Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 181Soru

Harezmi Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtım bilgileri aşağıda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı800.000800.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Birikmiş Yasal Yedek Akçeler350.000350.000

Şirket genel kurulu; I. Tertip yasal yedek akçe ayrıldıktan sonra, ortaklara ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranında I. Temettü ve kalan kârdan ayrıca 200.000200.000 TL tutarında II. Temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Bu verilere göre, şirketin hesaplaması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000

Cevap

20.00020.000 TL olan seçenek doğrudur.
20.00020.000 TL tutarı doğrudur; çünkü II. Tertip Yedek Akçe, dağıtılması kararlaştırılan toplam kâr payından (100.000100.000 I. Temettü + 200.000200.000 II. Temettü = 300.000300.000 TL), ödenmiş sermayenin %5\%5'ine tekabül eden muafiyet tutarı (2.000.000×0,05=100.0002.000.000 \times 0,05 = 100.000 TL) çıkarıldıktan sonra kalan matrahın (200.000200.000 TL) %10\%10'u alınarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması ve sınır kontrolü
35.00035.000 TL
I. Tertip Yedek Akçe = (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları) ×%5\times \%5 formülüyle (800.000100.000)×0,05=35.000(800.000 - 100.000) \times 0,05 = 35.000 TL bulunur. Sınır (Sermayenin %20\%20'si) 400.000400.000 TL'dir. Mevcut 350.000+35.000=385.000350.000 + 35.000 = 385.000 TL olduğu için sınır aşılmamıştır.
2
Ortaklara dağıtılacak toplam temettü tutarının belirlenmesi
300.000300.000 TL
I. Temettü: Ödenmiş Sermaye ×%5=2.000.000×0,05=100.000\times \%5 = 2.000.000 \times 0,05 = 100.000 TL. II. Temettü: 200.000200.000 TL. Toplam Dağıtılan Kâr = 100.000+200.000=300.000100.000 + 200.000 = 300.000 TL.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının ve tutarının hesaplanması
20.00020.000 TL
II. Tertip Matrahı = Toplam Dağıtılan - (Ödenmiş Sermaye ×%5\times \%5) formülüyle 300.000100.000=200.000300.000 - 100.000 = 200.000 TL. II. Tertip Yedek Akçe = 200.000×%10=20.000200.000 \times \%10 = 20.000 TL.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken, dağıtılan kâr paylarından ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranındaki muafiyet tutarı düşülmelidir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 182Soru

Gül A.Ş. 4.000.0004.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ana sözleşmesine göre ortak (A) toplam sermayenin %60\%60’ını, ortak (B) ise %40\%40’ını taahhüt etmiştir. Kuruluş işlemlerini takiben ortak (A) taahhüdünün yarısını işletmenin banka hesabına nakit olarak yatırmış, ortak (B) ise taahhüdünün tamamını 1.600.0001.600.000 TL değerindeki ticari malı işletmeye devrederek yerine getirmiştir. Bu işlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının kalan bakiyesi ve niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200.0001.200.000 TL borç bakiyesi veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap

Cevap

1.200.0001.200.000 TL borç bakiyesi veren, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap
Kuruluş aşamasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına 4.000.0004.000.000 TL borç kaydı yapılır. Ortak A'nın yaptığı 1.200.0001.200.000 TL ve Ortak B'nin yaptığı 1.600.0001.600.000 TL ödemeler bu hesabın alacağına kaydedilir. Sonuçta hesap 1.200.0001.200.000 TL borç bakiyesi verir. Bu hesap öz kaynaklar (pasif) grubunda yer alan düzenleyici bir hesap olduğu için niteliği 'öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli hesap' olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünün ortaklar bazında dağılımını hesaplayınız.
Ortak A: 4.000.000×0,60=2.400.0004.000.000 \times 0,60 = 2.400.000 TL; Ortak B: 4.000.000×0,40=1.600.0004.000.000 \times 0,40 = 1.600.000 TL.
Her bir ortağın yerine getirmesi gereken toplam yükümlülüğü belirlemek için.
2
Ortakların gerçekleştirdiği ödeme tutarlarını hesaplayınız.
Ortak A ödemesi: 2.400.000/2=1.200.0002.400.000 / 2 = 1.200.000 TL; Ortak B ödemesi: 1.600.0001.600.000 TL (tamamı).
501 hesabının alacağına kaydedilecek azalış tutarlarını bulmak için.
3
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan bakiyesini bulunuz.
Kalan Bakiye = 4.000.000(Borc\c)[1.200.000+1.600.000](Alacak)=1.200.0004.000.000 (Borç) - [1.200.000 + 1.600.000] (Alacak) = 1.200.000 TL (Borç Bakiyesi).
Hesabın büyük defter (T) üzerindeki son durumunu tespit etmek için.
4
Hesabın muhasebe tekniği açısından niteliğini tanımlayınız.
501 hesabı pasif (öz kaynaklar) grubunda yer almasına rağmen (-) işaretli olduğu için düzenleyici bir hesaptır ve borç bakiyesi verir.
Hesabın bilançodaki konumu ve işleyiş mantığını netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunda yer alan düzenleyici (pasif karakterli fakat borç bakiyesi veren) bir hesaptır.

İpuçları

1
Önce kuruluş anındaki 501 hesabının toplam tutarını, sonra yapılan ödemeleri bu tutardan düşmeyi deneyin.
2
Unutmayın; 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçla açılır, ödeme yapıldıkça alacağına kayıt yapılarak azalır.
3
Öz kaynaklarda eksi (-) işaretiyle yer alan hesaplar, grubun genel karakterinin (alacak) tersine borç bakiyesi verirler.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün ayni (mal, bina vb.) olarak yerine getirilmesi durumunda hangi hesapların borçlanacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 183Soru

(K) Anonim Şirketi, nominal değeri 55 TL olan 20.00020.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL bedelle ihraç etmiş, ihraçla ilgili olarak 3.0003.000 TL tutarında gideri nakit olarak ödemiştir. Bu işlemin muhasebe kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 57.00057.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının 57.00057.000 TL tutarında alacaklandırılması doğrudur.
Doğru seçenekte belirtilen kayıt, hisse senetlerinin toplam satış bedeli olan 160.000160.000 TL ile nominal değeri olan 100.000100.000 TL arasındaki 60.00060.000 TL'lik farktan, 3.0003.000 TL tutarındaki ihraç giderinin düşülmesiyle elde edilen 57.00057.000 TL net tutarı yansıtmaktadır. Bu tutar sermaye yedeği niteliğinde olduğu için 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini hesaplayınız.
20.000×8=160.00020.000 \times 8 = 160.000 TL
Hisse senetlerinin piyasaya sürülme bedelini belirlemek için gereklidir.
2
Toplam nominal değeri hesaplayınız.
20.000×5=100.00020.000 \times 5 = 100.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek yasal tutarı belirlemek için gereklidir.
3
Brüt emisyon primini bulmak için farkı hesaplayınız.
160.000100.000=60.000160.000 - 100.000 = 60.000 TL
Nominal değerin üzerinde elde edilen toplam fazlalığı belirlemek için gereklidir.
4
Net emisyon primini bulmak için ihraç giderlerini düşürünüz.
60.0003.000=57.00060.000 - 3.000 = 57.000 TL
Muhasebe standartları gereği ihraç giderleri emisyon priminden mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Emisyon primleri (Hisse Senedi İhraç Primleri), hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi durumunda ortaya çıkan farktır ve '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında alacak olarak izlenir. İhraçla ilgili giderler bu primden düşülerek kaydedilir.

İpuçları

1
Hisse senedi ihraç primleri, nominal değer ile ihraç bedeli arasındaki olumlu farktır.
2
İşlem sırasında yapılan ihraç giderlerini toplam prim tutarından düşmeyi unutmayınız.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının (521) emisyon primlerinden farkını ve hangi durumlarda ortaya çıktığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 184Soru

İşletmenin dönem sonu kapanış işlemleri sırasında, vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonra hesaplanan net kâr tutarı 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanında yer almaktadır. Bu kârın bilanço hesaplarına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı / Alacak: 590590 Dönem Net Kârı

Cevap

Dönem net kârının bilanço hesaplarına devredilmesi için 692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı borçlandırılırken, 590590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.
İşletmenin elde ettiği net kâr 692692 hesabının alacak tarafında birikir. Dönem sonunda bu hesabı kapatıp tutarı bilançoya aktarmak için 692692 hesabı borçlandırılır. Karşılığında, bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan ve işletme kârını gösteren 590590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılarak artış kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
692692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının bakiyesini kontrol et.
Hesap alacak kalanı verdiği için net kâr mevcuttur.
Alacak bakiyesi kârı, borç bakiyesi zararı ifade eder.
2
692692 hesabını kapatmak için ters kayıt yap.
692692 hesabı borçlandırılır.
Sonuç hesapları dönem sonunda kapatılarak bilançoya aktarılmalıdır.
3
Net kârı ilgili öz kaynak hesabına aktar.
590590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.
Kâr işletmenin öz kaynaklarını artıran bir unsurdur ve pasif hesaplar alacak tarafında artar.

Anahtar Kavram

Dönem net kârının kapanış ve devir süreci
Tahmini Süre:45s
Soru 185Soru

Güneş Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemine ilişkin bazı verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap KalemiTutar (TL)
Dönem Net Kârı400.000400.000
Geçmiş Yıllar Zararları00

Şirket genel kurulu, dönem kârının Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve ana sözleşme hükümleri çerçevesinde dağıtılmasına karar vermiştir. Buna göre, şirketin ayırması gereken "I. Tertip Yasal Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 20.00020.000 TL'dir.
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar yıllık safi kârın (dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonraki tutar) %5\%5'i oranında ayrılır. Soruda geçmiş yıl zararı bulunmadığı için doğrudan 400.000400.000 TL üzerinden %5\%5 hesaplanarak 20.00020.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçe hesaplamasına esas teşkil edecek matrahın belirlenmesi.
400.000400.000 (Dönem Net Kârı) - 00 (Geçmiş Yıllar Zararları) = 400.000400.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken varsa geçmiş yıl zararlarının kârdan indirilmesi yasal bir zorunluluktur.
2
Yasal oran olan %5\%5'in matraha uygulanması.
400.000×0,05=20.000400.000 \times 0,05 = 20.000 TL
Türk Ticaret Kanunu uyarınca, yıllık kârın beşte biri ödenmiş sermayeye ulaşıncaya kadar her yıl safi kârdan %5\%5 oranında yedek akçe ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması
Tahmini Süre:45s
Soru 186Soru

Bir anonim şirket, öz kaynaklar içerisinde yer alan 200.000200.000 TL tutarındaki "Olağanüstü Yedekler" hesabını sermayeye ilave etmeye karar vermiştir.

Bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı borçlandırılır, "500 Sermaye" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

İç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler) yapılan sermaye artırımında "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı borçlandırılır, "500 Sermaye" hesabı alacaklandırılır.
İç kaynaklardan (yedekler, fonlar, karlar) yapılan sermaye artırımlarında işletmeye dışarıdan bir varlık girişi olmaz. Sadece öz kaynaklar tablosu içinde, bir yedek hesabından (örneğin 542) sermaye hesabına (500) aktarım yapılır. Bu durumda azalan yedek hesabı borçlandırılırken, artan sermaye hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Artırımın kaynağını belirleyin.
Artırım "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmaktadır.
Soruda yedeklerin sermayeye ilave edildiği belirtilmiştir.
2
Hesapların işleyiş kurallarını uygulayın.
Pasif karakterli bir hesap olan yedek hesabı azalırken borç tarafına, sermaye hesabı artarken alacak tarafına yazılır.
Öz kaynak kalemleri arasındaki transferler pasif hesapların genel işleyiş kuralına tabidir.
3
Yevmiye kaydını oluşturun.
Borç: 542 Olağanüstü Yedekler (200.000200.000 TL), Alacak: 500 Sermaye (200.000200.000 TL).
İç kaynakların sermayeye eklenmesi öz kaynak toplamını değiştirmez, sadece alt kalemler arasında transfer sağlar.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı

Daha Fazla Pratik

Nakit sermaye artırımı (dış kaynak) ile iç kaynak artırımı arasındaki farkları ve bunların öz kaynak toplamına etkisini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 187Soru

Zirve Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait kâr dağıtımına esas teşkil eden bazı hesap bakiyeleri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye500.000500.000
Genel Kanuni Yedek Akçeler98.00098.000
Dönem Net Kârı200.000200.000

Şirket genel kurulu, dönem kârının tamamının dağıtılmasına karar vermiştir. Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, şirketin bu dönemde ayırması gereken "I. Tertip Kanuni Yedek Akçe" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.0002.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Kanuni Yedek Akçe tutarı 2.0002.000 TL'dir.
Türk Ticaret Kanunu'na göre, I. Tertip Kanuni Yedek Akçe, dönem net kârının (veya safi kârın) %5\%5'i oranında, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Şirketin ödenmiş sermayesi 500.000500.000 TL olduğundan, üst sınır 100.000100.000 TL'dir. Hali hazırda 98.00098.000 TL yedek akçe bulunduğu için, sınıra ulaşmak için yalnızca 2.0002.000 TL daha ayrılabilir. Hesaplanan teorik tutar (10.00010.000 TL) bu farktan büyük olduğu için, sadece fark kadar (2.0002.000 TL) yedek akçe ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Teorik I. Tertip tutarının hesaplanması
200.000×%5=10.000200.000 \times \%5 = 10.000 TL
TTK Madde 519 uyarınca, yıllık kârın %5\%5'i kanuni yedek akçeye ayrılır.
2
Kanuni üst sınırın hesaplanması
500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL
Kanuni yedek akçe ayırma zorunluluğu, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar devam eder.
3
Üst sınıra kalan farkın belirlenmesi
100.00098.000=2.000100.000 - 98.000 = 2.000 TL
Mevcut yedeklerin üst sınıra ne kadar yaklaştığını belirlemek için fark alınır.
4
Ayırılacak nihai tutarın belirlenmesi
2.0002.000 TL
Hesaplanan teorik tutar (10.00010.000 TL), sınıra kalan farktan (2.0002.000 TL) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Kanuni Yedek Akçe Sınırı

İpuçları

1
Yedek akçe ayırırken önce kârın %5'ini hesaplayın, sonra kanuni sınırı kontrol edin.
2
Kanuni sınır, ödenmiş sermayenin %20'sidir. Şirketin mevcut yedeği bu sınıra çok yaklaşmış olabilir.
3
Üst sınır 100.000 TL'dir. Mevcut yedek 98.000 TL olduğuna göre, 10.000 TL'lik teorik tutarın tamamını ayırabilir misiniz?

Daha Fazla Pratik

Eğer şirketin geçmiş yıl zararı olsaydı, yedek akçe hesaplamadan önce bu zararın mahsup edilmesi gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 188Soru

(S) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı doğrultusunda nominal değeri 1010 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini pay başına 1212 TL’den ihraç etmiş ve ihraç işlemiyle ilgili 5.0005.000 TL tutarındaki komisyon banka aracılığıyla ödenmiştir. Bu işlemin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 95.00095.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İhraç işlemi sonucunda net emisyon primi hesaplanarak 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 95.00095.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, ihraç priminin tanımını ve muhasebeleştirme mantığını tam olarak yansıtmaktadır. Hisse senetleri nominal değerinden yüksek bir bedelle satıldığında, aradaki fark 100.000100.000 TL olup, ihraç gideri olan 5.0005.000 TL bu tutardan düşülür. Kalan 95.00095.000 TL, sermaye yedekleri grubundaki 520 numaralı hesabın artış yönü olan alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Nominal sermaye artış tutarını hesaplayınız.
50.000 adet×10 TL=500.000 TL50.000 \text{ adet} \times 10 \text{ TL} = 500.000 \text{ TL}
Sermaye hesabı her zaman nominal değer üzerinden takip edilir.
2
Toplam ihraç bedelini hesaplayınız.
50.000 adet×12 TL=600.000 TL50.000 \text{ adet} \times 12 \text{ TL} = 600.000 \text{ TL}
İşletmenin kasasına veya banka hesabına girecek brüt tutarı belirlemek için gereklidir.
3
Brüt ihraç primini hesaplayınız.
600.000 TL500.000 TL=100.000 TL600.000 \text{ TL} - 500.000 \text{ TL} = 100.000 \text{ TL}
İhraç değeri ile nominal değer arasındaki olumlu farkı bulmak için.
4
Net ihraç primini (520 hesaba kaydedilecek tutar) hesaplayınız.
100.000 TL (Bru¨t Prim)5.000 TL (Komisyon)=95.000 TL100.000 \text{ TL (Brüt Prim)} - 5.000 \text{ TL (Komisyon)} = 95.000 \text{ TL}
Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraçla ilgili giderler primden mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri) bir sermaye yedeğidir ve ihraç giderleri düşüldükten sonra öz kaynaklarda izlenir.

Alternatif Yöntem

Alternatif olarak yevmiye kaydı üzerinden de gidilebilir: Banka hesabı 595.000595.000 TL borçlandırılır (600.000600.000 giriş - 5.0005.000 çıkış), Sermaye hesabı 500.000500.000 TL alacaklandırılır ve denkleştirmek için gereken 95.00095.000 TL alacak kaydı 520 hesabına yapılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 189Soru

Özdemir Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına esas teşkil eden verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kalemi / VeriTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye500.000500.000
Yasal Yedekler (I. Tertip)92.00092.000
Dönem Net Kârı120.000120.000
Geçmiş Yıllar Zararları20.00020.000

Şirket genel kurulu, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca ayrılması zorunlu olan yedek akçelerin ayrılmasına karar vermiştir. Bu bilgilere göre, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.0005.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 5.0005.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 5.0005.000 TL tutarına; 120.000120.000 TL olan dönem net kârından 20.00020.000 TL geçmiş yıl zararları düşülerek bulunan 100.000100.000 TL'lik matraha %5 oranının uygulanmasıyla ulaşılır. Bulunan bu tutar (5.0005.000 TL), şirketin ödenmiş sermayesinin %20'si olan 100.000100.000 TL'ye ulaşmak için gereken 8.0008.000 TL'lik (100.00092.000100.000 - 92.000) boşluğun altında kaldığı için herhangi bir kısıntıya uğramadan ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe hesaplama matrahını belirle.
120.000 (Do¨nem Net Kaˆrı)20.000 (Gec¸mis¸ Yıl Zararları)=100.000120.000 \text{ (Dönem Net Kârı)} - 20.000 \text{ (Geçmiş Yıl Zararları)} = 100.000 TL
TTK uyarınca I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Hesaplanan matraha I. tertip yasal yedek akçe oranını uygula.
100.000×%5=5.000100.000 \times \%5 = 5.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe oranı kanunen %5'tir.
3
Yasal yedek akçe üst sınır kontrolünü yap.
Üst Sınır: 500.000×%20=100.000500.000 \times \%20 = 100.000 TL. Kalan Limit: 100.00092.000=8.000100.000 - 92.000 = 8.000 TL.
I. tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Hesaplanan tutar ile kalan limiti karşılaştırarak ayrılacak tutarı kesinleştir.
5.000<8.0005.000 < 8.000 olduğu için ayrılacak tutar 5.0005.000 TL'dir.
Hesaplanan yedek tutarı, kalan limitin altında kaldığı için hesaplanan tutarın tamamı ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5'i oranında, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 190Soru

Yüce Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Veri / Hesap KalemiTutarı (TL)
Ödenmiş Sermaye800.000800.000
Dönem Net Kârı300.000300.000
Geçmiş Yıllar Zararları50.00050.000
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedekler155.000155.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre, işletmenin bu dönem ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.0005.000

Cevap

İşletmenin bu dönem ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 5.0005.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan 5.0005.000 TL tutarı; dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra bulunan 250.000250.000 TL matrahın %5'i olan 12.50012.500 TL ile, yasal tavan olan 160.000160.000 TL'den mevcut yedekler olan 155.000155.000 TL'nin çıkarılmasıyla bulunan 5.0005.000 TL'lik boşluğun karşılaştırılması sonucu elde edilmiştir. Kanuni sınıra ulaşıldığı için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçe hesaplamasına esas matrahın belirlenmesi
300.00050.000=250.000300.000 - 50.000 = 250.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.
2
Matrah üzerinden %5 oranında potansiyel yedek akçenin hesaplanması
250.000×0,05=12.500250.000 \times 0,05 = 12.500 TL
TTK gereği I. tertip yasal yedek akçe oranı %5'tir.
3
Yasal sınırın (tavan) belirlenmesi
800.000×0,20=160.000800.000 \times 0,20 = 160.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedekler ile tavan arasındaki farkın (boşluğun) hesaplanması
160.000155.000=5.000160.000 - 155.000 = 5.000 TL
İşletmenin daha fazla yedek ayırabilmesi için yasal tavan ile mevcut birikmiş yedekler arasındaki fark kadar alanı kalmıştır.
5
Nihai yedek akçe tutarının seçilmesi
min(12.500,5.000)=5.000\min(12.500, 5.000) = 5.000 TL
Hesaplanan tutar (12.50012.500 TL), kalan boşluktan (5.0005.000 TL) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve ödenmiş sermayenin %20'si olan üst sınır kuralı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 191Soru

Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümleri çerçevesinde, işletme tarafından yenilenmesi planlanan bir maddi duran varlığın satışından elde edilen kârın, '549 Özel Fonlar' hesabı (Yenileme Fonu) altında pasifte bekletilebileceği azami süre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 33 yıl

Cevap

Vergi Usul Kanunu uyarınca yenileme fonu pasifte en fazla 3 yıl süreyle bekletilebilir.
Vergi Usul Kanunu (VUK) düzenlemelerine göre, satılan iktisadi kıymetlerin yerine yenisinin alınması amacıyla oluşturulan 'Yenileme Fonu', pasifte '549 Özel Fonlar' hesabı altında en fazla 3 yıl süreyle tutulabilir. Bu süre zarfında yeni varlık alınmazsa, fon tutarı üçüncü yılın kârına eklenerek vergilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlgili hesabın belirlenmesi
549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu)
Maddi duran varlık satış kârının yenileme amacıyla tutulduğu hesap budur.
2
Yasal sürenin hatırlanması
3 Yıl
VUK madde 328 ve 329 uyarınca tanınan yasal bekleme süresidir.

Anahtar Kavram

Yenileme fonu, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin satılması durumunda, yenisinin alınması şartıyla kârın 3 yıl boyunca vergilendirilmeden pasifte bekletilmesine olanak tanır.
Tahmini Süre:45s
Soru 192Soru

(K)(K) Anonim Şirketi, öz kaynak yapısını incelemiş ve mevcut sermayesinin işletme faaliyetleri için ihtiyaç duyulandan fazla olduğuna karar vermiştir. Şirket yönetimi, 500.000500.000 TL tutarında sermaye azaltımı yaparak bu tutarın ortaklara banka kanalıyla iade edilmesini kararlaştırmıştır.

Gerekli yasal süreçler tamamlanıp ödeme gerçekleştirildiğinde, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı

Cevap

Sermaye azaltımı işleminde, pasif karakterli bir hesap olan 500 Sermaye Hesabı borçlandırılmalıdır.
Sermaye azaltımı işlemi, işletmenin tescilli sermayesinin yasal prosedürler çerçevesinde düşürülmesidir. 500 Sermaye Hesabı bir pasif hesap olduğu için, bu hesaptaki azalışlar daima borç tarafına kaydedilir. Ortaklara yapılan iade ödemesi sonucunda sermaye hesabı borçlandırılırken, ödeme aracı (örneğin 102 Bankalar) alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye hesabının niteliğini belirleyin.
500 Sermaye Hesabı pasif (alacak) kalanlı bir öz kaynak hesabıdır.
Hesapların işleyiş kurallarını uygulamak için karakterini bilmek gerekir.
2
İşlemin hesap üzerindeki etkisini analiz edin.
Sermaye azaltımı, pasif bir hesabın değerinin düşmesi anlamına gelir.
İşletme sermayesini küçülttüğü için öz kaynaklarda azalış meydana gelir.
3
Azalış kaydının yönünü tespit edin.
Pasif hesaplardaki azalışlar hesabın borç (sol) tarafına kaydedilir.
Tekdüzen hesap planı işleyiş kuralları gereği pasif hesaplar borçlandırılarak azaltılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı Muhasebe Kaydı

İpuçları

1
Öz kaynak hesaplarının (pasif hesaplar) ne taraftan azaldığını düşünün.
2
Sermaye bir pasif hesaptır ve pasif hesaplardaki azalışlar borç tarafına yazılır.
3
İşlemde sermaye azaltıldığına göre, 500 Sermaye Hesabını kapatmak veya azaltmak için borçlandırmanız gerekir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımının 'zarar mahsubu' amacıyla yapıldığı durumdaki muhasebe kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 193Soru

Güneş A.Ş., nominal değeri 1010 TL olan 1.0001.000 adet hisse senedi için sermaye taahhüdünde bulunan ancak bu taahhüdünün sadece 4.0004.000 TL'lik kısmını yerine getiren bir ortağın paylarını, yasal prosedürleri izleyerek iptal etmiştir. İptal edilen bu paylar daha sonra başka bir yatırımcıya 11.50011.500 TL bedelle nakit olarak satılmıştır. Bu bilgilere göre, hisse senedi iptal işlemi sonucunda işletmenin bilançosunda yer alacak "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabı kaç TL alacaklandırılmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.5005.500 TL

Cevap

İşlem sonucunda 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına kaydedilecek tutar 5.5005.500 TL'dir.
Hisse senedi iptal kârı hesaplanırken, iptal edilen paylar yerine yeni pay çıkarılıp satılıyorsa; kâr tutarı 'Yeni Satış Bedeli + Eski Ortağın Ödediği Tutar - Payların Nominal Değeri' formülü ile bulunur. Bu senaryoda 11.500+4.00010.000=5.50011.500 + 4.000 - 10.000 = 5.500 TL tutarına ulaşılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İptal edilen hisselerin toplam nominal değerini hesapla.
1.000×10=10.0001.000 \times 10 = 10.000 TL
İptal edilen payların asıl değerini belirlemek için gereklidir.
2
Eski ortağın ödediği tutarı ve yeni satış bedelini topla.
4.000+11.500=15.5004.000 + 11.500 = 15.500 TL
İşletmenin bu hisseler için tahsil ettiği toplam kaynağı bulmak için gereklidir.
3
Toplam tahsilattan nominal değeri çıkararak kârı hesapla.
15.50010.000=5.50015.500 - 10.000 = 5.500 TL
Nominal değerin üzerindeki tüm fazlalıklar hisse senedi iptal kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârlarının Hesaplanması

İpuçları

1
İptal kârını hesaplarken işletmenin cebine giren toplam para ile hisselerin kağıt üzerindeki değeri arasındaki farka odaklanın.
2
Eski ortağın ödediği 4.0004.000 TL artık işletmenindir ve yeni satış bedeli olan 11.50011.500 TL ile toplanmalıdır.

Daha Fazla Pratik

İhraç giderleri/komisyonlar olsaydı bu tutarın kârdan düşülmesi gerektiğini unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 194Soru

Doruk A.Ş. 800.000800.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ana sözleşmesine göre ortaklar, sermaye taahhüdünün 14\frac{1}{4}’ini nakit olarak banka hesabına yatırmış, 300.000300.000 TL’lik kısmını ise bir taşıt devrederek yerine getirmişlerdir. Bu işlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının kalan bakiyesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300.000300.000 TL Borç Bakiyesi

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 300.000300.000 TL borç bakiyesi vermektedir.
Şirket kuruluşunda sermaye taahhüdü yapıldığında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır. Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe (ödeme yaptıkça), 501 hesabı alacaklandırılır. Bu soruda 800.000800.000 TL'lik borç girişine karşılık, 200.000200.000 TL nakit ve 300.000300.000 TL taşıt olmak üzere toplam 500.000500.000 TL alacak kaydı yapılmıştır. Kalan tutar olan 300.000300.000 TL, hesabın borç tarafında bakiye olarak kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdünün muhasebeleştirilmesi
501 Ödenmemiş Sermaye (Borç) 800.000800.000 TL / 500 Sermaye (Alacak) 800.000800.000 TL
Şirket kuruluşu sırasında toplam sermaye taahhüdü bu kayıtla izlenir.
2
Nakit ödemenin hesaplanması ve kaydı
800.000×14=200.000800.000 \times \frac{1}{4} = 200.000 TL ödeme kaydı: 102 Bankalar (Borç) 200.000200.000 TL / 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak) 200.000200.000 TL
Sermaye taahhüdünün nakit olarak yerine getirilen kısmı ilgili varlık hesabı karşılığında 501 hesabın alacağına kaydedilir.
3
Ayni sermaye (taşıt) ödemesinin kaydı
254 Taşıtlar (Borç) 300.000300.000 TL / 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak) 300.000300.000 TL
Taahhüdün taşıt devri ile yerine getirilen kısmı 501 hesabın alacağına kaydedilerek taahhüt borcu azaltılır.
4
Hesap bakiyesinin hesaplanması
800.000(Borc\c)200.000(Alacak)300.000(Alacak)=300.000800.000 (Borç) - 200.000 (Alacak) - 300.000 (Alacak) = 300.000 TL Borç Bakiyesi
501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabı aktif karakterli bir hesap olduğundan borç tarafı toplamı alacak tarafı toplamından büyüktür.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdü ve ödenmesi sürecinde 501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabının pasif düzenleyici niteliği ve işleyişi.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 195Soru

Ladin A.Ş. 3.000.0003.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermaye taahhüdünün %25\%25’ini nakit olarak işletmenin banka hesabına yatırmış, sermayenin %50\%50’lik kısmına karşılık ise 1.500.0001.500.000 TL değerinde bir taşıtı işletmeye devrederek tescil ettirmiştir.

Buna göre, ortakların sermaye borçlarını yerine getirmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 Bankalar hesabı 750.000750.000 TL ve 254 Taşıtlar hesabı 1.500.0001.500.000 TL borçlu; 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 2.250.0002.250.000 TL alacaklı

Cevap

102 Bankalar hesabı 750.000750.000 TL ve 254 Taşıtlar hesabı 1.500.0001.500.000 TL borçlu; 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 2.250.0002.250.000 TL alacaklı olarak kaydedilmelidir.
Ortakların sermaye borçlarını yerine getirmesi durumunda işletmenin varlıklarında bir artış meydana gelir (Banka ve Taşıtlar), bu nedenle ilgili varlık hesapları borçlandırılır. Aynı zamanda ortakların işletmeye olan sermaye borcu azalır. Bu borç (taahhüt), öz kaynaklar grubunda yer alan ve pasifi düzenleyen (eksi karakterli) 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında izlenir. Aktif karakterli işleyen bu hesap, ödeme yapıldığında alacaklandırılarak bakiyesi azaltılır.

Adım Adım Çözüm

1
Nakit ödeme tutarının hesaplanması
3.000.000×%25=750.0003.000.000 \times \%25 = 750.000 TL
Toplam sermayenin bankaya yatırılan nakit kısmını belirlemek için.
2
Toplam ödeme (yerine getirilen taahhüt) tutarının belirlenmesi
750.000750.000 (Nakit) + 1.500.0001.500.000 (Taşıt) = 2.250.0002.250.000 TL
501 Ödenmemiş Sermaye hesabından düşülecek toplam miktarı bulmak için.
3
Yevmiye kaydının oluşturulması
Varlık hesapları (102, 254) borçlu, düzenleyici hesap (501) alacaklı.
İşletmeye giren varlıklar borç tarafta izlenirken, ödenen sermaye taahhüdü 501 hesabının alacağına yazılarak azaltılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdünün Yerine Getirilmesi Kaydı

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün bina veya arsa gibi taşınmazlarla yerine getirilmesi durumunda maliyet bedeli ile değerleme farklarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 196Soru

Ardıç A.Ş. 1.600.0001.600.000 TL sermaye ile kurulmuş ve sermaye taahhüdünün tamamı tescil edilmiştir. Daha sonra ortaklar taahhüt ettikleri tutarın 400.000400.000 TL'lik kısmını banka yoluyla işletme hesabına yatırarak ödemişlerdir. Bu ödeme işleminin muhasebe kaydı yapıldıktan sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200.0001.200.000 TL borç bakiyesi

Cevap

1.200.0001.200.000 TL borç bakiyesi
İşletme kurulduğunda sermaye taahhüdü "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borcuna kaydedilir (1.600.0001.600.000 TL). Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe (ödeme yaptıkça) bu tutar aynı hesabın alacağına kaydedilir (400.000400.000 TL). 501 hesabı düzenleyici bir pasif hesap olduğu için aktif hesaplar gibi işler ve borç bakiyesi verir. Dolayısıyla 1.600.000400.000=1.200.0001.600.000 - 400.000 = 1.200.000 TL borç bakiyesi doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdü kaydını belirleme
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 1.600.0001.600.000 TL borçlandırılır.
Şirket kuruluşunda sermaye taahhüt edildiğinde bu tutar 501 hesabının borcuna yazılır.
2
Sermaye ödemesi kaydını belirleme
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 400.000400.000 TL alacaklandırılır.
Ortaklar ödeme yaptığında, işletmenin ortaklardan olan sermaye alacağı (taahhüt) azalır.
3
Hesap bakiyesini hesaplama
1.600.000(B)400.000(A)=1.200.0001.600.000 (B) - 400.000 (A) = 1.200.000 TL (Borç Bakiyesi)
501 hesabı düzenleyici bir pasif hesap (aktif karakterli) olduğu için borç kalanı verir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi
Soru 197Soru

(L)(L) Anonim Şirketi'nin çıkarılmış sermayesi 1.000.0001.000.000 TL olup bu tutarın 250.000250.000 TL'lik kısmı henüz ortaklarca ödenmemiştir. Şirket, sermayesini 1.500.0001.500.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Artırımın 150.000150.000 TL'lik kısmının "Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından karşılanmasına, kalan kısmın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar verilmiştir. Sermaye artırımının tescil edildiği gün itibarıyla "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600.000600.000

Cevap

Sermaye artırımı sonrası ödenmemiş sermaye hesabı 600.000600.000 TL borç kalanı verir.
Doğru cevap olan seçenekteki tutar, işletmenin başlangıçta sahip olduğu 250.000250.000 TL'lik ödenmemiş sermaye bakiyesi ile yeni yapılan sermaye artışının nakdi taahhüt edilen 350.000350.000 TL'lik (500.000150.000500.000 - 150.000) kısmının toplamıdır. İç kaynaklardan karşılanan 150.000150.000 TL'lik kısım için ortaklar borçlanmadığından bu tutar 'Ödenmemiş Sermaye' hesabına kaydedilmez.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarının hesaplanması
1.500.0001.000.000=500.0001.500.000 - 1.000.000 = 500.000 TL
Yeni sermaye ile mevcut sermaye arasındaki fark, artırılacak toplam tutarı belirler.
2
Ortaklar tarafından nakden taahhüt edilen kısmın bulunması
500.000150.000=350.000500.000 - 150.000 = 350.000 TL
Toplam artıştan iç kaynaklar (Emisyon Primleri) düşüldüğünde kalan kısım ortakların nakit taahhüdüdür.
3
Son ödenmemiş sermaye bakiyesinin hesaplanması
250.000+350.000=600.000250.000 + 350.000 = 600.000 TL
Önceki dönemden devreden ödenmemiş tutar ile yeni tescil edilen nakit taahhüt tutarı toplanarak toplam bakiye bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi

İpuçları

1
Sermaye artırımında 'iç kaynaklar' kullanıldığında ortaklar borçlanmaz.
2
Ödenmemiş sermaye hesabı, ortakların sermaye taahhüdü anında borçlandırılır; ödeme yapıldığında ise alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırım süreci tamamlandıktan sonra yapılan ödemelerin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabını nasıl kapattığını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 198Soru

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan 3.000.0003.000.000 TL maliyet bedelli ve 1.200.0001.200.000 TL birikmiş amortismanlı binası için dönem sonunda 1,61,6 katsayısı kullanılarak yeniden değerleme yapılmıştır. Aynı dönem içerisinde işletme, %40\%40 paya sahip olduğu İştirak B’nin kendi revalüasyon fonundan gerçekleştirdiği 900.000900.000 TL tutarındaki sermaye artırımı nedeniyle bedelsiz hisse senetlerini teslim alarak ilgili kaydı yapmıştır. İşletmenin bilançosunda ayrıca 250.000250.000 TL tutarında 'Hisse Senedi İhraç Primleri' bakiyesi bulunmaktadır.

İşletme yönetimi, toplam 2.500.0002.500.000 TL tutarında bir sermaye artırımı yapılmasına; bu artırımın öncelikle revalüasyon kaynaklı fonların (522 ve 523) tamamı ve hisse senedi ihraç primlerinin yarısı kullanılarak, kalan kısmın ise 'Olağanüstü Yedekler' hesabından karşılanmasına karar vermiştir.

Buna göre, söz konusu sermaye artırım kaydında 'Kar Yedekleri' grubundan karşılanması gereken tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 935.000935.000

Cevap

Sermaye artırımında Kar Yedekleri (Olağanüstü Yedekler) hesabından karşılanması gereken tutar 935.000935.000 TL'dir.
Doğru seçenek olan tutar, işletmenin binasının revalüasyonundan doğan 1.080.0001.080.000 TL tutarındaki fondan, iştirakinden gelen 360.000360.000 TL tutarındaki bedelsiz hisse artışından ve elindeki ihraç primlerinin yarısı olan 125.000125.000 TL'den oluşan toplam 1.565.0001.565.000 TL sermaye yedeğinin, hedeflenmiş olan 2.500.0002.500.000 TL'lik toplam artımdan düşülmesiyle bulunmaktadır. Kalan 935.000935.000 TL'lik kısım, işletme yönetiminin kararı doğrultusunda Kar Yedekleri grubundaki Olağanüstü Yedekler hesabından karşılanacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışı (522) tutarını hesaplayınız.
1.080.0001.080.000 TL
Maliyet ve birikmiş amortisman ayrı ayrı endekslenir. Yeni Net Değer: (3.000.000×1,6)(1.200.000×1,6)=2.880.000(3.000.000 \times 1,6) - (1.200.000 \times 1,6) = 2.880.000 TL. Eski Net Değer: 1.800.0001.800.000 TL. Fon: 2.880.0001.800.000=1.080.0002.880.000 - 1.800.000 = 1.080.000 TL.
2
İştirakler Yeniden Değerleme Artışı (523) tutarını hesaplayınız.
360.000360.000 TL
İştirak edilen şirketin iç kaynaklardan yaptığı sermaye artırımı, pay oranında 523 hesabına kaydedilir: 900.000×%40=360.000900.000 \times \%40 = 360.000 TL.
3
Kullanılacak toplam Sermaye Yedekleri tutarını belirleyiniz.
1.565.0001.565.000 TL
522 Fonu (1.080.0001.080.000) + 523 Fonu (360.000360.000) + 520 Hisse Senedi İhraç Primlerinin yarısı (250.000/2=125.000250.000 / 2 = 125.000) = 1.565.0001.565.000 TL.
4
Kar Yedeklerinden (Olağanüstü Yedekler) karşılanacak farkı hesaplayınız.
935.000935.000 TL
Toplam Sermaye Artırımı (2.500.0002.500.000) - Kullanılan Sermaye Yedekleri (1.565.0001.565.000) = 935.000935.000 TL.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri ve kar yedeklerinin sermaye artırımında kullanımı ile yeniden değerleme fonlarının hesaplanması.

İpuçları

1
Öncelikle binanın yeniden değerlemesi sonucu 522 nolu hesapta biriken net fon tutarını hesaplamalısınız.
2
İştirak payınıza düşen bedelsiz hisselerin 523 nolu hesapta izlendiğini ve bu tutarın da bir sermaye yedeği olduğunu unutmayınız.
3
Toplam sermaye artırımından, kullanılacak tüm sermaye yedeklerini (520'nin yarısı dahil) çıkardığınızda kalan tutar Olağanüstü Yedeklerden (Kar Yedeği) karşılanacaktır.

Daha Fazla Pratik

Yeniden değerlenen maddi duran varlığın satılması durumunda 522 nolu fonun nasıl kapatılması gerektiğini araştırınız.

Alternatif Yöntem

Öz kaynaklar toplamı üzerinden gitmek yerine, her bir hesabın sermaye artırım kaydındaki borç tutarlarını tek tek belirleyerek sağlamasını yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 199Soru

İşletmelerin öz kaynaklar yapısı içerisinde yer alan **Statü Yedekleri (541541), Olağanüstü Yedekler (542542) ve Özel Fonlar (549549) hesaplarının muhasebeleşme ilkeleri, yasal nitelikleri ve kullanım amaçları değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlış** bir uygulamadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yenileme fonu olarak ayrılan tutarların, ilgili mevzuatta öngörülen 33 yıllık süre sonunda kullanılmaması halinde, öz kaynakların korunması ilkesi gereği doğrudan 'Olağanüstü Yedekler' hesabına devredilmesi gerekir.

Cevap

Yenileme fonunun süre sonunda olağanüstü yedeklere devredilmesi ifadesi yanlıştır; bu tutar gelir hesaplarına aktarılmalıdır.
Doğru cevap olan ifade hatalıdır çünkü 549549 Özel Fonlar hesabında izlenen Yenileme Fonu, 33 yıllık bekleme süresinin sonunda yeni bir varlık alımı gerçekleşmezse kâr hesaplarına (gelir tablosuna) aktarılmalıdır. Öz kaynaklar grubundaki bir başka yedek hesabı olan 'Olağanüstü Yedekler'e aktarılması, vergilendirilmesi gereken bir tutarın vergi dışı bırakılması anlamına geleceğinden mevzuata aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçelerin ve fonların kaynaklarının belirlenmesi
Statü yedekleri ana sözleşmeye, Olağanüstü yedekler genel kurula, Özel fonlar ise yasalarca belirlenen özel amaçlara dayanır.
Hesapların yasal bağlayıcılığını anlamak için kaynaklarının tespiti gerekir.
2
549549 Özel Fonlar hesabının (Yenileme Fonu) işleyişinin analizi
Yenileme fonu 33 yıl içinde yeni varlık alımında kullanılmalıdır. Kullanılmazsa vergi erteleme amacı sona erer.
Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre fonun geçici bir niteliği vardır.
3
Fonun süre sonunda nereye aktarılacağının saptanması
Süre dolduğunda fon tutarı '671 Önceki Dönem Gelir ve Kârları' veya '679 Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar' hesabına aktarılır.
Öz kaynaklardaki bir yedek hesabına (542 gibi) aktarım yapmak vergi kaçırılmasına yol açacağından yasaktır.

Anahtar Kavram

Kâr Yedeklerinin Bağlayıcılığı ve Özel Fonların (Yenileme Fonu) Tasfiyesi

İpuçları

1
Yedek akçelerin (541, 542) ve fonların (549) her birinin neden ayrıldığına ve hangi kararla oluştuğuna dikkat edin.
2
Özellikle Yenileme Fonu'nun (549549) vergi mevzuatı açısından geçici bir hesap olduğunu ve süre sonunda ne yapılması gerektiğini hatırlayın.
3
Bir tutar öz kaynaklar grubundaki bir yedek hesabından (Özel Fonlar) diğerine (Olağanüstü Yedekler) aktarıldığında kâr tablosuna girmez; ancak vergi kanunları süre sonunda bu tutarın kâr yazılmasını zorunlu kılar.

Daha Fazla Pratik

İştirak satış kazancı istisnasının (549549) fon hesabında bekletilme süresi ve bu sürede sermayeye eklenmesi durumunu inceleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 200Soru

Güneş Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına esas teşkil eden verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Veri AdıTutar (TLTL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Birikmiş Yasal Yedekler390.000390.000
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000

Şirket genel kurulu, dönem kârının şu şekilde dağıtılmasına karar vermiştir:
- Yasal yükümlülükler (I. Tertip Yasal Yedek) tam olarak yerine getirilecektir.
- Ortaklara 150.000150.000 TLTL birinci temettü ve 250.000250.000 TLTL ikinci temettü dağıtılacaktır.

Buna göre, Güneş Anonim Şirketi’nin kâr dağıtım kararı sonucunda ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı ve bu işlemin muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 40.00040.000 TLTL540540 Yasal Yedekler Hesabı Alacaklı

Cevap

İşletmenin ayırması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı 40.00040.000 TLTL olup, bu tutar 540540 Yasal Yedekler hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru çözümde I. Tertip yasal yedek için önce matrah 500.000500.000 TLTL olarak belirlenmiş, ardından hesaplanan 25.00025.000 TLTL'lik tutarın yasal üst sınır olan 400.000400.000 TLTL'ye (2.000.000×0.202.000.000 \times 0.20) kalan mesafe olan 10.00010.000 TLTL'yi aştığı görülerek ayrılacak tutar 10.00010.000 TLTL ile sınırlandırılmıştır. II. Tertip hesaplanırken ise toplam dağıtılan temettüden (400.000400.000 TLTL) sermayenin %5'i (100.000100.000 TLTL) düşülerek bulunan 300.000300.000 TLTL matrahın %10'u olan 30.00030.000 TLTL alınmıştır. Toplam 40.00040.000 TLTL tutarındaki yedek, özkaynak artışı olarak pasif hesap kuralına uygun şekilde alacaklandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Matrahının Belirlenmesi
600.000100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TLTL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip yasal yedek, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonraki tutar üzerinden hesaplanır.
2
I. Tertip Yasal Yedek Tutarının Hesaplanması ve Sınır Kontrolü
Hesaplanan: 500.000×%5=25.000500.000 \times \%5 = 25.000 TLTL; Ancak Sınır: 10.00010.000 TLTL
I. Tertip yasal yedek, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Üst sınır 2.000.000×%20=400.0002.000.000 \times \%20 = 400.000 TLTL'dir. Mevcut yedekler 390.000390.000 TLTL olduğundan, sadece 10.00010.000 TLTL daha ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Matrahının Belirlenmesi
400.000(150k+250k)100.000(2.000k×%5)=300.000400.000 (150k + 250k) - 100.000 (2.000k \times \%5) = 300.000 TLTL
II. Tertip yasal yedek, ortaklara dağıtılan toplam tutardan (birinci ve ikinci temettü toplamı) ödenmiş sermayenin %5'i düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
4
II. Tertip Yasal Yedek Tutarının Hesaplanması
300.000×%10=30.000300.000 \times \%10 = 30.000 TLTL
II. Tertip yasal yedek oranı, ilgili matrahın %10'udur.
5
Toplam Tutar ve Muhasebe Kaydı
10.000+30.000=40.00010.000 + 30.000 = 40.000 TLTL; 540540 Hesabı Alacaklı
Ayrılan toplam yedekler pasif karakterli bir özkaynak hesabı olan 540540 Yasal Yedekler hesabında izlenir ve artışlar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçe hesaplamalarında matrah belirleme (zarar indirimi), I. tertipte sermaye üst sınırı (%20) ve II. tertipte sermaye payı muafiyeti (%5) kurallarının kümülatif uygulanması.

İpuçları

1
I. Tertip yedek akçe ayırırken birikmiş yedeklerin ödenmiş sermayeye oranını mutlaka kontrol edin.
2
II. Tertip yasal yedek hesaplanırken matrahtan çıkarılması gereken %5'lik sermaye payı muafiyetini dağıtılan toplam temettüden düşmeyi unutmayın.
3
Sermaye 2.000.0002.000.000 TLTL ise üst sınır 400.000400.000 TLTL'dir. Birikmiş 390.000390.000 TLTL varsa, I. Tertip için ne kadar boşluk kaldığını hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçelerin sermaye artırımında iç kaynak olarak kullanılması durumunda muhasebe kayıtlarının nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:4m 0s
ÖncekiSayfa 10 / 17Sonraki