Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 11

Soru 201Soru →

(M) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri $5$ TL olan $10.000$ adet hisse senedini pay başına $7$ TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç edilen payların tamamı ortaklar tarafından satın alınmış ve bedelleri banka hesabına yatırılmıştır.

Bu bilgilere göre, işletmenin yapacağı muhasebe kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına alacak kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

20.000

50.000

70.000

10.000

120.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.000

Cevap

İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkın toplam adetle çarpımı sonucu elde edilen 20.000 TL, ihraç primi olarak kaydedilmelidir.

İhraç primi, bir anonim şirketin hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç etmesi durumunda ortaya çıkan farktır. Soruda pay başına ihraç fiyatı

7

TL, nominal değer ise

5

TL'dir. Pay başına düşen

2

TL'lik prim, toplam

10.000

adet hisse ile çarpıldığında

20.000

TL tutarına ulaşılır ve bu tutar öz kaynaklar grubundaki 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Birim başına ihraç primini hesaplayın.

7 - 5 = 2

TL

İhraç primi, bir hisse senedinin satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki farktır.

2

Toplam ihraç primi tutarını hesaplayın.

2 \times 10.000 = 20.000

TL

Birim başına düşen primin toplam ihraç edilen hisse adediyle çarpılması gerekir.

3

Tutarı ilgili hesaba kaydedin.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına

20.000

TL yazılır.

İhraç primleri bir sermaye yedeğidir ve pasif karakterli hesapta alacak yönlü izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon Primi (İhraç Primi) Hesaplaması

İpuçları

1

İhraç primi, hissenin satış fiyatı ile nominal (üzerinde yazılı) değeri arasındaki pozitif farktır.

2

Bir adet hisse için prim tutarını bulmak için

7

TL'den

5

TL'yi çıkarmalısınız.

3

Bulduğunuz birim prim tutarını (

2

TL) ihraç edilen toplam hisse adedi olan

10.000

ile çarparak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

İhraç primleri sermaye artırımında kullanıldığında hangi hesabın borcuna kaydedileceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam satış tutarından (

70.000

TL) toplam nominal tutarı (

50.000

TL) çıkararak da ihraç primi toplamına ulaşılabilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 202Soru →

Pusula Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtım öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararı aşağıda sunulmuştur:

Kalem	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.200.000$
Dönem Net Kârı	$500.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$232.000$

Şirket genel kurulu, dönem net kârından kanuni yükümlülüklerin ayrılmasına ve ortaklara brüt $260.000$ TL nakit temettü dağıtılmasına karar vermiştir. (Not: Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili ek bir hüküm bulunmamaktadır.)

Buna göre, şirketin bu kâr dağıtımı sonucunda ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

8.000

20.000

26.000

28.000

45.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

20.000

TL'dir.

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken, ortaklara dağıtılması kararlaştırılan toplam tutardan (

260.000

TL), ödenmiş sermayenin %5'i (

1.200.000 \times 0,05 = 60.000

TL) düşülür. Kalan

200.000

TL matrah üzerinden %10 oranı uygulandığında sonuç

20.000

TL olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe sınır kontrolünün yapılması

Sınır:

1.200.000 \times 0,20 = 240.000

TL. Mevcut:

232.000

TL. Kalan Sınır:

8.000

TL.

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

2

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının belirlenmesi

Matrah:

260.000 - (1.200.000 \times 0,05) = 260.000 - 60.000 = 200.000

TL.

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken, dağıtılması kararlaştırılan tutardan ödenmiş sermayenin %5'i oranındaki kâr payı indirilir.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

200.000 \times 0,10 = 20.000

TL.

II. Tertip Yasal Yedek Akçe, belirlenen matrahın %10'u oranında hesaplanır.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması

İpuçları

1

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken sadece dağıtılacak kâr payı tutarı dikkate alınır.

2

Hesaplama yapmadan önce dağıtılan tutardan ödenmiş sermayenin %5'ini çıkarmayı unutmayın.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Formülü: (Dağıtılan Kâr Payı - Ödenmiş Sermayenin %5'i) x 0,10

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtım tablosunda I. ve II. tertip yedeklerin yevmiye kaydında hangi hesaplarda izlendiğini tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 203Soru →

Vatan Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ait kâr dağıtımına esas teşkil eden bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Veri Adı	Tutarı
Dönem Net Kârı	$200.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararları	$40.000$ TL
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$ TL
Genel Kanuni Yedek Akçeler (Birikmiş)	$50.000$ TL

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç Türk lirasıdır?

8.000

10.000

12.000

20.000

32.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $8.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

8.000

TL'dir.

I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları indirilmelidir. Bu soruda

200.000

TL olan kârdan

40.000

TL olan zarar düşüldüğünde

160.000

TL matrah bulunur. Bu matrahın %5'i olan

8.000

TL, doğru yedek akçe tutarıdır. Ayrıca birikmiş yedeklerin sermayenin %20'sine ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilmiştir;

58.000

TL olan toplam tutar

200.000

TL sınırının altında olduğundan herhangi bir kısıtlama söz konusu değildir.

Adım Adım Çözüm

1

Yedek akçe hesaplamasına esas olacak matrahın belirlenmesi

200.000

TL (Dönem Net Kârı) -

40.000

TL (Geçmiş Yıl Zararı) =

160.000

TL

TTK uyarınca I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra hesaplanır.

2

Hesaplanan matraha kanuni ayırma oranının uygulanması

160.000

TL

\times

\%5

=

8.000

TL

I. tertip yasal yedek akçenin yasal ayırma oranı %5'tir.

3

Yasal sınır kontrolünün yapılması

1.000.000

TL

\times

\%20

=

200.000

TL (Üst Sınır)

Yasal yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut

50.000

TL yedek akçe ile yeni ayrılacak

8.000

TL toplamı (

58.000

TL), bu sınırın altında kaldığı için tutarın tamamı ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahı ve Hesaplama Yöntemi

İpuçları

1

Yasal yedek akçe hesaplarken kârın tamamı üzerinden değil, varsa zararlar düşüldükten sonraki tutar üzerinden işlem yapılır.

2

Matrah = Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları formülünü kullanın.

3

Matrahı 160.000 TL olarak belirledikten sonra, TTK'daki kanuni ayırma oranı olan %5 ile çarpmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer şirketin birikmiş yedekleri sermayesinin %20'sine çok yakın olsaydı, hesapladığınız tutarın tamamını ayırıp ayıramayacağınızı kontrol etmeniz gerekirdi.

Tahmini Süre:45s

Soru 204Soru →

İşletme, aktifinde maliyet bedeli ile kayıtlı olan bir binasını ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Bu işlem sonucunda ortaya çıkan net değer artışı, Tekdüzen Hesap Planı'na göre aşağıdaki hesapların hangisinde izlenir?

522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

540 Yasal Yedekler

679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar

523 İştirakler Yeniden Değerleme Artışları

520 Hisse Senedi İhraç Primleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Bina gibi maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucu oluşan artışlar 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabında izlenir.

Binalar, maddi duran varlıklar sınıfına girdiği için bu varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda ortaya çıkan değer artışları Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Varlık türünün belirlenmesi

Bina, maddi duran varlıklar (25. grup) içerisinde yer alan bir kalemdir.

Yeniden değerleme artışının hangi hesapta izleneceği, değerlemeye tabi tutulan varlığın niteliğine bağlıdır.

2

İşlem niteliğinin belirlenmesi

Yapılan işlem bir 'yeniden değerleme' ve sonuç bir 'değer artışı'dır.

Değer artışları Tekdüzen Hesap Planı'nda '52 Sermaye Yedekleri' grubunda sınıflandırılır.

3

Hesap seçimi

522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.

Binalar maddi duran varlık olduğu için bu varlıklara özgü olan 522 kodlu hesap kullanılır.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri, işletmenin faaliyet kârından bağımsız olarak, dış kaynaklı veya değerleme kaynaklı öz kaynak artışlarını temsil eder.

İpuçları

1

Binaların hangi ana varlık grubunda (dönen mi, duran mı) yer aldığını düşünün.

2

Yeniden değerleme sonucunda oluşan fark bir 'yedek'tir; ancak bu yedek kârdan mı yoksa sermaye hareketlerinden mi kaynaklanıyor?

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi durumunda hangi hesabın kullanılacağını ve bu iki hesap arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 205Soru →

Akasya A.Ş. $2.500.000$ TL sermaye ile kurulmuş ve sermaye taahhüdünün tamamı tescil edilmiştir. Daha sonra ortaklar, taahhüt ettikleri sermayenin $\%40$ ’ını işletmenin banka hesabına yatırarak yerine getirmişlerdir. Bu bilgilere göre, yapılan ödeme kaydından sonra '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının bakiyesi ve karakteri aşağıdakilerden hangisidir?

1.500.000

TL Borç bakiyesi

1.500.000

TL Alacak bakiyesi

1.000.000

TL Borç bakiyesi

2.500.000

TL Borç bakiyesi

2.500.000

TL Alacak bakiyesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.500.000$ TL Borç bakiyesi

Cevap

Yapılan işlemler sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.500.000

TL borç bakiyesi verir.

Sermaye taahhüdü sırasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

2.500.000

TL borçlandırılır. Ortaklar bu tutarın

\%40

’ını (

1.000.000

TL) ödediğinde, hesap

1.000.000

TL alacaklandırılır. Hesabın borç toplamı ile alacak toplamı arasındaki fark olan

1.500.000

TL, hesabın borç bakiyesini oluşturur. Bu hesap aktif karakterli çalıştığı için borç tarafı her zaman alacak tarafına eşit veya büyüktür.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye taahhüdünü kaydetmek

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

2.500.000

TL borçlandırılır.

Şirket kuruluşu tescil edildiğinde taahhüt edilen sermaye tutarı bu hesabın borcuna yazılır.

2

Ödenen sermaye tutarını hesaplamak

2.500.000 \times 0,40 = 1.000.000

TL.

Ortakların bankaya yatırdığı

\%40

'lık kısım belirlenmelidir.

3

Sermaye ödemesini kaydetmek

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.000.000

TL alacaklandırılır.

Sermaye ödendikçe taahhüt azaldığı için hesap alacak tarafına kaydedilerek kapatılır.

4

Hesap bakiyesini bulmak

2.500.000 (Borç) - 1.000.000 (Alacak) = 1.500.000

TL Borç Bakiyesi.

501 hesabı pasifi düzenleyici (eksi) bir hesap olduğu için aktif hesaplar gibi borç bakiyesi verir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunda yer alan ancak pasifi düzenleyici nitelikte olan, aktif karakterli (borç kalanlı) bir hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirilirken nakit yerine demirbaş veya bina gibi ayni varlıkların konulması durumundaki kayıtları inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 206Soru →

Faaliyetlerini sürdüren bir sermaye şirketinin $2025$ yılına ait kâr dağıtım hazırlıkları sırasında dönem net kârının $600.000$ TL, bilançoda yer alan geçmiş yıllar zararlarının ise $200.000$ TL olduğu tespit edilmiştir. Şirket genel kurulu, kârın Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine uygun olarak dağıtılmasını kararlaştırmıştır. Bu bilgilere göre, şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

10.000

15.000

20.000

30.000

40.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $20.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

20.000

TL'dir.

Doğru cevap, kâr dağıtımında yasal bir zorunluluk olan I. Tertip Yasal Yedek Akçe'nin doğru hesaplanmış halidir. İşletmenin

600.000

TL olan dönem net kârından, bilançoda görülen

200.000

TL tutarındaki geçmiş yıllar zararları düşüldüğünde yedek akçe matrahı

400.000

TL olarak bulunur. Bu matrahın

\%5

'i olan

20.000

TL, ayrılması gereken kanuni yedek akçe tutarıdır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasına esas olacak matrahın (tutarın) belirlenmesi.

600.000 - 200.000 = 400.000

TL

TTK uyarınca I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıllar zararları indirildikten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

2

Yedek akçe oranının matraha uygulanması.

400.000 \times %5 = 20.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, aksi bir hüküm yoksa kanuni olarak matrahın %5'i oranında ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahı ve Geçmiş Yıl Zararlarının Mahsubu

Tahmini Süre:45s

Soru 207Soru →

Bir anonim şirket, mevcut sermayesini nakit olarak artırmaya karar vermiş ve bu artış tutarı ortaklar tarafından taahhüt edilmiştir. Bu sermaye taahhüdünün muhasebeleştirilmesi aşamasında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

500 Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

Cevap

Sermaye taahhüdü kaydında borçlandırılması gereken hesap 501 Ödenmemiş Sermaye hesabıdır.

Sermaye artırımı sürecinde ortakların sermaye koyma sözü vermesi (taahhüt), işletme için bir alacak niteliğindedir ancak bu alacak ticari değildir. Bu durum, öz kaynaklar içerisinde negatif (düzenleyici) olarak yer alan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borçlandırılması ve karşılığında 500 Sermaye hesabının alacaklandırılması ile kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle.

İşlem, nakit sermaye artırımı kararının ardından yapılan bir 'sermaye taahhüdü' işlemidir.

Sermaye artırım süreci taahhüt ve ödeme olmak üzere iki aşamadan oluşur.

2

Kullanılacak hesapları ve yönlerini tespit et.

Sermaye artışı nedeniyle

500

Sermaye hesabı alacaklandırılırken, ortakların borcunu temsil eden

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır.

Ödenmemiş Sermaye hesabı pasif düzenleyici (aktif karakterli) bir hesaptır ve artışlar borç tarafına yazılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdü ve 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirildiğinde (ödeme yapıldığında) yapılacak kaydı inceleyerek süreci tamamlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 208Soru →

İşletmenin dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sonucunda, tüm gelir ve gider hesapları kapatılarak sonuçlar aktarılmış ve yapılan hesaplamalar neticesinde $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının $140.000$ TL borç kalanı verdiği saptanmıştır.

Bu net sonucun bilanço hesaplarına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 591 Dönem Net Zararı (-)

140.000

/ Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı

140.000

Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı

140.000

/ Alacak: 590 Dönem Net Kârı

140.000

Borç: 590 Dönem Net Kârı

140.000

/ Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı

140.000

Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı

140.000

/ Alacak: 591 Dönem Net Zararı (-)

140.000

Borç: 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)

140.000

/ Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı

140.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 591 Dönem Net Zararı (-) $140.000$ / Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı $140.000$

Cevap

Dönem net zararını temsil eden

692

hesabındaki borç bakiyesini kapatmak için ilgili hesabı alacaklandıran ve bilançodaki

591

Dönem Net Zararı (-) hesabını borçlandıran kayıt doğrudur.

İşletmenin dönem sonu işlemlerinde

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının borç kalanı vermesi, o dönemin zarar ile sonuçlandığını gösterir. Muhasebe sürecinde geçici bir hesap olan

692

hesabının bakiyesi bilanço hesaplarına devredilerek kapatılmalıdır. Borç kalanı veren bir hesabı kapatmak için o hesabın alacaklandırılması gerekir. Bu zararın bilançoda gösterileceği hesap ise öz kaynaklar grubunda yer alan ancak aktif karakterli (borç taraflı) işleyen eksi karakterli

591

Dönem Net Zararı (-) hesabıdır. Bu nedenle

591

hesabı borçlandırılırken,

692

hesabı alacaklandırılarak devir işlemi tamamlanır.

Adım Adım Çözüm

1

Hesap kalanını yorumlama

Net Zarar

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının borç kalanı vermesi, gider ve zararların gelirlerden fazla olduğu anlamına gelir.

2

Geçici hesabı kapatma

692 hesabı alacaklandırılır

Dönem sonunda sonuç hesaplarının bilançoya devredilmesi için borç kalanı veren geçici hesapların alacaklandırılarak sıfırlanması gerekir.

3

Bilanço hesabını belirleme

591 Dönem Net Zararı (-) borçlandırılır

Dönem net zararı bilançoda öz kaynaklar altında yer alan ve aktif düzenleyici (negatif) karakterli olan

591

hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Sonuç hesaplarının dönem sonunda bilanço hesaplarına devredilmesi süreci ve hesapların işleyiş yönleri.

İpuçları

1

692

hesabının 'borç' kalanı vermesi gelirlerin mi yoksa giderlerin mi daha fazla olduğunu gösterir?

2

Geçici hesapları kapatırken bakiye veren tarafın tam tersi yöne kayıt yapılması gerektiğini hatırlayın.

3

Net zarar durumunda bilançoda '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabının kullanılması gerekir ve bu hesap eksi karakterli olduğu için borç taraflı çalışır.

Daha Fazla Pratik

Dönem net kârı oluşması durumunda aynı devir işleminin nasıl yapılacağını ve yedek akçe ayrılması durumunda hesabın nasıl değişeceğini inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 209Soru →

Bir anonim şirketin kuruluş işlemlerinde, ana sözleşmenin tescil edilmesiyle birlikte sermaye taahhüdünün muhasebeleştirilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

501

Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Borçlu) /

500

Sermaye Hesabı (Alacaklı)

500

Sermaye Hesabı (Borçlu) /

501

Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Alacaklı)

102

Bankalar Hesabı (Borçlu) /

500

Sermaye Hesabı (Alacaklı)

100

Kasa Hesabı (Borçlu) /

501

Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Alacaklı)

501

Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Borçlu) /

102

Bankalar Hesabı (Alacaklı)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $501$ Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Borçlu) / $500$ Sermaye Hesabı (Alacaklı)

Cevap

501

Ödenmemiş Sermaye hesabının borçlandırıldığı ve

500

Sermaye hesabının alacaklandırıldığı yevmiye kaydı doğrudur.

Kuruluş tescil edildiğinde, işletmenin toplam nominal sermayesi

500

Sermaye hesabında alacak kaydıyla gösterilirken; ortakların bu sermayeyi ödeme yükümlülüğü, aktif karakterli düzenleyici bir hesap olan

501

Ödenmemiş Sermaye hesabının borç tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Hukuki yükümlülüğün belirlenmesi

Tescil ile birlikte ortakların sermaye koyma borcu doğar.

Sermaye taahhüdü, işletme için ortaklardan olan bir alacak niteliğindedir.

2

Sermaye hesabının artırılması

500

Sermaye hesabı alacaklandırılır.

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

3

Ödenmemiş kısmın izlenmesi

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır.

Henüz ödenmemiş sermaye tutarı, öz kaynakları düzenleyici bir hesap olan

501

nolu hesapta borç bakiyesi verilerek takip edilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüt Kaydı ve Hesap İşleyişi

İpuçları

1

Sermaye taahhüdü, işletmenin ortaklardan olan 'ödenmemiş sermaye' alacağını ve toplam sermayesini aynı anda kaydetmeyi gerektirir.

2

Öz kaynaklar grubundaki hesaplar pasif karakterlidir; ancak bazıları düzenleyici (eksi) karakter taşıyarak borç bakiyesi verir.

3

Ana sermayeyi

500

nolu hesapta artırırken, bu tutarın henüz ödenmediğini göstermek için

501

nolu düzenleyici hesabı borçlandırmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Bu kayıttan sonra ortakların nakit ödeme yapması durumunda hangi hesabın alacaklandırılacağını düşününüz.

Tahmini Süre:45s

Soru 210Soru →

Doruk Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına esas teşkil eden verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Veri	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.200.000$
Dönem Net Kârı	$400.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$60.000$
I. Tertip Yasal Yedekler Hesabı Bakiyesi	$228.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca yapılacak kâr dağıtım kaydında, '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilmesi gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL'dir?

17.000

20.000

12.000

34.000

240.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $12.000$

Cevap

İşletmenin bu dönem ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı

12.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

12.000

TL, öncelikle

400.000

TL dönem net kârından

60.000

TL geçmiş yıl zararının düşülmesiyle elde edilen

340.000

TL matrahın

\%5

'i olarak hesaplanan

17.000

TL ile, yasal tavan olan

240.000

TL'ye ulaşmak için gereken

12.000

TL'lik (

240.000 - 228.000

) boşluktan küçük olanın seçilmesiyle bulunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi

340.000

TL

TTK uyarınca I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır (

400.000 - 60.000 = 340.000

).

2

Matrah üzerinden

\%5

oranında yedek akçenin hesaplanması

17.000

TL

Kanuni oran olan

\%5

, bulunan matraha uygulanır (

340.000 \times 0,05 = 17.000

).

3

Yasal sınır (tavan) kontrolünün yapılması

12.000

TL

I. tertip yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin

\%20

'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Tavan:

1.200.000 \times 0,20 = 240.000

TL'dir. Mevcut bakiye

228.000

TL olduğuna göre, ayrılabilecek azami tutar

240.000 - 228.000 = 12.000

TL'dir. Hesaplanan

17.000

TL bu sınırı aştığı için sadece

12.000

TL ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür ve sermayenin %20'si olan yasal tavan sınırı mutlaka kontrol edilir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 211Soru →

Dönem sonu muhasebe kapanış işlemleri sürecinde, işletmenin vergi ve diğer yasal yükümlülükler sonrası kesinleşen dönem net kârı $220.000$ TL olarak hesaplanmıştır. Gelir tablosu sonuçlarının kapatılarak bu tutarın bilanço (Öz Kaynaklar) hesaplarına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 692 Dönem Net Kârı

220.000

/ Alacak: 590 Dönem Net Kârı

220.000

Borç: 590 Dönem Net Kârı

220.000

/ Alacak: 692 Dönem Net Kârı

220.000

Borç: 692 Dönem Net Kârı

220.000

/ Alacak: 591 Dönem Net Zararı (-)

220.000

Borç: 591 Dönem Net Zararı (-)

220.000

/ Alacak: 692 Dönem Net Kârı

220.000

Borç: 690 Dönem Kârı veya Zararı

220.000

/ Alacak: 590 Dönem Net Kârı

220.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 692 Dönem Net Kârı $220.000$ / Alacak: 590 Dönem Net Kârı $220.000$

Cevap

Dönem net kârının bilanço devrinde, 692 Dönem Net Kârı hesabı borçlandırılarak kapatılırken 590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.

Dönem sonu işlemlerinde net kârın bilanço hesaplarına (Öz Kaynaklar grubuna) devredilmesi için, sonuç hesapları arasında yer alan ve alacak kalanı veren '692 Dönem Net Kârı' hesabı borçlandırılarak kapatılır. Karşılığında, bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan ve işletmenin dönem içindeki kârını temsil eden '590 Dönem Net Kârı' hesabı alacaklandırılarak kâr bilançoya taşınmış olur.

Adım Adım Çözüm

1

Net kâr hesabının (692) bakiyesinin belirlenmesi

Dönem net kârı olan

220.000

TL, 692 hesabının alacak tarafında beklemektedir.

Gelir tablosu hesapları kapatıldıktan sonra oluşan net kâr, 692 hesabının alacak kalanı vermesine neden olur.

2

Sonuç hesabının kapatılarak bilançoya aktarılması

692 hesabı

220.000

TL borçlandırılır, 590 hesabı

220.000

TL alacaklandırılır.

Sonuç hesaplarını kapatmak için ters kayıt (borçlandırma) yapılır ve kâr bir öz kaynak unsuru olduğu için 590 hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönem Net Kârı veya Zararının Bilanço Devri

Tahmini Süre:45s

Soru 212Soru →

$(Z)$ Anonim Şirketi, sermayesini $400.000$ TL artırmaya karar vermiş ve bu tutar ortaklar tarafından nakit olarak taahhüt edilmiştir. Daha sonra ortaklar, taahhüt ettikleri bu tutarın $300.000$ TL'lik kısmını şirketin banka hesabına havale ederek ödemişlerdir. Buna göre, ortakların nakit ödemeyi gerçekleştirmesi aşamasında yapılacak muhasebe kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

500 Sermaye Hesabı

102 Bankalar Hesabı

520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı

542 Olağanüstü Yedekler Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

Cevap

Ortakların nakit ödemeyi gerçekleştirmesi aşamasında 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı alacaklandırılır.

Sermaye artırım sürecinde iki temel aşama vardır: Taahhüt ve Ödeme. Taahhüt aşamasında '501 Ödenmemiş Sermaye (B) / 500 Sermaye (A)' kaydı yapılır. Ödeme gerçekleştiğinde ise nakit girişine karşılık ortakların taahhüt borcu azalır. Bu nedenle '102 Bankalar' hesabı borçlandırılırken, taahhüdün azalışını göstermek üzere pasif karakterli (düzenleyici) '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (ödeme aşaması)

Soruda taahhüt edilen tutarın banka yoluyla ödendiği belirtilmiştir.

2

Borçlandırılacak hesabı tespit et

102 Bankalar Hesabı (Borç)

İşletmeye nakit girişi olduğu için aktif hesap borçlandırılır.

3

Alacaklandırılacak hesabı tespit et

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı (Alacak)

Ortakların taahhüdü yerine getirildiği için, bu taahhüdü izleyen düzenleyici hesap (eksi karakterli) alacaklandırılarak kapatılır/azaltılır.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında, taahhüdü temsil eden '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı alacaklandırılarak azaltılır; '500 Sermaye' hesabı ise sadece ilk taahhüt kaydında alacaklandırılır.

Tahmini Süre:45s

Soru 213Soru →

$(S)$ Anonim Şirketi, öz kaynaklar içerisinde yer alan $150.000$ TL tutarındaki "Geçmiş Yıllar Kârları" hesabındaki bakiyeyi sermayeye ilave etmeye karar vermiş ve tescil işlemleri tamamlanmıştır. Bu sermaye artırımı işleminin muhasebe kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

500 Sermaye Hesabı

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı

590 Dönem Net Kârı Hesabı

102 Bankalar Hesabı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı

Cevap

Sermayeye ilave edilen kaynak Geçmiş Yıllar Kârları olduğu için, bu hesapta meydana gelen azalış nedeniyle 570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı borçlandırılır.

Sermaye artırımı 'Geçmiş Yıllar Kârları' kullanılarak gerçekleştirildiğinde, bu hesap bir öz kaynak kalemi olarak azalır. Pasif karakterli hesaplardaki azalışlar borç tarafına kaydedildiğinden, doğru işlem 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabının borçlandırılmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye artırımının kaynağını belirleyin.

Artırımın kaynağı

150.000

TL tutarındaki geçmiş yıllar kârıdır.

Soruda sermayeye ilave edilecek tutarın bu hesaptan karşılanacağı belirtilmiştir.

2

Kaynak hesabın ve sermaye hesabının işleyiş yönlerini belirleyin.

570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı azalır (Borç), 500 Sermaye hesabı artar (Alacak).

Pasif karakterli hesaplarda azalışlar borca, artışlar alacağa kaydedilir.

3

Yevmiye kaydını oluşturun.

Borçlu hesap: 570 Geçmiş Yıllar Kârları; Alacaklı hesap: 500 Sermaye.

İç kaynakların sermayeye eklenmesi işlemi bir öz kaynak kaleminin diğerine devredilmesidir.

Anahtar Kavram

İç kaynaklardan (kârlar, yedekler vb.) yapılan sermaye artırımlarında, sermayeye eklenen kaynak hesabı borçlandırılırken sermaye hesabı alacaklandırılır.

İpuçları

1

Bu bir 'bedelsiz' sermaye artırımıdır; yani dışarıdan yeni bir varlık girişi olmaz.

2

Öz kaynak kalemlerinden biri (kârlar) azalırken diğeri (sermaye) artmaktadır.

3

Pasif karakterli bir hesap olan kâr hesabının azalması için hangi tarafa kayıt yapılmalıdır?

Daha Fazla Pratik

Nakit sermaye artırımında taahhüt anında yapılan kaydı inceleyerek aradaki farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 214Soru →

Çınar A.Ş. $4.000.000$ TL sermaye ile kurulmuş ve sermaye taahhüdünün tamamı tescil edilmiştir. Ortaklar, taahhüt ettikleri tutarın $\%25$ ’ini nakit olarak işletmenin banka hesabına yatırmış; bir ay sonra ise ortaklardan biri $600.000$ TL değerindeki bir taşıtı sermaye borcuna mahsuben şirkete devretmiştir. Bu işlemlerden sonra işletmenin bilançosunda "Ödenmemiş Sermaye" kaleminin tutarı kaç TL olarak yer alır?

2.400.000

TL

3.000.000

TL

3.400.000

TL

1.600.000

TL

4.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.400.000$ TL

Cevap

2.400.000

TL tutarındaki bakiye, sermaye taahhüdünün ödenmeyen kısmını temsil etmektedir.

Sermaye taahhüdü gerçekleştiğinde

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır. Ortaklar ödeme yaptıkça (nakit veya varlık devri yoluyla) bu hesap alacaklandırılarak kapatılır. Toplam

4.000.000

TL taahhüdün önce

1.000.000

TL'si nakit, ardından

600.000

TL'si taşıt devri ile ödendiği için hesapta kalan borç bakiyesi

2.400.000

TL olur.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye taahhüdünün kaydedilmesi

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı

4.000.000

TL borçlandırılır.

Şirket tesciliyle birlikte ortakların sermaye borcu doğar.

2

Nakit ödeme tutarının hesaplanması ve kaydı

4.000.000 \times 0,25 = 1.000.000

TL ödeme yapılarak

501

hesabı alacaklandırılır.

Bankaya yatırılan tutar sermaye borcunu azaltır.

3

Taşıt devrinin kaydedilmesi

600.000

TL değerindeki taşıt için

501

hesabı alacaklandırılır.

Aynî sermaye ödemesi de sermaye taahhüdünü kapatır.

4

Kalan bakiyenin hesaplanması

4.000.000 - (1.000.000 + 600.000) = 2.400.000

TL.

501

hesabının borç kalanı işletmenin ödenmemiş sermayesini verir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı İşleyişi

İpuçları

1

Ödenmemiş sermaye tutarını bulmak için başlangıçtaki borçtan yapılan tüm ödemeleri (nakit ve varlık) çıkarın.

2

501

Ödenmemiş Sermaye hesabı bir aktif karakterli düzenleyici hesaptır; borçlandığında taahhüdü, alacaklandığında ödemeyi gösterir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdü yerine getirilirken nominal değerin üzerinde bir bedel tahsil edilseydi hangi hesabın kullanılacağını araştırınız.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 215Soru →

Gürgen A.Ş. $2.000.000$ TL sermaye ile kurulmuş ve sermaye taahhüdünün tamamı tescil edilmiştir. Ortaklar, taahhüt ettikleri tutarın kanuni asgari oranı olan $\%25$ ’ini nakit olarak işletmenin banka hesabına yatırmış, ayrıca $300.000$ TL değerindeki bir demirbaşı sermaye payı olarak işletmeye devretmişlerdir. Bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği borç kalanı kaç TL'dir?

1.200.000

TL

1.500.000

TL

800.000

TL

1.700.000

TL

500.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.200.000$ TL

Cevap

Yapılan hesaplamalar sonucunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı

1.200.000

TL olarak bulunur.

Doğru cevap olan

1.200.000

TL tutarı, toplam sermaye taahhüdü olan

2.000.000

TL'den, ortakların bankaya yatırdığı

500.000

TL (%25 nakit) ve devrettikleri

300.000

TL değerindeki demirbaşın toplamı olan

800.000

TL'nin çıkarılmasıyla elde edilir. 501 nolu hesap kuruluşta borçlandırılır, ödemeler yapıldıkça alacaklandırılır; dolayısıyla kalan bakiye ödenmemiş tutarı gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye taahhüt tutarının belirlenmesi

2.000.000

TL

Kuruluş tescil edildiğinde 501 nolu hesap bu tutar kadar borçlandırılır.

2

Nakit ödenen tutarın hesaplanması

2.000.000 \times 0,25 = 500.000

TL

Sermayenin %25'i nakit olarak ödenmiştir.

3

Toplam ödenen (yerine getirilen) sermayenin hesaplanması

500.000

(Nakit) +

300.000

(Demirbaş) =

800.000

TL

Hem nakit hem de ayni varlık devri sermaye borcunu azaltır.

4

Kalan ödenmemiş sermaye tutarının bulunması

2.000.000 - 800.000 = 1.200.000

TL

Taahhüt edilen toplam tutardan ödenen kısımlar çıkarılarak kalan borç bakiye olarak bulunur.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli ancak borç bakiye veren bir hesaptır. Ödemeler yapıldıkça hesabın alacağına kayıt yapılarak bakiye azaltılır.

Tahmini Süre:45s

Soru 216Soru →

(T) Anonim Şirketi, nominal değeri $20$ TL olan $5.000$ adet hisse senedini pay başına $24$ TL bedelle ihraç etmiştir. Bu ihraç işlemi sonucunda oluşan farkın muhasebeleştirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

649

Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

520

Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

520

Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

20.000

TL borçlandırılır.

521

İptal Edilen Hisse Senedi Kârları hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

679

Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar hesabı

20.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $520$ Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $20.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabı

20.000

TL alacaklandırılır

Hisse senetlerinin nominal (üzerinde yazılı) değerinden daha yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda ortaya çıkan fark 'Emisyon Primi' olarak adlandırılır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu farklar '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklar içerisinde izlenir. Bu işlemde

5.000 \times (24-20) = 20.000

TL tutarında bir prim oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

Pay başına düşen ihraç primini hesaplayın

24

TL -

20

TL =

4

TL

Hisse senedinin ihraç değeri ile nominal değeri arasındaki fark pay başına emisyon primini verir.

2

Toplam emisyon primini hesaplayın

4

TL

\times

5.000

adet =

20.000

TL

Pay başına fark ile toplam hisse adedi çarpılarak toplam prim tutarına ulaşılır.

3

Doğru muhasebe hesabını ve kayıt yönünü belirleyin

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı alacaklandırılır

Hisse senedi ihraç primleri bir sermaye yedeğidir ve pasif karakterli hesap mantığına göre artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Emisyon Primi (Hisse Senedi İhraç Primi) Muhasebeleştirmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 217Soru →

Bir işletmenin sermaye payına sahip olduğu bir iştiraki, aktifinde yer alan duran varlıklarını yeniden değerlemeye tabi tutmuş ve bu işlem sonucunda oluşan değer artış fonunu sermayesine ilave etme kararı almıştır. Bu sermaye artırımı neticesinde işletmeye bedelsiz olarak verilen hisse senetlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

242

İştirakler hesabı borçlandırılırken,

523

İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.

242

İştirakler hesabı borçlandırılırken,

649

Diğer Olağan Gelir ve Kârlar hesabı alacaklandırılır.

523

İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı borçlandırılırken,

242

İştirakler hesabı alacaklandırılır.

242

İştirakler hesabı borçlandırılırken,

522

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.

İşletmeye herhangi bir nakit girişi sağlamadığı için bu işlemle ilgili sadece nazım hesaplarda izleme yapılır, bilanço hesaplarına kayıt yapılmaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $242$ İştirakler hesabı borçlandırılırken, $523$ İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabı alacaklandırılır.

Cevap

İşletme, iştirakinden gelen bedelsiz hisse senetlerini

242

İştirakler hesabına borç,

523

İştirakler Yeniden Değerleme Artışları hesabına alacak kaydederek muhasebeleştirmelidir.

Doğru cevapta belirtilen kayıt, Tekdüzen Hesap Planı'na (THP) ve muhasebenin temel kavramlarına tam uygundur. İştirak eden işletme, bedelsiz hisseleri aldığında iştirak payının maliyet bedelini (

242

) artırırken, bu artışın kaynağı olan sermaye yedeğini (

523

) alacaklandırarak öz kaynaklarındaki artışı raporlar.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirleme

İştirakin yeniden değerleme fonunu sermayeye eklemesi sonucu bedelsiz hisse kazanımı

Bu işlem işletme için bir varlık artışıdır ancak dışarıdan bir nakit girişi değil, iştirak değerinin içsel artışıdır.

2

Kullanılacak hesapları seçme

242

İştirakler ve

523

İştirakler Yeniden Değerleme Artışları

Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, iştiraklerin yeniden değerleme fonlarından gelen artışlar özel olarak

523

nolu hesapta izlenir.

3

Yevmiye kaydını oluşturma

Borç:

242

(Aktif artışı), Alacak:

523

(Öz kaynak artışı)

Muhasebe temel kuralları gereği varlık hesaplarındaki artışlar borç tarafa, öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

İştiraklerin iç kaynaklarından (özellikle yeniden değerleme fonlarından) sermaye artırımı yapması durumunda, ortak işletmenin bu artıştan aldığı paylar 'Sermaye Yedekleri' grubundaki ilgili hesapta izlenir.

İpuçları

1

İşletmenin kendi varlığını mı yoksa ortak olduğu başka bir şirketin varlığını mı değerlediğine dikkat edin.

2

Bedelsiz hisse senedi alımı, öz kaynaklar grubunda 'Sermaye Yedekleri' başlığı altında bir artış yaratır.

3

Hesap planında iştiraklerden gelen yeniden değerleme artışları için kodlanmış özel hesabı (

523

) hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin kendi binasını yeniden değerlemesi durumunda yapılacak amortisman kaydı ve değer artış fonu hesaplamasını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 218Soru →

Pruva Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Veri	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.500.000$
Yasal Yedekler	$285.000$
Dönem Net Kârı	$400.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$60.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

15.000

TL

17.000

TL

20.000

TL

300.000

TL

340.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15.000$ TL

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

15.000

TL olarak hesaplanmıştır.

Doğru cevap olan seçenekteki tutar, şirketin kârından ayırabileceği maksimum tutarı temsil eder. Şirketin verilerine göre yapılan hesaplamada

340.000

TL matrah üzerinden bulunan

17.000

TL, mevcut yasal yedekleri (

285.000

TL) yasal üst sınırın (

300.000

TL) üzerine çıkaracaktır. Bu nedenle yasal sınır dolana kadar olan

15.000

TL ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Yedek akçe hesaplamasına esas matrahın belirlenmesi

400.000 - 60.000 = 340.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

2

Hesaplanan yedek akçe tutarının bulunması

340.000 \times 0,05 = 17.000

TL

Yasal düzenleme gereği I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5'tir.

3

Yasal üst sınırın (tavanın) kontrol edilmesi

1.500.000 \times 0,20 = 300.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Mevcut yedekler ile tavan arasındaki farkın tespiti

300.000 - 285.000 = 15.000

TL

Birikmiş yedekler yasal sınıra çok yakın olduğu için bu dönem sadece sınır dolana kadar ayrım yapılabilir.

5

Nihai ayrılacak tutarın belirlenmesi

15.000

TL

Hesaplanan tutar (

17.000

TL), kalan limit tutarından (

15.000

TL) büyük olduğu için sadece limit kadar ayrım yapılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken geçmiş yıl zararları kârdan indirilir ve ödenmiş sermayenin %20'si olan üst sınır kontrol edilir.

İpuçları

1

Önce yedek akçe hesaplamasına esas olan matrahı bulun (Kâr - Zarar).

2

Yasal yedeklerin toplamda ödenmiş sermayenin %20'sini geçip geçmediğini kontrol edin.

3

Yasal sınır

300.000

TL'dir. Mevcut yasal yedekler

285.000

TL olduğuna göre, bu dönem en fazla ne kadar daha yedek ayrılabilir?

Daha Fazla Pratik

Yasal yedeklerin sermayeye ilave edilmesi veya zararların mahsubunda kullanılması durumunda kayıtların nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 219Soru →

Bir anonim şirkette, ne Türk Ticaret Kanunu'nda ne de şirketin ana sözleşmesinde herhangi bir zorunluluk bulunmamasına rağmen, sadece ortaklar genel kurulunun isteği ve kararıyla kârdan ayrılan yedekler aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenir?

Yasal Yedekler

Statü Yedekleri

Olağanüstü Yedekler

Özel Fonlar

Hisse Senedi İhraç Primleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü Yedekler

Cevap

Olağanüstü Yedekler hesabı, işletmenin genel kurul kararıyla isteğe bağlı olarak ayırdığı kâr yedeklerini takip etmek için kullanılır.

Olağanüstü yedekler, işletmelerin kâr dağıtımı sırasında ne kanuni bir zorunluluk (TTK) ne de bir sözleşme mecburiyeti (Statü) bulunmaksızın, tamamen gelecekteki olası risklere karşı veya yeni yatırımlar için genel kurulun serbest iradesiyle ayırdığı yedeklerdir. Bu tanıma en uygun hesap 542 Olağanüstü Yedekler hesabıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Yedeğin ayrılma kaynağını belirle.

Soru metninde yedeklerin ne kanun ne de ana sözleşme (statü) gereği olmadığı, sadece genel kurul kararıyla (isteğe bağlı) ayrıldığı belirtilmiştir.

Yedek akçeler ayrılma nedenlerine göre yasal, statüsel ve isteğe bağlı (olağanüstü) olarak sınıflandırılır.

2

İsteğe bağlı yedeklerin Tekdüzen Hesap Planı'ndaki (THP) kodunu tespit et.

542 Olağanüstü Yedekler hesabı.

THP'de isteğe bağlı olarak ayrılan tüm yedekler bu hesapta toplanır.

Anahtar Kavram

Kâr Yedeklerinin Ayrılma Nedenlerine Göre Sınıflandırılması

Tahmini Süre:45s

Soru 220Soru →

İşletme, geçmiş faaliyet dönemlerinden devreden $45.000$ TL tutarındaki zararı, yine geçmiş yıllardan aktarılan ve dağıtılmamış olan $45.000$ TL tutarındaki kâr ile mahsup ederek kapatmıştır. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydında borçlandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

570

Geçmiş Yıllar Kârları

580

Geçmiş Yıllar Zararları

590

Dönem Net Kârı

591

Dönem Net Zararı

540

Yasal Yedekler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $570$ Geçmiş Yıllar Kârları

Cevap

Geçmiş yıllar kârları ile zararların mahsup edilmesi işleminde, azalan kâr tutarı nedeniyle Geçmiş Yıllar Kârları hesabı borçlandırılır.

Geçmiş Yıllar Kârları hesabı, işletmenin önceki dönemlerinden kalan dağıtılmamış kârlarını gösteren bir öz kaynak hesabıdır ve alacak bakiyesi verir. Bu kârın bir zararı kapatmak (mahsup etmek) amacıyla kullanılması durumunda, kâr tutarında bir azalış meydana gelir. Muhasebe ilkeleri gereği öz kaynak hesaplarındaki azalışlar borç tarafına kaydedildiği için mahsup kaydında Geçmiş Yıllar Kârları hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Hesapların niteliğinin belirlenmesi

580

Geçmiş Yıllar Zararları (-) borç bakiyesi veren,

570

Geçmiş Yıllar Kârları (+) ise alacak bakiyesi veren hesaplardır.

Öz kaynak hesaplarının işleyiş kuralına göre artış ve azalış yönlerini belirlemek gerekir.

2

Zarar hesabının kapatılması

580

Geçmiş Yıllar Zararları hesabı alacaklandırılır.

Borç bakiyesi veren bir hesabın kapatılması için zıt yönlü (alacak) kayıt yapılması gerekir.

3

Mahsup kaynağının kaydedilmesi

570

Geçmiş Yıllar Kârları hesabı borçlandırılır.

Alacak bakiyesi veren bir öz kaynak hesabındaki azalış (kârın kullanımı) borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda mahsup işlemleri ve hesap işleyiş kuralları

İpuçları

1

Bir öz kaynak hesabı olan kâr hesabı azaldığında hangi tarafa kayıt yapıldığını hatırlayın.

2

Zarar hesabı (

580

) bilançoda eksi karakterli bir hesaptır ve borç bakiyesi verir. Kapatmak için alacaklandırılır.

3

Mahsup kaydı şöyledir: Geçmiş Yıllar Kârları (Borç), Geçmiş Yıllar Zararları (Alacak).

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının yedek akçelerle mahsup edilmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Öz Kaynaklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar