Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 15

Soru 281Soru →

Huzur Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve genel kurul kararları aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Bilgi	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$4.000.000$
Dönem Net Kârı	$1.200.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$200.000$
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tavanı	Henüz ulaşılmamıştır.

Genel kurulda alınan kararlar doğrultusunda;
- Ortaklara ödenmiş sermayenin $\%10$ 'u oranında temettü dağıtılmasına,
- Yönetim kurulu üyelerine toplam $60.000$ TL kâr payı ödenmesine,
- Kalan tutarın olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar verilmiştir.

Bu bilgilere göre, işletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

26.000

TL

20.000

TL

46.000

TL

50.000

TL

13.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $26.000$ TL

Cevap

İşletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

26.000

TL'dir.

Doğru cevap olan seçenek, kâr dağıtım prosedürüne tam uyum göstermektedir. İşletmenin ödenmiş sermayesinin

\%5

'ine tekabül eden

200.000

TL tutarındaki muafiyet sınırı, toplam dağıtılan tutardan (

400.000

TL ortaklara temettü +

60.000

TL yönetim kurulu payı =

460.000

TL) düşüldüğünde ulaşılan

260.000

TL'lik matrahın

\%10

'u olan

26.000

TL, doğru II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Dağıtılan toplam kâr payı tutarının belirlenmesi

4.000.000 \times \%10 = 400.000

TL (Ortaklar) +

60.000

TL (Yönetim Kurulu) =

460.000

TL

II. Tertip yedek akçe matrahı için tüm dağıtılan kâr paylarının toplamı gereklidir.

2

Birinci temettü sınırının (Ödenmiş sermayenin %5'i) hesaplanması

4.000.000 \times \%5 = 200.000

TL

TTK hükümleri gereği II. Tertip yedek akçe hesaplanırken dağıtılan kâr payından ödenmiş sermayenin %5'i mahsup edilir.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması

460.000 - 200.000 = 260.000

TL

Sınırı aşan ve dağıtılan toplam kâr payı matrahı oluşturur.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması

260.000 \times \%10 = 26.000

TL

II. Tertip yedek akçe oranı sabit olarak %10'dur.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'Olağanüstü Yedeklere' aktarılacak tutarı hesaplayarak kâr dağıtım tablosunun tamamını pekiştirebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

II. Tertip Yasal Yedek Akçe şu formülle de bulunabilir: (Dağıtılan Toplam Kâr Payı - Birinci Temettü Sınırı) / 10. Bu durumda: (

460.000 - 200.000) / 10 = 26.000

TL.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 282Soru →

Önceki faaliyet dönemini zarar ile tamamlayan bir sermaye şirketinin bilançosunda " $591$ Dönem Net Zararı (-)" hesabı $118.500$ TL bakiye ile yer almaktadır. Yeni hesap döneminin açılış işlemlerini müteakip, bu zararın öz kaynaklar grubu içerisindeki ilgili kalıcı hesaba devredilerek kapatılması gerekmektedir.

Buna göre, söz konusu devir işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı borçlu, 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı alacaklı

591 Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlu, 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı alacaklı

570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabı borçlu, 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı alacaklı

580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı borçlu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı alacaklı

590 Dönem Net Kârı hesabı borçlu, 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı borçlu, 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı alacaklı

Cevap

580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabının borçlandırıldığı ve 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.

İşletmenin önceki dönemden devreden net zararı (

591

), yeni dönemin başında kalıcı bir öz kaynak hesabı olan Geçmiş Yıllar Zararları (

580

) hesabına aktarılmalıdır. 591 numaralı hesap borç bakiyesi veren bir hesap olduğu için, bu hesabı kapatmak amacıyla alacaklandırılması; 580 numaralı hesabın ise bu tutar kadar artırılması için borçlandırılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

Kapatılacak hesabın niteliğinin belirlenmesi

591 Dönem Net Zararı (-) hesabı, öz kaynakları düzenleyici (aktif karakterli) bir hesaptır ve borç bakiyesi verir.

Yeni dönemin başında geçici bilanço hesaplarının kalıcı hesaplara devredilmesi gerekir.

2

Aktarılacak hesabın belirlenmesi

Zarar tutarı, 500'lü gruptaki kalıcı zarar hesabı olan 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabına aktarılır.

Tekdüzen Hesap Planı kuralları gereği, bir önceki yılın zararı geçmiş yıllar zararı niteliği kazanır.

3

Yevmiye kaydının yapılması

580 No'lu hesap borçlandırılır (

118.500

), 591 No'lu hesap alacaklandırılır (

118.500

).

Borç bakiye veren bir hesabı kapatmak için alacak kaydı, aynı nitelikteki başka bir hesabı artırmak için borç kaydı yapılır.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda zarar hesaplarının devir ve mahsup işlemleri

Daha Fazla Pratik

Bu zararın daha sonra yedek akçeler veya kârlar ile mahsup edilmesi (kapatılması) işlemini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 283Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri sürecinde, tüm gelir ve gider hesapları ile vergi karşılıkları ilgili sonuç hesaplarına aktarılmıştır. Bu işlemler neticesinde $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının $180.000$ TL borç kalanı verdiği tespit edilmiştir. Bu net sonucun ilgili öz kaynak hesabına devredilerek bilançoda raporlanmasını sağlayan yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

591

Dönem Net Zararı (-)

180.000

/ Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

180.000

Borç:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

180.000

/ Alacak:

590

Dönem Net Kârı

180.000

Borç:

590

Dönem Net Kârı

180.000

/ Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

180.000

Borç:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

180.000

/ Alacak:

591

Dönem Net Zararı (-)

180.000

Borç:

580

Geçmiş Yıllar Zararları

180.000

/ Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

180.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: $591$ Dönem Net Zararı (-) $180.000$ / Alacak: $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı $180.000$

Cevap

Borç:

591

Dönem Net Zararı (-) / Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı kaydı yapılmalıdır.

İşletmenin gelir tablosu sonuçlarını özetleyen

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının borç kalanı vermesi, dönem sonunda net zarar oluştuğu anlamına gelir. Bu zarar tutarının bilançoya aktarılması için

692

hesabı alacaklandırılarak kapatılırken, bilançonun öz kaynaklar bölümünde yer alan ve pasifi düzenleyici (eksi) karakterli olan

591

Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılır. Bu kayıt, zararın bilançoda raporlanmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

692

nolu hesabın kalanının niteliğini belirle.

692

hesabının borç kalanı vermesi, gider ve vergi yükümlülüklerinin gelirlerden fazla olduğunu, yani bir "Dönem Net Zararı" oluştuğunu gösterir.

Sonuç hesaplarında borç kalanı zarar, alacak kalanı kâr ifade eder.

2

Geçici sonuç hesabını kapat.

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı

180.000

TL alacaklandırılarak sıfırlanır.

Dönem sonunda geçici hesaplar ters kayıtla kapatılarak bakiyeleri bilanço hesaplarına aktarılır.

3

Net sonucu bilanço (öz kaynak) hesabına aktar.

591

Dönem Net Zararı (-) hesabı

180.000

TL borçlandırılır.

591

hesabı pasifi düzenleyici (aktif karakterli) bir hesap olduğu için artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönem net zararının sonuç hesaplarından öz kaynaklara (bilançoya) aktarılması süreci.

İpuçları

1

692

hesabının borç kalanı vermesi, işletmenin o dönem kâr mı yoksa zarar mı ettiğini belirlemek için ilk adımdır.

Daha Fazla Pratik

Eğer hesap alacak kalanı verseydi, hangi öz kaynak hesabının alacağına kayıt yapılacağını düşününüz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 284Soru →

Kuvars Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Veri Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$2.500.000$
Dönem Net Kârı	$800.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$150.000$
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi	$485.000$

Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve genel muhasebe ilkeleri çerçevesinde, işletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL’dir?

15.000

32.500

40.000

50.000

65.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15.000$

Cevap

İşletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

15.000

TL'dir.

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken öncelikle dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür (

800.000 - 150.000 = 650.000

TL) ve bulunan matraha

\%5

oranı uygulanır (

32.500

TL). Ancak bu yedek, ödenmiş sermayenin

\%20

’sine (

2.500.000 \times 0,20 = 500.000

TL) ulaşana kadar ayrılır. Mevcut yedek bakiyesi

485.000

TL olduğu için sınıra sadece

15.000

TL (

500.000 - 485.000

) kalmıştır. Bu durumda hesaplanan

32.500

TL yerine, sınıra kadar olan

15.000

TL yedek ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

Yasal yedek akçe matrahının belirlenmesi

800.000 - 150.000 = 650.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilmelidir.

2

Matrah üzerinden

\%5

oranında hesaplama yapılması

650.000 \times 0,05 = 32.500

TL

TTK uyarınca I. Tertip Yasal Yedek Akçe, safi kârın (matrahın) yirmide biri (

\%5

) oranında ayrılır.

3

Yasal yedek akçe üst sınırının kontrol edilmesi

2.500.000 \times 0,20 = 500.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin beşte birine (

\%20

) ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Sınıra kalan boşluğun hesaplanması ve nihai tutarın belirlenmesi

500.000 - 485.000 = 15.000

TL

Hesaplanan tutar (

32.500

TL), sınıra kalan boşluktan (

15.000

TL) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım yedek olarak ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve sermayenin %20'si olan üst sınır kontrolü.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin dönem kârının tamamını dağıtması durumunda II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasını çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 285Soru →

Lider A.Ş. sermayesini artırma kararı almış ve nominal değeri $20$ TL olan hisse senetlerini pay başına $26$ TL bedelle ihraç etmiştir. Ortaklardan biri, taahhüt ettiği $1.000$ adet hisse senedi için pay başına düşen $6$ TL emisyon priminin tamamını ve nominal değerin $\%25$ 'ini ödemiş, ancak kalan tutarı vadesinde yerine getirememiştir. Şirket, ilgili payları iptal ederek başka bir yatırımcıya pay başına $22$ TL bedelle peşin satmıştır.

Bu bilgilere göre, hisse senetlerinin iptali ve yeniden satışı sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

5.000

6.000

7.000

11.000

15.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $7.000$

Cevap

7.000

TL tutarındaki iptal kârı, ortağın ödediği toplam tutar ile yeniden satış zararının farkıdır.

7.000

TL tutarı doğrudur çünkü ortak toplamda

11.000

TL ödeme yapmıştır (6.000 TL prim + 5.000 TL nominal). Şirket payları ilk başta

26

TL'den ihraç etmişken iptal sonrası

22

TL'den satmış, yani pay başına

4

TL (

1.000

adet için

4.000

TL) kayba uğramıştır. Ödenen

11.000

TL'den bu

4.000

TL'lik kayıp düşüldüğünde kalan

7.000

TL, 521 No'lu hesaba kâr olarak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Ortağın ödediği toplam tutarın hesaplanması

1.000 \times (6 + (20 \times 0,25)) = 11.000

TL

İptal kârı hesabında ortağın hem prim hem de nominal değer için yaptığı toplam ödeme baz alınır.

2

Payların yeniden satışındaki zararın hesaplanması

1.000 \times (26 - 22) = 4.000

TL

Şirket payları ilk olarak

26

TL'den ihraç etmiş, ancak iptal sonrası

22

TL'den satabilmiştir; aradaki fark şirketin mahrum kaldığı tutardır.

3

Net iptal kârının belirlenmesi

11.000 - 4.000 = 7.000

TL

Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, eski ortağın ödemesi yeni satış kaybını karşıladıktan sonra kalan kısım iptal kârı olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, sermaye taahhüdünü yerine getiremeyen ortağın paylarının iptal edilip yeniden satılması sürecinde, ortağın yaptığı ödemelerden satış zararının düşülmesiyle oluşur.

İpuçları

1

Ortağın hem prim hem de nominal değer için yaptığı ödemelerin toplamını bulun.

2

İlk ihraç fiyatı ile ikinci satış fiyatı arasındaki farkı (zararı) hesaplayıp toplam ödemeden düşün.

3

İşlem özeti: (

11.000

TL toplam ödeme) - (

4.000

TL yeniden satış zararı) = İptal Kârı.

Daha Fazla Pratik

Eğer paylar nominal değerin altında satılsaydı (örneğin 18 TL), iptal kârı hesabında nominal değer ile ihraç değeri arasındaki farkların nasıl muhasebeleştirileceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam tahsilat (

11.000 + 22.000 = 33.000

) ile hedeflenen toplam ihraç tutarı (

26.000

) arasındaki farkı bularak kâra ulaşabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 286Soru →

Zümrüt Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı mali verileri aşağıdaki gibidir:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.000.000$
Dönem Net Kârı	$300.000$
Geçmiş Yıl Zararları	$50.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedek Akçe	$192.000$

Bu verilere göre, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde işletmenin ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı ve bu işlemin muhasebe kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

8.000

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

12.500

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

15.000

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

8.000

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı borçlandırılmalıdır.

25.000

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $8.000$ TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve $540$ Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

Cevap

8.000

TL tutarında yedek akçe ayrılmalı ve

540

Yasal Yedekler hesabı alacaklandırılmalıdır.

Doğru yanıt olan seçenek, işletmenin kârından geçmiş yıl zararlarını düşerek matrahı

250.000

TL bulmuş, ardından %5 oranını uygulayarak

12.500

TL hesaplamıştır. Ancak, mevcut birikmiş yedeğin (

192.000

TL) sermayenin %20'si olan

200.000

TL sınırına sadece

8.000

TL mesafede olduğunu tespit ederek, ayırılacak tutarı bu sınırla kısıtlamıştır. Muhasebe kaydında ise artış olduğu için öz kaynak hesabı alacaklandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

I. tertip yasal yedek akçe matrahının hesaplanması (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları).

300.000 - 50.000 = 250.000

TL.

Yasal yedek akçe, net kârdan varsa geçmiş yıl zararları indirildikten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

2

Matrah üzerinden %5 oranında hesaplama yapılması.

250.000 \times 0,05 = 12.500

TL.

TTK'ya göre I. tertip yasal yedek akçe oranı %5'tir.

3

Yasal üst sınırın (Ödenmiş Sermaye x %20) kontrol edilmesi.

1.000.000 \times 0,20 = 200.000

TL.

I. tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Mevcut bakiye ile üst sınır arasındaki farkın tespiti.

200.000 - 192.000 = 8.000

TL.

Şirketin ayırabileceği maksimum yedek tutarı bu farkla sınırlıdır.

5

Hesaplanan tutar (

12.500

TL) ile tavan farkının (

8.000

TL) karşılaştırılması ve kaydın yapılması.

8.000

TL tutarında alacak kaydı.

Hesaplanan tutar tavanı aştığı için sadece tavanı tamamlayacak kadar (

8.000

TL) yedek ayrılır ve pasif karakterli hesap alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

I. tertip yasal yedek akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının matrahtan indirilmesi ve sermayenin %20'si olan yasal sınıra uyulması.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 287Soru →

(M) Anonim Şirketi $5.000.000$ TL olan tescilli sermayesini $2.000.000$ TL artırmaya karar vermiştir. Artırımın $800.000$ TL'lik kısmının "570 Geçmiş Yıllar Karları" hesabından, kalan kısmının ise ortaklarca nakit olarak karşılanması kararlaştırılmıştır. Nakit taahhüt edilen tutarın $\frac{1}{4}$ 'ü tescil tarihinde bankaya yatırılmıştır.

Bu bilgilere göre, sermaye artırım işlemleri tescil edildikten sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

900.000

1.200.000

1.700.000

300.000

1.500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000

Cevap

Sermaye artırımı sonrası 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı 900.000 TL'dir.

Sermaye artırımı kararı alındığında toplam artış tutarı olan

2.000.000

TL, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir. Artırımın

800.000

TL'lik kısmı geçmiş yıl kârlarından karşılandığı için bu tutar kadar 501 hesabı alacaklandırılarak kapatılır. Kalan

1.200.000

TL nakit taahhüt olup, bunun

\frac{1}{4}

'ü olan

300.000

TL tescil tarihinde ödendiğinde hesap tekrar alacaklandırılır. Sonuçta hesapta kalan bakiye

2.000.000 - 800.000 - 300.000 = 900.000

TL olur.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artırım tutarı üzerinden nakit taahhüt edilen kısmı belirleyin.

2.000.000 - 800.000 = 1.200.000

TL

İç kaynaklardan (Geçmiş Yıllar Karları) karşılanan kısım nakit ödeme gerektirmez.

2

Nakit taahhüt edilen tutarın tescil anında ödenen kısmını hesaplayın.

1.200.000 \times \frac{1}{4} = 300.000

TL

Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakit taahhütlerin en az %25'inin tescilden önce ödenmesi gerekir.

3

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının son bakiyesini hesaplayın.

2.000.000 (Taahhüt) - 800.000 (İç Kaynak) - 300.000 (Nakit Ödeme) = 900.000

TL

Hem bedelsiz artırım hem de yapılan nakit ödemeler ödenmemiş sermaye borcunu kapatır.

Anahtar Kavram

Sermaye Taahhüdü ve Ödenmemiş Sermaye Hesabı İşleyişi

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında emisyon primi (hisse senedi ihraç primi) oluşması durumunda bu tutarın 501 hesabı üzerindeki etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 288Soru →

(Y) Anonim Şirketi, mevcut sermayesini $2.000.000$ TL nakit olarak artırmaya karar vermiştir. Bu amaçla her biri $4$ TL nominal değerli $500.000$ adet yeni hisse senedini, tanesi $5,50$ TL'den ihraç etmiştir. Hisse senetlerinin tamamı satılmış ve sermaye artırımı tescil edilmiştir. Buna göre, sermaye artırımının tescili aşamasında nominal değer ile ihraç değeri arasındaki farkın muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

750.000

TL alacak kaydedilir.

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

750.000

TL borç kaydedilir.

"649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar" hesabına

750.000

TL alacak kaydedilir.

"500 Sermaye" hesabına

2.750.000

TL alacak kaydedilir.

"521 Hisse Senedi İptal Karları" hesabına

750.000

TL alacak kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına $750.000$ TL alacak kaydedilir.

Cevap

"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına

750.000

TL alacak kaydedilmesi doğrudur.

Doğru ifade, hisse senetlerinin nominal değeri (

4

TL) ile ihraç değeri (

5,50

TL) arasındaki birim başına

1,50

TL'lik farkın toplamda

750.000

TL olarak hesaplanıp, bir sermaye yedeği olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacağına kaydedilmesidir. Öz kaynak hesapları pasif karakterli olduğu için artışlar alacak taraflı izlenir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam nominal değerin hesaplanması

500.000 \times 4 = 2.000.000

TL

Sermaye hesabına kaydedilecek yasal sınırın belirlenmesi.

2

Toplam ihraç bedelinin hesaplanması

500.000 \times 5,50 = 2.750.000

TL

Ortaklardan tahsil edilecek toplam tutarın belirlenmesi.

3

Emisyon priminin (ihraç farkının) hesaplanması

2.750.000 - 2.000.000 = 750.000

TL

Nominal değerin üzerinde kalan tutarın tespit edilmesi.

4

Muhasebe kaydının yapılması

520 nolu hesabın alacağına

750.000

TL kaydedilir.

İhraç primleri pasif karakterli bir sermaye yedeği hesabıdır.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primleri (Emisyon Primleri) ve Muhasebeleştirilmesi

Soru 289Soru →

Eren A.Ş.'nin sermaye artırımı sürecine ilişkin bazı veriler aşağıda sunulmuştur:

Parametre	Değer
Hisse Senedi Sayısı	$10.000$ Adet
Payın Nominal Değeri	$20$ TL
Payın İhraç Bedeli	$28$ TL
Aracılık Komisyonu (Banka kanalıyla)	$4.000$ TL

Buna göre, bu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

76.000

TL alacaklandırılır.

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

80.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

80.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

76.000

TL borçlandırılır.

500 Sermaye hesabı

280.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $76.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

İşlem sonucunda 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

76.000

TL alacaklandırılmalıdır.

İşletme nominal değeri

20

TL olan hisseleri

28

TL'den ihraç ederek pay başına

8

TL, toplamda ise

80.000

TL brüt emisyon primi elde etmiştir. Bu işlem için banka kanalıyla ödenen

4.000

TL komisyon, ihraçla doğrudan ilgili bir maliyet olduğu için primden düşülür. Kalan

76.000

TL net tutar, öz kaynaklar grubunda yer alan pasif karakterli '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senedi ihracından doğan toplam primi hesaplayınız.

Toplam Prim =

10.000 \times (28 - 20) = 80.000

TL

İhraç bedeli ile nominal değer arasındaki fark emisyon primidir.

2

İhraç işlemi için ödenen komisyonu primden mahsup ediniz.

Net Prim =

80.000 - 4.000 = 76.000

TL

Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve standartlar gereği ihraç giderleri primden mahsup edilir.

3

Net prim tutarını sermaye yedeği hesabına kaydediniz.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı Alacak:

76.000

TL

Bu primler öz kaynaklar grubundaki 520 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon primlerinin (Hisse Senedi İhraç Primleri) ihraç giderleri düşüldükten sonra sermaye yedeği olarak muhasebeleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 290Soru →

(Z) Anonim Şirketi, $2.000.000$ TL olan sermayesini $2.800.000$ TL'ye çıkarmaya karar vermiştir. Bu sermaye artırımında kaynak olarak; daha önce nominal değeri $10$ TL olan $15.000$ adet hisse senedinin $20$ TL'den ihracıyla oluşan primlerin tamamı, $350.000$ TL tutarındaki "522 MDV Yeniden Değerleme Artışları" ve artan kısmın tamamı için "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı kullanılmıştır. Buna göre, yapılan sermaye artırımı kaydıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

500 Sermaye hesabı

800.000

TL alacaklandırılır.

542 Olağanüstü Yedekler hesabı

300.000

TL alacaklandırılır.

522 MDV Yeniden Değerleme Artışları hesabı

350.000

TL alacaklandırılır.

Sermaye artırımında kullanılan kâr yedeklerinin toplam tutarı

500.000

TL'dir.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye hesabı $800.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye artırımı toplamda

800.000

TL olduğu için 500 Sermaye hesabı bu tutar kadar alacaklandırılmalıdır.

Sermaye artırımı işlemi gerçekleştiğinde, artışın kaynağı ne olursa olsun (iç kaynak veya dış kaynak), 500 Sermaye hesabı artışın nominal tutarı kadar alacaklandırılır. Bu senaryoda sermaye

800.000

TL arttığı için bu tutar alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artırım tutarını hesaplayın.

2.800.000 - 2.000.000 = 800.000

TL

Sermayenin yeni değerinden eski değerini çıkararak artış miktarını bulmak gerekir.

2

Hisse senedi ihraç primlerini (emisyon primlerini) hesaplayın.

15.000 \times (20 - 10) = 150.000

TL

Nominal değerin üzerindeki ihraç tutarı 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabında izlenir.

3

Kâr yedeklerinden (542 Olağanüstü Yedekler) karşılanan tutarı belirleyin.

800.000 - (150.000 + 350.000) = 300.000

TL

Toplam artıştan sermaye yedeklerinin (520 ve 522) payı çıkarılarak kalan miktar kâr yedeğinden bulunur.

4

Yevmiye kaydını oluşturun.

520, 522 ve 542 hesapları borçlandırılır; 500 hesabı alacaklandırılır.

Öz kaynak içindeki bir kalemden diğerine transfer yapıldığında, azalan kalemler borçlandırılır, artan sermaye hesabı alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Öz kaynak kalemlerinin sermaye artırımında iç kaynak olarak kullanılması ve muhasebeleştirilmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 291Soru →

Kaya A.Ş. $4.500.000$ TL sermaye taahhüdü ile tescil edilerek kuruluş işlemlerini tamamlamıştır. Kuruluş aşamasında ortaklar, nakit olarak ödenmesi gereken sermaye payının kanuni asgari tutarı olan $\%25$ ’ini banka hesabına yatırmış; ayrıca ortaklardan biri $1.500.000$ TL değerindeki bir binayı sermaye payına karşılık işletmeye devretmiştir. Bu işlemler sonucunda işletmenin bilançosunda yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1.875.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

1.875.000

TL alacak kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda sermaye hesabını artıran bir kalem olarak gösterilir.

1.875.000

TL borç kalanı verir ve "Dönen Varlıklar" grubunda ticari olmayan alacaklar içinde gösterilir.

2.625.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

3.375.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.875.000$ TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim kalemi olarak gösterilir.

Cevap

İşletmenin bilançosunda 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

1.875.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim kalemi (eksi hesap) olarak yer alır.

Doğru seçenek, hesabın hem doğru bakiyesini (

1.875.000

TL borç) hem de doğru finansal tablo konumunu (Öz kaynaklar grubunda indirim kalemi) ifade etmektedir. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, aktif karakterli olmasına rağmen bilançonun pasifinde (-) işaretiyle gösterilen bir düzenleyici hesaptır.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye taahhüdünün kaydedilmesi

501 Ödenmemiş Sermaye hesabına

4.500.000

TL borç, 500 Sermaye hesabına

4.500.000

TL alacak kaydedilir.

Kuruluş tescil edildiğinde sermaye borcu ve taahhüdü muhasebeleştirilir.

2

Nakit ödemenin hesaplanması ve kaydı

4.500.000 \times 0,25 = 1.125.000

TL. 102 Bankalar hesabına borç, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

Taahhüt edilen sermayenin nakden ödenen kısmı taahhüdü azaltır.

3

Ayni sermaye (bina) ödemesinin kaydı

252 Binalar hesabına

1.500.000

TL borç, 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

Varlık devri yoluyla yerine getirilen taahhüt ödemesi 501 hesabını alacaklandırarak kapatır.

4

501 hesabının kalanının hesaplanması

4.500.000

(B) -

1.125.000

(A) -

1.500.000

(A) =

1.875.000

TL Borç Kalanı.

Hesabın borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak kalan bakiye bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının Niteliği ve Sunumu

İpuçları

1

Ödenmemiş sermaye hesabının kalanını bulmak için toplam sermaye taahhüdünden yapılan tüm ödemeleri (nakit ve ayni) çıkarın.

2

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı aktif karakterli bir hesaptır; yani borç tarafına kayıt yapıldığında artar, alacak tarafına kayıt yapıldığında azalır.

3

Bilançoda sermaye hesabının hemen altında parantez içinde veya eksi işaretiyle gösterilen hesap 501'dir. Borç kalanı vermesine rağmen pasifte indirim kalemidir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi durumunda temerrüt faizi hesaplamaları ve ortağın ihracı ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 292Soru →

Erguvan A.Ş. $10.000.000$ TL sermaye taahhüdü ile tescil edilerek kuruluş işlemlerini tamamlamıştır. Ortaklar, sermaye taahhüdünün nakit olarak ödenmesi gereken minimum kısmını ( $1/4$ ) işletmenin banka hesabına yatırmış; ayrıca $3.500.000$ TL değerindeki bir taşıtı sermaye taahhüdüne mahsuben işletmeye devretmişlerdir. Bu işlemler sonucunda yapılacak muhasebe kayıtlarına göre "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi ve bilançodaki konumu ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

4.000.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alır.

4.000.000

TL alacak kalanı verir ve bilançonun pasifinde öz kaynakları artıran bir unsur olarak yer alır.

7.500.000

TL borç kalanı verir çünkü taşıt gibi ayın ödemeleri 501 hesabının alacağına değil, doğrudan sermaye hesabına kaydedilir.

4.000.000

TL borç kalanı verir ve işletmenin ortaklarından olan ticari alacağı olduğu için dönen varlıklarda izlenir.

10.000.000

TL borç kalanı verir çünkü ödeme aşamasında 500 Sermaye hesabı borçlandırılarak kayıt yapılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $4.000.000$ TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alır.

Cevap

4.000.000

TL borç kalanı verir ve öz kaynaklar grubunda indirim (-) kalemi olarak yer alır.

İşletmenin tescili sırasında

10.000.000

TL olarak borçlandırılan ödenmemiş sermaye hesabından, yapılan

2.500.000

TL nakit ve

3.500.000

TL taşıt ödemesi (toplam

6.000.000

TL) düşüldüğünde geriye

4.000.000

TL tutarında borç bakiyesi kalır. Bu hesap, bilançonun öz kaynaklar bölümünde ana sermaye tutarından indirilmek üzere eksi (-) işaretli olarak gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye taahhüt kaydını gerçekleştirme

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı:

10.000.000

TL (Borç), 500 Sermaye Hesabı:

10.000.000

TL (Alacak)

Şirket tescil edildiğinde sermaye taahhüdü bu kayıtla muhasebeleştirilir.

2

Nakit ödeme tutarını hesaplama

10.000.000 \times 1/4 = 2.500.000

TL

Kanuni olarak nakit taahhüt edilen kısmın en az dörtte biri kuruluşta ödenmelidir.

3

Sermaye ödeme kaydını gerçekleştirme

102 Bankalar:

2.500.000

TL (Borç), 254 Taşıtlar:

3.500.000

TL (Borç), 501 Ödenmemiş Sermaye:

6.000.000

TL (Alacak)

Yapılan nakit ve varlık ödemeleri karşılığında ödenmemiş sermaye taahhüdü kapatılır.

4

Hesap bakiyesini hesaplama

10.000.000

(Borç) -

6.000.000

(Alacak) =

4.000.000

TL Borç Bakiyesi

Hesabın borç ve alacak tarafları arasındaki fark, kalan taahhüt borcunu gösterir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye hesabı, öz kaynaklar grubunu düzenleyen pasif karakterli ancak borç kalanı veren bir hesaptır.

Soru 293Soru →

Kalsit Anonim Şirketi’nin $2024$ yılı dönem sonu verileri ve kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$800.000$
I. Tertip Yasal Yedek Akçeler	$157.000$
Dönem Net Kârı	$120.000$
Geçmiş Yıllar Zararları	$40.000$

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili başka bir hüküm bulunmadığına göre, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine uygun olarak ayrılması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı için yapılacak yevmiye kaydında hangi hesabın alacağına kaç TL kaydedilmelidir?

540

Yasal Yedekler Hesabı -

4.000

TL

540

Yasal Yedekler Hesabı -

6.000

TL

540

Yasal Yedekler Hesabı -

3.000

TL

542

Olağanüstü Yedekler Hesabı -

3.000

TL

540

Yasal Yedekler Hesabı -

24.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $540$ Yasal Yedekler Hesabı - $3.000$ TL

Cevap

540

Yasal Yedekler Hesabı'na

3.000

TL alacak kaydı yapılmalıdır.

Doğru seçenekte belirtilen

3.000

TL, hem geçmiş yıl zararlarının (

40.000

TL) dönem kârından düşülmesiyle bulunan matrahın %5'i (

4.000

TL) hem de şirketin sermaye tavanına (

160.000

TL) olan uzaklığı (

3.000

TL) dikkate alındığında, ayrılması mümkün olan en yüksek yasal tutardır. Ayrıca yasal yedekler için Tekdüzen Hesap Planı'nda tanımlanan

540

Yasal Yedekler Hesabı'nın alacaklandırılması muhasebe ilkelerine uygundur.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe tavan sınırının hesaplanması

800.000 \times 0,20 = 160.000

TL

TTK'ya göre I. Tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

2

Kalan yedek ayırma kapasitesinin belirlenmesi

160.000 - 157.000 = 3.000

TL

Şirketin mevcut birikmiş yasal yedeği ile tavan sınırı arasındaki fark, bu yıl ayrılabilecek maksimum tutarı belirler.

3

Hesaplamaya esas matrahın belirlenmesi

120.000 - 40.000 = 80.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülmelidir.

4

Matrah üzerinden %5 yedek akçe hesaplanması

80.000 \times 0,05 = 4.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe ayırma oranı %5'tir.

5

Ayrılacak nihai tutarın ve muhasebe kaydının belirlenmesi

3.000

TL (Alacak:

540

Hesabı)

Hesaplanan tutar (

4.000

TL), kalan kapasiteden (

3.000

TL) büyük olduğu için sadece kalan kapasite kadar yedek ayrılabilir. Yasal yedekler pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olduğu için artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının düşülmesi ve sermayenin %20'lik tavan sınırının kontrol edilmesi zorunludur.

İpuçları

1

Önce sermayenin %20'si olan tavan sınırı ile mevcut yasal yedekleri karşılaştırarak ne kadar daha yedek ayrılabileceğini bulun.

2

Yedek akçe matrahını bulurken dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın, ardından bu tutarın %5'ini hesaplayın.

3

Hesapladığınız %5'lik tutar ile kapasite sınırını karşılaştırın; kanunen bunlardan küçük olanı kadar yedek ayrılabilir.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında kullanılan %10'luk oran ve ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kâr payı matrahı konusunu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 294Soru →

Çınar A.Ş. $12.000.000$ TL sermaye ile kurulmuş ve ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilerek kuruluş işlemleri tamamlanmıştır. Ortaklar, sermaye taahhüdünün $4.000.000$ TL'lik kısmını nakit, kalan kısmını ise demirbaş ve taşıt olarak yerine getirmeyi taahhüt etmişlerdir. Kuruluş aşamasında nakit taahhüdün kanuni asgari tutarı bankaya yatırılmış, ayni sermaye unsurlarının ise tamamı şirkete devredilmiştir. Bu bilgilere göre, kuruluş işlemleri tamamlandıktan sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye aşağıdakilerden hangisidir?

3.000.000

TL borç kalanı

3.000.000

TL alacak kalanı

9.000.000

TL borç kalanı

4.000.000

TL borç kalanı

1.000.000

TL borç kalanı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $3.000.000$ TL borç kalanı

Cevap

3.000.000

TL borç kalanı

İşletmenin kuruluşunda toplam sermaye taahhüdü olan

12.000.000

TL, "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borcuna kaydedilir. Şirket tescili sırasında nakit taahhüdün kanuni asgari tutarı olan

1.000.000

TL (

4.000.000 \times 1/4

) bankaya yatırılmış ve

8.000.000

TL değerindeki ayni sermaye devredilmiştir. Bu iki ödeme toplamı olan

9.000.000

TL hesabın alacağına kaydedildiğinde, hesap

3.000.000

TL borç kalanı verir. Bu tutar ortakların henüz yerine getirmediği nakit taahhüdü temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye ve taahhüt yapısını belirleyin.

Toplam Sermaye:

12.000.000

TL. Nakit Taahhüt:

4.000.000

TL. Ayni Taahhüt (Demirbaş + Taşıt):

12.000.000 - 4.000.000 = 8.000.000

TL.

Sermayenin hangi unsurlardan oluştuğunu bilmek ödeme tutarlarını hesaplamak için gereklidir.

2

Kuruluşta ödenen nakit tutarını hesaplayın (Kanuni asgari tutar).

4.000.000 \times \%25 = 1.000.000

TL.

Türk Ticaret Kanunu'na göre nakit taahhüt edilen sermayenin en az

1/4

'ü tescilden önce ödenmelidir.

3

Toplam ödenen sermaye tutarını hesaplayın.

Nakit Ödeme:

1.000.000

TL + Ayni Ödeme:

8.000.000

TL =

9.000.000

TL.

Ayni sermayenin tamamının kuruluşta devredildiği belirtildiği için nakit ödeme ile toplanır.

4

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan bakiyesini bulun.

12.000.000

(Borç) -

9.000.000

(Alacak) =

3.000.000

TL Borç Kalanı.

Hesap ilk kayıtta toplam taahhüt kadar borçlandırılır, ödemeler yapıldıkça alacaklandırılır. Kalan borç tutarı henüz ödenmemiş kısmı gösterir.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdü ve ödenmesi aşamasında 501 nolu hesabın işleyişi.

İpuçları

1

Şirket kuruluşunda nakit taahhütlerin en az ne kadarının tescilden önce ödenmesi gerektiğini hatırlayın.

2

501 nolu hesap başlangıçta toplam sermaye tutarı kadar borçlandırılır. Yapılan her ödeme bu hesabın alacağına yazılır.

3

12.000.000

TL'den bankaya yatan

1.000.000

TL'yi ve devredilen

8.000.000

TL'lik varlıkları çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkan 'Hisse Senedi İhraç Primleri' (Emisyon Primleri) konusuna göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ödenmemiş sermaye hesabı sadece yerine getirilmemiş taahhütleri gösterir. Ayni sermaye tamamen ödendiğine göre geriye sadece nakit taahhüdün ödenmeyen kısmı kalmıştır.

4.000.000

TL nakit taahhüdün

1/4

'ü (

1.000.000

TL) ödendiğine göre, kalan

3/4

'lük kısım (

3.000.000

TL) hesabın borç bakiyesini oluşturur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 295Soru →

Sancak Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemine ilişkin net kârı $400.000$ TL olarak gerçekleşmiştir. İşletmenin ödenmiş sermayesi $2.000.000$ TL olup, yasal yedek akçe tavanına (ödenmiş sermayenin %20'si) henüz ulaşılmamıştır. Genel kurul, kârın aşağıdaki şekilde dağıtılmasına karar vermiştir:

- Kanuni yükümlülükler gereği I. Tertip Yasal Yedek Akçe ayrılması,
- Ortaklara ödenmiş sermayenin $\%10$ 'u oranında nakit temettü dağıtılması,
- Kalan tutarın tamamının Olağanüstü Yedeklere aktarılması.

Kâr dağıtımında vergi tevkifatı (stopaj) ihmal edileceğine göre, işletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

20.000

10.000

15.000

38.000

40.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 10.000

Cevap

İşletmenin ayırması gereken II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

10.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

10.000

TL tutarı, TTK 519. madde uyarınca hesaplanmıştır. İşletme toplamda

200.000

TL temettü dağıtmaktadır. Bu tutardan, ödenmiş sermayenin %5'ine denk gelen birinci temettü eşiği (

2.000.000 \times 0,05 = 100.000

TL) düşüldüğünde kalan matrah

100.000

TL olur. Bu matrahın %10'u olan

10.000

TL, II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarını hesapla

400.000 \times 0,05 = 20.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre dönem net kârının %5'i oranında I. Tertip Yasal Yedek ayrılır (sermayenin %20'sine ulaşılana kadar).

2

Ortaklara dağıtılacak toplam temettü tutarını hesapla

2.000.000 \times 0,10 = 200.000

TL

Genel kurul kararı gereği ödenmiş sermayenin %10'u oranında nakit temettü dağıtılacaktır.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını belirle

200.000 - (2.000.000 \times 0,05) = 100.000

TL

II. Tertip Yedek Akçe, dağıtılan kâr payından ödenmiş sermayenin %5'i (I. Temettü eşiği) düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

4

II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarını hesapla

100.000 \times 0,10 = 10.000

TL

Belirlenen matrah üzerinden %10 oranında II. Tertip Yasal Yedek Akçe ayrılması kanuni zorunluluktur.

Anahtar Kavram

II. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması

Daha Fazla Pratik

Bu kâr dağıtım kararının yevmiye kaydında '542 Olağanüstü Yedekler' hesabına aktarılacak tutarı hesaplayınız.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 296Soru →

Güneş A.Ş., öz kaynak yapısını güçlendirmek amacıyla sermaye artırımına gitmiş ve nominal değeri $5$ TL olan $20.000$ adet hisse senedini pay başına $8$ TL bedelle ihraç etmiştir. Söz konusu ihraç işlemi sırasında banka aracılığıyla $3.000$ TL tutarında ihraç gideri (komisyon) ödenmiştir.

Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu işlemin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

60.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

57.000

TL alacaklandırılır.

649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar hesabı

57.000

TL alacaklandırılır.

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

57.000

TL borçlandırılır.

500 Sermaye hesabı

160.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı $57.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

57.000

TL alacaklandırılır.

İhraç primi, hisse senetlerinin satış bedeli (

160.000

TL) ile nominal değeri (

100.000

TL) arasındaki fark olan

60.000

TL'dir. Ancak ihraçla ilgili yapılan

3.000

TL tutarındaki komisyon gideri bu primden düşülür. Sonuç olarak kalan

57.000

TL tutarındaki net prim, pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Hisse senetlerinin toplam nominal değerini hesaplayın.

20.000 \text{ adet} \times 5 \text{ TL} = 100.000 \text{ TL}

Sermaye hesabına kaydedilecek yasal tutarı belirlemek için.

2

Hisse senetlerinin toplam ihraç (satış) bedelini hesaplayın.

20.000 \text{ adet} \times 8 \text{ TL} = 160.000 \text{ TL}

İşletmeye girecek toplam fon tutarını belirlemek için.

3

Brüt ihraç primini hesaplayın.

160.000 \text{ TL} - 100.000 \text{ TL} = 60.000 \text{ TL}

İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkı bulmak için.

4

İhraç giderlerini (komisyon) brüt primden düşerek net ihraç primini bulun.

60.000 \text{ TL} - 3.000 \text{ TL} = 57.000 \text{ TL}

Muhasebe standartlarına göre ihraç giderleri doğrudan ihraç primlerinden mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primi), hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılması durumunda ortaya çıkan farktır ve '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen hisse senetlerinden doğan karların (iptal karları) hangi hesapta ve nasıl izlendiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 297Soru →

Mesa Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$
Dönem Net Kârı	$500.000$
Geçmiş Yıllar Zararları (-)	$100.000$
Yasal Yedekler (Birikmiş)	$385.000$

Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

15.000

20.000

25.000

400.000

385.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $15.000$

Cevap

İşletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

15.000

TL'dir.

İşletmenin kâr dağıtım matrahı

400.000

TL (

500.000

kâr -

100.000

zarar) olarak bulunur. Bu tutarın %5'i

20.000

TL etmektedir. Ancak işletmenin mevcut yedekleri (

385.000

TL), sermayenin %20'si olan

400.000

TL sınırına çok yaklaşmıştır. Sınıra ulaşmak için sadece

15.000

TL boşluk kaldığından, hesaplanan

20.000

TL yerine sadece sınır kadar (

15.000

TL) yedek akçe ayrılabilir.

Adım Adım Çözüm

1

Hesaplama matrahının (baz alınacak kârın) belirlenmesi

500.000 - 100.000 = 400.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilmelidir.

2

Yedek akçe oranının matraha uygulanması

400.000 \times %5 = 20.000

TL

Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı %5'tir.

3

Üst sınır (tavan) kontrolünün yapılması

2.000.000 \times %20 = 400.000

TL

Yasal yedekler, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Kalan sınır kapasitesinin hesaplanması

400.000 - 385.000 = 15.000

TL

Mevcut yedekler tavan sınıra çok yakın olduğu için, hesaplanan tutarın tamamı değil, sadece sınırı tamamlayacak kadar pay ayrılabilir.

5

Nihai ayrılacak tutarın belirlenmesi

15.000

TL

Hesaplanan

20.000

TL, kalan

15.000

TL'lik kapasiteyi aştığı için üst sınır olan

15.000

TL esas alınır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken; (Dönem Net Kârı - Geçmiş Yıl Zararları) formülü uygulanır ve toplam tutarın Ödenmiş Sermaye'nin %20'sini aşmamasına dikkat edilir.

İpuçları

1

Hesaplama yaparken dönem kârından geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın.

2

Yasal yedek akçelerin bir üst sınırı olduğunu ve bu sınırın sermayenin %20'si olduğunu hatırlayın.

3

Mevcut yedeklerle tavan arasındaki farkı hesaplayın; ayıracağınız tutar bu farkı aşamaz.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında temettü ödemelerinin etkisini inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 298Soru →

$(V)$ Anonim Şirketi, işletme hacminin daralması sonucu ortaya çıkan sermaye fazlasını ortaklara iade etmek amacıyla sermayesini $600.000$ TL azaltma kararı almıştır. Gerekli ilanlar yapılmış, yasal süreler tamamlanmış ve sermaye azaltımı tescil edilmiştir.

Buna göre, sermaye azaltımının tescil edildiği tarihte yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

500 SERMAYE hesabı

600.000

TL borçlandırılırken, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

600.000

TL alacaklandırılır.

500 SERMAYE hesabı

600.000

TL borçlandırılırken, 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabı

600.000

TL alacaklandırılır.

500 SERMAYE hesabı

600.000

TL borçlandırılırken, 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hesabı

600.000

TL alacaklandırılır.

331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı

600.000

TL borçlandırılırken, 102 BANKALAR hesabı

600.000

TL alacaklandırılır.

501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE hesabı

600.000

TL borçlandırılırken, 500 SERMAYE hesabı

600.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 SERMAYE hesabı $600.000$ TL borçlandırılırken, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı $600.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye fazlasının ortaklara iadesi amacıyla yapılan azaltım tescil edildiğinde, '500 SERMAYE' hesabı borçlandırılır ve '331 ORTAKLARA BORÇLAR' hesabı alacaklandırılır.

Doğru cevap, sermaye fazlası nedeniyle yapılan azaltımın tescilinde ortaya çıkan durumu yansıtır. İşletme, hacmini daralttığı için artık ihtiyaç duymadığı sermayeyi ortaklara geri vereceğini tescil ettirdiğinde; bilançoda tescilli olan sermaye (500) azalır ve aynı tutarda ortaklara bir borç (331) oluşur.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemin niteliğini belirle

Sermaye azaltımı sermaye fazlası (nakit iade) nedeniyle yapılmaktadır.

Zarar mahsubu veya taahhüt iptali gibi diğer azaltım nedenlerinden ayrıştırılması gerekir.

2

İlgili hesapları ve işleyiş kurallarını tespit et

Sermaye hesabı (Pasif) azaldığı için borç tarafa, Ortaklara Borçlar hesabı (Pasif) bir yükümlülük doğduğu için alacak tarafa kaydedilir.

Çift taraflı kayıt sistemi ve hesapların karakterleri gereği pasif hesaplardaki azalış borç, artış alacak tarafına kaydedilir.

3

Yevmiye kaydını oluştur

500 SERMAYE (

600.000

TL) Borçlu / 331 ORTAKLARA BORÇLAR (

600.000

TL) Alacaklı.

Tescil tarihi itibarıyla sermaye resmi olarak azalmış ve şirketin ortaklara nakit borcu kesinleşmiştir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Nedenlerine Göre Muhasebeleştirme

İpuçları

1

Sermaye azaltımının nedenine odaklanın: İşletme sermayesi fazla olduğu için bu tutar ortaklara 'iade' edilmektedir.

2

Tescil anında sermaye resmi olarak azalır. Ortaklara yapılacak iade ise henüz ödenmediği için bir borç olarak kaydedilmelidir.

3

Pasif karakterli hesaplarda azalış borca, artış alacağa yazılır. Sermaye azalırken, ortaklara borç artmaktadır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı zarar mahsubu amacıyla yapılsaydı toplam öz kaynak tutarının nasıl değişeceğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 299Soru →

Mercan Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin bazı verileri ve genel kurulun kâr dağıtım kararları aşağıda verilmiştir:

Hesap / Karar Bilgisi	Tutar / Oran
Dönem Net Kârı	$900.000$ TL
Ödenmiş Sermaye	$3.000.000$ TL
Geçmiş Yıl Zararları	$100.000$ TL
Mevcut Yasal Yedekler Bakiyesi	$250.000$ TL
I. Temettü Oranı	Ödenmiş Sermayenin $\%5$ 'i
II. Temettü Tutarı	$200.000$ TL

Şirket ana sözleşmesinde yasal limitler dışında özel bir hüküm bulunmadığına göre, bu bilgilere dayalı olarak kâr dağıtım işlemleri sonucunda ayrılması gereken "Toplam Yasal Yedek Akçe" (I. ve II. Tertip toplamı) tutarı kaç TL'dir?

40.000

60.000

65.000

75.000

100.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $60.000$

Cevap

Hesaplamalar sonucunda I. Tertip Yasal Yedek

40.000

TL ve II. Tertip Yasal Yedek

20.000

TL olarak bulunmuş, toplam tutar

60.000

TL olarak belirlenmiştir.

Doğru yanıt olan tutar, Türk Ticaret Kanunu esaslarına göre hesaplanan birinci ve ikinci tertip yasal yedek akçelerin toplamıdır. Birinci tertip hesaplanırken geçmiş yıl zararı mahsup edilmiş (

40.000

TL), ikinci tertip ise dağıtılan toplam kâr payından ödenmiş sermayenin

\%5

'i düşüldükten sonra kalan tutarın

\%10

'u olarak (

20.000

TL) belirlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplaması

40.000

TL

I. Tertip Yasal Yedek =

(\text{Dönem Net Kârı} - \text{Geçmiş Yıl Zararları}) \times \%5

. İşlem:

(900.000 - 100.000) \times 0,05 = 40.000

TL. Mevcut yedekler (

250.000

) sermayenin

\%20

'si olan

600.000

TL limitinin altında olduğu için tamamı ayrılır.

2

I. ve II. Temettü tutarlarının hesaplanması

350.000

TL

I. Temettü:

3.000.000 \times \%5 = 150.000

TL. II. Temettü:

200.000

TL (Genel kurul kararı). Toplam dağıtılan temettü:

150.000 + 200.000 = 350.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplaması

20.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek =

(\text{Dağıtılan Toplam Temettü} - \text{Ödenmiş Sermayenin } \%5'i) \times \%10

. İşlem:

(350.000 - 150.000) \times 0,10 = 20.000

TL.

4

Toplam Yasal Yedek Akçe tutarının bulunması

60.000

TL

40.000

(I. Tertip) +

20.000

(II. Tertip) =

60.000

TL.

Anahtar Kavram

Kâr dağıtımında I. Tertip hesaplanırken geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve II. Tertip hesaplanırken

\%5

sermaye muafiyeti kuralı.

İpuçları

1

Toplam yasal yedek akçe, I. Tertip ve II. Tertip tutarlarının toplamıdır.

2

I. Tertip hesaplanırken varsa geçmiş yıl zararlarını kârdan düşmeyi unutmayın; II. Tertip için ise kâr payı muafiyetini dikkate alın.

3

Matematiksel olarak; I. Tertip

(900.000 - 100.000) \times 0,05

ve II. Tertip

(350.000 - 150.000) \times 0,10

formülleriyle hesaplanır.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtım tablosunun muhasebe yevmiye kaydını yaparak hesapların nasıl kapandığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 300Soru →

Bir anonim şirketin dönem sonu işlemleri ve kâr dağıtım süreciyle ilgili olarak aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

I. Şirket ana sözleşmesinde yer alan hükümler uyarınca kârın bir kısmının işletmede alıkonulmasına karar verilmiştir.
II. İktisadi kıymetlerin yenilenmesi amacıyla, mevzuatın tanıdığı imkân dahilinde satış kârı pasifte geçici bir hesapta tutulmaktadır.
III. Ne kanunlarda ne de şirket ana sözleşmesinde bir zorunluluk bulunmamasına rağmen, genel kurul kararıyla gelecekteki risklere karşı kârın bir kısmı yedek olarak ayrılmıştır.

Tekdüzen Hesap Planı (THP) uyarınca; I, II ve III numaralı unsurların izlenmesi gereken hesaplar aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?

541

Statü Yedekleri -

549

Özel Fonlar -

542

Olağanüstü Yedekler

540

Yasal Yedekler -

549

Özel Fonlar -

541

Statü Yedekleri

541

Statü Yedekleri -

542

Olağanüstü Yedekler -

549

Özel Fonlar

542

Olağanüstü Yedekler -

548

Diğer Kâr Yedekleri -

541

Statü Yedekleri

541

Statü Yedekleri -

529

Diğer Sermaye Yedekleri -

542

Olağanüstü Yedekler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $541$ Statü Yedekleri - $549$ Özel Fonlar - $542$ Olağanüstü Yedekler

Cevap

Şirket ana sözleşmesi, mevzuat ve genel kurul kararı sırasına göre doğru hesaplar; Statü Yedekleri, Özel Fonlar ve Olağanüstü Yedekler şeklindedir.

Doğru yanıt olan sıralama, muhasebe standartlarına ve Tekdüzen Hesap Planı'na tam uyum sağlar. Ana sözleşme maddesi gereği ayrılan tutarlar 'Statü Yedekleri' hesabında; yenileme fonu gibi yasal mevzuata dayanan tutarlar 'Özel Fonlar' hesabında; herhangi bir zorunluluk olmaksızın sadece ortakların iradesiyle (genel kurul kararıyla) ayrılan tutarlar ise 'Olağanüstü Yedekler' hesabında takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1

I numaralı unsuru analiz etme

541

Statü Yedekleri

Şirketlerin kendi ana sözleşmelerine (statülerine) koydukları hükümler uyarınca ayırdıkları yedekler bu hesapta izlenir.

2

II numaralı unsuru analiz etme

549

Özel Fonlar

Yenileme fonu gibi vergi yasaları veya diğer mevzuat hükümleri uyarınca ayrılan ve öz kaynaklarda tutulan fonlar bu hesapta izlenir.

3

III numaralı unsuru analiz etme

542

Olağanüstü Yedekler

Ne yasaların ne de ana sözleşmenin zorunlu kıldığı, tamamen genel kurulun takdirine bağlı olarak ayrılan yedekler bu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin ayrılma nedenlerine göre sınıflandırılması

İpuçları

1

Yedeklerin isimlendirilmesi genellikle onları zorunlu kılan 'kaynak' (kanun, sözleşme, karar) ile doğrudan ilişkilidir.

2

Şirketin kendi anayasası sayılan 'ana sözleşme' (statü) ile ayrılanlar 541 kodlu hesapta izlenir.

3

VUK 328 ve 329'da düzenlenen 'Yenileme Fonu', muhasebe sisteminde 549 Özel Fonlar hesabında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. tertip) hesaplama yöntemlerini ve aralarındaki farkları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Öz Kaynaklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap