Examkin

Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 21Soru →

Yeni kurulan Ardıç A.Ş.'nin ortakları, 800.000800.000 TL tutarındaki sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil edilmesini müteakip, ortaklar taahhüt ettikleri tutarın %25\%25'ini işletmenin banka hesabına yatırarak ödemişlerdir. Bu işlemler sonucunda işletmenin büyük defterinde yer alan "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının bakiyesi (kalanı) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 600.000600.000 TL borç bakiyesi

Cevap

600.000600.000 TL borç bakiyesi veren seçenek doğrudur.
Sermaye taahhüt edildiğinde 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 800.000800.000 TL borçlandırılır. Ödeme yapıldığında ise bu hesap 200.000200.000 TL alacaklandırılır. Hesabın büyük defter (T cetveli) görünümünde borç toplamı alacak toplamından 600.000600.000 TL fazla olduğu için hesap 600.000600.000 TL borç bakiyesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdünü hesapla
800.000800.000 TL
Soruda verilen toplam sermaye taahhüdü tutarıdır.
2
Ödenen sermaye tutarını hesapla
800.000×0,25=200.000800.000 \times 0,25 = 200.000 TL
Taahhüdün %25'i banka yoluyla ödenmiştir.
3
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bakiyesini bul
800.000−200.000=600.000800.000 - 200.000 = 600.000 TL (Borç Kalanı)
Hesap, taahhüt anında borçlandırılır, ödeme yapıldığında alacaklandırılır. Borç tarafı alacak tarafından büyük olduğu için borç bakiyesi verir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş sermaye hesabı, özkaynakları düzenleyici (eksi karakterli) bir hesap olup, işleyişi itibarıyla aktif karakterlidir ve borç bakiyesi verir.

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının bir 'T' cetveli (büyük defter) olduğunu hayal edin.
2
Taahhüt tutarını bu hesabın sol (borç) tarafına, ödenen tutarı ise sağ (alacak) tarafına yazın.
3
800.000800.000 TL borç girişi ve 200.000200.000 TL alacak çıkışı olan bir hesabın net durumu nedir?

Alternatif Yöntem

Özkaynaklar toplamını düşünerek de çözebilirsiniz: Ödenmemiş sermaye, nominal sermayeyi azaltan bir kalemdir. Toplam sermaye 800.000800.000 TL ise ve bunun 200.000200.000 TL'si ödendiyse, hala ödenmesi gereken (eksi değerdeki) tutar 600.000600.000 TL'dir.
Tahmini Süre:45s
Soru 22Soru →

Bir işletme, aktifinde 600.000600.000 TL maliyet bedeli ile kayıtlı olan ve birikmiş amortismanı bulunmayan bir araziyi dönem sonunda yeniden değerlemeye tabi tutmuştur. Değerleme sonucunda arazinin yeni değeri 850.000850.000 TL olarak belirlenmiştir.

Buna göre, ortaya çıkan değer artışının kaydedileceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları

Cevap

Maddi duran varlık değerleme artışları '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabında izlenmelidir.
Maddi duran varlıkların (arazi ve arsalar, binalar, tesis makine ve cihazlar vb.) yeniden değerlenmesi sonucunda maliyet bedeli ile yeni değer arasındaki fark, öz kaynaklar grubundaki '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabının alacağına kaydedilir. Arazi amortismana tabi olmadığı için birikmiş amortisman hesabı bu işlemde yer almaz.

Adım Adım Çözüm

1
Değer artış tutarının hesaplanması
850.000−600.000=250.000850.000 - 600.000 = 250.000 TL
Varlığın yeni değeri ile kayıtlı maliyet bedeli arasındaki fark toplam değer artışını verir.
2
Artışın muhasebeleşme niteliğinin belirlenmesi
Sermaye Yedeği (Öz Kaynak Artışı)
Tekdüzen Hesap Planı'na göre amortismana tabi olmayan veya olan maddi duran varlıkların yeniden değerleme artışları gelir tablosuna değil, doğrudan öz kaynaklardaki ilgili fona aktarılır.
3
Uygun hesabın seçilmesi
522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları
Bu fonun izleneceği spesifik hesap 522 nolu hesaptır.

Anahtar Kavram

Maddi duran varlıkların yeniden değerlenmesi sonucunda oluşan fonlar, öz kaynaklar altında 'Sermaye Yedekleri' grubunda izlenir.

İpuçları

1
Yeniden değerleme artışları, gelir tablosuna mı yoksa öz kaynaklara mı kaydedilir?
2
Bu artışlar bir 'Sermaye Yedeği'dir. 52 grubu hesaplara bakmalısınız.
3
Maddi duran varlıklar için açılmış özel bir değerleme artış hesabı (522) bulunmaktadır.

Daha Fazla Pratik

İştiraklerin yeniden değerlenmesi durumunda hangi hesabın kullanılacağını araştırınız.
Tahmini Süre:45s
Soru 23Soru →

(K) Anonim Şirketi, nominal değeri 22 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini tanesi 33 TL'den ihraç etmiş ve bedellerini banka aracılığıyla tahsil etmiştir. İhraç işlemi sırasında 1.0001.000 TL banka komisyonu ödenmiştir.

Buna göre, bu işleme ilişkin yapılacak yevmiye kaydında ihraç farkının muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 9.0009.000 TL tutarında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kayıt yapılır.

Cevap

İhraç farkı, komisyon giderleri düşüldükten sonra kalan 9.0009.000 TL tutarındaki net değer üzerinden "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Hisse senetlerinin nominal değerinden daha yüksek bir bedelle ihraç edilmesi durumunda, aradaki fark 'Emisyon Primi' olarak adlandırılır. Bu tutar, varsa ihraç giderleri düşüldükten sonra '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilerek öz kaynaklar içerisinde raporlanır. Soruda brüt fark 10.00010.000 TL iken 1.0001.000 TL komisyon düşüldüğünde net tutar 9.0009.000 TL olur.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedeli ve toplam nominal değer hesaplanır.
İhraç Bedeli: 10.000×3=30.00010.000 \times 3 = 30.000 TL; Nominal Değer: 10.000×2=20.00010.000 \times 2 = 20.000 TL.
İhraç primi, hisse senedinin piyasa değeri ile nominal değeri arasındaki farktır.
2
Brüt emisyon primi hesaplanır.
30.000−20.000=10.00030.000 - 20.000 = 10.000 TL.
Herhangi bir gider olmasaydı bu tutarın tamamı prim olarak kaydedilecekti.
3
İhraç gideri (komisyon) brüt primden düşülerek net emisyon primi bulunur.
10.000−1.000=9.00010.000 - 1.000 = 9.000 TL.
Hisse senedi ihraç giderleri doğrudan emisyon primlerinden mahsup edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), hisselerin nominal değerinin üzerinde bir bedelle satılması durumunda oluşur ve bir sermaye yedeği olarak bilançonun öz kaynaklar bölümünde yer alan 520 kodlu hesapta izlenir.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin sermayeye eklenmesi veya geçmiş yıl zararlarının mahsubunda kullanılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 24Soru →

Bir anonim şirket, 800.000800.000 TL olan sermayesini 1.200.0001.200.000 TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın 150.000150.000 TL'lik kısmının "570 Geçmiş Yıllar Kârları" hesabından karşılanmasına, geri kalan kısmın ise yeni hisse senedi ihracı yoluyla nakit olarak gerçekleştirilmesine karar verilmiştir. Nakit artırımda hisse senetleri nominal değerinin %10\%10 üzerinde bir bedelle ihraç edilmiş ve tutarın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

Buna göre, söz konusu sermaye artırımı işlemlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 25.00025.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabının 25.00025.000 TL alacaklandırılması doğrudur.
Sermaye artırımı sırasında nakit karşılığı ihraç edilen hisse senetleri nominal değerinin (250.000250.000 TL) üzerinde bir bedelle (%10\%10 primli) ihraç edildiği için 25.00025.000 TL tutarında emisyon primi oluşur. Bu prim tutarı, Tekdüzen Hesap Planı gereği '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarını hesapla.
1.200.000−800.000=400.0001.200.000 - 800.000 = 400.000 TL
Yeni sermaye ile eski sermaye arasındaki fark, artırılması gereken toplam nominal tutarı verir.
2
Nakit olarak karşılanacak nominal tutarı belirle.
400.000−150.000=250.000400.000 - 150.000 = 250.000 TL
Toplam artışın bir kısmı iç kaynaklardan (Geçmiş Yıllar Kârları) karşılandığı için geri kalan kısım nakdi taahhüt tutarıdır.
3
Emisyon primini hesapla.
250.000×%10=25.000250.000 \times \%10 = 25.000 TL
Hisse senetleri nominal değerinin üzerinde ihraç edildiğinde, bu fark emisyon primi olarak hesaplanır.
4
Muhasebe kayıtlarını analiz et.
501 (B) 250.000250.000, 570 (B) 150.000150.000, 500 (A) 400.000400.000; 102 (B) 275.000275.000, 501 (A) 250.000250.000, 520 (A) 25.00025.000
Sermaye taahhüdü ve ödenmesi aşamalarında hesapların işleyiş kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Sermaye Artırımı ve Emisyon Primi

İpuçları

1
Öncelikle sermaye artışının ne kadarının iç kaynaklardan (kârlardan), ne kadarının nakit olarak karşılandığını bulun.
2
Emisyon priminin sadece nakit olarak ihraç edilen (dış kaynaklı) nominal tutar üzerinden hesaplanacağını unutmayın.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı işlemlerinde zarar mahsubu ve fon fazlası arasındaki farkı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 25Soru →

XYZXYZ Anonim Şirketi'nin 2025 yılı sonu itibarıyla öz kaynak hesaplarında yer alan bazı tutarlar şöyledir:

- Şirket ana sözleşmesi uyarınca kârdan ayrılan yedekler: 100.000100.000 TL
- Şirket Genel Kurulu tarafından herhangi bir amaca bağlanmaksızın ayrılan yedekler: 150.000150.000 TL
- 2023 yılında bir taşıtın satış kârından yeni bir taşıt alımı için ayrılan fon: 40.00040.000 TL

2026 yılı başında işletme; ana sözleşme gereği ayrılan yedeklerin tamamını sermayeye ilave etmiş, Genel Kurul kararıyla ayrılan yedeklerin ise 50.00050.000 TL'lik kısmını geçmiş yıl zararlarının kapatılmasında kullanmıştır.

Bu bilgilere göre, yapılan muhasebe işlemleri ve hesapların işleyişiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Statü yedeklerinin sermayeye eklenmesi işlemi sonucunda işletmenin toplam öz kaynak tutarı 100.000100.000 TL artış gösterir.

Cevap

İç kaynaklardan (yedeklerden) yapılan sermaye artırımları işletmeye dışarıdan yeni bir kaynak girişi sağlamadığı için toplam öz kaynak tutarını değiştirmez; bu nedenle statü yedeklerinin sermayeye eklenmesinin öz kaynaklarda artış yaratacağını belirten ifade yanlıştır.
Statü yedekleri, işletmenin ana sözleşmesi gereği ayrılan yedeklerdir. Bu yedeklerin sermayeye ilave edilmesi işlemi, 'iç kaynaklardan sermaye artırımı' olarak adlandırılır. Bu işlemde bir öz kaynak kalemi (yedekler) azalırken, diğer bir öz kaynak kalemi (sermaye) aynı tutarda artar. Dolayısıyla işletmenin toplam öz kaynak tutarında herhangi bir artış veya azalış meydana gelmez. Toplam öz kaynaklar sadece işletmeye dışarıdan nakit veya ayın şeklinde yeni bir sermaye girişi olduğunda (dış kaynaklı artırım) artış gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesapların THP kodlarına göre sınıflandırılması
Ana sözleşme gereği ayrılanlar '541 Statü Yedekleri', Genel Kurul kararıyla ayrılanlar '542 Olağanüstü Yedekler', satış kârı ise '549 Özel Fonlar' hesabında izlenir.
Soruda verilen bilgilerin doğru muhasebe hesaplarıyla eşleştirilmesi gerekir.
2
Sermaye artırımı işleminin analizi
541 Statü Yedekleri (Borç) / 500 Sermaye (Alacak) kaydı yapılır. Öz kaynak toplamı değişmez.
Yedeklerden sermayeye aktarım, öz kaynak kalemleri arasında bir yer değiştirmedir.
3
Zarar mahsubu işleminin analizi
542 Olağanüstü Yedekler (Borç) / 580 Geçmiş Yıllar Zararları (Alacak) kaydı yapılır. Öz kaynak toplamı değişmez.
Zararın yedeklerle kapatılması işlemi de öz kaynaklar içinde gerçekleşen bir transferdir.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan Sermaye Artırımı ve Öz Kaynak Transferleri

İpuçları

1
Öz kaynaklar içindeki hesapların birinden diğerine yapılan aktarımların toplam tutarı etkileyip etkilemeyeceğini düşünün.
2
Yedekler, sermaye ve geçmiş yıl zararlarının tamamı bilançonun pasifinde (Öz Kaynaklar grubunda) yer alır.

Daha Fazla Pratik

Yasal yedeklerin (I. ve II. Tertip) hesaplanma ve sermayeye eklenme sınırlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Bir sermaye şirketinin dönem sonu bilançosunda yer alan öz kaynak kalemlerine ilişkin bilgiler şu şekildedir:

Hesap AdıTutar (TL)
500 Sermaye2.500.0002.500.000
501 Ödenmemiş Sermaye (-)400.000400.000
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)600.000600.000

İşletme yönetimi, bilançoda görülen geçmiş yıllar zararlarını kapatmak ve aynı zamanda henüz ödenmemiş olan sermaye taahhütlerini iptal etmek amacıyla sermaye azaltımı yapılmasına karar vermiştir.

Bu bilgilere göre, söz konusu işlemlerin gerçekleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "500 Sermaye" hesabının borç tarafına kaydedilecek toplam tutar kaç TL olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.000.0001.000.000

Cevap

Sermaye azaltımı işlemlerinde "500 Sermaye" hesabına borç kaydedilecek toplam tutar 1.000.0001.000.000 TL olmalıdır.
Sermaye azaltımı yapıldığında "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. Soruda belirtilen senaryoda işletme iki işlem yapmaktadır: Birincisi, ödenmemiş sermaye taahhüdünün iptalidir (400.000400.000 TL). Bu işlemde "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı alacaklandırılarak kapatılırken "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. İkincisi, geçmiş yıllar zararlarının mahsubudur (600.000600.000 TL). Bu işlemde de "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabı alacaklandırılarak kapatılırken yine "500 Sermaye" hesabı borçlandırılır. Dolayısıyla sermaye hesabının borç tarafına yapılacak toplam kayıt bu iki tutarın toplamı olan 1.000.0001.000.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Ödenmemiş sermaye taahhüdünün iptali için gereken tutarı belirlemek.
400.000400.000 TL
Ortakların henüz yerine getirmediği taahhütlerden vazgeçilmesi durumunda, 501 nolu hesap kapatılırken karşılığında sermaye hesabı azaltılır.
2
Geçmiş yıllar zararlarının mahsubu (zarar itfası) için gereken tutarı belirlemek.
600.000600.000 TL
Bilançodaki zararların temizlenmesi amacıyla yapılan sermaye azaltımında, 580 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılırken 500 nolu hesap borçlandırılır.
3
Toplam sermaye azaltım tutarını hesaplamak.
400.000+600.000=1.000.000400.000 + 600.000 = 1.000.000 TL
Yönetimin kararı doğrultusunda her iki unsurun da sermayeden düşülmesi gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Zarar Mahsubu İşlemleri

İpuçları

1
Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar hesabın borç tarafına kaydedilir.
2
Hem 501 hem de 580 hesapları öz kaynakları düzenleyici (eksi) hesaplar olup borç kalanı verirler; bu hesapları kapatmak için alacak kaydı yapılmalıdır.
3
Sermaye azaltımı toplam tutarı, kapatılan eksi karakterli öz kaynak hesaplarının toplam bakiyesine eşit olmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye azaltımı sonucunda ortaklara nakit iadesi yapılması durumunda hangi hesabın alacaklandırılacağını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru →

Ardaş Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı kâr dağıtımı öncesinde bazı öz kaynak hesaplarının bakiyeleri ve dönem sonu verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutarı (TL)
Ödenmiş Sermaye2.400.0002.400.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe468.000468.000
20252025 Dönemi Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları120.000120.000

Türk Ticaret Kanunu hükümleri ve genel muhasebe ilkeleri çerçevesinde, işletmenin 20252025 yılı kârı üzerinden ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 12.00012.000 TL

Cevap

İşletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 12.00012.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, işletmenin hem geçmiş yıl zararlarını düştüğü hem de ödenmiş sermayenin %20'si olan 480.000480.000 TL'lik yasal tavana takıldığı gerçeğini yansıtmaktadır. Potansiyel olarak hesaplanan 24.00024.000 TL yerine, mevcut yedek bakiyesini tavana tamamlayacak olan 12.00012.000 TL'lik kısım ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçe hesaplamasına esas matrahın belirlenmesi
600.000−120.000=480.000600.000 - 120.000 = 480.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Hesaplanması gereken potansiyel yedek akçe tutarının bulunması
480.000×0,05=24.000480.000 \times 0,05 = 24.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe oranı, ilgili matrahın %5'idir.
3
Yasal üst sınırın (tavanın) kontrol edilmesi
2.400.000×0,20=480.0002.400.000 \times 0,20 = 480.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedek akçe ile üst sınır arasındaki farkın (boşluğun) tespiti
480.000−468.000=12.000480.000 - 468.000 = 12.000 TL
İşletmenin birikmiş yedekleri üst sınıra çok yaklaştığı için, sınıra kadar ne kadar yer kaldığı belirlenmelidir.
5
Nihai yedek akçe tutarının seçilmesi
Min(24.000,12.000)=12.000Min(24.000, 12.000) = 12.000 TL
Hesaplanan tutar (24.00024.000 TL), yasal sınıra ulaşmak için gereken tutardan (12.00012.000 TL) büyük olduğu için sadece sınıra ulaşacak kadar ayrım yapılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür ve birikmiş toplamın ödenmiş sermayenin %20'sini aşmamasına dikkat edilir.

İpuçları

1
Önce dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düşerek matrahı bulun.
2
Hesapladığınız %5'lik tutarı ayırmadan önce, mevcut I. Tertip Yasal Yedek Akçe bakiyesinin ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıp ulaşmadığını kontrol edin.
3
Yasal sınır 480.000480.000 TL'dir. Mevcut bakiye 468.000468.000 TL olduğuna göre, ayırabileceğiniz maksimum tutar aradaki fark kadardır.

Daha Fazla Pratik

Eğer II. Tertip Yasal Yedek Akçe sorulsaydı, dağıtılacak kârın %5'lik birinci temettü sonrası kalan kısmının %10'u hesaplanacaktı.

Alternatif Yöntem

Öncelikle yasal tavanı (2.400.000×0,20=480.0002.400.000 \times 0,20 = 480.000 TL) ve bu tavana kalan mesafeyi (480.000−468.000=12.000480.000 - 468.000 = 12.000 TL) belirleyin. Eğer normal hesaplamanız (600.000−120.000)×0,05=24.000600.000 - 120.000) \times 0,05 = 24.000 TL) bu mesafeden büyükse, doğrudan mesafeyi esas alarak sonucu bulabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 28Soru →

Bir işletmenin dönem sonu envanter ve kapanış işlemleri neticesinde, tüm gelir ve gider hesapları 690 hesaba aktarılmış ve vergi karşılıkları ayrıldıktan sonra "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının 75.00075.000 TL borç kalanı verdiği tespit edilmiştir.

Bu durumun bilanço hesaplarına devredilmesi ve ilgili sonuç hesabının kapatılması için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlu, 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı alacaklı

Cevap

Dönem net zararının bilançoya devri için '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabı borçlandırılırken, '692 Dönem Net Kârı veya Zararı' hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
Dönem sonu kapanış sürecinde 692 nolu hesap borç kalanı veriyorsa bu bir net zarardır. Bu zararın bilançoya taşınması için aktif karakterli gibi çalışan (borç yönlü artan) ancak pasif düzenleyici olan 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı borçlandırılır. 692 hesabı ise alacaklandırılarak kapatılmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
692 nolu hesabın kalanının niteliğini belirlemek
Hesabın borç kalanı vermesi, giderlerin gelirlerden fazla olduğunu yani 'Dönem Net Zararı' oluştuğunu gösterir.
692 hesabı sonuç hesabıdır; alacak kalanı kârı, borç kalanı zararı ifade eder.
2
İlgili bilanço hesabını tespit etmek
Dönem içinde oluşan net zarar, bilançonun öz kaynaklar bölümünde '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabında izlenir.
Tekdüzen Hesap Planı gereği dönem sonu kâr/zarar devri için 590 veya 591 hesapları kullanılır.
3
Yevmiye kaydını oluşturmak
591 hesabı (borçlu) 75.00075.000 / 692 hesabı (alacaklı) 75.00075.000 kaydı yapılır.
692 hesabını kapatmak için alacaklandırmak, pasif karakterli eksi hesap olan 591'i artırmak için borçlandırmak gerekir.

Anahtar Kavram

Dönem Net Zararının Sonuç Hesaplarından Bilanço Hesaplarına Devri

İpuçları

1
692 nolu hesabın borç kalanı vermesi, işletmenin zarar ettiğini mi yoksa kâr mı ettiğini gösterir?
2
Dönem net zararı bilançonun Pasifinde (Öz Kaynaklar) hangi kodlu hesapta ve hangi işaretle yer alır?
3
Zarar hesabı borçlanarak artar. 692 hesabı ise kapatılmak için ters kayıt (alacak) yapılarak devredilir.

Daha Fazla Pratik

İzleyen yılın başında (01 Ocak tarihinde) yapılan 591'in 580'e devir kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 29Soru →

Zirve Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonundaki kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri şu şekildedir:

Hesap / Kalem AdıTutarı (TL)
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıllar Zararları100.000100.000
Yasal Yedekler (I. Tertip)385.000385.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri uyarınca, bu verilere göre işletmenin ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 15.00015.000

Cevap

15.00015.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken önce dönem net kârından (600.000600.000 TL) geçmiş yıl zararları (100.000100.000 TL) düşülür ve kalan 500.000500.000 TL'nin %5\%5'i olan 25.00025.000 TL hesaplanır. Ancak, yasal yedeklerin toplamı ödenmiş sermayenin (2.000.0002.000.000 TL) %20\%20'si olan 400.000400.000 TL'yi aşamaz. Mevcut bakiye 385.000385.000 TL olduğu için tavan sınıra sadece 15.00015.000 TL kalmıştır. Bu durumda hesaplanan 25.00025.000 TL yerine, sadece tavanı tamamlayacak olan 15.00015.000 TL ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe tavan sınırını hesapla.
2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL
TTK'ya göre I. Tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
2
Mevcut yedek akçe bakiyesi ile tavan arasındaki boşluğu belirle.
400.000−385.000=15.000400.000 - 385.000 = 15.000 TL
İşletme bu yıl en fazla 15.00015.000 TL daha yedek ayırabilir, aksi takdirde yasal sınırı aşmış olur.
3
Yedek akçeye esas matrahı bul ve %5\%5 oranını uygula.
(600.000−100.000)×0,05=25.000(600.000 - 100.000) \times 0,05 = 25.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5\%5'i olarak hesaplanır.
4
Hesaplanan tutar ile tavan boşluğunu karşılaştır.
min⁡(25.000,15.000)=15.000\min(25.000, 15.000) = 15.000 TL
Hesaplanan tutar (25.00025.000 TL), yasal sınır boşluğundan (15.00015.000 TL) büyük olduğu için sadece sınır kadar ayrım yapılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve sermayenin %20'si olan üst sınır kuralı.

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplamasına başlamadan önce geçmiş yıl zararlarını kârdan mahsup etmeyi unutmayın.
2
Hesapladığınız %5\%5'lik tutarın, yedeklerin toplamını ödenmiş sermayenin %20\%20'sinin üzerine çıkarıp çıkarmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

II. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında hangi kâr payı oranının baraj olarak kullanıldığını ve matrahın nasıl belirlendiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 30Soru →

Bir anonim şirket, nominal değeri 400.000400.000 TL olan yeni hisse senetlerini 520.000520.000 TL bedelle ihraç ederek nakdi sermaye artırımı kararı almıştır.

Buna göre, söz konusu sermaye artırımının taahhüt edildiği aşamada yapılması gereken yevmiye kaydında alacak tarafta yer alması gereken hesaplar ve tutarları aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı: 400.000400.000 TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı: 120.000120.000 TL

Cevap

Sermaye taahhüt kaydında alacak tarafta 500 Sermaye Hesabı 400.000400.000 TL ve 520 Hisse Senedi İhraç Primleri Hesabı 120.000120.000 TL olarak yer almalıdır.
Doğru yevmiye kaydında, şirketin ana sermayesi olan nominal tutar (400.000400.000 TL) 500 Sermaye hesabının alacağına yazılır. İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki olumlu fark olan 120.000120.000 TL ise Türk Ticaret Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı uyarınca bir sermaye yedeği olan 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabında muhasebeleştirilir. Borç tarafta ise toplam taahhüt tutarı olan 520.000520.000 TL ile 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Emisyon primini (ihraç farkını) hesaplayınız.
520.000−400.000=120.000520.000 - 400.000 = 120.000 TL
Hisse senetlerinin ihraç değeri ile nominal değeri arasındaki fark, emisyon primini oluşturur.
2
Taahhüt kaydının alacak tarafını oluşturunuz.
500 Sermaye (A): 400.000400.000 TL, 520 Hisse Senedi İhraç Primleri (A): 120.000120.000 TL
Ana sermaye nominal bedelle kaydedilirken, oluşan prim öz kaynaklarda ilgili sermaye yedeği hesabına alınır.
3
Taahhüt kaydının borç tarafını (toplam taahhüt tutarı) kaydediniz.
501 Ödenmemiş Sermaye (B): 520.000520.000 TL
Ortakların işletmeye karşı olan toplam borcu (taahhüdü) hem nominal değeri hem de primi kapsar.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), şirketlerin yeni hisse senedi çıkarırken bunları nominal değerin üzerinde bir bedelle satmaları durumunda ortaya çıkan farktır ve '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabında izlenir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi aşamasında 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının kapatılma kaydını ve banka girişini içeren soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 31Soru →

Bir işletmenin dönem sonu kapanış işlemleri sırasında, '692 Dönem Net Kârı veya Zararı' hesabının 40.00040.000 TL alacak kalanı verdiği tespit edilmiştir.

Bu tutarın ilgili bilanço hesabına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı: 40.00040.000 TL (Borç) / 590 Dönem Net Kârı: 40.00040.000 TL (Alacak)

Cevap

692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının borçlandırıldığı ve 590 Dönem Net Kârı hesabının alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabının alacak kalanı vermesi, işletmenin vergi sonrası net kâr elde ettiğini gösterir. Dönem sonunda bu kârın bilançoya taşınması için sonuç hesabı olan 692 borçlandırılarak kapatılır, karşılığında bir bilanço hesabı olan 590 Dönem Net Kârı hesabı alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap kalanının niteliğini belirlemek
692 nolu hesabın alacak kalanı vermesi 'Dönem Net Kârı' anlamına gelir.
Sonuç hesaplarında alacak tarafı gelirleri ve kârı temsil eder.
2
Sonuç hesabını kapatmak
692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı 40.00040.000 TL borçlandırılır.
Alacak kalanı veren bir hesabı kapatmak için tutar borç tarafına yazılır.
3
Bilanço hesabına aktarımı yapmak
590 Dönem Net Kârı hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.
Pasif karakterli öz kaynak hesaplarındaki artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Dönem net sonucunun (kâr/zarar) gelir tablosu hesaplarından çıkarılarak öz kaynaklar grubundaki ilgili bilanço hesaplarına (590/591) aktarılması sürecidir.

Daha Fazla Pratik

Aynı işletmenin dönem net zararı elde etmesi durumunda yapılacak kaydı pratik yaparak pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 32Soru →

Yeni kurulan Petek A.Ş.'nin ortakları, 4.000.0004.000.000 TL tutarındaki sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescil edildiği tarihte ortaklar, sermaye taahhütlerinin kanuni asgari tutarı olan %25\%25'lik kısmını bankaya yatırarak yerine getirmişlerdir. Tescil tarihinden iki ay sonra ortaklar 1.500.0001.500.000 TL tutarında ek bir nakit ödeme daha yapmışlardır. Bu işlemlerin muhasebe kayıtları yapıldıktan sonra işletmenin "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.500.0001.500.000 TL borç bakiyesi verir.

Cevap

İşlemler sonucunda hesap 1.500.0001.500.000 TL borç bakiyesi verir.
İşletme kurulduğunda 4.000.0004.000.000 TL sermaye taahhüt edilmiş (borç kaydı), sonrasında önce %25\%25'i olan 1.000.0001.000.000 TL, ardından da 1.500.0001.500.000 TL ödenmiştir (alacak kayıtları). Toplam 2.500.0002.500.000 TL ödeme yapıldığı için taahhüt edilen tutardan bu ödemeler çıkarıldığında geriye 1.500.0001.500.000 TL borç bakiyesi kalmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüdünü kaydetme
501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı: 4.000.0004.000.000 TL (Borç)
Şirket kuruluşu tescil edildiğinde sermaye taahhüdü bu hesabın borcuna kaydedilir.
2
Tescil anındaki nakit ödemeyi (%25) hesaplama ve kaydetme
4.000.000×0,25=1.000.0004.000.000 \times 0,25 = 1.000.000 TL (Alacak)
Ödenen kısım taahhüdü azalttığı için 501 numaralı hesabın alacağına kaydedilir.
3
İkinci nakit ödemeyi kaydetme
501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı: 1.500.0001.500.000 TL (Alacak)
Ek ödemeler de sermaye borcunu azalttığı için ilgili hesabın alacağına yazılır.
4
Kalan bakiyeyi hesaplama
4.000.000−(1.000.000+1.500.000)=1.500.0004.000.000 - (1.000.000 + 1.500.000) = 1.500.000 TL (Borç Bakiyesi)
Hesabın borç toplamı alacak toplamından büyük olduğu için aradaki fark borç bakiyesidir.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı İşleyişi
Soru 33Soru →

ABCABC A.Ş., ana sözleşmesinde yer alan hükümler doğrultusunda her yıl kârının belirli bir kısmını "542 Statü Yedekleri" hesabına aktarmaktadır. İşletme, 20232023 yılı Ekim ayında maliyet bedeli 300.000300.000 TL, birikmiş amortismanı 160.000160.000 TL olan bir makineyi 250.000250.000 TL'ye peşin satmış ve yönetim kurulu kararıyla makineyi yenilemek üzere satış kârını "549 Özel Fonlar" (Yenileme Fonu) hesabına kaydetmiştir. İşletme, 20242024 yılı Mart ayında 600.000600.000 TL bedelle yeni bir makine satın almış ve bu makine için 55 yıl ekonomik ömür üzerinden normal amortisman yöntemini uygulamaya başlamıştır.

Buna göre, 20242024 yılı sonunda yapılacak amortisman kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "549 Özel Fonlar" hesabı 110.000110.000 TL borçlandırılırken, aradaki 10.00010.000 TL fark ilgili gider hesabına borç kaydedilir.

Cevap

Amortisman kaydı yapılırken mevcut olan 110.000110.000 TL tutarındaki yenileme fonu tamamen kullanılır, fonu aşan 10.00010.000 TL ise gider olarak kaydedilir.
İşletme duran varlık yenileme amacıyla satış kârını fon hesabına almışsa, yeni varlığın ayrılan amortismanları bu fondan mahsup edilir. Hesaplamalara göre yıllık amortisman 120.000120.000 TL, mevcut fon ise 110.000110.000 TL'dir. Bu durumda fonun tamamı (110.000110.000 TL) borçlandırılarak kapatılır, fonun karşılayamadığı kalan 10.00010.000 TL ise ilgili gider hesabına (Pazarlama, Genel Yönetim vb.) borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Eski makinenin satış kârını hesapla
Net Defter Değeri = 300.000−160.000=140.000300.000 - 160.000 = 140.000 TL. Satış Kârı = 250.000−140.000=110.000250.000 - 140.000 = 110.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarı belirlemek için satış kârının tespiti gerekir.
2
Yeni makinenin yıllık amortisman tutarını hesapla
600.000/5=120.000600.000 / 5 = 120.000 TL.
20242024 yılı sonunda ayrılacak toplam amortisman yükünü belirlemek için gereklidir.
3
Fon bakiyesi ile amortisman tutarını karşılaştır ve muhasebe mantığını kur
Fon (110.000110.000 TL) < Amortisman (120.000120.000 TL). Fark = 10.00010.000 TL (Gider).
VUK uyarınca yenileme fonu, yeni varlığın amortismanlarını itfa etmek için kullanılır. Fon yetersizse kalan kısım dönem gideri yazılır.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonunun Amortismana Mahsubu
Soru 34Soru →

Bir işletmenin aktifinde kayıtlı olan bir makineye ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap AdıTutar
Makine Maliyet Bedeli2.000.0002.000.000 TL
Birikmiş Amortismanlar (-)500.000500.000 TL

İşletme dönem sonunda bu makineyi yeniden değerlemeye tabi tutmuş ve makinenin yeni net değeri 2.400.0002.400.000 TL olarak saptanmıştır. Tekdüzen Hesap Planı'na göre, bu yeniden değerleme işlemi sonucunda yapılacak yevmiye kaydında '522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları' hesabına ilişkin kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 900.000900.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Yeniden değerleme sonucunda oluşan 900.000900.000 TL tutarındaki net artış, 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Varlığın yeniden değerleme öncesi net değeri 1.500.0001.500.000 TL'dir. Yeni değer 2.400.0002.400.000 TL olarak saptandığına göre net artış 900.000900.000 TL'dir. Bu artış, sermaye yedekleri grubunda yer alan 522 numaralı hesabın alacağına kaydedilerek öz kaynaklara dahil edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Değerleme öncesi net defter değerini hesapla.
2.000.000−500.000=1.500.0002.000.000 - 500.000 = 1.500.000 TL
Yeniden değerleme katsayısını bulmak için varlığın güncel kayıtlı net değeri temel alınır.
2
Yeniden değerleme katsayısını saptanmış yeni değer üzerinden bul.
2.400.000/1.500.000=1,62.400.000 / 1.500.000 = 1,6
Varlığın ve amortismanın hangi oranda artırılacağını belirlemek için katsayı hesaplanır.
3
Net artış tutarını (değerleme fonunu) hesapla.
2.400.000−1.500.000=900.0002.400.000 - 1.500.000 = 900.000 TL
522 numaralı hesaba kaydedilecek tutar, varlığın net değerindeki mutlak artıştır.
4
Hesaplanan tutarın yevmiye kaydındaki yönünü belirle.
522 MDV Yeniden Değerleme Artışları Hesabı: 900.000900.000 TL Alacak
Öz kaynaklarda artış yaratan sermaye yedekleri pasif karakterli oldukları için alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme İşlemi

İpuçları

1
Önce makinenin değerleme öncesindeki net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayın.
2
Net değerdeki artış oranını bulun: Yeni net değerin eski net değere oranı katsayıyı verir.
3
522 numaralı hesap bir öz kaynak hesabıdır ve artışlar her zaman alacak tarafına yazılır. Net artış tutarı (2.4M−1.5M2.4M - 1.5M) doğrudan bu hesaba gider.

Daha Fazla Pratik

Değerleme sonrası amortisman tutarının nasıl değiştiğini ve 257 numaralı hesaba yapılacak ek kaydı hesaplamayı deneyin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 35Soru →

Bir işletmenin 31.12.202531.12.2025 tarihli mizanında "591 Dönem Net Zararı (-)" hesabı 185.000185.000 TL borç kalanı vermektedir. 20262026 yılına ait açılış kaydı tamamlandıktan sonra, dönem net zararının geçmiş yıllar zararlarına devredilmesi kararlaştırılmıştır. Ancak bu devir kaydından önce, 20252025 yılına ait 35.00035.000 TL tutarındaki bir amortisman giderinin ayrılmasının sehven unutulduğu tespit edilmiştir. Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde gerekli düzeltme ve devir kayıtları yapıldığında, "580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabının 20262026 yılı başındaki mizan bakiyesi ve işlem yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 220.000220.000 TL borç kalanı

Cevap

220.000220.000 TL borç kalanı
İşletmenin 20252025 yılından devreden 185.000185.000 TL tutarındaki net zararı, yeni dönemde 580 hesabına aktarılır. Ayrıca, önceki döneme ait unutulan 35.00035.000 TL tutarındaki amortisman gideri de bir 'geçmiş yıl zararı' niteliği taşıdığından 580 hesabının borcuna eklenir. Sonuç olarak hesap 185.000+35.000=220.000185.000 + 35.000 = 220.000 TL toplam borç bakiyesi verir.

Adım Adım Çözüm

1
20252025 yılından devreden toplam net zararı hesaplayınız.
185.000 (Mevcut Zarar)+35.000 (Unutulan Gider)=220.000185.000 \text{ (Mevcut Zarar)} + 35.000 \text{ (Unutulan Gider)} = 220.000 TL
Amortisman giderinin unutulması, dönem karını azaltan veya zararı artıran bir unsurdur; dolayısıyla toplam zarar artar.
2
"591 Dönem Net Zararı (-)" hesabının devir kaydını yapınız.
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı BORÇLU, 591 Dönem Net Zararı (-) hesabı ALACAKLI kaydedilir.
Dönem net sonucu, yeni yılın başında geçmiş yıllar hesaplarına aktarılarak 591 hesabı kapatılır.
3
"580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabının bakiyesini belirleyiniz.
220.000220.000 TL borç kalanı.
580 hesabı bir öz kaynak indirim kalemi (pasif düzenleyici) olduğu için aktif karakterli çalışır ve artışlar borç tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda yer alan pasif düzenleyici hesapların (580, 591 vb.) işleyiş mantığı ve geçmiş dönem hatalarının bu hesaplar üzerinden düzeltilmesi.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl kârlarının sermayeye ilave edilmesi veya yedek akçelerle mahsup edilmesi süreçlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 36Soru →

Başarı Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi kâr dağıtımına ilişkin bazı mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar (TL)
Dönem Net Kârı400.000400.000
Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
Birikmiş Genel Kanuni Yedek Akçeler100.000100.000

Şirketin mahsup edilecek geçmiş yıl zararı bulunmadığına göre, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri çerçevesinde bu yıl için ayrılması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL’dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 20.00020.000

Cevap

Şirketin bu yıl için ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 20.00020.000 TL'dir.
I. tertip yasal yedek akçe tutarı, TTK uyarınca dönem net kârı üzerinden (varsa geçmiş yıl zararları mahsup edildikten sonra) %5\%5 oranında hesaplanır. Şirketin dönem net kârı 400.000400.000 TL olduğuna ve mahsup edilecek zararı bulunmadığına göre; 400.000×%5=20.000400.000 \times \%5 = 20.000 TL olarak hesaplanan tutar doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Hesaplama matrahının belirlenmesi
400.000400.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır. Şirketin zararı olmadığı için matrah dönem net kârına eşittir.
2
I. tertip yasal yedek akçe oranının uygulanması
20.00020.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. tertip yasal yedek akçe oranı %5\%5’tir. 400.000×0,05=20.000400.000 \times 0,05 = 20.000 TL hesaplanır.
3
Sermaye üst sınır kontrolünün yapılması
400.000400.000 TL (Sınır)
Yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin %20\%20’sine ulaşıncaya kadar ayrılır. 2.000.000×0,20=400.0002.000.000 \times 0,20 = 400.000 TL üst sınırdır. Mevcut yedek (100.000100.000) ile yeni ayrılan tutar (20.00020.000) toplamı (120.000120.000), bu sınırı aşmadığı için tutarın tamamı ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe: Dönem net kârının %5'i oranında, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşılana kadar ayrılan ihtiyat akçesidir.
Tahmini Süre:45s
Soru 37Soru →

Marmara Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonundaki kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye2.500.0002.500.000
I. Tertip Yasal Yedekler492.000492.000
Dönem Net Kârı600.000600.000
Geçmiş Yıl Zararları100.000100.000

Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine göre, şirketin bu dönemde ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı ve yapılacak yevmiye kaydına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 540 Yasal Yedekler hesabı 8.0008.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

540 Yasal Yedekler hesabının 8.0008.000 TL alacaklandırıldığı seçenek doğrudur.
Doğru yanıt olan 540 Yasal Yedekler hesabının 8.0008.000 TL alacaklandırılması işleminin nedeni; şirketin dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra bulunan matrah (500.000500.000 TL) üzerinden hesaplanan yedek tutarının (25.00025.000 TL), ödenmiş sermayenin %20\%20'si olan yasal üst sınır ile mevcut yedekler arasındaki farkı (8.0008.000 TL) aşmasıdır. Bu durumda sadece sınırda kalan tutar ayrılabilir ve pasif karakterli bir hesap olduğu için 540 nolu hesaba alacak kaydı yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahının hesaplanması
600.000−100.000=500.000600.000 - 100.000 = 500.000 TL
TTK'ya göre I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
2
Matrah üzerinden %5\%5 oranında yedek tutarının hesaplanması
500.000×0,05=25.000500.000 \times 0,05 = 25.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe oranı kural olarak %5\%5'tir.
3
Yasal üst sınırın (tavan) kontrol edilmesi
2.500.000×0,20=500.0002.500.000 \times 0,20 = 500.000 TL
I. tertip yasal yedekler, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedek tutarı ile tavan arasındaki farkın (boşluğun) tespiti
500.000−492.000=8.000500.000 - 492.000 = 8.000 TL
Şirketin halihazırda 492.000492.000 TL yedeği bulunduğu için, tavan sınırına ulaşmasına sadece 8.0008.000 TL kalmıştır.
5
Hesaplanan tutar ile kalan sınırın karşılaştırılması
min(25.000,8.000)=8.000min(25.000, 8.000) = 8.000 TL
Hesaplanan tutar (25.00025.000 TL) sınırı aştığı için, sadece sınırda kalan tutar (8.0008.000 TL) yedek olarak ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplama ve Sınır Kontrolü

Daha Fazla Pratik

II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında kullanılan %10'luk oran ve 'pay sahiplerine %5 kâr payı' istisnasını içeren bir senaryo çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce doğrudan üst sınır boşluğunu (Sermaye×0,20−MevcutYedekSermaye \times 0,20 - Mevcut Yedek) hesaplayıp, sonra matrah üzerinden %5\%5 hesaplayarak hangisi küçükse onu seçmek işlem hızını artırabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 38Soru →

Bir anonim şirketin genel kurulu, 350.000350.000 TL tutarındaki dönem net kârının ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kâr dağıtım kararına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 331 Ortaklara Borçlar

Cevap

Ortaklara nakit temettü dağıtım kararı alındığında '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.
Dönem net kârının ortaklara nakit olarak dağıtılmasına karar verilmesi, işletme açısından bir borç doğurur. Tekdüzen Hesap Planı'na göre ortaklara ödenecek temettüler, borç kesinleştiği anda '331 Ortaklara Borçlar' hesabının alacak tarafına kaydedilerek izlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr dağıtım kararının muhasebe mantığının belirlenmesi
İşletme için bir borç doğmuştur (Tahakkuk esası).
Genel kurul kararı ile kârın bir kısmı ortaklara ait hale gelmiştir.
2
İlgili hesabın seçilmesi ve kayıt yönünün belirlenmesi
Pasif karakterli '331 Ortaklara Borçlar' hesabı alacaklandırılır.
İşletmenin üçüncü kişilere (ortaklara) olan borcu arttığı için pasif hesap alacak tarafa kaydedilir.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtımında Tahakkuk Esası

İpuçları

1
Kâr dağıtım kararı alındığında işletme için bir nakit çıkışı mı olur yoksa bir borç mu doğar?
2
İşletmenin ortaklarına olan kısa vadeli borçlarını izlediği 3'lü gruptaki hesabı hatırlayın.
3
Karar anında 590 (veya 570) borçlandırılırken, ortaklara ödenecek paylar '331 Ortaklara Borçlar' hesabına alacak yazılır.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtımının yapıldığı (ödemenin gerçekleştiği) andaki muhasebe kaydını inceleyerek aradaki farkı pekiştirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 39Soru →

Bir işletmenin öz kaynak kalemlerine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

KalemTutar / Bilgi
Hisse Senedi İhracı20.00020.000 adet, 5050 TL nominal değerli, 6565 TL satış fiyatlı
Binanın Maliyet Bedeli800.000800.000 TL
Binanın Birikmiş Amortismanı320.000320.000 TL
Binanın Yeniden Değerlenmiş Net Değeri720.000720.000 TL
540 Yasal Yedekler100.000100.000 TL
542 Olağanüstü Yedekler150.000150.000 TL

İşletme, yukarıdaki işlemlerden doğan ve mevcut olan tüm sermaye yedeklerini sermayeye ilave etme kararı almıştır. Buna göre yapılacak sermaye artırımı kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 Sermaye Hesabı 540.000540.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

Sermaye yedekleri toplamı (300.000+240.000=540.000300.000 + 240.000 = 540.000 TL) kadar 500 Sermaye hesabına alacak kaydı yapılır.
İşletmenin sermaye yedekleri 520 Hisse Senedi İhraç Primleri (300.000300.000 TL) ve 522 Maddi Duran Varlık Yeniden Değerleme Artışları (240.000240.000 TL) hesaplarından oluşmaktadır. Bu iki kalemin toplamı olan 540.000540.000 TL sermayeye ilave edildiğinde, pasif karakterli sermaye hesabı bu tutar kadar alacak taraflı artış kaydeder.

Adım Adım Çözüm

1
Hisse Senedi İhraç Primini (Emisyon Primi) hesaplayın.
Emisyon Primi = 20.000×(65−50)=300.00020.000 \times (65 - 50) = 300.000 TL.
Nominal değerin üzerinde ihraç edilen tutar 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına kaydedilir.
2
Maddi duran varlık yeniden değerleme artışını hesaplayın.
Net Defter Değeri = 800.000−320.000=480.000800.000 - 320.000 = 480.000 TL. Artış Tutarı = 720.000−480.000=240.000720.000 - 480.000 = 240.000 TL.
Yeniden değerleme sonrası oluşan net değer artışı 522 M.D.V. Yeniden Değerleme Artışları hesabına kaydedilir.
3
Sermaye yedeklerini belirleyin.
520 (300.000300.000) + 522 (240.000240.000) = 540.000540.000 TL.
540 ve 542 hesapları 'Kar Yedeği' olduğundan hesaplamaya dahil edilmez.
4
Sermaye artırımı kaydını oluşturun.
520 ve 522 hesapları borçlandırılır; 500 Sermaye hesabı 540.000540.000 TL alacaklandırılır.
Öz kaynak kalemlerinin sermayeye ilavesi ilgili hesapların kapatılıp sermaye hesabına aktarılmasıyla gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Sermaye yedekleri (52 grubu), işletmenin faaliyet dışı (sermaye işlemleri, revaülasyon vb.) nedenlerle oluşan öz kaynak artışlarıdır ve kar yedeklerinden (54 grubu) ayrı sınıflanır.

Daha Fazla Pratik

Kar yedeklerinin sermayeye ilavesi durumunda stopaj yükümlülüklerini ve yasal yedek akçe sınırlarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Öncelikle mizan kalemlerini 52 (Sermaye Yedekleri) ve 54 (Kar Yedekleri) gruplarına ayırarak sadece 52 grubundaki tutarları toplamak pratik bir yöntemdir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 40Soru →

(G) Anonim Şirketi, sermaye artırımı amacıyla nominal değeri 1010 TL olan 15.00015.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Söz konusu ihraç işlemi ile ilgili olarak 4.0004.000 TL tutarında aracılık komisyonu banka aracılığıyla ödenmiş ve kalan tutar işletmenin banka hesabına yatırılmıştır. Bu bilgilere göre, yapılacak yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 56.00056.000 TL tutarında alacaklandırılır.

Cevap

520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabı 56.000 TL tutarında alacaklandırılmalıdır.
İşletme, nominal değerinin üzerinde hisse senedi ihraç ettiğinde oluşan fark '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabına kaydedilir. Net artışı göstermek adına ihraç giderleri bu tutardan düşülür. Öz kaynak hesaplarındaki artışlar her zaman alacak tarafına kaydedildiği için net tutar olan 56.00056.000 TL alacak kaydedilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini hesaplayın
15.000×14=210.00015.000 \times 14 = 210.000 TL
İşletmenin ihraçtan elde edeceği toplam nakit girişi öncesi brüt tutarı bulmak için.
2
Toplam nominal değeri hesaplayın
15.000×10=150.00015.000 \times 10 = 150.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek yasal sınırı belirlemek için.
3
Brüt ihraç primini (emisyon primi) belirleyin
210.000−150.000=60.000210.000 - 150.000 = 60.000 TL
İhraç fiyatı ile nominal değer arasındaki fark ihraç primidir.
4
İhraç giderlerini (komisyon) brüt primden düşerek net tutarı bulun
60.000−4.000=56.00060.000 - 4.000 = 56.000 TL
İlgili düzenlemeler ve blueprint gereği ihraç giderleri primden indirilir.
5
Hesap ve kayıt yönünü belirleyin
520 nolu hesap alacaklandırılır
Hisse senedi ihraç primleri öz kaynaklarda sermaye yedeği olarak alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primlerinin (emisyon primi) sermaye yedeği olarak öz kaynaklarda muhasebeleştirilmesi.

Alternatif Yöntem

Öncelikle pay başına net primi bularak (14−10=414 - 10 = 4 TL brüt prim; toplam gider 4.0004.000 TL olduğundan pay başına gider 4.000/15.000=0,266...4.000 / 15.000 = 0,266... TL yerine) doğrudan toplam tutarlar üzerinden gitmek hata riskini azaltır.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 2 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 2 | Examkin