Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 17

Soru 321Soru →

İşletmenin $2025$ yılı dönem sonu bilançosunda " $591$ Dönem Net Zararı (-)" hesabı $145.000$ TL bakiye vermektedir. İşletmenin öz kaynaklar grubunda yer alan diğer bazı hesapların bakiyeleri ise şu şekildedir:

- $542$ Olağanüstü Yedekler: $90.000$ TL
- $580$ Geçmiş Yıllar Zararları (-): $25.000$ TL

İşletme yönetimi, $2026$ yılı açılış işlemleri kapsamında dönem net zararını ilgili hesaba devretmiş, ardından biriken toplam geçmiş yıllar zararının mahsubu için Olağanüstü Yedeklerin tamamının kullanılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, mahsup işleminin gerçekleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

"

542

Olağanüstü Yedekler" hesabı

90.000

TL borçlandırılır.

"

580

Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabı

170.000

TL alacaklandırılır.

"

580

Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabı

90.000

TL borçlandırılır.

"

542

Olağanüstü Yedekler" hesabı

170.000

TL borçlandırılır.

"

570

Geçmiş Yıllar Kârları" hesabı

90.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: " $542$ Olağanüstü Yedekler" hesabı $90.000$ TL borçlandırılır.

Cevap

Mahsup işleminin gerçekleştirilmesi için yedek akçe tutarı olan

90.000

TL kadar "542 Olağanüstü Yedekler" hesabı borçlandırılır.

İşletmenin

2025

yılından devreden

145.000

TL zararı ile mevcut

25.000

TL geçmiş yıl zararı toplandığında toplam zarar

170.000

TL'ye ulaşır. Bu zararın mahsubunda kullanılacak olan Olağanüstü Yedekler hesabının bakiyesi

90.000

TL'dir. Mahsup kaydında, bir öz kaynak hesabı olan yedekler hesabı azaldığı için borçlandırılırken (

90.000

TL), pasifi düzenleyici bir hesap olan Geçmiş Yıllar Zararları hesabı da azaldığı için alacaklandırılır (

90.000

TL).

Adım Adım Çözüm

1

Dönem net zararının geçmiş yıllara devri

145.000

TL tutarındaki zarar

580

nolu hesaba aktarılır.

Dönem net zararı, yeni faaliyet döneminin başında Geçmiş Yıllar Zararları hesabına devredilerek kapatılır.

2

Toplam geçmiş yıllar zararının hesaplanması

145.000 + 25.000 = 170.000

TL

Devreden dönem zararı ile mevcut geçmiş yıl zararı toplanarak mahsup edilecek toplam matrah bulunur.

3

Mahsup edilebilecek tutarın belirlenmesi

90.000

TL

Mahsup için kullanılacak olan Olağanüstü Yedekler hesabının bakiyesi

90.000

TL olduğu için en fazla bu tutar kadar mahsup yapılabilir.

4

Mahsup kaydının yapılması

542 Borç:

90.000

/ 580 Alacak:

90.000

Öz kaynaklarda azalış yaratan mahsup işleminde, yedek hesabı borçlandırılırken, pasifi düzenleyici zarar hesabı alacaklandırılarak azaltılır.

Anahtar Kavram

Öz Kaynaklarda Mahsup İşlemleri

İpuçları

1

Mahsup işlemi öncesinde

591

Dönem Net Zararı hesabını

580

Geçmiş Yıllar Zararları hesabına devretmeyi unutmayın.

2

Bir hesabın mahsup edilmesi, o hesabın bakiyesinin azaltılması demektir. Eksi karakterli hesapların azalış yönüne dikkat edin.

3

Yedek akçelerin kullanımı, öz kaynaklarda bir azalıştır; dolayısıyla yedek hesabı borçlandırılır. Karşılığında zarar hesabı alacaklandırılır.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıllar kârlarının sermayeye ilave edilmesi veya ortaklara dağıtılması durumundaki yevmiye kayıtlarını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 322Soru →

Aras A.Ş., öz kaynak yapısını güçlendirmek amacıyla sermaye artırımına gitmiş ve nominal değeri $40$ TL olan $5.000$ adet hisse senedini pay başına $55$ TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında banka aracılığıyla $5.000$ TL tutarında bir komisyon gideri ödenmiştir. İşletme, bu gideri doğrudan ihraç primlerinden mahsup ederek muhasebeleştirme kararı almıştır. Buna göre, söz konusu işlemle ilgili yapılacak muhasebe kaydında '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına ilişkin kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

70.000

TL alacaklandırılır.

75.000

TL alacaklandırılır.

70.000

TL borçlandırılır.

70.000

TL tutarında '649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar' hesabı alacaklandırılır.

75.000

TL borçlandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $70.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı

70.000

TL alacaklandırılır.

Emisyon primi, hisse senedinin ihraç bedeli (

275.000

TL) ile nominal değeri (

200.000

TL) arasındaki

75.000

TL'lik farktır. İşletmenin ihraç giderlerini primden mahsup etme kararı gereği,

5.000

TL'lik komisyon bu tutardan düşülür ve net

70.000

TL, pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam ihraç bedelini hesapla

5.000 \times 55 = 275.000

TL

Hisselerin piyasaya satışından elde edilen toplam brüt tutarı bulmak için gereklidir.

2

Toplam nominal değeri hesapla

5.000 \times 40 = 200.000

TL

500 Sermaye hesabına kaydedilecek yasal nominal sınırı belirlemek için gereklidir.

3

Brüt emisyon primini hesapla

275.000 - 200.000 = 75.000

TL

İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki farkı (premium) bulmak için gereklidir.

4

Net emisyon primini hesapla (Komisyonun mahsubu)

75.000 - 5.000 = 70.000

TL

İhraç giderlerinin (komisyon) primden mahsup edilmesi gerektiğinden net tutar bulunur.

Anahtar Kavram

Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde ihraç edilmesinden doğan farklar (emisyon primi), öz kaynaklar grubunda yer alan '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağında izlenir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 323Soru →

İşletmenin $2025$ yılı hesap dönemine ait gelir ve gider hesaplarının kapatılmasının ardından düzenlenen gelir tablosu sonuçlarına göre $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının $145.000$ TL borç kalanı verdiği saptanmıştır. Bu tutarın öz kaynaklar grubundaki ilgili bilanço hesabına aktarılması için yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç:

591

Dönem Net Zararı (-)

145.000

/ Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

145.000

Borç:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

145.000

/ Alacak:

591

Dönem Net Zararı (-)

145.000

Borç:

590

Dönem Net Kârı

145.000

/ Alacak:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

145.000

Borç:

692

Dönem Net Kârı veya Zararı

145.000

/ Alacak:

590

Dönem Net Kârı

145.000

Borç:

591

Dönem Net Zararı (-)

145.000

/ Alacak:

690

Dönem Kârı veya Zararı

145.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: $591$ Dönem Net Zararı (-) $145.000$ / Alacak: $692$ Dönem Net Kârı veya Zararı $145.000$

Cevap

Dönem net zararının bilanço devri kaydı; 'Borç: 591 Dönem Net Zararı (-)' ve 'Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı' şeklinde olmalıdır.

İşletmenin gelir tablosu sonucunda net zarar etmesi durumunda,

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı borç kalanı verir. Bu hesabı kapatmak için alacak tarafına kayıt yapılırken; zararın bilançoda gösterilebilmesi için öz kaynaklar grubunda yer alan ve aktif karakterli (pasifi düzenleyici) bir hesap olan

591

Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

692

Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının kalanının niteliğini belirle.

692

hesabının borç kalanı vermesi, işletmenin o dönemi net zarar ile kapattığını gösterir.

Gelir tablosu hesaplarının sonucunda gider ve zararların gelirlerden fazla olması durumunda hesap borç kalanı verir.

2

Gelir tablosu sonucunu bilanço (öz kaynak) hesabına aktar.

692

hesabı alacaklandırılarak kapatılır; karşılığında öz kaynakları düzenleyici pasif karakterli

591

Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılır.

Dönem sonu kapanış sürecinde sonuç hesapları, ilgili bilanço hesaplarına devredilerek sıfırlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Gelir tablosu sonuçlarının (Net Kâr/Zarar) öz kaynaklar grubundaki bilanço hesaplarına (590/591) devredilerek gelir tablosu hesaplarının tamamen kapatılması.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 324Soru →

$(T)$ Anonim Şirketi'nin tescilli sermayesi $3.000.000$ TL'dir. Şirket yönetimi, öz kaynaklarını güçlendirmek amacıyla sermayesini $1.200.000$ TL artırma kararı almıştır. Bu artırımın $500.000$ TL'lik kısmının "Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına, kalan kısmın ise nakit olarak taahhüt edilmesine karar verilmiş ve gerekli işlemler tamamlanarak artırım tescil edilmiştir. Nakit taahhüt edilen kısmın kanuni asgari tutarı ( $1/4$ ) tescil öncesinde bankaya yatırılmıştır.

Buna göre, sermaye artırımının tescil edildiği tarihte yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

500.000

(B), 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

700.000

(B) / 500 SERMAYE

1.200.000

(A)

501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

1.200.000

(B) / 500 SERMAYE

1.200.000

(A)

542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

500.000

(B), 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

700.000

(B) / 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR

1.200.000

(A)

500 SERMAYE

1.200.000

(B) / 542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

500.000

(A), 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

700.000

(A)

542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER

500.000

(B), 102 BANKALAR

175.000

(B), 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

525.000

(B) / 500 SERMAYE

1.200.000

(A)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER $500.000$ (B), 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE $700.000$ (B) / 500 SERMAYE $1.200.000$ (A)

Cevap

Sermaye artırımının tescil kaydında, iç kaynak olan 542 Olağanüstü Yedekler hesabı

500.000

TL ve nakit taahhüt edilen kısmın tamamı olan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı

700.000

TL borçlandırılırken; toplam artış tutarı olan

1.200.000

TL 500 Sermaye hesabına alacak kaydedilir.

Doğru yevmiye kaydı, tescil edilen toplam sermaye artışını 500 numaralı hesaba alacak kaydederken, bu artışı finanse eden Olağanüstü Yedekler hesabını kapatmak için borçlandırır ve nakit olarak taahhüt edilen kısmın tamamını ortakların borcu olarak 501 numaralı hesaba borç kaydeder. Tescil öncesi yapılan

1/4

oranındaki nakit ödeme, tescil kaydının bir parçası değil, taahhüdün bir kısmının yerine getirilmesine ilişkin ayrı bir finansal olaydır.

Adım Adım Çözüm

1

Artırım tutarını ve kaynakları analiz etme

Toplam artış:

1.200.000

TL. İç kaynak (Olağanüstü Yedekler):

500.000

TL. Dış kaynak (Nakit):

1.200.000 - 500.000 = 700.000

TL.

Yevmiye kaydında kullanılacak tutarların netleştirilmesi gerekir.

2

Nakit taahhüt ve ödeme ayrımını yapma

Tescilden önce ödenen

175.000

TL (

700.000 \times 1/4

), tescil kaydından bağımsız bir ödeme kaydıdır. Tescil maddesinde nakit taahhüdün brüt tutarı (

700.000

TL) esas alınır.

Tescil kaydı, hukuki sermaye yapısının bilançoya yansıtıldığı andır.

3

Tescil yevmiye kaydını oluşturma

Borç tarafına 542 (

500.000

) ve 501 (

700.000

); alacak tarafına 500 (

1.200.000

) yazılır.

Öz kaynaklardaki azalışlar (yedekler) borçlandırılırken, sermaye artışları alacaklandırılır.

Anahtar Kavram

Karma Sermaye Artırımı Tescil Kaydı

İpuçları

1

Sermaye artırımında 500 Sermaye hesabı her zaman alacaklandırılır.

2

İç kaynaklardan (yedekler, fonlar vb.) yapılan artırımlarda ilgili kaynak hesabı borçlandırılarak sermayeye aktarılır.

3

Nakit taahhüt edilen kısım için ortakların borcunu temsil eden 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı kullanılır. Tescilden önce yapılan ödemeler 501'in alacağına kaydedilse de, tescil maddesi toplam taahhüdü göstermelidir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımından sonra yapılan nakit ödemelerin 501 hesabı nasıl etkilediğini ve bilançodaki sunumunu inceleyen bir soru çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 325Soru →

Sefa A.Ş. $4.000.000$ TL sermaye ile kurulmuş ve ana sözleşmesi ticaret siciline tescil edilerek kuruluş işlemleri tamamlanmıştır. Ortaklar, sermaye taahhüdünün $\%25$ ’ini kuruluş aşamasında banka aracılığıyla ödemişlerdir. Daha sonra ortaklardan biri, kalan sermaye taahhüdüne karşılık $1.200.000$ TL değerindeki bir binayı şirkete devretmiştir. Bu işlemler sonucunda işletmenin mizanında yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalanı kaç TL'dir?

1.800.000

TL

2.800.000

TL

3.000.000

TL

4.000.000

TL

6.200.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.800.000$ TL

Cevap

Sermaye taahhüdü olan

4.000.000

TL'den, önce

\%25

nakit ödeme tutarı olan

1.000.000

TL ve ardından bina devri tutarı olan

1.200.000

TL düşüldüğünde kalan bakiye

1.800.000

TL'dir.

İşletme kurulduğunda sermaye taahhüdü olan

4.000.000

TL, '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının borcuna kaydedilir. Ortakların yaptığı

\%25

oranındaki nakit ödeme (

1.000.000

TL) ve ardından yapılan bina devri (

1.200.000

TL), bu taahhüdün yerine getirilmesi anlamına gelir ve '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının alacağına kaydedilir. Hesabın borç toplamı ile alacak toplamı arasındaki fark (

4.000.000 - 2.200.000 = 1.800.000

TL) kalan taahhüdü, yani hesabın borç kalanını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye taahhüt tutarını belirle.

4.000.000

TL

Kuruluş kaydında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı bu tutar kadar borçlandırılır.

2

Kuruluş aşamasındaki nakit ödeme tutarını hesapla.

4.000.000 \times 0,25 = 1.000.000

TL

TTK gereği nakdi sermayenin en az

\%25

'inin tescilden önce ödenmesi gerekir.

3

Bina devri tutarını belirle.

1.200.000

TL

Ayni sermaye ödemesi olarak binanın devri gerçekleşmiştir.

4

501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kalan bakiyesini hesapla.

4.000.000 - (1.000.000 + 1.200.000) = 1.800.000

TL

501 hesabı pasif düzenleyici bir hesap olup ödemeler hesabın alacağına kaydedilerek bakiye azaltılır.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye hesabının işleyişi

Soru 326Soru →

(Z) Anonim Şirketi'nin bilançosunda tescilli sermayesi $6.000.000$ TL iken, "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabı $1.500.000$ TL borç bakiyesi vermektedir. Şirket genel kurulu, öz kaynaklar yapısını sadeleştirmek ve birikmiş zararları temizlemek amacıyla sermayenin $1.500.000$ TL tutarında azaltılmasına ve zararların mahsup edilmesine karar vermiştir. Tescil ve ilan işlemleri tamamlandığında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

500 SERMAYE

1.500.000

(Borç) / 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI

1.500.000

(Alacak)

580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI

1.500.000

(Borç) / 500 SERMAYE

1.500.000

(Alacak)

500 SERMAYE

1.500.000

(Borç) / 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE

1.500.000

(Alacak)

500 SERMAYE

1.500.000

(Borç) / 689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR

1.500.000

(Alacak)

500 SERMAYE

1.500.000

(Borç) / 591 DÖNEM NET ZARARI

1.500.000

(Alacak)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 SERMAYE $1.500.000$ (Borç) / 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI $1.500.000$ (Alacak)

Cevap

Sermayenin borç tarafına, Geçmiş Yıllar Zararları hesabının ise alacak tarafına yazıldığı kayıt doğrudur.

Sermaye azaltımı tescil edildiğinde, şirketin ana sermayesi azalacağı için '500 Sermaye' hesabı borçlandırılır. Aynı işlemle birikmiş zararlar kapatılacağı için, normalde borç bakiyesi veren '580 Geçmiş Yıllar Zararları' hesabı alacaklandırılarak sıfırlanır. Bu işlem neticesinde işletmenin toplam öz kaynak tutarı değişmez, sadece öz kaynak bileşenleri arasında bir sadeleşme gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1

Sermaye hesabındaki azalışı belirleme

500 Sermaye hesabı borçlandırılır (

1.500.000

TL)

Pasif karakterli öz kaynak hesaplarındaki azalışlar borç tarafına kaydedilir.

2

Mahsup edilecek zarar hesabını belirleme

580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı alacaklandırılır (

1.500.000

TL)

Pasif düzenleyici (aktif karakterli) bir hesap olan geçmiş yıl zararları hesabı kapatılırken alacak tarafına kayıt yapılır.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı Yoluyla Zarar Mahsubu

İpuçları

1

Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır; azaltmak için hangi tarafa kayıt yapmalısınız?

2

580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı öz kaynaklarda eksi işaretli yer alır, yani borç bakiyesi verir. Bu hesabı kapatmak için ters kayıt (alacak) yapılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımında emisyon primlerinin muhasebeleştirilmesi konusuna göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 327Soru →

$(S)$ Anonim Şirketi, sermayesini $500.000$ TL'den $800.000$ TL'ye yükseltme kararı almıştır. Sermaye artırımının $200.000$ TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına, kalan $100.000$ TL'lik kısmın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar verilmiş ve bu işlemler yasal süresi içinde tescil edilmiştir. Bu bilgilere göre, sermaye artırımının tescilinden sonra "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borç kalanı kaç TL olur?

0

100.000

200.000

300.000

800.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $100.000$

Cevap

Sermaye artırımının tescilinden sonra 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borç kalanı

100.000

TL olur.

Sermaye artırım işlemlerinde, ortaklar tarafından nakden veya ayın olarak taahhüt edilen kısımlar tescil edildiğinde '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabına borç kaydedilir. Ancak, yedek akçeler veya fonlar gibi iç kaynakların sermayeye ilave edilmesi durumunda (bedelsiz sermaye artırımı), ilgili kaynak hesabı borçlandırılırken doğrudan '500 Sermaye' hesabı alacaklandırılır. Bu işlemde ortaklardan bir ödeme beklenmediği için 501 hesabı kullanılmaz. Bu durumda sadece nakit taahhüt edilen

100.000

TL tutarı 501 hesabının borcuna kaydedilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam sermaye artırım tutarını belirle.

800.000 - 500.000 = 300.000

TL.

Yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark, gerçekleştirilen toplam artırımı gösterir.

2

Artırımın kaynaklarını ayrıştır.

İç Kaynak (542):

200.000

TL, Dış Kaynak (Nakit Taahhüt):

100.000

TL.

Muhasebe kayıt mantığı, iç ve dış kaynaklı artırımlar için farklılık gösterir.

3

Dış kaynaklı artırımın (taahhüdün) muhasebe kaydını düşün.

501 Ödenmemiş Sermaye (B)

100.000

/ 500 Sermaye (A)

100.000

.

Ortakların nakden taahhüt ettiği tutar, tescil anında işletmenin bir alacağı olarak 501 hesabına borç kaydedilir.

4

İç kaynaklı (yedeklerden) artırımın kaydını düşün.

542 Olağanüstü Yedekler (B)

200.000

/ 500 Sermaye (A)

200.000

.

Yedeklerin sermayeye ilavesi bir öz kaynak içi değişimdir (bedelsiz artırım); bu tutar 501 hesabını etkilemez, doğrudan yedeklerden sermaye hesabına aktarılır.

Anahtar Kavram

İç ve Dış Kaynaklı Sermaye Artırımı Ayrımı

İpuçları

1

Şirket sermayesini artırırken iki farklı kaynak kullanmıştır: Birincisi iç kaynaklar (yedekler), ikincisi ise ortakların yeni ödeme sözü (taahhüt).

2

İç kaynaklardan yapılan sermaye artırımları 'bedelsiz'dir; yani ortaklar para ödemez, mevcut hakları sermayeye dönüşür. Bu durumda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabı çalışır mı?

3

Sadece ortakların cebinden çıkacak olan (nakden taahhüt edilen)

100.000

TL tutarı tescil anında 501 hesabına borç kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer bu sermaye taahhüdünün %25'i tescil anında bankaya yatırılsaydı, 501 hesabının kalanı nasıl değişirdi?

Alternatif Yöntem

Yevmiye kaydı üzerinden gitmek en sağlam yöntemdir. Nakit taahhüt için [501 (B) / 500 (A)], yedeklerin ilavesi için [542 (B) / 500 (A)] kayıtları yapılır. 501 hesabına sadece ilk kayıttaki tutar girer.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 328Soru →

Safir Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin kâr dağıtımı öncesi bazı mali verileri şöyledir:

Hesap / Kalem Adı	Tutar (TL)
Ödenmiş Sermaye	$1.500.000$
Dönem Net Kârı	$700.000$
Geçmiş Yıl Zararları	$200.000$
Birikmiş I. Tertip Yasal Yedekler	$286.000$

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, şirketin $2025$ yılı kârı üzerinden ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

14.000

25.000

35.000

300.000

500.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $14.000$

Cevap

Şirketin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı

14.000

TL'dir.

Doğru tutar belirlenirken önce dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülerek

500.000

TL matrah bulunur. Bu tutarın

\%5

'i olan

25.000

TL hesaplanır. Ancak şirketin yasal yedek tavanı

300.000

TL olup mevcut yedekleri

286.000

TL'dir. Tavanın dolması için sadece

14.000

TL'lik boşluk kaldığından, hesaplanan tutar yerine bu boşluk kadar yedek ayrılır. Muhasebe kaydında bu tutar '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Hesaplama matrahının belirlenmesi

700.000 - 200.000 = 500.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

2

Ham yedek akçe tutarının hesaplanması

500.000 \times \%5 = 25.000

TL

TTK uyarınca I. Tertip yasal yedek akçe oranı

\%5

olarak uygulanır.

3

Yasal tavan sınırının (üst limit) kontrol edilmesi

1.500.000 \times \%20 = 300.000

TL

I. Tertip yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin beşte birine (

\%20

) ulaşıncaya kadar ayrılır.

4

Ayrılabilir boşluğun hesaplanması ve nihai tutarın belirlenmesi

300.000 - 286.000 = 14.000

TL

Mevcut yedekler tavan sınıra çok yakın olduğu için, hesaplanan

25.000

TL yerine sadece tavanı dolduracak kadar (

14.000

TL) yedek ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının matrahtan düşülmesi ve ödenmiş sermayenin %20'si olan tavan sınırın kontrol edilmesi esastır.

Alternatif Yöntem

Önce yedek akçe boşluğunu hesaplayıp (Tavan - Mevcut), sonra matrah üzerinden

\%5

hesaplayarak iki tutardan küçük olanı seçmek her zaman en güvenli yoldur.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 329Soru →

Anka Anonim Şirketi’nin $2025$ yılı faaliyet dönemi sonundaki verileri ve genel kurulun kâr dağıtımına ilişkin kararları aşağıda verilmiştir:

Veri / Karar	Tutar / Oran
Dönem Net Kârı	$250.000$ TL
Ödenmiş Sermaye	$2.000.000$ TL
Geçmiş Yıllar Zararı	$40.000$ TL
Birinci Temettü Oranı	Ödenmiş Sermayenin $\%5$ ’i
Statü Yedeği	$20.000$ TL
İkinci Temettü	$40.000$ TL

Genel kurul, yasal yedeklerin ayrılmasından sonra kalan tutarın tamamının olağanüstü yedeklere aktarılmasına karar vermiştir. Buna göre, işletmenin "542 Olağanüstü Yedekler" hesabına aktaracağı tutar kaç TL'dir?

35.500

75.500

39.500

33.500

25.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $35.500$

Cevap

İşletmenin olağanüstü yedeklere aktaracağı tutar

35.500

TL'dir.

Kâr dağıtımı işlemlerinde yasal öncelik geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesidir.

250.000

TL kârdan

40.000

TL zarar düşüldüğünde dağıtıma esas baz tutar

210.000

TL olur. Bu tutar üzerinden sırasıyla %5 I. tertip yasal yedek (

10.500

TL), ödenmiş sermayenin %5'i oranında birinci temettü (

100.000

TL), statü yedeği (

20.000

TL) ve ikinci temettü (

40.000

TL) ayrılır. İkinci tertip yasal yedek ise toplam temettüden (

140.000

TL) sermayenin %5'i (

100.000

TL) düşüldükten sonra kalan

40.000

TL'nin %10'u olan

4.000

TL olarak hesaplanır. Tüm bu indirimlerden sonra kalan

35.500

TL olağanüstü yedeklere aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplaması

10.500

TL

I. Tertip Yasal Yedek matrahı, Dönem Net Kârından geçmiş yıl zararları düşülerek bulunur:

(250.000 - 40.000) \times \%5 = 10.500

TL.

2

Birinci Temettü hesaplaması

100.000

TL

Birinci temettü, ödenmiş sermaye üzerinden hesaplanır:

2.000.000 \times \%5 = 100.000

TL.

3

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplaması

4.000

TL

II. Tertip Yasal Yedek, dağıtılacak toplam temettüden sermayenin %5'i düşüldükten sonra kalan kısmın %10'udur:

(100.000 + 40.000 - 100.000) \times \%10 = 4.000

TL.

4

Olağanüstü Yedek (Kalan) hesaplaması

35.500

TL

Dağıtılabilir kârdan (

210.000

TL) tüm yedekler ve temettüler çıkarılır:

210.000 - 10.500 - 100.000 - 20.000 - 40.000 - 4.000 = 35.500

TL.

Anahtar Kavram

Kâr dağıtımında hiyerarşik sıra ve matrah belirleme

İpuçları

1

Kâr dağıtımına başlamadan önce mutlaka geçmiş yıl zararlarını mahsup etmeyi unutmayın.

2

II. Tertip Yasal Yedek hesaplarken dağıtılan toplam temettüden, ödenmiş sermayenin %5'ine tekabül eden muafiyet tutarını düşüp kalan üzerinden %10 oranını uygulayın.

Daha Fazla Pratik

II. tertip yasal yedek akçenin üst limit kuralını (sermayenin %20'si) içeren daha karmaşık bir senaryoyu inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Öz Kaynaklar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik