düzenleyici hesaplardaki artış alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Alacak Senetleri Reeskontunun Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1

Alacak senetlerinin reeskontu, işletme için bir gider mi yoksa gelir mi oluşturur?

2

Dönem sonu işlemlerinde 'gider' yaratan hesaplar borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Borç senetleri reeskontunda hangi hesabın alacaklandırıldığını inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 48Soru →

İşletmenin vadesi geçen $150.000$ TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için icra takibi başlatılmıştır. Bu alacağın $60.000$ TL'lik kısmı için müşteriden daha önce alınmış bir teminat mektubu bulunmaktadır. İşletme, dönem sonunda ihtiyatlılık kavramı gereği söz konusu alacak için gerekli değerleme işlemlerini yapmış ve karşılık ayırmıştır.

Buna göre işletmenin dönem sonunda yapması gereken karşılık ayırma kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

90.000

, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Alacaklı

90.000

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

150.000

, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Alacaklı

150.000

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

60.000

, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Alacaklı

60.000

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Borçlu

90.000

, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı Alacaklı

90.000

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

90.000

, 121 Alacak Senetleri Hesabı Alacaklı

90.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu $90.000$ , 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Alacaklı $90.000$

Cevap

654 Karşılık Giderleri Hesabı Borçlu

90.000

, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı Alacaklı

90.000

tutarındaki kayıt doğrudur.

İşletmenin vadesi geçmiş ve icra takibine konu olmuş alacakları 'Şüpheli' nitelik kazanır. Ancak bu alacakların bir kısmı teminatla (ipotek, teminat mektubu vb.) güvence altına alınmışsa, sadece güvence dışında kalan (riskli) tutar için karşılık ayrılabilir. Örnekte

150.000

TL alacağın

60.000

TL'si teminatlı olduğu için, karşılık ayrılacak tutar

90.000

TL'dir. Muhasebe kaydında ise gider hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici hesap olan karşılık hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Şüpheli alacak tutarından teminatın düşülmesi

150.000 - 60.000 = 90.000

TL

İhtiyatlılık kavramı ve VUK uyarınca teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

2

Karşılık giderinin muhasebeleştirilmesi

654 Karşılık Giderleri (Borç)

90.000

Dönem içinde ayrılan karşılıklar işletme için bir giderdir.

3

Karşılık hesabının alacaklandırılması

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak)

90.000

Bu hesap aktifte yer alan ancak pasif karakterli bir düzenleyici hesaptır ve artışlar alacak tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Teminatlı alacaklarda karşılık ayırma sınırı

Daha Fazla Pratik

Şüpheli alacaklar tahsil edildiğinde yapılacak 'Konusu Kalmayan Karşılıklar' kaydını inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 49Soru →

Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, $7/A$ seçeneğine göre defter tutan bir işletmede dönem sonu kapanış işlemleri sırasında " $770$ Genel Yönetim Giderleri" hesabında toplanan tutarların ilgili gelir tablosu hesabına aktarılmasında kullanılan yansıtma hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı

632

Genel Yönetim Giderleri

761

Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı

770

Genel Yönetim Giderleri

690

Dönem Kârı veya Zararı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $771$ Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı

Cevap

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı,

7/A

sisteminde genel yönetim giderlerinin sonuç hesaplarına aktarılmasını sağlayan köprü hesaptır.

Tekdüzen Hesap Planı'nın

7/A

seçeneğinde, dönem boyunca

7

ile başlayan maliyet hesaplarında biriken tutarlar, dönem sonunda ilgili gelir tablosu (

6

’lı) hesaplarına aktarılırken yansıtma hesapları kullanılır. "

770

Genel Yönetim Giderleri" hesabının yansıtma hesabı "

771

Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı"dır. Bu işlemde

632

hesabı borçlandırılırken

771

hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İlgili maliyet hesabının fonksiyonel sınıflandırmasını belirleyiniz.

770

Genel Yönetim Giderleri hesabı belirlendi.

Soruda bu hesabın yansıtma süreci sorulmaktadır.

2

Tekdüzen Hesap Planı'ndaki yansıtma hesabı eşleşmesini kontrol ediniz.

770

hesabının yansıtma hesabı

771

olarak tanımlanmıştır.

7/A

seçeneğinde her ana gider hesabının bir fazlası olan kod (

7x1

), o hesabın yansıtma hesabıdır.

Anahtar Kavram

Maliyet Hesaplarının Yansıtılması

Tahmini Süre:45s

Soru 50Soru →

İşletme, vadesi geçtiği halde tahsil edilemeyen $120.000$ TL tutarındaki senetli ticari alacağı için dönem sonunda dava açmıştır. Bu alacağın $45.000$ TL'lik kısmı gayrimenkul ipoteği ile güvence altına alınmıştır. İhtiyatlılık kavramı ve Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde bu alacak için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken yevmiye kaydında "654 Karşılık Giderleri" hesabına yapılacak kayıt ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

75.000

TL borç kaydedilir.

120.000

TL borç kaydedilir.

45.000

TL borç kaydedilir.

75.000

TL alacak kaydedilir.

120.000

TL alacak kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $75.000$ TL borç kaydedilir.

Cevap

75.000

TL tutarında borç kaydı yapılması gerekmektedir.

Dönem sonunda şüpheli hale gelen ticari alacaklar için karşılık ayrılırken, alacağın teminat (ipotek) ile güvence altına alınmış kısmı toplam tutardan düşülür. İşletmenin

120.000

TL'lik alacağının

45.000

TL'si teminatlı olduğu için, sadece açıkta kalan

75.000

TL'lik riskli kısım için karşılık ayrılabilir. Bu işlem sonucunda "654 Karşılık Giderleri" hesabı

75.000

TL borçlandırılırken, "129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)" hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Alacağın şüpheli hale gelip gelmediğini kontrol etme

Dava açıldığı için alacak şüpheli ticari alacak niteliği kazanmıştır.

VUK ve muhasebe standartlarına göre dava veya icra safhasındaki alacaklar şüpheli kabul edilir.

2

Karşılık ayrılacak baz tutarın hesaplanması

120.000

TL -

45.000

TL =

75.000

TL

İhtiyatlılık kavramı ve VUK uyarınca, alacağın teminatlı kısmı (ipotek, teminat mektubu vb.) için karşılık ayrılamaz; sadece teminatsız kısım için karşılık ayrılır.

3

Yevmiye kaydının yönünü belirleme

654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna

75.000

TL kayıt yapılır.

Karşılık ayırma işlemi bir giderdir ve gider hesapları borç taraflı çalışır.

Anahtar Kavram

Teminatlı Şüpheli Alacaklarda Karşılık Ayırma

İpuçları

1

İhtiyatlılık kavramı gereği, alacağın sadece risk taşıyan (güvence altında olmayan) kısmı için karşılık ayrılır.

2

Toplam alacak tutarından ipotekli (teminatlı) tutarı çıkararak karşılık ayrılacak matrahı bulun.

3

Yapılacak kayıtta gider hesabının (654) borçlanacağını, düzenleyici aktif hesabın (129) ise alacaklanacağını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli hale gelen bu alacağın ilerleyen dönemde bir kısmının tahsil edilmesi veya tamamen değersiz hale gelmesi durumunda yapılacak kayıtları inceleyin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 51Soru →

Elif İşletmesi, $2026$ yılı içerisinde birim alış fiyatı $50$ TL olan $2.000$ adet ticari malı veresiye olarak satın almıştır. İşletme bu malların alımıyla ilgili olarak ayrıca $5.000$ TL nakliye ve $3.000$ TL sigorta bedeli ödemiştir. Dönem sonu envanter çalışmalarında depoda $500$ adet mal kaldığı ve bu malların birim piyasa değerinin (emsal bedeli) $48$ TL'ye düştüğü tespit edilmiştir. İhtiyatlılık kavramı gereği değer düşüklüğü karşılığı ayrılmasına karar verildiğine göre, işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ 3.000
158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 3.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ 1.000
158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 1.000

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 3.000
158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 3.000

654 KARŞILIK GİDERLERİ 3.000
153 TİCARİ MALLAR 3.000

158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 3.000
654 KARŞILIK GİDERLERİ 3.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 3.000
158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 3.000

Cevap

Doğru cevap, 654 Karşılık Giderleri hesabının 3.000 TL borçlandırıldığı ve 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabının 3.000 TL alacaklandırıldığı kayıttır.

Doğru kayıt, hesaplanan

3.000

TL'lik değer düşüklüğünü ihtiyatlılık kavramı gereği '654 Karşılık Giderleri' hesabında giderleştirirken, '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabını aktif düzenleyici bir pasif karakterli hesap olarak alacaklandırmaktır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam alış maliyetini hesaplayınız.

2.000 \times 50 + 5.000 + 3.000 = 108.000

TL

VUK uyarınca nakliye ve sigorta gibi alışa bağlı giderler stok maliyetine eklenmelidir.

2

Birim maliyet bedelini bulunuz.

108.000 / 2.000 = 54

TL/adet

Karşılık tutarını belirlemek için elde kalan stokların birim maliyeti bilinmelidir.

3

Elde kalan stokların maliyet bedeli ile piyasa değerini karşılaştırınız.

Maliyet:

500 \times 54 = 27.000

TL; Piyasa:

500 \times 48 = 24.000

TL

Piyasa değeri maliyetin altına düştüğünde aradaki fark kadar karşılık ayrılır.

4

Ayrılacak karşılık tutarını hesaplayınız.

27.000 - 24.000 = 3.000

TL

İhtiyatlılık kavramı gereği oluşan

3.000

TL'lik değer kaybı karşılık olarak kaydedilmelidir.

Anahtar Kavram

VUK ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre stokların maliyet bedeliyle değerlenmesi ve piyasa değerindeki düşüşler için karşılık ayrılması.

İpuçları

1

Ticari malların maliyet bedeline alış fiyatı dışında nakliye ve sigorta gibi giderleri de eklemeyi unutmayın.

2

Birim maliyeti bulmak için toplam maliyeti (

108.000

TL) toplam miktara (

2.000

adet) bölün ve eldeki miktar (

500

adet) ile çarpın.

3

Değer düşüklüğü kaydında borçlu hesap '654 Karşılık Giderleri', alacaklı hesap ise '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın bir sonraki dönem maliyet bedelinin altına satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 52Soru →

$7/A$ seçeneğini uygulayan bir işletmenin dönem sonu envanter ve değerleme çalışmaları neticesinde maliyet hesaplarının borç kalanları aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Hesap Kodu	Hesap Adı	Tutar
$760$	Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri	$45.000$ TL
$770$	Genel Yönetim Giderleri	$65.000$ TL

Bu giderlerin ilgili sonuç hesaplarına (gelir tablosu hesaplarına) aktarılmasına ilişkin yapılması gereken yansıtma kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

45.000

/ 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

65.000

(BORÇLU); 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİD. YANSITMA HESABI

45.000

/ 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

65.000

(ALACAKLI)

761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİD. YANSITMA HESABI

45.000

/ 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

65.000

(BORÇLU); 631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

45.000

/ 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

65.000

(ALACAKLI)

631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

45.000

/ 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

65.000

(BORÇLU); 760 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

45.000

/ 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

65.000

(ALACAKLI)

690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI

110.000

(BORÇLU); 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİD. YANSITMA HESABI

45.000

/ 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI

65.000

(ALACAKLI)

631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ

45.000

/ 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ

65.000

(BORÇLU); 690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI

110.000

(ALACAKLI)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 631 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİDERLERİ $45.000$ / 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ $65.000$ (BORÇLU); 761 PAZARLAMA SATIŞ VE DAĞITIM GİD. YANSITMA HESABI $45.000$ / 771 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ YANSITMA HESABI $65.000$ (ALACAKLI)

Cevap

631 ve 632 nolu fonksiyonel gider hesaplarının borçlandırıldığı, 761 ve 771 nolu yansıtma hesaplarının ise alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.

Doğru cevap,

7/A

seçeneği gereği maliyet hesaplarının (

760, 770

) ilgili yansıtma hesapları (

761, 771

) aracılığıyla fonksiyonel gider hesaplarına (

631, 632

) aktarıldığı kayıttır. Bu işlemde giderler gelir tablosuna geçtiği için

6

grubundaki hesaplar borçlandırılırken, köprü vazifesi gören yansıtma hesapları alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Maliyet hesaplarının bakiyelerini belirle

760

nolu hesap

45.000

TL,

770

nolu hesap

65.000

TL borç kalanı vermektedir.

Yansıtma işleminin tutarlarını belirlemek için envanter sonrası bakiye kontrolü şarttır.

2

Yansıtma hesaplarını kullanarak aktarımı planla

760 \rightarrow 761 \rightarrow 631

ve

770 \rightarrow 771 \rightarrow 632

akışı takip edilir.

7/A seçeneğinde gider hesapları ile sonuç hesapları arasındaki köprü yansıtma hesaplarıdır.

3

Yevmiye kaydını oluştur

Gider niteliğindeki 631 ve 632 borç tarafa, köprü görevi gören 761 ve 771 alacak tarafa kaydedilir.

Giderlerin gelir tablosunda yer alabilmesi için borç bakiyesi vermeleri gerekir; bu da aktarım sırasında borçlandırılmalarını gerektirir.

Anahtar Kavram

7/A seçeneğinde gider hesaplarının (7xx) yansıtma hesapları (7x1) aracılığıyla gelir tablosu hesaplarına (6xx) aktarılması.

Daha Fazla Pratik

Yansıtma kaydından sonra 760/770 ile 761/771 hesaplarının karşılaştırılarak kapatılması kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 53Soru →

Aras İşletmesi, $2026$ yılı Kasım ayında $400.000$ TL tutarında ticari malı veresiye olarak satın almıştır. İşletme, bu alıma ilişkin $15.000$ TL nakliye bedeli ile $5.000$ TL sigorta primini nakit olarak ödemiştir. $31.12.2026$ tarihindeki envanter çalışmalarında, söz konusu stokların piyasa değerinin (emsal bedelinin) $350.000$ TL'ye düştüğü ve bu düşüşün sürekli olduğu tespit edilmiştir.

Buna göre, ihtiyatlılık kavramı gereği işletmenin dönem sonunda yapması gereken stok değer düşüklüğü karşılığı kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (KDV ihmal edilecektir.)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.000 (Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 70.000 (Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 (Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 50.000 (Alacaklı)

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 70.000 (Borçlu) / 153 TİCARİ MALLAR 70.000 (Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.000 (Borçlu) / 153 TİCARİ MALLAR 70.000 (Alacaklı)

654 KARŞILIK GİDERLERİ 350.000 (Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 350.000 (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 70.000 (Borçlu) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 70.000 (Alacaklı)

Cevap

Stokların toplam maliyet bedeli olan

420.000

TL ile piyasa değeri olan

350.000

TL arasındaki

70.000

TL'lik fark için '654 Karşılık Giderleri' borçlu ve '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' alacaklı olacak şekilde kayıt yapılmalıdır.

Doğru cevap, stokların tüm maliyet unsurlarının (

400.000 + 15.000 + 5.000 = 420.000

TL) dikkate alınarak piyasa değeriyle kıyaslandığı ve fark tutarı olan

70.000

TL için doğru hesapların (654 ve 158) kullanıldığı kayıttır.

Adım Adım Çözüm

1

Stokların toplam maliyet bedelini hesaplayınız.

400.000

(Alış) +

15.000

(Nakliye) +

5.000

(Sigorta) =

420.000

TL

VUK ve muhasebe standartlarına göre alışla ilgili giderler stok maliyetine eklenmelidir.

2

Değer düşüklüğü tutarını belirleyiniz.

420.000

(Maliyet) -

350.000

(Piyasa) =

70.000

TL

Maliyet bedeli piyasa değerinden yüksek olduğu için aradaki fark kadar değer düşüklüğü oluşmuştur.

3

İhtiyatlılık kavramı gereği karşılık kaydını yapınız.

654 nolu hesap borçlu, 158 nolu hesap alacaklı (

70.000

TL)

Henüz kesinleşmemiş ancak gerçekleşmesi beklenen zararlar için karşılık ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

Stok Maliyet Bedeli ve Değer Düşüklüğü Karşılığı (VUK Md. 274)

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü tespit edilen malın bir sonraki dönemde satılması durumunda yapılacak karşılık iptal kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 54Soru →

İşletme, $15.05.2024$ tarihinde $500.000$ TL maliyet bedeli ve $\%20$ KDV ile özel bir laboratuvar cihazı satın almıştır. İşletme, faydalı ömrü $5$ yıl olan bu cihaz için "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni (Hızlandırılmış Amortisman) kullanmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin $2025$ yılında bu cihaz için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

100.000

TL

120.000

TL

200.000

TL

144.000

TL

300.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $120.000$ TL

Cevap

İşletmenin

2025

yılında ayıracağı amortisman tutarı

120.000

TL'dir.

120.000

TL tutarı, laboratuvar cihazının ilk yıl ayrılan amortismanı (

200.000

TL) maliyetinden düşüldükten sonra kalan

300.000

TL net defter değeri üzerinden hızlandırılmış oran olan

\%40

uygulanarak doğru bir şekilde hesaplanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

Amortisman oranını belirle

\%40

Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının (

1/5 = \%20

) iki katı olarak hesaplanır (

20 \times 2 = 40

).

2

2024

yılı amortismanını hesapla

200.000

TL

İlk yıl amortismanı maliyet bedeli üzerinden hesaplanır:

500.000 \times \%40 = 200.000

TL.

3

2025

yılı başındaki net defter değerini bul

300.000

TL

Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılın amortismanı, birikmiş amortismanlar düşüldükten sonraki kalan üzerinden hesaplanır:

500.000 - 200.000 = 300.000

TL.

4

2025

yılı amortismanını hesapla

120.000

TL

2025

yılı amortismanı:

300.000 \times \%40 = 120.000

TL olarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yöntemi (Hızlandırılmış Amortisman)

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 55Soru →

İşletme, $31.12.2025$ tarihinde yaptığı envanter çalışmalarında ticari borçları için reeskont hesaplamaya karar vermiştir. Dönem sonu itibarıyla işletmenin senet bilgilerine dair veriler şu şekildedir:

Senet Türü	Nominal Değer	Vadeye Kalan Gün	Faiz Oranı
Ticari Borç Senetleri	$61.200$ TL	$40$ gün	$\%60$

İşletme reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemini kullandığına göre, yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir? (Yıllık gün sayısı $360$ alınacaktır.)

322 Borç Senetleri Reeskontu Hesabı (Borçlu)

3.825

TL / 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı (Alacaklı)

3.825

TL

657 Reeskont Faiz Giderleri Hesabı (Borçlu)

3.825

TL / 122 Alacak Senetleri Reeskontu Hesabı (Alacaklı)

3.825

TL

322 Borç Senetleri Reeskontu Hesabı (Borçlu)

4.080

TL / 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı (Alacaklı)

4.080

TL

647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı (Borçlu)

3.825

TL / 322 Borç Senetleri Reeskontu Hesabı (Alacaklı)

3.825

TL

321 Borç Senetleri Hesabı (Borçlu)

3.825

TL / 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı (Alacaklı)

3.825

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 Borç Senetleri Reeskontu Hesabı (Borçlu) $3.825$ TL / 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı (Alacaklı) $3.825$ TL

Cevap

322 Borç Senetleri Reeskontu Hesabı borçlu, 647 Reeskont Faiz Gelirleri Hesabı alacaklı olacak şekilde

3.825

TL tutarında kayıt yapılmalıdır.

İç iskonto formülüne (

F = \frac{A \times n \times t}{36000 + (n \times t)}

) göre yapılan hesaplamada tutar

3.825

TL olarak bulunur. Borç senetleri reeskontu, pasif düzenleyici bir hesap olduğu için borç tarafında artış gösterir ve karşılığında gelir kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İç iskonto formülü kullanılarak reeskont tutarı hesaplanır.

F = \frac{61.200 \times 60 \times 40}{36000 + (60 \times 40)} = 3.825

TL

VUK uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto yöntemi esas alınır.

2

Hesapların işleyiş yönü belirlenir.

322 Hesabına borç, 647 Hesabına alacak kaydı yapılır.

Borç senetleri reeskontu, borcun gerçek değerine indirilmesini sağlar ve bu bir gelir kalemidir.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Borç Senetleri Reeskontu Kaydı

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 56Soru →

İşletme, $01.11.2025$ tarihinde ticari faaliyetlerinde kullanmak üzere bir makine satın almış ve karşılığında $40.000$ ABD Doları tutarında, $2$ eşit taksitte ödenecek bir borç senedi düzenlemiştir. Taksitlerin ilki $01.11.2026$ tarihinde, ikincisi ise $01.11.2027$ tarihinde ödenecektir.

İşlem tarihlerindeki kur bilgileri aşağıdaki gibidir:

Tarih	İşlem	Kur ( $1$ USD)
$01.11.2025$	Satın Alma	$32$ TL
$31.12.2025$	Dönem Sonu	$35$ TL

Buna göre, işletmenin $31.12.2025$ tarihinde yapması gereken envanter ve değerleme kayıtlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

120.000

TL Kambiyo Zararı kaydedilmeli ve

700.000

TL tutarındaki borç kısa vadeli borçlar grubuna aktarılmalıdır.

60.000

TL Kambiyo Zararı kaydedilmeli ve

640.000

TL tutarındaki borç kısa vadeli borçlar grubuna aktarılmalıdır.

120.000

TL Kambiyo Zararı kaydedilmeli ve

640.000

TL tutarındaki borç kısa vadeli borçlar grubuna aktarılmalıdır.

120.000

TL Kambiyo Kârı kaydedilmeli ve

700.000

TL tutarındaki borç kısa vadeli borçlar grubuna aktarılmalıdır.

120.000

TL Kambiyo Zararı kaydedilmeli ancak borcun tamamı uzun vadeli borçlar hesabında izlenmeye devam edilmelidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $120.000$ TL Kambiyo Zararı kaydedilmeli ve $700.000$ TL tutarındaki borç kısa vadeli borçlar grubuna aktarılmalıdır.

Cevap

İşletme, toplam borç üzerinden

120.000

TL kambiyo zararı kaydetmeli ve vadesi bir yılın altına düşen ilk taksiti güncel kur üzerinden

700.000

TL olarak kısa vadeli borçlara aktarmalıdır.

Döviz kurundaki

3

TL'lik artış, işletmenin toplam

40.000

USD olan borcunu TL cinsinden

120.000

TL artırmıştır. Bu artış '656 Kambiyo Zararları' hesabına gider yazılır. Ayrıca,

01.11.2026

vadeli ilk taksit (

20.000

USD), bilanço tarihinden itibaren bir yıl içinde ödeneceği için güncel kur (

35

TL) üzerinden hesaplanan

700.000

TL tutarıyla kısa vadeli borçlara (321 Borç Senetleri) aktarılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam borç tutarı üzerinden dönem sonu kur farkı zararı hesaplanır.

40.000

USD

\times

(

35

TL -

32

TL) =

120.000

TL Kambiyo Zararı.

VUK 280 uyarınca yabancı paralı borçlar, bilanço günü itibarıyla borsa rayici veya Maliye Bakanlığı'nca ilan edilen kurlarla değerlenir.

2

Kısa vadeli borçlar grubuna (321) aktarılacak taksit tutarı belirlenir.

40.000

USD /

2

taksit =

20.000

USD.

İlk taksitin vadesi (

01.11.2026

), bilanço tarihinden itibaren bir yıldan kısa süredir.

3

Aktarılacak tutarın bilanço tarihindeki TL karşılığı hesaplanır.

20.000

USD

\times

35

TL =

700.000

TL.

Bilanço gününde varlık ve kaynaklar o günkü değerleriyle gösterilmelidir.

4

Muhasebe kayıtları gerçekleştirilir.

656 Kambiyo Zararları borçlu (

120.000

TL), 421 Borç Senetleri alacaklı (

120.000

TL); sonrasında 421 Borç Senetleri borçlu (

700.000

TL), 321 Borç Senetleri alacaklı (

700.000

TL).

Değerleme işlemi borcun orijinal hesabında (421) yapıldıktan sonra sınıflandırma kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçlarda dönem sonu değerlemesi ve vadeli sınıflandırma

İpuçları

1

Önce borcun tamamının kur değişiminden nasıl etkilendiğini hesaplayın.

2

Bilanço tarihi itibarıyla (

31.12.2025

) hangi taksitlerin 'kısa vadeli' hale geldiğine dikkat edin.

3

Borcun vadesi bir yıla inen kısmını aktarırken mutlaka dönem sonu kurunu (

35

TL) kullanmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Borç senetlerinin reeskont işlemlerini de (iç iskonto yöntemiyle) bu senaryoya ekleyerek karmaşık bir envanter sorusu çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce

40.000

USD borcu

35

TL ile çarparak toplam güncel TL değerini (

1.400.000

TL) bulup, eski değerle (

1.280.000

TL) farkını alarak doğrudan kambiyo zararını bulabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 57Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter işlemleri sırasında ticari alacaklarına ilişkin şu bilgiler tespit edilmiştir:

Alacak Detayı	Tutar (TL)
Toplam Ticari Alacaklar	$300.000$
Dava Safhasındaki (Şüpheli) Alacaklar	$70.000$
Şüpheli Alacaklar İçin Alınan Banka Teminatı	$25.000$

İşletme, ihtiyatlılık kavramı gereği şüpheli hale gelen alacaklarının teminatsız kısmı için dönem sonunda karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken karşılık ayırma kaydında borçlandırılacak hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

654 Karşılık Giderleri hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

654 Karşılık Giderleri hesabı

70.000

TL borçlandırılır.

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

654 Karşılık Giderleri hesabı

25.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 Karşılık Giderleri hesabı $45.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

654 Karşılık Giderleri hesabı

45.000

TL borçlandırılır.

Şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılırken, alacağın toplam tutarından varsa teminat, rehin veya ipotek gibi güvenceler düşülür. Bu soruda

70.000

TL'lik şüpheli alacağın

25.000

TL'si teminatlı olduğu için, karşılık ayrılacak net tutar

45.000

TL (

70.000 - 25.000

) olarak hesaplanır. Bu tutar 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Karşılık ayrılacak (şüpheli) tutarın belirlenmesi

70.000

TL

Sadece dava veya icra safhasındaki alacaklar için karşılık ayrılabilir.

2

Teminatlı kısmın toplam şüpheli alacaktan düşülmesi

70.000 - 25.000 = 45.000

TL

Vergi Usul Kanunu ve muhasebe ilkeleri gereği, teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz.

3

Muhasebe kaydının oluşturulması

654 Karşılık Giderleri (Borç):

45.000

/ 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak):

45.000

Karşılık ayırma işlemi bir gider kalemidir ve ilgili düzenleyici hesapta izlenmelidir.

Anahtar Kavram

Şüpheli ticari alacaklarda karşılık ayırma sınırı ve teminatlı alacaklar

İpuçları

1

Karşılık ayırırken sadece 'şüpheli' olarak nitelenen alacakları dikkate alın; toplam alacak tutarı sizi yanıltmasın.

2

Teminatlı olan alacaklar tahsil riski taşımadığı için bu kısımlar için gider yazılmasına (karşılık ayrılmasına) izin verilmez.

3

Hesaplama: (Dava Safhasındaki Alacak) - (Teminat) = Karşılık Tutarı.

Daha Fazla Pratik

Şüpheli alacakların ileriki dönemde tahsil edilmesi durumunda kullanılacak '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabı ile ilgili sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 58Soru →

Beta İşletmesi'nin $2025$ yılı dönem sonu envanter işlemleri sırasında ticari mallarına ilişkin tespit edilen veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem Bilgisi	Tutar ( $TL$ )
Ticari Malların Maliyet Bedeli	$250.000$
Ticari Malların Piyasa Değeri (Net Gerçekleşebilir Değer)	$210.000$

İşletme, söz konusu değer düşüklüğü için Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine ve ihtiyatlılık kavramına uygun olarak karşılık ayırmaya karar vermiştir.

Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

654 KARŞILIK GİDERLERİ

40.000

(BORÇ) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

40.000

(ALACAK)

689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

40.000

(BORÇ) / 153 TİCARİ MALLAR

40.000

(ALACAK)

654 KARŞILIK GİDERLERİ

210.000

(BORÇ) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

210.000

(ALACAK)

621 SATILAN TİCARİ MALLAR MALİYETİ

40.000

(BORÇ) / 153 TİCARİ MALLAR

40.000

(ALACAK)

158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI

40.000

(BORÇ) / 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR

40.000

(ALACAK)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ $40.000$ (BORÇ) / 158 STOK DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI $40.000$ (ALACAK)

Cevap

İşletme, maliyet bedeli (

250.000

TL) ile piyasa değeri (

210.000

TL) arasındaki

40.000

TL'lik fark için 654 Karşılık Giderleri hesabını borçlandırıp 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabını alacaklandırmalıdır.

Doğru kayıt, değer düşüklüğünü bir gider olarak tanıyan '654 Karşılık Giderleri' hesabının borçlandırılması ve bu düşüklüğü stokların değerinden dolaylı olarak indiren aktif düzenleyici '158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacaklandırılmasıdır. Tutar ise maliyet bedeli ile düşük olan piyasa değeri arasındaki fark olan

40.000

TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1

Değer düşüklüğü tutarını hesaplayın.

250.000 - 210.000 = 40.000

TL

Karşılık tutarı, varlığın kayıtlı değeri ile piyasa değeri arasındaki olumsuz farktır.

2

İhtiyatlılık kavramı gereği gider kaydını belirleyin.

654 Karşılık Giderleri hesabına

40.000

TL borç kaydı.

Muhtemel değer kayıpları dönem sonunda gider olarak raporlanmalıdır.

3

Aktif düzenleyici hesabı kaydedin.

158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı hesabına

40.000

TL alacak kaydı.

Stokların bilançoda net değeriyle (piyasa değeriyle) görünmesini sağlamak için pasif karakterli bu hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık Kavramı ve Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Uygulaması

İpuçları

1

Karşılık tutarını bulmak için maliyet bedeli ile piyasa değerini birbirinden çıkarın.

2

Stoklardaki değer kaybı için kullanılan aktif düzenleyici (eksi karakterli) hesabı hatırlayın: 158.

3

Muhasebede karşılık ayırma işlemi 'Gider (Borç) / Karşılık (Alacak)' şeklinde kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Stok değer düşüklüğü karşılığı ayrılan bir malın daha sonra maliyet bedelinin üzerinde bir fiyata satılması durumunda yapılacak muhasebe kaydını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 59Soru →

İşletme, $01.12.2025$ tarihinde $\$2.000$ tutarında ticari mal ihraç etmiş ve karşılığında $3$ ay vadeli bir alacak senedi almıştır. İşlem tarihindeki kur $1$ USD = $32,50$ TL iken, dönem sonu olan $31.12.2025$ tarihinde TCMB döviz alış kuru $1$ USD = $34,20$ TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin $31.12 .2025$ tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

121 ALACAK SENETLERİ 3.400 (B) / 646 KAMBİYO KARLARI 3.400 (A)

121 ALACAK SENETLERİ 3.400 (B) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR 3.400 (A)

656 KAMBİYO ZARARLARI 3.400 (B) / 121 ALACAK SENETLERİ 3.400 (A)

121 ALACAK SENETLERİ 68.400 (B) / 601 YURTDIŞI SATIŞLAR 3.400 (A)

121 ALACAK SENETLERİ 3.400 (B) / 679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 3.400 (A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 121 ALACAK SENETLERİ 3.400 (B) / 646 KAMBİYO KARLARI 3.400 (A)

Cevap

Dönem sonunda ortaya çıkan

3.400

TL tutarındaki olumlu kur farkı, 121 Alacak Senetleri hesabına borç ve 646 Kambiyo Karları hesabına alacak olarak kaydedilmelidir.

Dönem sonunda alacak senedinin defter değeri (

65.000

TL) ile güncel kur üzerinden hesaplanan değeri (

68.400

TL) arasındaki

3.400

TL'lik artış, işletme için bir kâr niteliğindedir. Bu artış ilgili varlık hesabı olan Alacak Senetleri hesabının borcuna yazılarak varlık değeri yükseltilirken, kâr tutarı Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlem tarihindeki TL değerini hesaplayınız.

2.000

USD

\times 32,50

TL =

65.000

TL

Senedin defter değerini belirlemek için başlangıç kuru üzerinden TL karşılığı bulunur.

2

Dönem sonu (envanter) tarihindeki TL değerini hesaplayınız.

2.000

USD

\times 34,20

TL =

68.400

TL

Varlığın dönem sonu bilançosunda görünmesi gereken güncel değeri belirlenir.

3

Kur farkını ve niteliğini tespit ediniz.

68.400

TL -

65.000

TL =

3.400

TL (Olumlu fark)

Alacak senedinin TL değeri arttığı için işletme lehine bir kambiyo kârı oluşmuştur.

4

Muhasebe kaydını gerçekleştiriniz.

121 Alacak Senetleri (Borçlu) / 646 Kambiyo Karları (Alacaklı)

Varlık hesaplarındaki artış borç tarafa, kârlar ise alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı para birimi üzerinden takip edilen senetli alacaklar, dönem sonunda değerleme kuruna göre düzeltilir ve oluşan fark kambiyo kârı veya zararı olarak kaydedilir.

İpuçları

1

Dövizli bir alacağınız olduğunda, döviz kurunun yükselmesi sizin için kâr mıdır yoksa zarar mıdır?

Daha Fazla Pratik

Kurun düşmesi durumunda (örneğin

1

USD =

31

TL) yapılacak kaydı düşünerek kambiyo zararı mantığını pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 60Soru →

İşletme, $2025$ yılı başında $250.000$ TL maliyet bedeli ile bir ofis ekipmanı satın almıştır. Söz konusu varlık için faydalı ömür $5$ yıl olarak belirlenmiş ve işletme "Azalan Bakiyeler Yöntemi"ni kullanmaya karar vermiştir. Buna göre, işletmenin $2026$ yılı dönem sonunda ayırması gereken amortisman tutarı kaç TL'dir?

100.000

60.000

50.000

30.000

150.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $60.000$

Cevap

İşletmenin

2026

yılı için ayırması gereken amortisman tutarı

60.000

TL'dir.

Doğru cevap olan seçenekteki tutar, varlığın maliyet bedelinden ilk yıl ayrılan amortisman payı çıkarıldıktan sonra kalan

150.000

TL'lik net değer üzerinden, normal oranın iki katı olan

\%40

oranı uygulanarak elde edilmiştir (

150.000 \times 0,40 = 60.000

).

Adım Adım Çözüm

1

Normal amortisman oranının hesaplanması

1 / 5 = 0,20

(

\%20

)

Amortisman oranını bulmak için

1

, faydalı ömür süresine bölünür.

2

Azalan bakiyeler yöntemi oranının belirlenmesi

\%20 \times 2 = \%40

VUK uyarınca azalan bakiyeler oranı, normal oranın iki katıdır (maksimum

\%50

).

3

2025

yılı (1. Yıl) amortisman tutarının hesaplanması

250.000 \times \%40 = 100.000

TL

İlk yıl amortismanı doğrudan maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.

4

2026

yılı (2. Yıl) için amortismana esas net defter değerinin bulunması

250.000 - 100.000 = 150.000

TL

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman, varlığın birikmiş amortismanlar düşüldükten sonraki değeri üzerinden hesaplanır.

5

2026

yılı amortisman giderinin hesaplanması

150.000 \times \%40 = 60.000

TL

Net defter değerine belirlenen amortisman oranı uygulanarak dönem gideri bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler Yönteminde Amortisman Hesaplama

İpuçları

1

Azalan bakiyeler yönteminde kullanılacak amortisman oranı, normal amortisman oranının kaç katıdır?

2

2026

yılı amortismanını hesaplamadan önce,

2025

sonunda oluşan birikmiş amortismanı maliyet bedelinden düşerek yeni matrahı bulun.

3

Maliyet bedeli

250.000

TL, amortisman oranı

\%40

'tır. İlk yıl amortismanı

100.000

TL ise, ikinci yıl hangi tutar üzerinden

\%40

hesaplanmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle

2027

yılı amortisman tutarını hesaplamayı deneyin.

Alternatif Yöntem

Varlığın net defter değerini her yıl

(1 - \text{oran})

ile çarparak bir sonraki yılın başına devreden tutarı bulabilir, ardından bu tutar ile amortisman oranını çarparak o yılın giderini doğrudan hesaplayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Envanter ve Değerleme İşlemleri

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar