Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 301Soru

Ardıç A.Ş. 8.000.0008.000.000 TL sermaye ile tescil edilerek kuruluş işlemlerini tamamlamıştır. Şirket ortakları, tescil tarihini izleyen gün sermaye taahhütlerinin %40\%40'lık kısmını işletmenin banka hesabına yatırarak yerine getirmiştir.

Bu işlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye (-)' hesabının vereceği kalan aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.800.0004.800.000 TL borç kalanı

Cevap

4.800.0004.800.000 TL borç kalanı veren seçenek doğrudur.
Sermaye taahhüt edildiğinde 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 8.000.0008.000.000 TL borçlandırılır. Ortaklar bu taahhüdün %40'ı olan 3.200.0003.200.000 TL'yi ödediklerinde, hesap 3.200.0003.200.000 TL alacaklandırılır. Bu durumda hesabın borç kalan tutarı 4.800.0004.800.000 TL (8.000.0003.200.0008.000.000 - 3.200.000) olur. Hesap, özkaynakları düzenleyici (pasif karakterli) bir hesap olduğu için aktif karakterli hesaplar gibi borç kalanı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt kaydının belirlenmesi
501 Ödenmemiş Sermaye (Borç): 8.000.0008.000.000 TL / 500 Sermaye (Alacak): 8.000.0008.000.000 TL
Şirket tescil edildiğinde toplam sermaye tutarı taahhüt olarak kaydedilir.
2
Ödenen sermaye tutarının hesaplanması
8.000.000×0,40=3.200.0008.000.000 \times 0,40 = 3.200.000 TL
Sermaye taahhüdünün %40'ının nakit olarak ödendiği belirtilmiştir.
3
Sermaye ödeme kaydının yapılması
102 Bankalar (Borç): 3.200.0003.200.000 TL / 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak): 3.200.0003.200.000 TL
Ödenen tutar banka hesabına girerken, ortakların sermaye borcu (ödenmemiş sermaye) azalır.
4
501 nolu hesabın kalanının hesaplanması
8.000.0008.000.000 (Borç Toplamı) - 3.200.0003.200.000 (Alacak Toplamı) = 4.800.0004.800.000 TL Borç Kalanı
Hesabın borç tarafına kaydedilen taahhüt tutarından, alacak tarafına kaydedilen ödeme tutarı düşülür.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Kalanı
Tahmini Süre:45s
Soru 302Soru

Tekdüzen Hesap Planı'na göre; işletmenin kârından ayrılan ve 540540 Yasal Yedekler, 541541 Statü Yedekleri ile 542542 Olağanüstü Yedekler hesaplarının hiçbirinin kapsamına girmeyen, belirli amaçlar için ayrılmış kâr yedeklerinin izlendiği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Diğer Kâr Yedekleri

Cevap

Diğer Kâr Yedekleri hesabı, Tekdüzen Hesap Planı'nda belirtilen diğer kâr yedeği kalemlerine girmeyen yedeklerin izlendiği hesaptır.
Doğru cevap olan Diğer Kâr Yedekleri hesabı, Tekdüzen Hesap Planı açıklamalarına göre; 540, 541 ve 542 hesaplarının kapsamına girmeyen, işletme bünyesinde bırakılan kâr yedeklerinin kaydedildiği hesaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr yedekleri grubundaki (5454) hesapların tanımlarını gözden geçirin.
540, 541 ve 542 hesapları belirli kaynaklara (kanun, statü, genel kurul) dayanır.
Yedeklerin ayrılma nedenine göre doğru hesabı seçmek gerekir.
2
Soru metnindeki 'hiçbirinin kapsamına girmeyen' ifadesine odaklanın.
Belirli bir gruba dahil edilemeyen kalemler 'Diğer' başlığı altında toplanır.
Muhasebe standartlarında kapsama girmeyen kalemler ilgili grubun 'Diğer' hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin sınıflandırılması ve 548 nolu hesabın kalıntı (residual) niteliği.
Tahmini Süre:45s
Soru 303Soru

Zümrüt A.Ş., sermaye artırımı sürecinde nominal değeri 1010 TL olan hisse senetlerini pay başına 1313 TL bedelle ihraç etmiştir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, nominal değer ile ihraç bedeli arasındaki bu olumlu farkın kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri

Cevap

Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerindeki ihraç bedeli ile oluşan fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına kaydedilmelidir.
Hisse senetlerinin nominal değerinden daha yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda, aradaki olumlu fark (emisyon primi) Tekdüzen Hesap Planı'na göre bir sermaye yedeği olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkı bulun.
1310=313 - 10 = 3 TL (Hisse başına emisyon primi)
İşletmenin nominal değerin üzerinde ne kadar ek kaynak sağladığını belirlemek gerekir.
2
Bu farkın muhasebe standartlarına göre hangi karakterde bir hesap olduğunu belirleyin.
Öz kaynaklarda yer alan bir sermaye yedeğidir.
Sermaye piyasası mevzuatı ve muhasebe ilkeleri uyarınca emisyon primleri gelir olarak değil, sermaye yedeği olarak kabul edilir.
3
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki karşılığını seçin.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı alacaklandırılır.
Nominal değerin üzerindeki pay ihraç farkları için tanımlanmış özel hesap budur.

Anahtar Kavram

Emisyon Primi Muhasebeleştirilmesi

Daha Fazla Pratik

İhraç primlerinden yapılan giderlerin (komisyon vb.) bu hesaptan nasıl düşüldüğüne dair soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 304Soru

İşletme, aktifinde maliyet bedeli 4.000.0004.000.000 TL olan bir binasını ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yeniden değerlemiş ve bu işlem sonucunda 1.200.0001.200.000 TL tutarında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesaplamıştır. İşletme yönetimi, bu fonun %50\%50'sini sermayeye ilave etme kararı almış ve ilgili tescil işlemlerini tamamlamıştır. Bir sonraki hesap döneminde söz konusu bina, birikmiş amortismanları ile birlikte satılmıştır.

Buna göre, binanın satışı sırasında "522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları" hesabına ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600.000600.000 TL borçlandırılır, "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı alacaklandırılır.

Cevap

600.000600.000 TL tutarındaki bakiye borçlandırılarak "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına aktarılmalıdır.
İşletme yeniden değerleme fonunun %50\%50'sini (600.000600.000 TL) sermayeye eklediğinde hesapta 600.000600.000 TL bakiye kalmıştır. Binanın satılması durumunda Tekdüzen Hesap Planı (THP) kuralları gereği, bu fon hesabı kapatılarak (borçlandırılarak) tutarın tamamı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına (alacaklandırılarak) aktarılmalıdır. Bu işlem fonun öz kaynaklar içerisindeki niteliğinin 'sermaye yedeği'nden 'kar yedeği'ne dönüşmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç fon tutarının belirlenmesi
1.200.0001.200.000 TL
Yeniden değerleme işlemi sonucunda 522 hesabına alacak kaydedilen ilk tutardır.
2
Sermayeye ilave edilen tutarın hesaplanması ve düşülmesi
1.200.000×0,50=600.0001.200.000 \times 0,50 = 600.000 TL kalan bakiye
Fonun yarısı sermayeye eklendiğinde 522 hesabı 600.000600.000 TL borçlandırılmış ve hesapta aynı miktarda bakiye kalmıştır.
3
Varlık satıldığında kalan bakiyenin devri
Borç: 522 (600.000600.000), Alacak: 542 (600.000600.000)
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca, yeniden değerlemeye tabi tutulan varlık elden çıkarıldığında, ilgili fon hesabı kapatılarak Olağanüstü Yedekler hesabına devredilir.

Anahtar Kavram

Yeniden Değerleme Fonunun Kullanımı ve Kapatılması

İpuçları

1
Yeniden değerleme fonları sermayeye eklenebilir veya varlık satıldığında yedeklere aktarılabilir.
2
Önce fonun ne kadarının sermayeye eklendiğini bulun, ardından 522 hesabında kalan bakiyeyi hesaplayın.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi (523) durumunda da aynı mantığın geçerli olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 305Soru

Bir işletmenin dönem içinde gerçekleştirdiği öz kaynak işlemleri aşağıda özetlenmiştir:

* İşletme, kayıtlı maliyet bedeli 4.200.0004.200.000 TL ve birikmiş amortismanı 1.680.0001.680.000 TL olan binasını yeniden değerlemeye tabi tutmuş ve binanın gerçeğe uygun değerini 6.300.0006.300.000 TL olarak belirlemiştir.
* İşletme, nominal değeri 100100 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini tanesi 140140 TL’den ihraç etmiştir.
* Taahhüdünü yerine getirmeyen bir ortağın 100.000100.000 TL nominal değerli paylarını iptal etmiş ve bu payları 120.000120.000 TL’ye başka bir yatırımcıya peşin satmıştır.
* İşletme yönetimi; yeniden değerleme artışlarının 2.500.0002.500.000 TL’lik kısmını ve emisyon primlerinin 500.000500.000 TL’lik kısmını sermayeye ilave etme kararı almış ve gerekli tescil işlemleri tamamlanmıştır.

Bu işlemler sonucunda işletmenin bilançosunda yer alan "Sermaye Yedekleri" grubu toplam bakiyesi kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.800.0002.800.000

Cevap

İşlemler sonucunda işletmenin toplam sermaye yedekleri bakiyesi 2.800.0002.800.000 TL'dir.
İşletmenin toplam sermaye yedekleri; revaülasyon sonucunda oluşan 3.780.0003.780.000 TL'den sermayeye eklenen 2.500.0002.500.000 TL çıkarıldığında kalan 1.280.0001.280.000 TL, emisyon priminden oluşan 2.000.0002.000.000 TL'den sermayeye eklenen 500.000500.000 TL çıkarıldığında kalan 1.500.0001.500.000 TL ve iptal kârından gelen 20.00020.000 TL'nin toplamıdır. Bu kalemlerin toplamı (1.280.000+1.500.000+20.0001.280.000 + 1.500.000 + 20.000) tam olarak 2.800.0002.800.000 TL'ye eşittir.

Adım Adım Çözüm

1
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacak bakiyesinin hesaplanması.
6.300.000(4.200.0001.680.000)=3.780.0006.300.000 - (4.200.000 - 1.680.000) = 3.780.000 TL.
Yeniden değerleme artışı, varlığın net defter değeri ile değerlenmiş tutarı arasındaki fark olarak sermaye yedeğine kaydedilir.
2
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabının alacak bakiyesinin hesaplanması.
50.000×(140100)=2.000.00050.000 \times (140 - 100) = 2.000.000 TL.
İhraç edilen hisselerin satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki fark emisyon primini oluşturur.
3
521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabının alacak bakiyesinin hesaplanması.
120.000100.000=20.000120.000 - 100.000 = 20.000 TL.
İptal edilen payların satışından elde edilen kâr bir sermaye yedeğidir.
4
Sermayeye ilave edilen tutarların düşülerek net grup toplamının bulunması.
((3.780.0002.500.000)+(2.000.000500.000)+20.000)=2.800.000(3.780.000 - 2.500.000) + (2.000.000 - 500.000) + 20.000) = 2.800.000 TL.
Sermaye yedeklerinin sermayeye ilavesi ilgili hesaplarda azalış (borç kaydı) meydana getirir.

Anahtar Kavram

Sermaye yedeklerinin çeşitleri ve sermaye artırımındaki işleyişi.

İpuçları

1
Grup bazında sorgulanan kalemlerin 520, 521 ve 522 nolu hesaplar olduğunu belirleyerek işe başlayın.
2
Yeniden değerleme artışını hesaplarken, varlığın maliyet bedelinden birikmiş amortismanı düşerek net defter değerine ulaşın ve bunu gerçeğe uygun değerle kıyaslayın.
3
Sermayeye ilave işleminin, sermaye yedekleri hesabında bir azalış (borç kaydı) ve sermaye hesabında bir artış (alacak kaydı) anlamına geldiğini unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sermaye yedeklerinin geçmiş yıl zararlarının kapatılmasında kullanılıp kullanılamayacağını mevzuat açısından inceleyin.
Tahmini Süre:3m 30s
Soru 306Soru

Bir anonim şirketin 2025 yılı kâr dağıtımına esas teşkil eden mali verileri ve öz kaynak hesap bakiyeleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem / Hesap AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Mevcut I. Tertip Yasal Yedek Akçe392.000392.000
Geçmiş Yıl Zararları80.00080.000
Dönem Net Kârı500.000500.000

Şirket genel kurulu, dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düştükten sonra kalan tutar üzerinden yasal yedekleri ayırmaya ve pay sahiplerine 150.000150.000 TL brüt nakit temettü dağıtmaya karar vermiştir. Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca ayrılması gereken toplam yasal yedek akçe tutarı muhasebeleştirildiğinde, '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 13.00013.000

Cevap

13.00013.000 TL (8.000 TL I. Tertip ve 5.000 TL II. Tertip toplamı)
I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülmüş (420.000420.000 TL) ve bunun %5'i olan 21.00021.000 TL bulunmuştur. Ancak ödenmiş sermayenin %20'si olan 400.000400.000 TL'ye ulaşmak için mevcut 392.000392.000 TL'ye sadece 8.0008.000 TL ekleme yapılabileceği için I. tertip 8.0008.000 TL ile sınırlandırılmıştır. II. tertip ise dağıtılan 150.000150.000 TL temettüden sermayenin %5'ine tekabül eden 100.000100.000 TL düşüldükten sonra kalan 50.00050.000 TL üzerinden %10 oranında (5.0005.000 TL) hesaplanmıştır. Toplam yedek tutarı 13.00013.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahının Belirlenmesi
500.00080.000=420.000500.000 - 80.000 = 420.000 TL
TTK'ya göre I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Tutarı ve Sınır Kontrolü
420.000×0,05=21.000420.000 \times 0,05 = 21.000 TL (Hesaplanan); 400.000392.000=8.000400.000 - 392.000 = 8.000 TL (Kalan Sınır)
I. tertip yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Ödenmiş sermaye 2.000.0002.000.000 TL olduğu için sınır 400.000400.000 TL'dir. Mevcut bakiye 392.000392.000 TL olduğundan sadece 8.0008.000 TL daha ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe Matrahının Belirlenmesi
150.000(2.000.000×0,05)=50.000150.000 - (2.000.000 \times 0,05) = 50.000 TL
II. tertip yasal yedek akçe, pay sahiplerine sermayenin %5'i oranında birinci temettü ayrıldıktan sonra dağıtılmasına karar verilen tutarın %10'u olarak hesaplanır.
4
II. Tertip Yasal Yedek Akçe Tutarının Hesaplanması
50.000×0,10=5.00050.000 \times 0,10 = 5.000 TL
Belirlenen matrah üzerinden %10 oranında II. tertip yedek akçe ayrılır.
5
Toplam Yasal Yedek Akçe Tutarının Bulunması
8.000+5.000=13.0008.000 + 5.000 = 13.000 TL
Muhasebe kaydında '540 Yasal Yedekler' hesabına her iki tertibin toplamı alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçe Hesaplama Kısıtları (Sermaye Sınırı ve Temettü Muafiyeti)
Soru 307Soru

Yeni kurulan Pınar A.Ş.’nin esas sözleşmesinde sermayesi 6.000.0006.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Ortaklar, bu sermayenin 1.200.0001.200.000 TL’lik kısmını bir bina devrederek, kalan kısmını ise nakit olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescili aşamasında nakit taahhüdün kanuni asgari tutarı olan 1/41/4’ü ödenmiştir. Tescilden üç ay sonra ortaklar, kalan nakit borçlarının %40\%40’ını daha banka hesabına yatırarak ödemişlerdir. Bu işlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.160.0002.160.000 TL

Cevap

2.160.0002.160.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
İşletmenin kuruluşunda sermaye taahhüdü 6.000.0006.000.000 TL olarak 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir. Binanın devri (1.200.0001.200.000 TL) ve nakit taahhüdün asgari kısmı (4.800.000/4=1.200.0004.800.000 / 4 = 1.200.000 TL) tescil anında ödenmiş sayılır ve toplam 2.400.0002.400.000 TL hesabın alacağına yazılır. Kalan 3.600.0003.600.000 TL'lik nakit borcun %40\%40'ı (1.440.0001.440.000 TL) daha ödendiğinde, hesap toplamda 3.840.0003.840.000 TL alacaklandırılmış olur. Bu durumda hesabın borç bakiyesi 2.160.0002.160.000 TL (6.000.0003.840.0006.000.000 - 3.840.000) olarak gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt tutarının belirlenmesi
Toplam sermaye 6.000.0006.000.000 TL (501 Borç / 500 Alacak).
Kuruluşta sermaye taahhüdü 501 nolu hesabın borcuna kaydedilir.
2
Nakit taahhüt tutarının ve asgari ödemenin hesaplanması
Nakit taahhüt: 6.000.0001.200.000=4.800.0006.000.000 - 1.200.000 = 4.800.000 TL. Tescil anındaki ödeme: 4.800.000/4=1.200.0004.800.000 / 4 = 1.200.000 TL.
Ayni sermaye dışında kalan kısım nakit taahhüttür ve tescil anında en az 1/41/4'ü ödenmelidir.
3
Tescil anındaki toplam ödemenin 501 hesabından düşülmesi
Toplam ödeme: 1.200.0001.200.000 (Bina) + 1.200.0001.200.000 (Nakit) = 2.400.0002.400.000 TL. 501 bakiyesi: 6.000.0002.400.000=3.600.0006.000.000 - 2.400.000 = 3.600.000 TL.
Yerine getirilen taahhütler 501 nolu hesabın alacağına kaydedilerek hesap bakiyesi azaltılır.
4
İkinci ödeme tutarının hesaplanması
Kalan nakit borç: 4.800.0001.200.000=3.600.0004.800.000 - 1.200.000 = 3.600.000 TL. Ödeme: 3.600.000×0,40=1.440.0003.600.000 \times 0,40 = 1.440.000 TL.
İkinci ödeme kalan nakit taahhüt tutarı üzerinden hesaplanır.
5
Son bakiyenin bulunması
Son bakiye: 3.600.0001.440.000=2.160.0003.600.000 - 1.440.000 = 2.160.000 TL.
Son ödeme tutarı mevcut bakiyeden düşülerek nihai ödenmemiş sermaye tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Bakiyesi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 308Soru

(X) Anonim Şirketi'nin dönem başı mizanında "500 Sermaye" hesabı 2.000.0002.000.000 TL alacak, "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı ise 400.000400.000 TL borç kalanı vermektedir. Şirket yönetimi sermayesini 1.200.0001.200.000 TL artırma kararı almış ve bu artışın;

- 300.000300.000 TL'lik kısmının "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından,
- 400.000400.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına,
- Geri kalan tutarın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar verilmiştir.

Dönem içinde, yeni nakdi taahhüdün tamamı ile önceki dönemden devreden ödenmemiş sermaye borcunun yarısı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Bu işlemler sonucunda işletmenin "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 200.000200.000

Cevap

Sermaye artırımı ve tahsilat işlemleri sonrasında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalan bakiyesi 200.000200.000 TL'dir.
Doğru cevap olan 200.000200.000 TL tutarı, işletmenin hem eski dönemden kalan 400.000400.000 TL'lik borcunun ödenmeyen yarısını (200.000200.000 TL) hem de yeni artırımda oluşan ve tahsil edilen tutarların net bakiyesini temsil eder. Hesaplama şu şekildedir: Başlangıç Bakiyesi (400.000400.000 TL Borç) + Yeni Nakdi Taahhüt (500.000500.000 TL Borç) - Yeni Taahhüt Tahsilatı (500.000500.000 TL Alacak) - Eski Borç Tahsilatı (200.000200.000 TL Alacak) = 200.000200.000 TL Borç Bakiyesi.

Adım Adım Çözüm

1
Nakdi taahhüt edilen kısmın hesaplanması
1.200.000(300.000+400.000)=500.0001.200.000 - (300.000 + 400.000) = 500.000 TL
Sermaye artırımının iç kaynaklar (ihraç primi ve yedekler) dışında kalan kısmı ortakların nakdi borcunu oluşturur.
2
Toplam ödenmemiş sermaye yükümlülüğünün belirlenmesi
400.000400.000 (Eski) + 500.000500.000 (Yeni) = 900.000900.000 TL
Hesabın borç tarafında hem eski dönemden sarkan hem de yeni oluşan taahhütler toplanır.
3
Dönem içinde yapılan tahsilatların hesaplanması
500.000500.000 (Yeni tamamı) + 200.000200.000 (Eski yarısı) = 700.000700.000 TL
Yapılan ödemeler hesabın alacak tarafına kaydedilerek borç yükümlülüğünü azaltır.
4
Son bakiyenin bulunması
900.000900.000 (Borç Toplamı) - 700.000700.000 (Alacak Toplamı) = 200.000200.000 TL
Hesabın borç ve alacak tarafları arasındaki fark, ortakların işletmeye olan nihai sermaye borcunu gösterir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı Takibi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 309Soru

İşletmenin dönem sonu sonuç hesaplarını kapatma işlemleri sırasında, '692 Dönem Net Kârı veya Zararı' hesabının 120.000120.000 TL borç kalanı verdiği tespit edilmiştir. Tekdüzen Muhasebe Sistemi'ne göre, bu zarar tutarının bilanço hesaplarına devri için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı

Cevap

591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı
'591 Dönem Net Zararı (-) Hesabı Borçlu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı Hesabı Alacaklı' ifadesini içeren seçenek doğrudur. Çünkü 692 hesabı borç kalanı verdiğinde bu bir zarardır. Muhasebe sistemi gereği, dönem sonu kâr veya zarar rakamı sonuç hesaplarından (6xx) çıkartılıp bilanço hesaplarına (5xx) devredilmelidir. Zarar durumunda, bu tutar 591 nolu düzenleyici öz kaynak hesabının borcuna kaydedilir ve 692 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap kalanının niteliğini belirleyin.
692 hesabının 120.000120.000 TL borç kalanı vermesi, işletmenin dönem sonunda net zarar elde ettiğini gösterir.
Giderlerin gelirlerden fazla olduğu durumlarda sonuç hesapları borç kalanı verir.
2
Kapanacak hesabı ve devredilecek hesabı tespit edin.
Kapanacak hesap: 692 (Alacak tarafına yazılacak). Devredilecek bilanço hesabı: 591 (Borç tarafına yazılacak).
Dönem net zararı, bilanço öz kaynaklar grubunda negatif (düzenleyici) bir unsur olarak 591 hesabında izlenir.
3
Yevmiye kaydını oluşturun.
591 Dönem Net Zararı (-) borçlandırılırken, 692 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
Çift taraflı kayıt sistemi gereği, borç bakiyesi veren bir hesap alacak kaydıyla kapatılır.

Anahtar Kavram

Dönem net zararının sonuç hesaplarından bilanço hesaplarına aktarılması

İpuçları

1
692 hesabı borç kalanı veriyorsa, bu durum kâr mıdır yoksa zarar mıdır?
2
Zarar rakamları öz kaynaklarda hangi kodlu ve hangi karakterli (+/-) hesapta izlenir?

Daha Fazla Pratik

Dönem net kârı üzerinden vergi karşılığı ayrıldıktan sonraki aktarım kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 310Soru

S Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonundaki dönem net kârı 600.000600.000 TL, ödenmiş sermayesi ise 2.000.0002.000.000 TL'dir. Şirket genel kurulu, kârın aşağıda belirtilen şartlarla dağıtılmasına karar vermiştir:

Dağıtım KalemiKarar İçeriği
I. Tertip Yasal Yedek AkçeYasal oranda (%5) hesaplanacaktır.
Ortaklara Temettü150.000150.000 TL nakit olarak dağıtılacaktır.
II. Tertip Yasal Yedek AkçeYasal oranda (%10) hesaplanacaktır.
Kalan TutarOlağanüstü yedeklere aktarılacaktır.

(Not: Şirketin önceki yıllarda ayırdığı yasal yedeklerin toplamı yasal sınıra ulaşmamıştır.)

Bu bilgilere göre, kâr dağıtım kararına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35.00035.000

Cevap

540 Yasal Yedekler hesabının alacağına kaydedilecek toplam tutar 35.00035.000 TL'dir.
Doğru cevap olan seçenekte I. Tertip ve II. Tertip yasal yedek akçeler doğru hesaplanmıştır. I. Tertip yedek akçe dönem net kârının %5'i olan 30.00030.000 TL'dir. II. Tertip yedek akçe ise, ortaklara dağıtılan 150.000150.000 TL temettüden, ödenmiş sermayenin %5'i olan 100.000100.000 TL (2.000.000×0,052.000.000 \times 0,05) düşüldükten sonra kalan 50.00050.000 TL üzerinden %10 oranında hesaplanan 5.0005.000 TL'dir. İki tutarın toplamı olan 35.00035.000 TL, '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması
600.000×0,05=30.000600.000 \times 0,05 = 30.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre dönem net kârının %5'i oranında I. Tertip Yasal Yedek ayrılır.
2
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının bulunması
150.000(2.000.000×0,05)=50.000150.000 - (2.000.000 \times 0,05) = 50.000 TL
II. Tertip Yasal Yedek, ortaklara dağıtılan temettü tutarının ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kısmı üzerinden hesaplanır.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarının hesaplanması
50.000×0,10=5.00050.000 \times 0,10 = 5.000 TL
Belirlenen matrah üzerinden %10 oranında II. Tertip Yasal Yedek ayrılır.
4
Toplam yasal yedek tutarının belirlenmesi
30.000+5.000=35.00030.000 + 5.000 = 35.000 TL
Hem I. hem de II. Tertip yasal yedekler Tekdüzen Hesap Planı'nda '540 Yasal Yedekler' hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçe Hesaplama ve Muhasebeleştirme

Alternatif Yöntem

II. Tertip yasal yedek akçeyi hesaplamak için 'Dağıtılan Toplam Temettü - (Sermaye / 20)' formülünün %10'u alınabilir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 311Soru

Bir anonim şirket, 400.000400.000 TL tutarında sermaye artırımı yapma kararı almıştır. Bu artışın 150.000150.000 TL'lik kısmının "540 Yasal Yedekler" hesabından, kalan kısmının ise ortaklar tarafından nakden karşılanacağı kararlaştırılmıştır. Sermaye artırımının tescili aşamasında yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540 Yasal Yedekler hesabı 150.000150.000 TL borçlandırılır.

Cevap

Sermaye artırımında iç kaynak olarak kullanılan yedek akçeler için 540 Yasal Yedekler hesabı borçlandırılır.
Sermaye artırımı tescil edildiğinde, artışın tamamı sermaye hesabının alacağına kaydedilir. Bu artışın finansmanı eğer geçmiş yıl kârları veya yedekler gibi iç kaynaklardan sağlanıyorsa, bu hesaplarda bir azalış meydana geldiği için bu hesaplar borçlandırılır. Soru senaryosunda 150.000150.000 TL'lik kısım yasal yedeklerden karşılandığı için 540 Yasal Yedekler hesabı bu tutar kadar borçlandırılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarını ve kaynaklarını belirleyin.
Toplam artış: 400.000400.000 TL. Kaynaklar: 150.000150.000 TL (İç Kaynak - Yasal Yedekler), 250.000250.000 TL (Dış Kaynak - Nakit Taahhüt).
Yevmiye kaydında kullanılacak tutarların ve hesapların tespiti için gereklidir.
2
Sermaye artırımının tescili kaydını oluşturun.
501 Ödenmemiş Sermaye (Borç): 250.000250.000 TL, 540 Yasal Yedekler (Borç): 150.000150.000 TL, 500 Sermaye (Alacak): 400.000400.000 TL.
Tescil anında sermaye hesabı toplam artış kadar alacaklandırılırken, bu artışı sağlayan kalemler borçlandırılır.
3
Doğru seçeneği teyit edin.
540 Yasal Yedekler hesabının 150.000150.000 TL borçlandırıldığı seçenek doğrudur.
Yapılan yevmiye kaydıyla tam uyum sağlayan ifade budur.

Anahtar Kavram

Sermayeye İlave İşlemleri

İpuçları

1
Sermaye artışının tescil kaydında, toplam artış tutarı sermaye hesabının alacağına yazılır.
2
İç kaynaklardan (yedekler, kârlar) yapılan artışlar ilgili yedek hesabının borcuna; nakdi taahhütler ise ödenmemiş sermaye hesabının borcuna kaydedilir.
3
400.000400.000 TL'lik toplam sermaye alacak kaydına karşılık; 150.000150.000 TL yedekler borç ve 250.000250.000 TL ödenmemiş sermaye borç kaydı yapılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sonrası ortakların nakdi taahhüdünü yerine getirmesi durumunda yapılacak yevmiye kaydını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Bilanço eşitliği üzerinden düşünürsek; pasif toplamının değişmemesi için bir pasif kalemindeki artışın (Sermaye), başka bir pasif kalemindeki azalışla (Yasal Yedekler) veya aktif bir artış/düzenleyici kalem değişimiyle dengelenmesi gerekir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 312Soru

(S) Anonim Şirketi'nin bir ortağı, taahhüt ettiği 20.00020.000 TL nominal değerli payların %50\%50'sini ödemiş, kalan kısmını ise süresi içinde ödememiştir. Şirket, ilgili payları iptal ederek başka bir yatırımcıya 12.00012.000 TL bedelle nakit satmıştır. İşlemle ilgili 500500 TL tutarındaki masraf banka aracılığıyla ödenmiştir. Bu işlemin muhasebeleştirilmesi sonucunda ortaya çıkan kârın kaydedileceği hesap ve tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabına 11.50011.500 TL alacak

Cevap

İşlem sonucunda ortaya çıkan kâr, '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabına 11.50011.500 TL alacak olarak kaydedilmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, iptal edilen hisse senetlerinin yerine yeni payların çıkarılması durumunda; yeni satış bedeli ile payların nominal değeri arasındaki farka, eski ortağın ödemiş olduğu tutar eklenir ve varsa işlem giderleri düşülerek net kâr '521 Hisse Senedi İptal Kârları' hesabında izlenir. Sorudaki verilerle: (12.00010.000)+10.000500=11.500(12.000 - 10.000) + 10.000 - 500 = 11.500 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Eski ortağın ödemediği sermaye taahhüdünün belirlenmesi
20.000×%50=10.00020.000 \times \%50 = 10.000 TL
Yeni satıştan elde edilecek farkın hesabı için iptal edilen payların nominal değeri üzerinden ödenmeyen kısım tespit edilmelidir.
2
Yeni satış bedeli ile nominal değer arasındaki farkın hesaplanması
12.00010.000=2.00012.000 - 10.000 = 2.000 TL
Paylar nominal değerinin üzerinde satıldığı için aradaki olumlu fark kârın bir parçasıdır.
3
Eski ortağın daha önce ödediği tutarın kâra eklenmesi
2.000+10.000=12.0002.000 + 10.000 = 12.000 TL
Tekdüzen Hesap Planı açıklamalarına göre, eski ortağın ödediği tutar da şirketin kârı olarak kabul edilir.
4
İşlemle ilgili masrafların kârdan düşülmesi
12.000500=11.50012.000 - 500 = 11.500 TL
Kârın netleşmesi için yapılan ihraç/iptal giderleri toplam tutardan indirilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârları (Hesap 521)

İpuçları

1
Pay iptali işlemlerinden doğan kârların hangi hesap grubunda (Dönem Kârı mı yoksa Öz Kaynaklar mı) yer aldığını hatırlayın.
2
521 nolu hesabın tanımında, eski ortağın yaptığı ödemelerin de kârın bir parçası olduğu belirtilir.
3
Hesaplama: (Satış Bedeli - Ödenmemiş Sermaye Borcu) + Eski Ortağın Ödemesi - Giderler formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin (520) hangi durumlarda kullanılabileceğini ve sermayeye eklenip eklenemeyeceğini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 313Soru

İşletmenin öz kaynak kalemlerine ilişkin bazı hesap kalanları şöyledir:

Hesap AdıTutar (TL)
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları450.000450.000
540 Yasal Yedekler200.000200.000
542 Olağanüstü Yedekler150.000150.000

İşletme, nominal değeri 1010 TL olan 100.000100.000 adet hisse senedini tanesi 1818 TL'den ihraç etmiş; ortaya çıkan emisyon primleri ile 522 numaralı hesapta biriken tutarın tamamını sermayeye ekleme kararı almıştır.

Buna göre, işletmenin yapacağı sermaye artırımı kaydında "500 Sermaye" hesabının alacağına kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.250.0002.250.000 TL

Cevap

Sermaye hesabının alacağına kaydedilecek toplam tutar 2.250.0002.250.000 TL'dir.
Sermaye hesabındaki artış, yeni çıkarılan hisselerin nominal değeri (100.000×10=1.000.000100.000 \times 10 = 1.000.000 TL), bu hisselerin primli satışından doğan emisyon primi (100.000×8=800.000100.000 \times 8 = 800.000 TL) ve bilançoda hazır bulunan yeniden değerleme fonunun (450.000450.000 TL) toplamından oluşur. Bu üç kalemin toplamı 2.250.0002.250.000 TL yapmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse senedi ihraç priminin (emisyon primi) hesaplanması
800.000800.000 TL
Hisse senetleri nominal değerin üzerinde ihraç edildiğinde, satış fiyatı ile nominal değer arasındaki fark (tanede 1810=818 - 10 = 8 TL) emisyon primini oluşturur: 100.000×8100.000 \times 8 TL.
2
Hisse senedi ihracından kaynaklanan toplam sermaye artış kalemlerinin belirlenmesi
1.800.0001.800.000 TL
Sermaye hesabına hisselerin nominal değeri (1.000.0001.000.000 TL) ve bu işlemden doğan emisyon primleri (800.000800.000 TL) alacak kaydedilecektir.
3
Mevcut sermaye yedeklerinin (522) toplama dahil edilmesi
2.250.0002.250.000 TL
İşletme kararı gereği bilançodaki 450.000450.000 TL tutarındaki yeniden değerleme artışı da sermayeye eklendiğinden: 1.800.000+450.0001.800.000 + 450.000 TL işlemi yapılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Yedeklerinin Sermayeye İlavesi
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 314Soru

Kervan A.Ş. 3.000.0003.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin 1.200.0001.200.000 TL'sini nakit, kalan kısmını ise bir taşıt devrederek karşılamayı taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil edildiği tarihte, nakdi taahhüdün Türk Ticaret Kanunu uyarınca ödenmesi gereken asgari tutarı olan 1/41/4'ü bankaya yatırılmış, ayni sermaye olarak taahhüt edilen taşıt ise usulüne uygun olarak işletmeye devredilmiştir.

Buna göre, kuruluş işlemlerinin tamamlanmasının ardından işletmenin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı kaç TL bakiye verir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000900.000

Cevap

İşlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı 900.000900.000 TL borç bakiyesi verir.
Toplam sermaye taahhüdü olan 3.000.0003.000.000 TL'den, nakit olarak ödenen 300.000300.000 TL (1.200.0001.200.000 TL'nin 1/41/4'ü) ve taşıt olarak ödenen 1.800.0001.800.000 TL düşüldüğünde, geriye henüz ödenmemiş olan 900.000900.000 TL'lik kısım kalmaktadır. Bu tutar '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının borç bakiyesini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt tutarının belirlenmesi ve ayni/nakdi kısımların ayrılması
Toplam: 3.000.0003.000.000 TL. Nakit: 1.200.0001.200.000 TL. Ayni (Taşıt): 3.000.0001.200.000=1.800.0003.000.000 - 1.200.000 = 1.800.000 TL.
Ödenmemiş sermaye hesabı başlangıçta toplam taahhüt tutarı kadar borçlandırılır.
2
Gerçekleşen ödeme tutarlarının hesaplanması
Nakit Ödenen: 1.200.000/4=300.0001.200.000 / 4 = 300.000 TL. Ayni Ödenen: 1.800.0001.800.000 TL (Tamamı devredildi). Toplam Ödenen: 2.100.0002.100.000 TL.
Ödenen her tutar '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının alacağına kaydedilerek bakiyeyi azaltır.
3
Hesabın kalan bakiyesinin hesaplanması
3.000.0003.000.000 (Borç Toplamı) - 2.100.0002.100.000 (Alacak Toplamı) = 900.000900.000 TL.
501 hesabı pasif karakterli ancak düzenleyici (eksi) bir hesap olduğu için borç bakiyesi verir; bu bakiye henüz ödenmemiş olan sermayeyi gösterir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş sermaye hesabı, taahhüt edilen ancak henüz işletmeye ödenmeyen sermaye tutarını gösteren, öz kaynaklar grubunda yer alan aktif karakterli (borç bakiyesi veren) düzenleyici bir hesaptır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 315Soru

(A)(A) Anonim Şirketi'nin çıkarılmış sermayesi 4.000.0004.000.000 TL olup, her biri 1010 TL nominal değerli 400.000400.000 adet hisseden oluşmaktadır. Şirket yönetimi, sermayesini 6.000.0006.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Bu artışın 800.000800.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına, kalan tutarın ise yeni hisse senedi ihracı yoluyla nakden karşılanmasına karar verilmiştir. Yeni ihraç edilen hisse senetleri 12,512,5 TL bedelle ihraç edildiğine göre, sermaye artırım süreci tamamlandığında işletmenin toplam öz kaynaklarında meydana gelecek net değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.500.0001.500.000 TL artış

Cevap

İşletmenin toplam öz kaynaklarındaki net artış 1.500.0001.500.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, işletmeye dışarıdan giren gerçek varlık (nakit) miktarını temsil eder. Toplam 2.000.0002.000.000 TL'lik nominal artışın 800.000800.000 TL'si zaten işletme bünyesinde bulunan 'Olağanüstü Yedekler'den karşılandığı için toplam öz kaynakları değiştirmez. Kalan 1.200.0001.200.000 TL nominal değerli hisse senedi ise 12,512,5 TL'den satıldığı için işletmeye 1.500.0001.500.000 TL nakit girmiştir. Bilanço denkliği gereği varlıklar (kasa/banka) 1.500.0001.500.000 TL artarken, öz kaynaklar (sermaye ve emisyon primi) da toplamda 1.500.0001.500.000 TL artmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal sermaye artış tutarını hesaplayınız.
6.000.0004.000.000=2.000.0006.000.000 - 4.000.000 = 2.000.000 TL
Artırımın toplam büyüklüğünü belirlemek için yeni sermaye ile eski sermaye farkı alınır.
2
Dış kaynaklardan (nakden) karşılanacak nominal tutarı belirleyiniz.
2.000.000800.000=1.200.0002.000.000 - 800.000 = 1.200.000 TL
Toplam artıştan iç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler) karşılanan kısım düşülür.
3
Yeni ihraç edilecek hisse senedi adedini ve toplam nakit girişini hesaplayınız.
1.200.000/10=120.0001.200.000 / 10 = 120.000 adet hisse; 120.000×12,5=1.500.000120.000 \times 12,5 = 1.500.000 TL nakit
Nakit girişinin hesaplanması için ihraç edilen nominal tutar hisse başına nominal değere bölünür ve ihraç fiyatı ile çarpılır.
4
İç kaynaklardan yapılan transferin öz kaynak toplamına etkisini analiz ediniz.
Değişim: 00 TL
Yedeklerin sermayeye eklenmesi öz kaynakların bir alt kaleminden diğerine transferdir; toplam tutarı değiştirmez.
5
Toplam öz kaynak değişimini bulunuz.
1.500.0001.500.000 TL artış
Öz kaynaklardaki tek gerçek artış dışarıdan gelen nakit girişi (Nominal + Emisyon Primi) tutarıdır.

Anahtar Kavram

Sermaye Artırımında İç ve Dış Kaynak Ayrımı ile Emisyon Primi Etkisi

İpuçları

1
İç kaynaklardan (yedekler, fonlar, karlar) sermayeye yapılan transferler toplam öz kaynakları değiştirmez.
2
İşletmeye dışarıdan nakit girişi sağlayan sermaye artırımı, hisse senetlerinin ihraç bedeli (nominal + prim) kadar öz kaynakları artırır.
3
Önce dış kaynaklı nominal artışı bulun (1.200.0001.200.000 TL), sonra bu hisselerin 12,512,5 TL'den satış tutarını hesaplayın (1.500.0001.500.000 TL).

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar mahsubu ile ortaklara iade farkının öz kaynaklar üzerindeki etkisini inceleyen soruları çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 316Soru

Menekşe A.Ş. 2.000.0002.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ortakları, sermaye taahhütlerinin %75\%75’lik kısmını işletmenin banka hesabına nakit olarak yatırarak yerine getirmiştir. Bu bilgilere göre, sermaye taahhüdünün yerine getirilmesine (ödenmesine) ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR Hesabı Borçlu 1.500.0001.500.000 TL; 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE Hesabı Alacaklı 1.500.0001.500.000 TL

Cevap

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi durumunda, bankaya yatırılan tutar kadar 102 Bankalar hesabı borçlandırılır ve bu taahhüdün izlendiği 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı alacaklandırılarak azaltılır.
Doğru yevmiye kaydı, işletmenin banka varlığındaki 1.500.0001.500.000 TL'lik artışı borç tarafına, ortakların sermaye borcundaki (taahhüdündeki) azalmayı ise 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının alacak tarafına kaydetmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödenen sermaye tutarını hesapla
2.000.000×0,75=1.500.0002.000.000 \times 0,75 = 1.500.000 TL
Soruda sermaye taahhüdünün %75'inin ödendiği belirtilmiştir.
2
İlgili hesapları ve kayıt yönlerini belirle
102 Bankalar (Borç), 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak)
Varlık artışı (Banka) borç tarafa, pasifi düzenleyici hesapta azalış (Ödenmemiş Sermaye) alacak tarafa kaydedilir.
3
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan bakiyesini hesapla
2.000.0001.500.000=500.0002.000.000 - 1.500.000 = 500.000 TL (Borç bakiyesi)
Başlangıçtaki taahhüt tutarından ödenen kısım düşülerek işletmenin ortaklarından olan sermaye alacağı bulunur.

Anahtar Kavram

Sermaye ödemesi yapıldığında 500 Sermaye hesabı değil, 501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabı kullanılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün ayni (demirbaş, bina vb.) olarak yerine getirilmesi durumunda hangi hesapların kullanılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 317Soru

Zeytin A.Ş. 6.000.0006.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Şirket ana sözleşmesine göre Ortak (A) toplam sermayenin %70\%70'ini, Ortak (B) ise %30\%30'unu taahhüt etmiştir. Kuruluş işlemlerinin tamamlanmasının ardından Ortak (A) taahhüdünün 2.500.0002.500.000 TL'lik kısmını bir hizmet binası devrederek (ayni sermaye), Ortak (B) ise taahhüdünün yarısını işletmenin banka hesabına nakit olarak yatırarak yerine getirmiştir. Bu işlemler sonucunda işletmenin mizanında "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının vereceği bakiye tutarı ve türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.600.0002.600.000 TL Borç bakiyesi

Cevap

2.600.0002.600.000 TL Borç bakiyesi veren seçenek doğrudur.
İşletme kurulduğunda toplam 6.000.0006.000.000 TL sermaye taahhüt edildiği için 501 hesabı borçlandırılır. Ortak (A) bina devrederek 2.500.0002.500.000 TL, Ortak (B) ise nakit olarak taahhüdünün yarısı olan 900.000900.000 TL ödeme yaptığında bu tutarlar 501 hesabının alacağına kaydedilir. Sonuçta hesap 2.600.0002.600.000 TL borç kalanı verir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye üzerinden ortakların taahhüt tutarlarını hesapla.
Ortak (A): 6.000.000×0,70=4.200.0006.000.000 \times 0,70 = 4.200.000 TL; Ortak (B): 6.000.000×0,30=1.800.0006.000.000 \times 0,30 = 1.800.000 TL.
Ana sözleşmedeki pay oranlarına göre her ortağın yerine getirmesi gereken toplam borcu bulmak gerekir.
2
Gerçekleşen ödeme tutarlarını belirle.
Ortak (A) ödemesi: 2.500.0002.500.000 TL (Bina); Ortak (B) ödemesi: 1.800.000×0,50=900.0001.800.000 \times 0,50 = 900.000 TL.
Sermaye taahhüdünün ne kadarının yerine getirildiğini (501 hesabının alacağına yazılacak tutarı) hesaplamak gerekir.
3
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bakiyesini hesapla.
Toplam Borç (6.000.0006.000.000 TL) - Toplam Alacak (2.500.000+900.000=3.400.0002.500.000 + 900.000 = 3.400.000 TL) = 2.600.0002.600.000 TL.
Ödenmemiş sermaye hesabı, taahhüt edildiğinde borçlandırılır, ödendiğinde alacaklandırılır. Kalan borç kalanı işletmenin ortaklarından olan sermaye alacağını (ödenmemiş kısmı) gösterir.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, pasif düzenleyici bir hesap olup borç taraflı çalışır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün ayni (bina, demirbaş vb.) olarak yerine getirilmesi durumunda hangi değerleme ölçüsünün kullanıldığını araştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 318Soru

Lale Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve kâr dağıtımına esas teşkil eden verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / VeriTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dönem Net Kârı300.000300.000
Geçmiş Yıl Zararları50.00050.000
Genel Kanuni Yedek Akçe (I. Tertip) Bakiyesi192.000192.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği hükümleri dikkate alındığında, şirketin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL’dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8.0008.000

Cevap

Sekiz bin TL tutarıdır.
Doğru çözümde, öncelikle dönem net kârından geçmiş yıl zararları mahsup edilerek 250.000250.000 TL matrah bulunmuştur. Bu tutarın %5\%5’i olan 12.50012.500 TL hesaplanmıştır. Ancak, şirketin ödenmiş sermayesinin %20\%20’si olan 200.000200.000 TL’lik üst sınıra ulaşmasına sadece 8.0008.000 TL (200.000192.000200.000 - 192.000) kalmıştır. Mevzuat gereği hesaplanan tutar sınıra olan mesafeyi aşıyorsa, sadece sınıra tamamlayacak kadar (8.0008.000 TL) yedek akçe ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçe matrahının hesaplanması
300.00050.000=250.000300.000 - 50.000 = 250.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken varsa geçmiş yıl zararları dönem net kârından indirilir.
2
I. Tertip Yedek Akçe tutarının hesaplanması
250.000×0,05=12.500250.000 \times 0,05 = 12.500 TL
Kanuni oran olan %5\%5 matraha uygulanır.
3
Kanuni üst sınır kontrolünün yapılması
1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL
Yasal yedek akçeler ödenmiş sermayenin %20\%20’sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedek akçe bakiyesi ile sınır arasındaki farkın tespiti
200.000192.000=8.000200.000 - 192.000 = 8.000 TL
Şirketin ayırabileceği maksimum tutar sınıra olan uzaklığı kadardır.
5
Nihai tutarın belirlenmesi
8.0008.000 TL
Hesaplanan 12.50012.500 TL tutarı, sınıra ulaşmak için gereken 8.0008.000 TL’yi aştığı için yalnızca 8.0008.000 TL yedek akçe ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında matrah (Kâr - Geçmiş Yıl Zararları) ve üst sınır (%20 Ödenmiş Sermaye) kontrolü esastır.

Daha Fazla Pratik

Eğer şirket kâr payı dağıtacak olsaydı, ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kâr payı ödemeleri üzerinden II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması gerekecekti.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 319Soru

(M)(M) İşletmesi'nin sermayesi 1.500.0001.500.000 TL'dir. İşletme yönetimi, öz kaynaklar içerisinde yer alan 150.000150.000 TL tutarındaki "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabını sermayeye ilave etmeye ve buna ek olarak 350.000350.000 TL tutarında nakit sermaye artırımı yapmaya karar vermiştir. Söz konusu sermaye artırımı işleminin tescili tamamlandığına göre, yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borçlu: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri 150.000150.000, 501 Ödenmemiş Sermaye 350.000350.000; Alacaklı: 500 Sermaye 500.000500.000

Cevap

Sermaye artırımının tescil kaydında, iç kaynak olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabı 150.000150.000 TL borçlandırılır, nakit taahhüt edilen kısım için '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı 350.000350.000 TL borçlandırılır ve toplam artış olan 500.000500.000 TL '500 Sermaye' hesabının alacağına kaydedilir.
Sermaye artırımı tescil edildiğinde (taahhüt aşaması), işletmenin öz kaynakları içindeki bir kalemin (burada 520 Hisse Senedi İhraç Primleri) sermayeye dönüştürülmesi bu hesabın kapatılmasını (borç kaydı) gerektirir. Aynı anda ortakların nakit olarak taahhüt ettikleri ancak henüz ödemedikleri tutar da öz kaynakları düzenleyici bir hesap olan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna yazılır. Toplam sermaye artışı ise pasif bir hesap olan 500 Sermaye hesabının alacağına kaydedilir. Bu işlem sonucunda sermaye yapısal olarak değişmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye artırım tutarını ve kaynaklarını belirleyin.
Toplam artış: 500.000500.000 TL. Kaynaklar: 150.000150.000 TL iç kaynak (520), 350.000350.000 TL dış kaynak (501).
Yevmiye kaydında kullanılacak tutarları ve ilgili hesapları netleştirmek gerekir.
2
İç kaynak kullanımının kaydını yapın.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı borçlandırılır.
Öz kaynaklarda yer alan bir yedeğin sermayeye eklenmesi, o yedeğin azalması ve sermayenin artması anlamına gelir; pasif hesaplardaki azalış borç tarafına kaydedilir.
3
Nakit taahhüt kısmının (dış kaynak) kaydını yapın.
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı borçlandırılır.
Ortakların sermaye artırım kararı ile üstlendikleri ödeme yükümlülüğü, tescil anında işletme için bir sermaye taahhüdü oluşturur.
4
Sermaye hesabındaki artışı kaydedin.
500 Sermaye hesabı alacaklandırılır.
Sermaye hesabı pasif karakterli olup, tescil ile kesinleşen sermaye artışları hesabın alacağına yazılır.

Anahtar Kavram

Sermaye artırımında iç ve dış kaynakların eş zamanlı kullanımı ve tescil kaydı mantığı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 320Soru

Meşe A.Ş. 5.000.0005.000.000 TL sermaye ile kurulmuş ve kuruluş işlemleri ticaret siciline tescil edilerek tamamlanmıştır. Ortaklar, sermaye taahhüdünün %25\%25’ini nakit olarak bankaya yatırmış, kalan taahhütlerine mahsuben ise 1.500.0001.500.000 TL değerinde bir binayı işletmeye devretmişlerdir. Bu işlemlerin ardından işletmenin '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının borç kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.250.0002.250.000 TL

Cevap

2.250.0002.250.000 TL tutarındaki borç kalanı, toplam taahhüt edilen sermayeden yapılan tüm ödemelerin (nakit ve ayni) çıkarılmasıyla elde edilen net bakiye değeridir.
Kuruluş sırasında ortakların toplam sermaye borcu 5.000.0005.000.000 TL olarak kaydedilir. Bu tutarın %25\%25'i olan 1.250.0001.250.000 TL nakit olarak ve ayrıca 1.500.0001.500.000 TL bina devriyle ödendiği için, toplamda 2.750.0002.750.000 TL tutarında taahhüt yerine getirilmiştir. Kalan tutar olan 2.250.0002.250.000 TL (5.000.0002.750.0005.000.000 - 2.750.000), 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının güncel borç kalanını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü belirle
5.000.0005.000.000 TL
Kuruluş tescili ile 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilen tutardır.
2
Nakit ödeme tutarını hesapla
5.000.000×0,25=1.250.0005.000.000 \times 0,25 = 1.250.000 TL
Sermaye taahhüdünün nakit olarak yerine getirilen kısmıdır.
3
Ayni (bina) ödeme tutarını belirle
1.500.0001.500.000 TL
Taahhüde karşılık işletmeye devredilen bina değeridir.
4
Kalan bakiyeyi hesapla
5.000.0001.250.0001.500.000=2.250.0005.000.000 - 1.250.000 - 1.500.000 = 2.250.000 TL
Yapılan her ödeme 501 hesabının alacağına kaydedilerek borç bakiyesini azaltır.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, özkaynakları düzenleyici (pasif düzenleyici) bir hesaptır ve borç bakiyesi verir. Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe (nakit veya varlık devri ile) hesap alacaklandırılarak bakiye azaltılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi sırasında ortaya çıkabilecek sermaye artırımı veya ihraç primleri konularını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 16 / 17Sonraki