Examkin

Envanter ve Değerleme İşlemleri

318 soru

Soru 21Soru →

İşletme, 01.12.202501.12.2025 tarihinde bir bankadan 100.000100.000 ABD Doları tutarında, 66 ay vadeli ve yıllık %12\%12 faizli bir kredi kullanmıştır. Kredinin anapara ve faiz ödemesi vade sonunda (01.06.202601.06.2026) tek seferde yapılacaktır. Kredinin kullanıldığı gün kur 11 ABD Doları =30,00= 30,00 TL iken, 31.12.202531.12.2025 tarihindeki değerleme kuru 11 ABD Doları =33,00= 33,00 TL olarak açıklanmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihinde yapması gereken dönem sonu envanter ve değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kambiyo Zararları hesabı 300.000300.000 TL, Finansman Giderleri hesabı ise 33.00033.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Kambiyo Zararları hesabının 300.000300.000 TL, Finansman Giderleri hesabının ise 33.00033.000 TL borçlandırılması gerekir.
İşletmenin dövizli borcu için dönem sonunda iki ayrı işlem yapılmalıdır: İlk olarak, anapara tutarı kur artışı nedeniyle güncellenmeli ve aradaki 300.000300.000 TL'lik fark 'Kambiyo Zararları' olarak kaydedilmelidir. İkinci olarak, Aralık ayında geçen bir aylık sürenin faizi olan 1.0001.000 ABD Doları, dönem sonundaki 3333 TL kuru üzerinden 33.00033.000 TL olarak hesaplanmalı ve 'Finansman Giderleri' hesabına borç, 'Gider Tahakkukları' hesabına alacak kaydedilmelidir. Dolayısıyla her iki gider hesabının da borçlandırıldığı seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Anapara üzerindeki kur farkı zararının hesaplanması
300.000300.000 TL kur farkı zararı
100.000100.000 ABD Doları tutarındaki anaparanın kur artışı (33−30=333 - 30 = 3 TL) nedeniyle işletme aleyhine oluşan fark: 100.000×3=300.000100.000 \times 3 = 300.000 TL.
2
Döneme ait faiz tutarının yabancı para cinsinden hesaplanması
1.0001.000 ABD Doları faiz
Aralık ayına ait bir aylık faiz: 100.000×0,12×(1/12)=1.000100.000 \times 0,12 \times (1/12) = 1.000 ABD Doları.
3
Hesaplanan faizin dönem sonu kuru ile TL değerinin bulunması
33.00033.000 TL faiz gideri
Dönemsellik esası gereği faiz yükü dönem sonu kuruyla değerlenir: 1.000×33=33.0001.000 \times 33 = 33.000 TL.
4
Muhasebe kayıtlarının belirlenmesi
656 ve 780 Borçlu; 300 ve 381 Alacaklı
Anapara farkı '656 Kambiyo Zararları', faiz yükü ise '780 Finansman Giderleri' hesabına borç kaydedilir. Karşılığında '300 Banka Kredileri' ve '381 Gider Tahakkukları' alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçların envanterinde hem anaparanın hem de işlemiş faizlerin dönem sonu kuruyla değerlenmesi ve dönemsellik ilkesi uyarınca giderleştirilmesi.

İpuçları

1
Dövizli bir borçta kur arttığında işletmenin borç yükü de artar. Bu artışı anapara ve faiz için ayrı ayrı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Borç senedi reeskontu hesaplamalarında iç iskonto yönteminin nasıl uygulandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 22Soru →

7/A7/A seçeneğine göre defter tutan bir işletmenin dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri öncesindeki bazı hesap kalanları şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıKalan (TL)
600600 Yurtiçi Satışlar750.000750.000 (Alacak)
621621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti350.000350.000 (Borç)
770770 Genel Yönetim Giderleri120.000120.000 (Borç)
760760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri80.00080.000 (Borç)

Ek Bilgiler:
- Dönem sonu itibarıyla giderlerin tamamı yansıtma hesapları kullanılarak ilgili sonuç hesaplarına aktarılmıştır.
- İşletmenin dönem içinde yaptığı giderlerin 40.00040.000 TL'lik kısmı kanunen kabul edilmeyen gider (KKEGKKEG) niteliğindedir.
- Kurumlar vergisi oranı %2525 olarak uygulanmaktadır.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı kapanış kayıtları sonucunda '590590 Dönem Net Kârı' hesabına aktarılacak tutar aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 140.000140.000 TL

Cevap

140.000140.000 TL olan seçenek doğrudur.
İşletmenin gelirleri ile giderleri arasındaki fark olan 200.000200.000 TL ticari kârdır. Vergi hesaplanırken bu tutara 40.00040.000 TL kanunen kabul edilmeyen gider (KKEGKKEG) eklenerek 240.000240.000 TL matraha ulaşılır. %2525 oranındaki vergi (60.00060.000 TL), ticari kârdan (200.000200.000 TL) düşüldüğünde işletmenin net kârı 140.000140.000 TL olarak hesaplanır ve bu tutar bilanço hesabına aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Ticari kârın (690690 hesabı bakiyesi) hesaplanması
750.000(Gelir)−[350.000(SMM)+120.000(GYG)+80.000(PAZ)]=200.000750.000 (Gelir) - [350.000 (SMM) + 120.000 (GYG) + 80.000 (PAZ)] = 200.000 TL
Kapanış işlemlerinde tüm gelir ve giderler 690690 hesabına devredilerek işletmenin vergi öncesi kârı bulunur.
2
Vergi matrahının (Mali Kâr) belirlenmesi
200.000(TicariKa^r)+40.000(KKEG)=240.000200.000 (Ticari Kâr) + 40.000 (KKEG) = 240.000 TL
Vergi Usul Kanunu gereği, kârdan indirilemeyen giderler (KKEGKKEG) vergi hesaplaması için ticari kâra ilave edilir.
3
Vergi karşılığının (691691 hesabı) hesaplanması
240.000×240.000 \times %25 = 60.000 TL
Vergi karşılığı, ticari kâr üzerinden değil, vergi matrahı üzerinden hesaplanır.
4
Dönem net kârının (692692 ve ardından 590590 hesabı) bulunması
200.000(TicariKa^r)−60.000(Vergi)=140.000200.000 (Ticari Kâr) - 60.000 (Vergi) = 140.000 TL
Dönem net kârı, işletmenin ticari kârından devlete ödenecek vergi yükümlülüğünün düşülmesiyle elde edilir.

Anahtar Kavram

Kapanış sürecinde ticari kâr ile mali kâr (vergi matrahı) ayrımı ve vergi karşılığı hesaplama mantığı.

İpuçları

1
Önce işletmenin tüm gelir ve giderlerini karşılaştırarak ticari kârı bulun.
2
Vergi karşılığı hesaplanırken matraha kanunen kabul edilmeyen giderlerin (KKEGKKEG) eklendiğini unutmayın.
3
Dönem Net Kârı = Ticari Kâr - Vergi Karşılığı (691691) formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda kanunen kabul edilmeyen giderler yerine vergi dışı gelirler (istisnalar) verildiğinde matrahtan indirim yapılması gerektiğini hatırlayın.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 23Soru →

ABC İşletmesi, 01.10.202401.10.2024 tarihinde 900.000900.000 TL maliyet bedeli ile bir binek otomobil satın almıştır. İşletme, bu varlık için 55 yıl faydalı ömür üzerinden "Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış Amortisman)" yöntemini seçmiştir. Buna göre işletmenin 20252025 yılında bu binek otomobil için ayıracağı amortisman tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 216.000

Cevap

İşletmenin 2025 yılında ayıracağı amortisman tutarı 216.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, binek otomobillerde uygulanan kıst amortisman kuralı ile azalan bakiyeler yönteminin teknik işleyişinin birleşimiyle hesaplanır. 20242024 yılında otomobil için hesaplanan tam amortisman tutarı 360.000360.000 TL'dir. Ancak kıst amortisman nedeniyle sadece 90.00090.000 TL'si giderleştirilmiştir. Azalan bakiyeler yönteminde 20252025 yılına devreden net defter değeri (matrah), maliyet bedelinden ilk yılın 'tam' tutarı düşülerek bulunur (900.000−360.000=540.000900.000 - 360.000 = 540.000 TL). Bu matrah üzerinden %40\%40 oranında amortisman hesaplandığında sonuç 216.000216.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Normal oran: 1/5=%201 / 5 = \%20; Azalan Bakiyeler Oranı: %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2024 yılı (1. yıl) için tam ve kıst amortisman tutarlarının hesaplanması
Tam Tutar: 900.000×%40=360.000900.000 \times \%40 = 360.000 TL; Kıst Tutar (33 aylık): 360.000/12×3=90.000360.000 / 12 \times 3 = 90.000 TL
Binek otomobillerde satın alınan ilk yıl, ay kesri tam sayılmak üzere sadece kalan aylar için amortisman ayrılır.
3
2025 yılı (2. yıl) için amortisman matrahının belirlenmesi
Matrah: 900.000−360.000=540.000900.000 - 360.000 = 540.000 TL
Vergi Usul Kanunu uyarınca, azalan bakiyeler yönteminde kıst amortisman uygulansa dahi, sonraki yılın matrahı hesaplanırken ilk yılın tam amortisman tutarı maliyetten indirilir.
4
2025 yılı amortisman giderinin hesaplanması
540.000×%40=216.000540.000 \times \%40 = 216.000 TL
Matrah ile amortisman oranının çarpılmasıyla dönemin gider tutarı bulunur.

Anahtar Kavram

Azalan Bakiyeler ve Kıst Amortisman İlişkisi

İpuçları

1
Binek otomobillerde amortisman süresinin ilk yılında kıst amortisman uygulanması gerektiğini unutmayın.
2
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal amortisman oranının iki katıdır ancak %50\%50'yi geçemez.
3
İkinci yılın hesaplama bazını oluştururken, ilk yılın gider yazılmayan (kıst farkı) kısmını da maliyetten düşülmüş gibi kabul etmelisiniz.

Daha Fazla Pratik

Kıst amortisman uygulanan bu varlığın 5. yıl (son yıl) amortisman giderini hesaplayarak farkın nasıl kapandığını gözlemleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 24Soru →

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri uyarınca, işletmenin bilançosunda yer alan senetli ve senetsiz ticari alacakların dönem sonu envanter ve değerleme işlemlerinde esas alınması gereken değerleme ölçüsü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mukayyet değer

Cevap

Vergi Usul Kanunu'na göre alacaklar mukayyet değer ile değerlenmelidir.
Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 281. maddesine göre, senetli veya senetsiz fark etmeksizin tüm alacaklar mukayyet değerleri ile değerlenir. Mukayyet değer, iktisadi bir kıymetin muhasebe kayıtlarında görünen hesap değerini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık türünü belirleme
Söz konusu varlıklar ticari alacaklardır (alıcılar ve alacak senetleri).
Her varlık grubunun VUK'ta tanımlanmış farklı değerleme ölçüleri bulunmaktadır.
2
VUK Madde 281 hükmünü hatırlama
VUK'a göre alacaklar ve borçlar mukayyet değerleriyle değerlenir.
Yasal mevzuatın gerektirdiği standart değerleme ölçüsünü uygulamak.
3
Mukayyet değerin tanımını uygulama
Mukayyet değer, bir iktisadi kıymetin muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeridir.
Alacakların bilançoda kayıtlı olan tutarları üzerinden gösterilmesi gerektiğini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Alacakların Değerleme Ölçüsü (Mukayyet Değer)

İpuçları

1
VUK'a göre alacaklar ve borçlar aynı değerleme ölçüsüne tabidir.
2
Bu ölçü, varlığın büyük defterdeki (muhasebe kayıtlarındaki) tutarıdır.

Daha Fazla Pratik

Borçların değerleme ölçüsünü de inceleyerek benzerliği pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 25Soru →

İşletme, vadesi geçmiş 40.00040.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı için icra takibi başlatmış ve bu alacağın tamamı için dönem sonunda karşılık ayrılmasına karar vermiştir. Bu işleme ilişkin yapılacak muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654654 Karşılık Giderleri

Cevap

İşletmenin şüpheli ticari alacakları için ayırdığı karşılıklar, Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 654 Karşılık Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.
Muhasebe ilkelerinden ihtiyatlılık kavramı gereği, işletmeler şüpheli hale gelen alacakları için dönem sonunda karşılık ayırırlar. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemde gider hesabı olarak '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılırken, aktifte yer alan ancak pasif karakterli çalışan düzenleyici '129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-)' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın şüpheli hale gelmesini kaydedin
128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Borç) / 120 Alıcılar (Alacak)
Alacak icra takibine başlandığı an şüpheli hale gelir ve ilgili varlık hesabına aktarılır.
2
Dönem sonunda karşılık ayırma işlemini gerçekleştirin
654 Karşılık Giderleri (Borç) / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (Alacak)
İhtiyatlılık kavramı gereği, muhtemel zararlar için gider kaydı yapılır ve alacak için düzenleyici bir hesap açılır.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı ve şüpheli ticari alacaklar için karşılık ayrılması süreci.

İpuçları

1
Şüpheli alacak işlemleri iki aşamadan oluşur: Sınıflandırma ve Karşılık Ayırma.
2
Karşılık ayrılması bir gider oluşturur; dolayısıyla yevmiye kaydının borç tarafında bir gider hesabı bulunmalıdır.
3
İhtiyatlılık kavramı gereği kullanılan spesifik gider hesabı 654 numaralı hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Karşılık ayrılan bir alacağın ileride tahsil edilmesi durumunda kullanılacak olan '644 Konusu Kalmayan Karşılıklar' hesabını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 26Soru →

7/A7/A seçeneğini uygulayan bir işletmenin dönem sonu envanter kayıtlarından sonra bazı gider hesaplarının kalanları şu şekildedir:

* 760760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri: 220.000220.000 TL
* 770770 Genel Yönetim Giderleri: 150.000150.000 TL
* 780780 Finansman Giderleri: 80.00080.000 TL

İşletme, dönem sonunda tüm bu giderleri ilgili yansıtma hesapları aracılığıyla sonuç hesaplarına devretmiş ve ardından yansıtma hesaplarını ana gider hesapları ile karşılaştırarak kapatmıştır.

Buna göre, söz konusu giderlere ait yansıtma hesaplarının asıl gider hesapları ile karşılaştırılarak kapatılmasına (mahsup edilmesi) ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 761761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı 220.000220.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Yansıtma hesaplarının asıl gider hesapları ile kapatılması kaydında '761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı' 220.000 TL borçlandırılır.
Dönem sonunda 7/A7/A seçeneğine göre gider hesaplarının kapatılma süreci iki aşamadan oluşur. İlk aşamada giderler 66 ile başlayan sonuç hesaplarına yansıtılır (6xx6xx Borç / 7x17x1 Alacak). İkinci aşamada ise yansıtma hesapları ile ana gider hesapları birbirine mahsup edilerek kapatılır (7x17x1 Borç / 7x07x0 Alacak). Dolayısıyla '761 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri Yansıtma Hesabı 220.000 TL borçlandırılır' ifadesi bu ikinci aşamaya ait doğru bir ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Giderlerin yansıtılması (Birinci Adım) mantığını hatırla
Giderler 6'lı gruptaki hesaplara aktarılırken 7x1 kodlu yansıtma hesapları alacaklandırılır.
Yansıtma hesapları, giderlerin sonuç hesaplarına aktarılmasında köprü görevi görür.
2
Yansıtma hesaplarının ana hesaplarla kapatılması (İkinci Adım) kaydını oluştur
Borç: 7x1 Yansıtma Hesapları, Alacak: 7x0 Ana Gider Hesapları
Dönem sonunda hem gider hesaplarını hem de yansıtma hesaplarını birbirine mahsup ederek sıfırlamak gerekir.
3
Soru kökündeki verileri yerleştir
761 (B) 220.000, 771 (B) 150.000, 781 (B) 80.000 / 760 (A) 220.000, 770 (A) 150.000, 780 (A) 80.000
Kapatma kaydında yansıtma hesapları borç tarafta yer almalıdır.

Anahtar Kavram

7/A Seçeneğinde Yansıtma Hesaplarının Kapatılması

İpuçları

1
Yansıtma hesaplarının (7x1) asıl hesaplarla (7x0) karşılaştırılarak kapatılması (mahsup) işlemini düşünün.
2
Gider hesapları borç tarafta biriktiği için kapatılırken alacaklandırılır. Yansıtma hesapları ise tersi yönde işlem görür.
3
Yevmiye kaydının borç tarafında '761, 771, 781' hesapları, alacak tarafında ise '760, 770, 780' hesapları yer alacaktır.

Daha Fazla Pratik

7/B seçeneğinde giderlerin sonuç hesaplarına devrinde kullanılan '798 Gider Çeşitleri Yansıtma Hesabı'nın işleyişini inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru →

İşletme, bir satıcıya olan 10.00010.000 ABD Doları tutarındaki senetli ticari borcunu defterlerinde 300.000300.000 TL (mukayyet değer) üzerinden takip etmektedir. Dönem sonunda yapılan envanter işlemlerinde döviz kuru 11 ABD Doları =33= 33 TL olarak tespit edilmiştir. Buna göre, dönem sonunda yapılması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç Senetleri hesabı 30.00030.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Borç Senetleri hesabının 30.00030.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
İşletmenin dönem sonundaki güncel borcu 330.000330.000 TL'dir. Mevcut kayıtlarda bu borç 300.000300.000 TL olarak gözüktüğü için aradaki 30.00030.000 TL'lik artışın defterlere yansıtılması gerekir. '321 Borç Senetleri' hesabı pasif karakterli olduğu için bu artış hesabın alacağına yazılır. Karşılığında ise işletme için bir kambiyo zararı oluştuğundan '656 Kambiyo Zararları' hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem sonu borç tutarının TL karşılığını hesaplayınız.
10.000 USD×33 TL/USD=330.000 TL10.000 \text{ USD} \times 33 \text{ TL/USD} = 330.000 \text{ TL}
Borcun güncel değerini tespit etmek için dönem sonu kuru kullanılır.
2
Kayıtlı değer ile güncel değer arasındaki farkı bulunuz.
330.000 TL−300.000 TL=30.000 TL330.000 \text{ TL} - 300.000 \text{ TL} = 30.000 \text{ TL}
Envanter kaydına konu olacak kur farkı tutarını belirlemek gerekir.
3
Borç artışının muhasebe kaydını belirleyiniz.
Borç artışı olduğu için 321 Borç Senetleri hesabı alacaklandırılır; bu fark bir gider (zarar) olduğu için 656 Kambiyo Zararları hesabı borçlandırılır.
Pasif hesaplardaki artışlar alacak tarafa, giderlerdeki artışlar borç tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçların dönem sonu kur değerlemesi

İpuçları

1
Borcun dönem sonu TL değerini hesaplayarak başlayın.
2
Borçtaki değişimin tutarını ve bu değişimin işletme için olumlu mu yoksa olumsuz mu olduğunu değerlendirin.
3
Borç artışlarının pasif hesapların hangi tarafına kaydedildiğini ve kur artışının borçlu için bir gider oluşturduğunu unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Kurun düşmesi durumunda (örneğin kurun 28 TL olması) yapılacak kaydı düşünerek kambiyo kârı kavramını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 28Soru →

İşletmenin mesai saati sonunda yaptığı kasa sayımında fiili nakit mevcudunun 18.25018.250 TL olduğu tespit edilmiştir. Aynı tarihte 100 Kasa hesabının mizan (kaydi) borç kalanı ise 18.40018.400 TL'dir. Farkın nedeni aynı gün içinde belirlenemediğine göre, bu durumun muhasebeleştirilmesine ilişkin yapılacak günlük defter kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları Hesabı 150150 TL Borçlu, 100 Kasa Hesabı 150150 TL Alacaklı

Cevap

Noksanlığın nedeni belirlenene kadar tutarın 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabının borcuna, 100 Kasa hesabının ise alacağına kaydedilmesi gerekir.
Kasa sayımında fiili nakit mevcudunun, kasa hesabının mizan bakiyesinden düşük çıkması durumunda bir kasa noksanlığı söz konusudur. Muhasebe ilkeleri gereği, nedeni hemen bulunamayan bu tür noksanlıklar '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabının borcuna kaydedilerek geçici olarak bekletilir. Aynı zamanda kasa hesabının alacağına kayıt yapılarak kaydi bakiye fiili mevcuda (sayım sonucuna) eşitlenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa mevcudu ile bakiye arasındaki farkı hesapla
18.400−18.250=15018.400 - 18.250 = 150 TL
Fiili durum ile kaydi durum arasındaki uyumsuzluğu belirlemek için.
2
Farkın niteliğini belirle
Noksanlık (Sayım < Kaydi Bakiye)
Kayıtlarda görünmesi gereken paradan daha az para fiziksel olarak mevcut olduğu için.
3
Geçici kayıt oluştur
197 (B) 150150 / 100 (A) 150150
Neden araştırılana kadar kasa hesabını fiili düzeye indirmek ve farkı izlemek için.

Anahtar Kavram

Kasa Sayım Noksanlarının Muhasebeleştirilmesi
Soru 29Soru →

İşletme, 20.11.202520.11.2025 tarihinde 1.500.0001.500.000 TL maliyet bedeliyle bir binek otomobil satın almıştır. İşletme, bu duran varlık için 55 yıl faydalı ömür üzerinden azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemine göre amortisman ayırmaya karar vermiştir. Vergi Usul Kanunu hükümleri ve kıst amortisman uygulaması dikkate alındığında, işletmenin 20262026 yılına ait ayırması gereken amortisman tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 360.000360.000 TL

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayırması gereken amortisman tutarı 360.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, maliyet bedeli olan 1.500.0001.500.000 TL'den, ilk yıl için hesaplanan tam yıllık amortisman tutarı (600.000600.000 TL) düşüldükten sonra kalan 900.000900.000 TL'lik matrah üzerinden %40 oranı uygulanarak hesaplanmıştır. Binek otomobillerde kıst amortisman uygulanması durumunda, ikinci yılın amortisman payı hesaplanırken sanki ilk yılın tamamı ayrılmış gibi bakiye üzerinden hesaplama yapılması kanuni bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

1
Amortisman oranının belirlenmesi
Amortisman Oranı = 1/5=1 / 5 = %20 (Normal), Azalan Bakiyeler Oranı = %20 \times 2 = %40.
Azalan bakiyeler yönteminde normal amortisman oranının iki katı uygulanır.
2
2025 yılı (1. yıl) hesaplamalarının yapılması
Tam Yıl Tutarı: 1.500.000×0,40=600.0001.500.000 \times 0,40 = 600.000 TL. Kıst Amortisman (2 ay): 600.000/12×2=100.000600.000 / 12 \times 2 = 100.000 TL.
Binek otomobillerde ilk yıl kıst amortisman uygulanır, ancak devreden bakiye hesaplanırken tam yıl tutarı esas alınır.
3
2026 yılı (2. yıl) amortisman matrahının belirlenmesi
2026 Matrahı = Maliyet - 1. Yıl Tam Amortisman = 1.500.000−600.000=900.0001.500.000 - 600.000 = 900.000 TL.
VUK uyarınca azalan bakiyeler yönteminde, kıst dönemden bağımsız olarak sonraki yılın matrahı tam yıl amortismanı düşülerek bulunur.
4
2026 yılı amortisman giderinin hesaplanması
2026 Gideri = 900.000×0,40=360.000900.000 \times 0,40 = 360.000 TL.
Matrah üzerinden belirlenen hızlandırılmış oran uygulanarak o yıla ait gider belirlenir.

Anahtar Kavram

Binek otomobillerde azalan bakiyeler ve kıst amortismanın birlikte uygulanması durumunda devreden bakiyenin (matrahın) tam yıl tutarı üzerinden hesaplanması kuralı.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 30Soru →

İşletmenin vadesi dolan 18.00018.000 TL tutarındaki senetsiz ticari alacağı, yapılan tüm girişimlere rağmen tahsil edilememiş ve dönem sonunda bu alacak için dava açılmıştır. Bu alacağın ticari alacak niteliğini kaybederek şüpheli hale gelmesi nedeniyle yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 128 Şüpheli Ticari Alacaklar

Cevap

Şüpheli hale gelen alacağın izleneceği yeni hesaba devri için 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı borçlandırılmalıdır.
Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı, vadesi geçmiş ve tahsili şüpheli hale gelerek hukuki süreç başlatılmış ticari alacakların izlendiği hesaptır. Soru kökündeki alacak için dava açılmış olması, bu alacağın 128 nolu hesaba borç kaydı yapılarak aktarılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Alacağın durumunu analiz etme
Alacak için dava açıldığı belirtildiğinden, bu alacak artık 'Şüpheli Ticari Alacak' niteliği kazanmıştır.
Vadesi geçmiş ve hukuki süreci başlamış alacaklar muhasebe standartlarına göre şüpheli kabul edilir.
2
Kullanılacak hesapları belirleme
Senetsiz alacak (120 Alıcılar) kapatılmalı ve şüpheli alacak (128 Şüpheli Ticari Alacaklar) açılmalıdır.
Alacakların niteliği değiştiğinde ilgili varlık hesapları arasında aktarma yapılması gerekir.
3
Yevmiye kaydını gerçekleştirme
128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabı 18.00018.000 TL borçlandırılır; 120 Alıcılar hesabı 18.00018.000 TL alacaklandırılır.
Varlık artışları borca, varlık azalışları alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca şüpheli hale gelen alacakların ana alacak hesaplarından (120/121) çıkarılarak 128 Şüpheli Ticari Alacaklar hesabına aktarılması.
Tahmini Süre:45s
Soru 31Soru →

İşletme, geçici yatırım amacıyla tanesi 150150 TL'den 2.0002.000 adet hisse senedi satın almıştır. Dönem sonu envanter çalışmaları sırasında bu hisse senetlerinin borsa rayicinin 140140 TL'ye düştüğü tespit edilmiş ve bu değer kaybı için karşılık ayrılmasına karar verilmiştir. Buna göre, ayrılması gereken karşılık tutarı ve yapılması gereken muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000 TL - 654654 Karşılık Giderleri Hesabı

Cevap

Doğru cevap 20.00020.000 TL tutarı ile 654654 Karşılık Giderleri hesabının borçlandırılmasıdır.
Hisse senetlerinin borsa değeri alış bedelinin altına düştüğünde, ihtiyatlılık kavramı gereği bu zarar gerçekleşmiş kabul edilerek karşılık ayrılır. Hesaplama sonucunda bulunan 20.00020.000 TL'lik fark, gelir tablosunda bir gider olarak '654654 Karşılık Giderleri' hesabının borcuna kaydedilirken, bilançonun aktifinde yer alan '119119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam alış bedelinin hesaplanması
300.000300.000 TL (150×2.000150 \times 2.000)
Değer düşüklüğünü belirlemek için hisse senetlerinin işletme kayıtlarındaki maliyet değerini bilmemiz gerekir.
2
Toplam borsa rayicinin (piyasa değeri) hesaplanması
280.000280.000 TL (140×2.000140 \times 2.000)
Dönem sonundaki güncel piyasa değerini bulmak için adet ile borsa rayici çarpılır.
3
Ayrılacak karşılık tutarının (değer düşüşü) belirlenmesi
20.00020.000 TL (300.000−280.000300.000 - 280.000)
İhtiyatlılık kavramı uyarınca, alış bedeli ile borsa rayici arasındaki olumsuz fark kadar karşılık ayrılır.
4
Uygun gider hesabının seçilmesi
654654 Karşılık Giderleri Hesabı
Tekdüzen Hesap Planı'na göre dönem sonunda ayrılan karşılıklar gider olarak bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

İhtiyatlılık kavramı uyarınca menkul kıymet değer düşüklüğü karşılığı ayrılması

İpuçları

1
Menkul kıymetlerin borsa değeri alış bedelinden düşükse ihtiyatlılık gereği karşılık ayrılır.
2
Ayrılacak karşılık tutarı: (Alış Birim Fiyatı - Borsa Rayici) ×\times Adet formülüyle bulunur.
3
Yevmiye kaydında borçlu hesap bir gider hesabıdır, Tekdüzen Hesap Planı'nda karşılıklar için özel bir gider hesabı tanımlanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü ayrılan bu hisse senetleri ilerleyen dönemde alış bedelinin üzerinde satılırsa hangi hesabın alacaklandırılacağını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 32Soru →

İşletmenin 24.12.202524.12.2025 tarihinde yapılan kasa sayımında fiili nakit mevcudunun 62.40062.400 TL olduğu belirlenmiştir. Aynı tarihte 100100 Kasa hesabının büyük defter borç kalanı ise 63.00063.000 TL'dir. Yapılan incelemeler sonucunda söz konusu farkın, bir satıcıya olan borç taksiti için nakit olarak ödenen 600600 TL'nin muhasebe kayıtlarına aktarılmamasından kaynaklandığı tespit edilmiştir. Buna göre, noksanlığın nedeni saptandığında yapılması gereken muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 320 Satıcılar hesabı 600600 TL borçlandırılır.

Cevap

Noksanlığın nedeninin bir satıcıya yapılan ödeme olduğunun anlaşılması durumunda, 320 Satıcılar hesabı borçlandırılmalı ve 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları hesabı alacaklandırılarak kapatılmalıdır.
Kasa sayım noksanlığının nedeni bir satıcıya yapılan ödemenin kaydedilmemesi olarak belirlendiğinde, bu durum işletmenin satıcılara olan borcunun aslında azaldığını gösterir. Bu nedenle '320 Satıcılar' hesabı borçlandırılırken, daha önce borç kaydedilerek açılan '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kasa mevcudu ile mizan bakiyesi karşılaştırılır.
63.000−62.400=60063.000 - 62.400 = 600 TL noksanlık vardır.
Fiili sayım sonucunun kayıtlı bakiyeden düşük olması kasa noksanlığına işaret eder.
2
Noksanlığın tespit edildiği tarihteki (ilk) kayıt düşünülür.
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları (Borç), 100 Kasa (Alacak) kaydı yapılmıştır.
Nedeni araştırılmak üzere fark geçici bir hesaba alınır.
3
Neden saptandığında yapılacak düzeltme kaydı belirlenir.
320 Satıcılar hesabı borçlandırılır, 197 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
Unutulan ödeme kaydı gerçekleştirilerek geçici noksanlık hesabı tasfiye edilir.

Anahtar Kavram

Kasa Sayım Noksanlıklarının Araştırılması ve Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1
Kasa mevcudu kayıtlı bakiyeden az olduğunda '197 Sayım ve Tesellüm Noksanları' hesabı kullanılır.
2
Unutulan bir ödeme kaydı, pasif bir hesap olan 'Satıcılar' hesabının borçlandırılmasını gerektirir.
3
Neden bulunduğunda, noksanlığın ilk kaydedildiği '197' hesabı ters kayıtla (alacaklandırılarak) kapatılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Noksanlığın nedeninin dönem sonuna kadar bulunamadığı bir senaryoyu çözerek 689 hesabına aktarım sürecini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 33Soru →

İşletme, 1010 Aralık 20252025 tarihinde vadesiz döviz hesabına 5.0005.000 Avro (EUREUR) yatırmıştır. İşlem tarihindeki kur 11 Avro = 35,0035,00 TL'dir. 3131 Aralık 20252025 dönem sonu değerleme gününde T.C. Merkez Bankası döviz alış kuru 11 Avro = 36,2036,20 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar Hesabı 6.0006.000 TL borçlandırılır, 646 Kambiyo Karları Hesabı 6.0006.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin banka hesabındaki kur artışından doğan kâr için 102 Bankalar hesabı borçlandırılırken, 646 Kambiyo Karları hesabı alacaklandırılır.
Dönem sonunda işletmenin elinde bulunan döviz miktarının değeri kur artışı nedeniyle 175.000175.000 TL'den 181.000181.000 TL'ye çıkmıştır. Bu 6.0006.000 TL'lik artış, işletmenin banka mevcudunu artırdığı için 102 Bankalar hesabı borçlandırılır; ortaya çıkan kâr ise Kambiyo Karları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tarihindeki TL değerini hesapla
5.000×35,00=175.0005.000 \times 35,00 = 175.000 TL
Yabancı paralı işlemler ilk kayıtta işlem tarihindeki kur üzerinden TL'ye çevrilir.
2
Dönem sonu (envanter) tarihindeki TL değerini hesapla
5.000×36,20=181.0005.000 \times 36,20 = 181.000 TL
Kasa ve bankadaki döviz mevcutları dönem sonunda güncel kurlar üzerinden değerlenir.
3
Kur farkını ve yönünü belirle
181.000−175.000=6.000181.000 - 175.000 = 6.000 TL (Olumlu fark)
Varlık hesaplarında kurun yükselmesi işletme lehine bir değer artışı (kâr) yaratır.
4
Muhasebe kaydını oluştur
102 Bankalar (Borç) / 646 Kambiyo Karları (Alacak)
Varlık artışı ilgili hesabın borcuna, dönem içi kâr ise gelir tablosu hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı varlıkların değerlemesinde oluşan olumlu kur farkları Kambiyo Karları (646) hesabında izlenir.

İpuçları

1
İşlem tarihindeki toplam TL tutarı ile dönem sonu kurlarındaki toplam TL tutarı arasındaki farkı bulun.
2
Bankadaki döviz miktarının TL karşılığı arttığına göre, bu işlem işletme için bir kâr mıdır yoksa zarar mıdır?
3
Varlık hesaplarındaki (102 gibi) artışlar borç tarafına, Kambiyo Karları (646) gibi gelir hesapları ise alacak tarafına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir işlemi yabancı paralı bir borç (örneğin 320 Satıcılar) için yaparak kur artışının etkisini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Birim kur farkı üzerinden hesaplama yapılabilir: (36,20−35,00)=1,20(36,20 - 35,00) = 1,20 TL (Birim kâr). Toplam kâr: 1,20×5.000=6.0001,20 \times 5.000 = 6.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 34Soru →

7/A7/A seçeneğine göre defter tutan bir işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında bazı maliyet hesaplarının borç kalanları şu şekildedir:

Hesap Kodu ve AdıBorç Kalanı (TL)
750750 Araştırma ve Geliştirme Giderleri25.00025.000
760760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri50.00050.000
770770 Genel Yönetim Giderleri90.00090.000
780780 Finansman Giderleri35.00035.000

Envanter çalışmaları sırasında; 770770 Genel Yönetim Giderleri hesabına kaydedilen tutarın 10.00010.000 TL'sinin gelecek yıla ait olduğu, 780780 Finansman Giderleri hesabının ise tamamının kısa vadeli borçlanmalarla ilgili olduğu saptanmıştır.

Bu bilgilere göre, dönem sonu yansıtma kayıtları sonucunda işletmenin gelir tablosundaki "Faaliyet Giderleri" grubunda raporlanacak toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 155.000155.000

Cevap

İşletmenin gelir tablosunda raporlayacağı toplam faaliyet gideri 155.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 155.000 TL tutarı, öncelikle 770 Genel Yönetim Giderleri hesabındaki 10.000 TL'lik gelecek dönem payının ayıklanması (90.000 - 10.000 = 80.000 TL) ve ardından 'Faaliyet Giderleri' grubuna giren 750 (25.000 TL), 760 (50.000 TL) ve düzeltilmiş 770 (80.000 TL) hesaplarının toplanmasıyla elde edilir. 780 Finansman Giderleri hesabı bu grubun bir parçası değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Envanter düzeltme kaydının yapılması
770 Genel Yönetim Giderleri net bakiyesi: 90.000−10.000=80.00090.000 - 10.000 = 80.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği gelecek döneme ait giderler (180 hesap) cari dönem giderlerinden çıkarılmalıdır.
2
Hesapların gelir tablosu gruplarına göre sınıflandırılması
750, 760 ve 770 -> Faaliyet Giderleri; 780 -> Finansman Giderleri
Tekdüzen Hesap Planı'na göre Ar-Ge, Pazarlama ve Genel Yönetim giderleri 'Faaliyet Giderleri' grubunda, finansman giderleri ise ayrı bir grupta raporlanır.
3
Yansıtma yoluyla aktarılacak faaliyet giderlerinin toplanması
25.000(630)+50.000(631)+80.000(632)=155.00025.000 (630) + 50.000 (631) + 80.000 (632) = 155.000 TL
7/A seçeneğinde giderler ilgili yansıtma hesapları aracılığıyla (751, 761, 771) gelir tablosu sonuç hesaplarına devredilir.

Anahtar Kavram

7/A Seçeneğinde Giderlerin Yansıtılması ve Gelir Tablosu Sınıflandırması

Daha Fazla Pratik

Finansman giderlerinin 660 veya 661 hesaplara aktarılmasında vade ayrımına dikkat ederek benzer bir hesaplama yapınız.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 35Soru →

İşletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihi itibarıyla geçici yatırım amacıyla portföyünde bulundurduğu hisse senetlerine ilişkin envanter bilgileri aşağıdaki gibidir:

Hisse Senedi TürüAlış BedeliBorsa Rayici
A İşletmesi Hisse Senetleri120.000120.000 TL105.000105.000 TL
B İşletmesi Hisse Senetleri90.00090.000 TL98.00098.000 TL

İşletme, dönem sonunda gerekli değerleme işlemlerini Muhasebenin Temel Kavramları'na uygun olarak yerine getirdiğine göre, yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 654 KARŞILIK GİDERLERİ 15.00015.000 (Borçlu) / 119 MENKUL KIYMET DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ KARŞILIĞI 15.00015.000 (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonunda sadece A işletmesi hisselerindeki 15.00015.000 TL tutarındaki değer azalışı için karşılık gideri kaydı yapılmalıdır.
Doğru kayıt, ihtiyatlılık kavramı uyarınca sadece A işletmesinin hisse senetlerinde meydana gelen 15.00015.000 TL tutarındaki değer düşüklüğünü dikkate alır. Bu düşüklük için '654 Karşılık Giderleri' hesabı borçlandırılırken, aktif düzenleyici bir hesap olan '119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı' hesabı alacaklandırılır. B işletmesi hisselerindeki değer artışı ise henüz satışı yapılmadığı (kar gerçekleşmediği) için muhasebeleştirilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Menkul kıymetlerin alış bedelleri ile borsa rayiçlerini karşılaştırarak değer değişimlerini tespit edin.
A hisselerinde 15.00015.000 TL (120.000−105.000120.000 - 105.000) değer azalışı, B hisselerinde ise 8.0008.000 TL (98.000−90.00098.000 - 90.000) değer artışı olduğu görülür.
Değerleme işleminin temel dayanağı maliyet bedeli ile piyasa değerinin karşılaştırılmasıdır.
2
Muhasebenin temel kavramlarını uygulayın.
İhtiyatlılık kavramı gereği, muhtemel zararlar (değer azalışları) için karşılık ayrılırken; muhtemel karlar (değer artışları) realize edilene kadar kaydedilmez.
İşletmenin risklere karşı korunması ve mali tabloların gerçeği yansıtması sağlanır.
3
Yalnızca değer azalışı gösteren menkul kıymet için muhasebe kaydını oluşturun.
15.00015.000 TL tutarındaki azalış için '654 Karşılık Giderleri' borçlandırılır ve '119 Menkul Kıymet Değer Düşüklüğü Karşılığı' alacaklandırılır.
Tekdüzen Hesap Planı kurallarına göre menkul kıymet değer düşüklükleri karşılık yöntemiyle izlenir.

Anahtar Kavram

Menkul Kıymetlerin Değerlemesi ve İhtiyatlılık Kavramı

İpuçları

1
İhtiyatlılık kavramına göre işletmenin olası zararları için hemen önlem alınır, ancak olası karlar için beklenir.
2
Değer artışı olan hisseleri görmezden gelip, sadece alış bedelinin altına düşen hisseler için hesaplama yapmalısınız.
3
Sadece A hisselerindeki 15.00015.000 TL'lik düşüşü 654 ve 119 numaralı hesapları kullanarak kaydetmeniz gerekiyor.

Daha Fazla Pratik

Değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış bir menkul kıymet bir sonraki yıl maliyet bedelinin üzerinde satıldığında hangi hesapların kullanılacağını inceleyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 36Soru →

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde vadesi 66 ay olan $10.000\$10.000 tutarında bir banka kredisi kullanmıştır. Kredi kullanım tarihindeki kur 11 USD = 33,0033,00 TL'dir. Dönem sonu değerleme gününde (31.12.202531.12 .2025) kur 11 USD = 35,5035,50 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre, işletmenin dönem sonunda yapması gereken değerleme kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 25.00025.000 TL tutarında "656 Kambiyo Zararları" hesabı borçlandırılır.

Cevap

Kur artışı nedeniyle işletmenin yabancı paralı borcu TL bazında artmıştır; bu fark gider niteliğinde olduğundan "656 Kambiyo Zararları" hesabı 25.00025.000 TL borçlandırılmalıdır.
İşletmenin $10.000\$10.000 tutarındaki borcu, kurun 33,0033,00 TL'den 35,5035,50 TL'ye yükselmesiyle birlikte TL cinsinden 330.000330.000 TL'den 355.000355.000 TL'ye çıkmıştır. Bu 25.00025.000 TL'lik artış işletmenin ödeme yükümlülüğünü artırdığı için bir giderdir. Gider hesapları borç taraflı çalıştığından "656 Kambiyo Zararları" hesabı 25.00025.000 TL borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kredinin ilk kayıt tarihindeki TL değerini hesapla
10.000×33,00=330.00010.000 \times 33,00 = 330.000 TL
Yabancı paralı işlemler ilk kayıtta işlem tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilir.
2
Kredinin dönem sonu (31.12.202531.12.2025) TL değerini hesapla
10.000×35,50=355.00010.000 \times 35,50 = 355.000 TL
Dönem sonunda yabancı paralı borçlar, o günkü güncel kur üzerinden değerlenir.
3
Oluşan kur farkını belirle
355.000−330.000=25.000355.000 - 330.000 = 25.000 TL artış
Borcun TL değerindeki artış miktarını bulmak için iki değer arasındaki fark alınır.
4
Muhasebe kaydını belirle
656 Kambiyo Zararları (Borçlu) / 300 Banka Kredileri (Alacaklı)
Pasif karakterli bir hesap olan banka kredisindeki artış alacak tarafına; buna bağlı oluşan kambiyo zararı ise gider hesabının borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yabancı paralı borçlarda kur artışı işletme lehine değil, aleyhine bir durumdur ve kambiyo zararı doğurur.

İpuçları

1
Yabancı para cinsinden borcun varsa, kur yükseldiğinde daha fazla TL ödemen gerekir.
2
Borcun TL cinsinden artışı (pasif artışı) alacak tarafına kaydedilir. Bu işlemin karşılığı bir giderdir.
3
Değerleme yaparken borcun ilk değeri (330.000330.000 TL) ile son değeri (355.000355.000 TL) arasındaki farkı "656 Kambiyo Zararları" hesabına borç yazmalısın.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu işlem bir banka mevduatı (varlık) olsaydı sonucun nasıl değişeceğini düşünün.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak, doğrudan kur farkı üzerinden hesaplama yapılabilir: (35,50−33,00)×10.000=2,50×10.000=25.000(35,50 - 33,00) \times 10.000 = 2,50 \times 10.000 = 25.000 TL (Kur artışı ve borç olduğu için zarar).
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 37Soru →

31.12.202531.12.2025 tarihinde envanter çalışmaları yapan bir işletmenin portföyünde; vadesine 6060 gün kalmış 73.20073.200 TL nominal değerli alacak senedi ve vadesine 4545 gün kalmış 36.45036.450 TL nominal değerli borç senedi bulunmaktadır. İşletme, dönem sonunda tüm ticari senetlerini reeskonta tabi tutmaya karar vermiştir. Yıllık reeskont faiz oranı %10\%10 olarak belirlendiğine göre, yapılan bu reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem kârı veya zararı üzerindeki net etki aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 750750 TL azalış

Cevap

Reeskont işlemleri sonucunda işletmenin dönem kârı net 750750 TL azalır.
Doğru seçenekte belirtilen 750 TL azalış, alacak senetleri için hesaplanan 1.200 TL tutarındaki reeskont faiz gideri ile borç senetleri için hesaplanan 450 TL tutarındaki reeskont faiz gelirinin net farkıdır. Muhasebe mantığı gereği, alacakların dönem sonunda peşin değerine indirgenmesi kârı azaltırken, borçların peşin değerine indirgenmesi kârı artırır.

Adım Adım Çözüm

1
Alacak senetleri için iç iskonto yöntemine göre reeskont tutarını hesaplamak.
R=73.200×60×1036.000+(60×10)=1.200R = \frac{73.200 \times 60 \times 10}{36.000 + (60 \times 10)} = 1.200 TL
VUK uyarınca reeskont hesaplamalarında iç iskonto formülü kullanılır.
2
Alacak senedi reeskontunun muhasebe kaydını ve kâr üzerindeki etkisini belirlemek.
657657 Reeskont Faiz Giderleri hesabına 1.2001.200 TL borç kaydı yapılır.
Alacak senetlerinin değerinin düşürülmesi işletme için bir dönem gideridir.
3
Borç senetleri için iç iskonto yöntemine göre reeskont tutarını hesaplamak.
R=36.450×45×1036.000+(45×10)=450R = \frac{36.450 \times 45 \times 10}{36.000 + (45 \times 10)} = 450 TL
Aynı faiz oranı ve iç iskonto formülü borç senetleri için de uygulanır.
4
Borç senedi reeskontunun muhasebe kaydını ve kâr üzerindeki etkisini belirlemek.
647647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabına 450450 TL alacak kaydı yapılır.
Borç senetlerinin değerinin düşürülmesi işletme için bir dönem geliridir.
5
Net kâr/zarar etkisini hesaplamak.
450450 TL (Gelir) - 1.2001.200 TL (Gider) = −750-750 TL (Net Azalış)
Gelir ve gider kalemlerinin toplam etkisi dönem kârını belirler.

Anahtar Kavram

İç İskonto Yöntemi ve Reeskontun Gelir/Gider Karakteri

İpuçları

1
Reeskont hesaplamasında VUK gereği iç iskonto formülünü kullanmayı unutmayın.
2
Alacak senedi reeskontunun işletme için bir gider (657), borç senedi reeskontunun ise bir gelir (647) olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Ertesi yılın başında bu reeskont kayıtlarının nasıl iptal edildiğini (ters kayıt) ve kâr üzerindeki etkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce her bir senedin peşin değerini (P) bulup ardından nominal değerden çıkararak reeskont tutarına ulaşabilirsiniz. P = (N * 36.000) / (36.000 + n*t).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru →

İşletme, üretim faaliyetlerinde kullanmak üzere 02.01.202502.01.2025 tarihinde 400.000400.000 TL maliyet bedeliyle bir sanayi makinesi satın almıştır. Söz konusu makinenin faydalı ömrü 55 yıl olarak belirlenmiş olup işletme amortisman hesaplamalarında azalan bakiyeler (hızlandırılmış amortisman) yöntemini seçmiştir. Buna göre işletmenin 20262026 yılında ayıracağı amortisman tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 96.00096.000 TL

Cevap

İşletmenin 2026 yılı için ayıracağı amortisman tutarı 96.00096.000 TL olarak hesaplanır.
Doğru cevap olan 96.00096.000 TL tutarı, varlığın birinci yıl sonundaki net defter değeri (240.000240.000 TL) ile iki katına çıkarılmış amortisman oranının (%40) çarpılması sonucu elde edilir. Bu yöntem, varlığın ekonomik verimliliğinin ilk yıllarda daha yüksek olduğu varsayımına dayanarak giderlerin ilk yıllara yoğunlaştırılmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Normal amortisman oranını belirle
Normal Oran = 1/5=0,201 / 5 = 0,20 (%20)
Amortisman süresi 5 yıl olduğu için varlık her yıl maliyetinin 5'te 1'i kadar itfa edilir.
2
Azalan bakiyeler oranını hesapla
Azalan Oran = %20×2=%40\%20 \times 2 = \%40
VUK hükümlerine göre azalan bakiyeler yöntemi uygulandığında normal oran iki katı olarak alınır (maksimum %50).
3
2025 yılı (birinci yıl) amortisman payını hesapla
400.000×%40=160.000400.000 \times \%40 = 160.000 TL
İlk yıl amortisman, varlığın tam maliyet bedeli üzerinden hesaplanır.
4
2026 yılına devreden net defter değerini bul
400.000−160.000=240.000400.000 - 160.000 = 240.000 TL
Azalan bakiyeler yönteminde sonraki yılların amortisman matrahı, birikmiş amortismanın maliyetten düşülmesiyle bulunur.
5
2026 yılı (ikinci yıl) amortisman payını hesapla
240.000×%40=96.000240.000 \times \%40 = 96.000 TL
İkinci yıl payı, yeni matrah üzerinden aynı amortisman oranı kullanılarak hesaplanır.

Anahtar Kavram

Azalan bakiyeler yönteminde amortisman oranı normal oranın iki katıdır ve her yıl birikmiş amortisman düşüldükten sonra kalan net değer üzerinden hesaplama yapılır.

İpuçları

1
Normal amortisman oranını bulup ikiyle çarparak hızlandırılmış oranı elde edin.
2
Birinci yıl amortismanını hesapladıktan sonra maliyetten düşüp kalan net defter değerini bulun.
3
İkinci yıl amortismanını, bulduğunuz net defter değeri üzerinden aynı hızlandırılmış oranla hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Binek otomobillerde uygulanan 'kıst amortisman' kuralının bu sanayi makinesi için geçerli olup olmadığını ve amortismanın neden tüm yıl için ayrıldığını araştırın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 39Soru →

İşletme, 01.11.202501.11.2025 tarihinde vadesine 66 ay kalmış, yıllık %24\%24 faiz getirili 100.000100.000 TL nominal değerli devlet tahvillerini satın almıştır. 31.12.202531.12.2025 tarihindeki envanter çalışmalarında bu tahvillerin işlemiş faizleri için tahakkuk kaydı yapılmıştır. Ayrıca, işletmenin portföyünde bulunan ve alımında 1.0001.000 TL komisyon ödenerek 60.00060.000 TL maliyetle kaydedilen hisse senetlerinin borsa değerinin 55.00055.000 TL olduğu tespit edilerek gerekli karşılık ayrılmıştır. (Not: Komisyonlar alım anında yasal mevzuata uygun olarak gider kaydedilmiştir.)

Buna göre, 31.12.202531.12 .2025 tarihinde 'Gelir Tahakkukları' ve 'Karşılık Giderleri' hesaplarına kaydedilecek tutarlar aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000 TL ve 5.0005.000 TL

Cevap

Dönem sonu kayıtlarında Gelir Tahakkukları hesabına 4.0004.000 TL, Karşılık Giderleri hesabına ise 5.0005.000 TL kaydedilmelidir.
Doğru yanıt, tahvilin 01.11.202501.11.2025 tarihinden yıl sonuna kadar geçen 2 aylık süresi için hesaplanan 4.0004.000 TL faiz gelirini ve hisse senetlerinin 60.00060.000 TL olan maliyeti ile 55.00055.000 TL olan borsa değeri arasındaki 5.0005.000 TL'lik değer düşüklüğünü içermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tahvil faiz tahakkukunun hesaplanması
100.000×0,24×(2/12)=4.000100.000 \times 0,24 \times (2/12) = 4.000 TL
Dönemsellik kavramı gereği, Kasım ve Aralık aylarına ait işlemiş faiz geliri belirlenmelidir.
2
Hisse senedi değer düşüklüğü tutarının belirlenmesi
60.000−55.000=5.00060.000 - 55.000 = 5.000 TL
İhtiyatlılık kavramı gereği, menkul kıymetin maliyet bedeli borsa değerinin üzerindeyse aradaki fark kadar karşılık ayrılır.
3
Muhasebe kayıtlarının yapılması
181 Gelir Tahakkukları (Borç): 4.0004.000; 654 Karşılık Giderleri (Borç): 5.0005.000; 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı (Alacak): 5.0005.000
Gelir tahakkuku aktif karakterli bir artış, karşılık ayrılması ise bir gider ve aktif-düzenleyici bir artış olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönemsellik ve İhtiyatlılık Kavramları Çerçevesinde Menkul Kıymet Değerlemesi

Daha Fazla Pratik

Menkul kıymetlerin satışında elde edilen kar veya zararın (645/655) hesaplanması konusuna çalışılabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 40Soru →

İşletme, 01.12.202501.12.2025 tarihinde 10.00010.000 ABD Doları tutarındaki malı kredili (veresiye) olarak satmıştır. İşlem tarihindeki kur 11 USD = 3030 TL'dir. İşletme, dönem sonu envanter ve değerleme işlemlerini 31.12.202531.12 .2025 tarihinde gerçekleştirmekte olup bu tarihte kur 11 USD = 3434 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, işletmenin 31.12.202531.12 .2025 tarihinde yapması gereken değerleme kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 120 Alıcılar Hesabı 40.00040.000 TL (Borçlu), 646 Kambiyo Karları Hesabı 40.00040.000 TL (Alacaklı)

Cevap

Dönem sonu değerleme işlemleri kapsamında, artan kur farkı (40.00040.000 TL) '120 Alıcılar' hesabının borcuna ve '646 Kambiyo Karları' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletmenin dövizli alacağı dönem sonunda değerlendiğinde, kur artışı nedeniyle alacağın TL karşılığında bir artış meydana gelmiştir. Muhasebenin temel kavramlarından biri olan ihtiyatlılık ve tam açıklama gereği, bu artışın dönem sonunda '120 Alıcılar' hesabı borçlandırılarak varlık değeri güncellenmeli ve aradaki fark '646 Kambiyo Karları' hesabına gelir olarak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlem tarihindeki alacağın TL karşılığını hesaplayınız.
10.000 USD×30 TL/USD=300.000 TL10.000 \text{ USD} \times 30 \text{ TL/USD} = 300.000 \text{ TL}
Alacağın deftere kaydedilen (mukayyet) değerini belirlemek için gereklidir.
2
Dönem sonu (31.12.202531.12.2025) itibarıyla alacağın güncel TL karşılığını hesaplayınız.
10.000 USD×34 TL/USD=340.000 TL10.000 \text{ USD} \times 34 \text{ TL/USD} = 340.000 \text{ TL}
VUK hükümleri uyarınca dövizli alacakların dönem sonu kurlarıyla değerlenmesi gerekir.
3
Değerleme farkını ve niteliğini tespit ediniz.
340.000−300.000=40.000 TL340.000 - 300.000 = 40.000 \text{ TL} (Olumlu fark)
Alacak tutarı TL bazında arttığı için işletme lehine bir kambiyo karı oluşmuştur.
4
Yevmiye kaydını oluşturunuz.
Alıcılar hesabına 40.00040.000 TL borç, Kambiyo Karları hesabına 40.00040.000 TL alacak kaydı yapılır.
Varlık hesaplarındaki artışlar borca, gelir tablosu hesaplarındaki artışlar alacağa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dövizli Ticari Alacakların Değerlemesi

İpuçları

1
Alacağın başlangıçtaki TL değeri ile dönem sonundaki kur üzerinden hesaplanan TL değeri arasındaki farkı bulunuz.
2
Senetsiz alacakların '120 Alıcılar' hesabında izlendiğini ve döviz kurlarındaki artışın alacaklı taraf için bir 'kar' olduğunu unutmayınız.
3
10.00010.000 doların 34 TL üzerinden değeri ile 30 TL üzerinden değeri arasındaki 40.00040.000 TL'lik farkı ilgili varlık ve gelir hesaplarına kaydediniz.

Daha Fazla Pratik

Kurun düşmesi durumunda yapılacak olan Kambiyo Zararı kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak doğrudan kur farkı (34−30=434 - 30 = 4 TL) üzerinden toplam döviz tutarını çarparak da farka ulaşabilirsiniz: 10.000×4=40.00010.000 \times 4 = 40.000 TL.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 16Sonraki
Envanter ve Değerleme İşlemleri Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2 | Examkin