Examkin

Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 61Soru →

İşletmenin dönem başı bilançosunda yer alan 75.00075.000 TL tutarındaki "580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabının, işletmenin önceki dönemlerde ayırdığı "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından mahsup edilerek (karşılanarak) kapatılmasına karar verilmiştir. Bu mahsup işlemine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 Olağanüstü Yedekler Hesabı (Borçlu) / 580 Geçmiş Yıllar Zararları Hesabı (Alacaklı)

Cevap

Olağanüstü yedeklerin borçlandırılması ve geçmiş yıllar zararlarının alacaklandırılmasına dair kayıt doğrudur.
Doğru cevap, öz kaynaklar grubunda yer alan yedeklerin kullanımını borç tarafında, kapatılan geçmiş yıl zararını ise alacak tarafında gösteren kayıttır. "542 Olağanüstü Yedekler" bir pasif (öz kaynak) hesabı olduğu için azalışı borçlandırılır. "580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" ise bilançonun pasifinde yer almasına rağmen düzenleyici (eksi) karakterli bir hesap olduğu için aktif gibi çalışır ve kapatılması için alacaklandırılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapatılacak hesabın (580 Geçmiş Yıllar Zararları) karakterini belirleme.
580 hesabı pasifi düzenleyen eksi (-) karakterli bir hesap olduğu için borç kalanı verir.
Bir hesabın kapatılması için mevcut kalanının ters tarafına kayıt yapılması gerekir.
2
Zararı karşılayacak hesabın (542 Olağanüstü Yedekler) karakterini belirleme.
542 hesabı bir öz kaynak (pasif) hesabıdır ve alacak kalanı verir.
Yedeklerin bir zararı kapatmak için kullanılması, bu yedeklerin azalması anlamına gelir; pasif hesaplardaki azalış borç tarafına kaydedilir.
3
Mahsup kaydının oluşturulması.
Borç: 542 Olağanüstü Yedekler, Alacak: 580 Geçmiş Yıllar Zararları.
Öz kaynak kalemleri arasında yapılan bu işlemle hem yedekler hem de birikmiş zararlar eş zamanlı olarak azaltılmış olur.

Anahtar Kavram

Öz Kaynaklar İçinde Mahsup İşlemleri

İpuçları

1
Bir hesabı kapatmak için o hesabın kalan verdiği yönün tersine kayıt yapmanız gerektiğini hatırlayın.
2
Yedekler hesabı pasif karakterlidir ve azaldığında borçlandırılır; Geçmiş Yıllar Zararları ise pasifte yer alan bir eksi (-) hesaptır.

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl kârlarının sermayeye eklenmesi durumunda yapılacak kaydı inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 62Soru →

ABC İşletmesi'nin dönem sonu kapanış işlemleri sırasında "690 Dönem Kârı veya Zararı" hesabı 250.000250.000 TL alacak kalanı vermiş, bu tutar üzerinden 50.00050.000 TL tutarında "691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları" ayrılmıştır. Gerekli mahsup kayıtları yapıldıktan sonra, dönem net kârının bilanço hesaplarına devredilmesi aşamasında yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 200.000200.000 / Alacak: 590 Dönem Net Kârı 200.000200.000

Cevap

Dönem net kârının bilançoya devri için "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılırken, "590 Dönem Net Kârı" hesabı 200.000200.000 TL alacaklandırılır.
İşletmenin brüt kârı (250.000250.000) ile vergi karşılığı (50.00050.000) arasındaki fark olan 200.000200.000 TL net kârdır. Bu tutar 692 hesabının alacağında yer alır. Kapanış aşamasında 692 hesabı borçlandırılarak kapatılır ve tutar bilançoda yer alacak olan 590 Dönem Net Kârı hesabının alacağına devredilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem net kârının hesaplanması
250.000−50.000=200.000250.000 - 50.000 = 200.000 TL
690 hesabındaki brüt kârdan 691 vergi karşılığı düşülerek net kâr tutarına ulaşılır.
2
Net kârın 692 hesabına aktarılması
692 hesabı 200.000200.000 TL alacak kalanı verir.
Vergi sonrası net tutar 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabında izlenir.
3
Bilanço devir kaydının yapılması
692 (Borç) / 590 (Alacak) kaydı.
Geçici bir sonuç hesabı olan 692 kapatılarak tutar bir öz kaynak hesabı olan 590'a aktarılır.

Anahtar Kavram

Sonuç hesaplarının bilanço hesaplarına devri sürecinde, vergi sonrası net tutarın 692 hesabından 590 (kâr ise) veya 591 (zarar ise) hesabına aktarılması esastır.

İpuçları

1
Öncelikle 690 hesabındaki brüt kârdan 691 vergi karşılığını çıkararak net kârı bulun.
2
Net kâr tutarı 692 hesabında toplanır; bu hesabı kapatıp bilanço hesabına aktarmanız gerekir.
3
Kâr elde edildiğinde 590, zarar edildiğinde 591 hesabı kullanılır. Aktarımı yaparken 692 borçlandırılmalıdır.

Daha Fazla Pratik

Dönem net zararının (692 hesabının borç kalanı vermesi) bilanço devir kaydını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

(Z) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü süresi içinde yerine getirmeyen bir ortağının 80.00080.000 TL nominal değerli paylarını iptal etmiştir. Ortak, bu paylar için daha önce 30.00030.000 TL ödeme yapmıştır. İptal edilen paylar borsa dışında bir yatırımcıya 74.00074.000 TL'ye satılmış ve bu işlem süresince 3.0003.000 TL tutarında dava ve takip gideri yapılmıştır. Bu bilgilere göre, şirketin muhasebe kaydında "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedeceği tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 21.00021.000

Cevap

İptal edilen paylar için kaydedilecek iptal kârı 21.00021.000 TL'dir.
Doğru yanıt olan tutar, temerrüde düşen ortağın şirkete yapmış olduğu 30.00030.000 TL'lik ödemeden, hisselerin nominal değerinden daha düşük bir bedelle satılması nedeniyle oluşan 6.0006.000 TL'lik farkın ve 3.0003.000 TL'lik dava giderinin indirilmesiyle elde edilen net tutarı yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın yaptığı ödeme tutarını belirleyin.
30.00030.000 TL
İptal kârı hesaplamasının temelini ortağın daha önce şirkete kazandırdığı nakit oluşturur.
2
Hisselerin nominal değeri ile yeni satış fiyatı arasındaki farkı (zararı) hesaplayın.
80.000−74.000=6.00080.000 - 74.000 = 6.000 TL
Şirket, hisseleri nominal değerin altında sattığı için bu zararı eski ortağın ödemesinden mahsup etmelidir.
3
İşlemle ilgili yapılan giderleri belirleyin.
3.0003.000 TL
Dava ve takip giderleri gibi operasyonel maliyetler iptal kârından düşülür.
4
Net iptal kârını hesaplayın.
30.000−6.000−3.000=21.00030.000 - 6.000 - 3.000 = 21.000 TL
Kalan tutar öz kaynaklar içerisinde sermaye yedeği olarak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, temerrüde düşen ortağın ödediği tutardan, şirketin bu sebeple uğradığı zararlar ve yaptığı masraflar düşüldükten sonra kalan tutardır.

İpuçları

1
İptal kârını hesaplamak için ortağın daha önce ödediği tutardan yola çıkmalısınız.
2
Şirketin hisseleri 80.00080.000 TL yerine 74.00074.000 TL'ye satması bir zarardır ve bu zarar kârdan düşülür.
3
30.00030.000 TL'den hem satış farkını hem de dava giderlerini çıkararak sonuca ulaşın.

Daha Fazla Pratik

Emisyon primlerinin (Hisse Senedi İhraç Primleri) iptal kârlarından farkını ve her iki hesabın da öz kaynaklarda nasıl raporlandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 64Soru →

Güneş Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye1.000.0001.000.000
Dönem Net Kârı200.000200.000
Geçmiş Yıl Zararları40.00040.000
Yasal Yedekler (Bakiye)193.000193.000

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, bu verilere göre işletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 7.0007.000

Cevap

İşletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 7.0007.000 TL'dir.
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplamasında öncelikle dönem net kârından (200.000200.000 TL) geçmiş yıl zararları (40.00040.000 TL) düşülür ve bulunan matrah (160.000160.000 TL) üzerinden %5 oranında yedek hesaplanır (8.0008.000 TL). Ancak bu yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine (200.000200.000 TL) ulaşıncaya kadar ayrılabilir. Mevcut yedeklerin bakiyesi 193.000193.000 TL olduğundan, sınıra sadece 7.0007.000 TL kalmıştır. Dolayısıyla hesaplanan 8.0008.000 TL yerine sadece sınıra kadar olan 7.0007.000 TL ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe matrahını belirleme
200.000−40.000=160.000200.000 - 40.000 = 160.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.
2
Yedek akçe tutarını hesaplama
160.000×0,05=8.000160.000 \times 0,05 = 8.000 TL
Yasal yedek akçe oranı kural olarak matrahın %5'idir.
3
Yasal tavan sınırını ve mevcut durumu kontrol etme
Tavan Sınırı: 1.000.000×0,20=200.0001.000.000 \times 0,20 = 200.000 TL. Mevcut Bakiye: 193.000193.000 TL. Kalan Sınır: 200.000−193.000=7.000200.000 - 193.000 = 7.000 TL.
Yasal yedekler ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Sınır dolduktan sonra I. Tertip yasal yedek ayrılması durur.
4
Nihai ayrılacak tutarı belirleme
min⁡(8.000,7.000)=7.000\min(8.000, 7.000) = 7.000 TL
Hesaplanan tutar (8.0008.000), yasal sınıra olan uzaklıktan (7.0007.000) büyük olduğu için sadece sınıra kadar olan kısım ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip yasal yedek akçelerin %20'lik tavan sınırı ve geçmiş yıl zararlarının matrahtan indirilmesi kuralı.

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplarken kârdan önce eski zararları çıkarmayı unutmayın.
2
Bulduğunuz tutarı ayırmadan önce, mevcut yedeklerin sermayenin %20'sini geçip geçmeyeceğini kontrol edin.
3
Tavan sınır 200.000200.000 TL'dir. Mevcut yedekler 193.000193.000 TL olduğuna göre en fazla 7.0007.000 TL daha ayrılabilir.

Daha Fazla Pratik

Eğer tavan sınırı aşılmasaydı (örneğin mevcut yedekler 150.000150.000 TL olsaydı), ayrılacak tutar ne olurdu? (Yanıt: 8.0008.000 TL)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 65Soru →

Bir anonim şirket 20252025 yılı dönem net kârı olan 800.000800.000 TL'nin dağıtılmasına karar vermiştir. Şirketin ödenmiş sermayesi 3.000.0003.000.000 TL olup, kâr dağıtımı öncesinde yasal yedek akçe tavanına henüz ulaşılmamıştır. Genel kurul; I. tertip yasal yedek akçe ayrıldıktan sonra ortaklara toplam 400.000400.000 TL nakit temettü dağıtılmasını kararlaştırmıştır. Buna göre, kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına yazılacak toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 65.000

Cevap

540 Yasal Yedekler hesabına kaydedilecek toplam tutar 65.00065.000 TL'dir.
Toplam yasal yedek tutarı, dönem net kârının %5'i olan I. tertip (40.00040.000 TL) ile dağıtılan temettünün ödenmiş sermayenin %5'ini aşan kısmının %10'u olan II. tertip (25.00025.000 TL) tutarlarının toplamıdır (65.00065.000 TL).

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
800.000×0,05=40.000800.000 \times 0,05 = 40.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre dönem net kârının %5\%5'i oranında I. tertip yasal yedek akçe ayrılır.
2
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahı belirlenir (I. Temettü sınırı).
3.000.000×0,05=150.0003.000.000 \times 0,05 = 150.000 TL
II. tertip yasal yedek akçe, ortaklara dağıtılan kâr payının ödenmiş sermayenin %5\%5'ini aşan kısmı üzerinden hesaplanır.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
(400.000−150.000)×0,10=25.000(400.000 - 150.000) \times 0,10 = 25.000 TL
Dağıtılacak toplam temettüden (400.000400.000) sermaye payı (150.000150.000) çıkarıldıktan sonra kalan tutarın %10\%10'u II. tertip olarak ayrılır.
4
Toplam yasal yedek tutarı bulunur.
40.000+25.000=65.00040.000 + 25.000 = 65.000 TL
Hem I. hem de II. tertip yasal yedek akçeler 540 Yasal Yedekler hesabında izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. tertip) hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi.

İpuçları

1
Yasal yedeklerin hem I. tertip hem de II. tertip kısımlarını ayrı ayrı hesaplayıp toplamayı unutmayın.
2
II. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken, dağıtılacak toplam temettüden ödenmiş sermayenin %5'ini çıkarmanız gerekir.
3
I. Tertip: 800.000 x %5; II. Tertip: (400.000 - (3.000.000 x %5)) x %10 formüllerini kullanın.

Daha Fazla Pratik

Eğer şirketin kâr dağıtımı öncesinde geçmiş yıl zararları olsaydı, I. tertip yasal yedek matrahı nasıl değişirdi?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 66Soru →

Zirve A.Ş. 8.000.0008.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmiş ve tescil tarihinde Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakdi sermayenin asgari tutarını (1/41/4) banka aracılığıyla ödemişlerdir. Şirket tescilinden iki ay sonra ortaklar, sermaye taahhütlerinin 3.500.0003.500.000 TL'lik kısmını daha banka hesabına yatırarak yerine getirmişlerdir. Bu işlemler sonucunda '501 Ödenmemiş Sermaye' hesabının vereceği bakiye tutarı ve yönü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.500.0002.500.000 TL Borç Kalanı

Cevap

2.500.0002.500.000 TL Borç Kalanı
Doğru yanıt olan tutar, toplam taahhüt edilen 8.000.0008.000.000 TL'den, banka yoluyla yapılan toplam 5.500.0005.500.000 TL (2.000.000+3.500.0002.000.000 + 3.500.000) ödemenin çıkarılmasıyla bulunur. 501 nolu hesap aktif karakterli olduğu için borç kalanı vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sermaye taahhüt tutarının 501 nolu hesaba borç kaydedilmesi.
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı 8.000.0008.000.000 TL borçlandırılır.
Şirket kuruluşunda sermaye taahhüdü bu hesabın borcuna kaydedilerek izlenir.
2
Tescil aşamasındaki asgari nakit ödeme tutarının hesaplanması.
8.000.000×1/4=2.000.0008.000.000 \times 1/4 = 2.000.000 TL.
TTK gereği nakdi sermayenin en az %25'i tescilden önce ödenmelidir.
3
Yapılan tüm ödemelerin 501 nolu hesabın alacağına kaydedilmesi.
2.000.0002.000.000 (İlk ödeme) + 3.500.0003.500.000 (İkinci ödeme) = 5.500.0005.500.000 TL toplam alacak kaydı.
Taahhüt yerine getirildikçe 501 hesabı alacaklandırılarak kapatılır.
4
Hesabın bakiye tutarının ve yönünün belirlenmesi.
8.000.0008.000.000 (Borç) - 5.500.0005.500.000 (Alacak) = 2.500.0002.500.000 TL Borç Kalanı.
501 hesabı aktif karakterli (borç yanlı) bir hesap olduğu için borç toplamı alacak toplamından fazladır.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, Pasifi Düzenleyici Aktif Karakterli bir hesaptır ve daima borç kalanı verir.
Soru 67Soru →

(M) Anonim Şirketi, sermayesini artırma kararı alarak nominal değeri 2020 TL olan 50.00050.000 adet hisse senedini pay başına 2828 TL bedelle ihraç etmiş, bedellerin tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir. Bu ihraç işlemi ile ilgili olarak 15.00015.000 TL tutarındaki aracılık komisyonu ise nakit olarak ödenmiştir. Buna göre, söz konusu ihraç işleminin muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 385.000385.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

Hisse senedi ihraç primleri hesabına yapılacak alacak kaydı 385.000385.000 TL olmalıdır.
Doğru olan uygulamada, hisse senetlerinin ihraç değeri (1.400.0001.400.000 TL) ile nominal değeri (1.000.0001.000.000 TL) arasındaki 400.000400.000 TL'lik fark brüt ihraç primidir. Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde, ihraç sırasında katlanılan komisyon ve diğer giderler (15.00015.000 TL) bu primden mahsup edilir. Dolayısıyla '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına net tutar olan 385.000385.000 TL (400.000−15.000400.000 - 15.000) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değeri hesapla
50.000×20=1.000.00050.000 \times 20 = 1.000.000 TL
Sermaye hesabına kaydedilecek olan yasal sınırı belirlemek için.
2
Toplam ihraç değerini hesapla
50.000×28=1.400.00050.000 \times 28 = 1.400.000 TL
İşletmeye giren toplam brüt fon tutarını bulmak için.
3
Brüt ihraç primini hesapla
1.400.000−1.000.000=400.0001.400.000 - 1.000.000 = 400.000 TL
Nominal değer ile satış fiyatı arasındaki farkı tespit etmek için.
4
Net ihraç primini (520 hesabı) hesapla
400.000−15.000=385.000400.000 - 15.000 = 385.000 TL
İhraçla ilgili giderler (komisyon vb.), Tekdüzen Hesap Planı gereği ihraç primlerinden mahsup edilmelidir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İhraç Primlerinin (Emisyon Primi) Muhasebeleştirilmesi ve Gider Mahsubu
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 68Soru →

Rota Ticaret Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı kâr dağıtımı öncesi bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye800.000800.000
Genel Kanuni Yedek Akçeler155.000155.000
Dönem Net Kârı240.000240.000
Geçmiş Yıllar Zararları40.00040.000

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili özel bir hüküm bulunmadığına göre, bu verilere dayanarak ayrılması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 5.0005.000

Cevap

Ayrılması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 5.0005.000 TL'dir.
I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan matrahın (200.000200.000 TL) %5'i olarak 10.00010.000 TL hesaplanır. Ancak, mevcut yedek akçeler (155.000155.000 TL) ile ödenmiş sermayenin %20'si olan üst sınır (160.000160.000 TL) arasındaki fark sadece 5.0005.000 TL'dir. Kanuni sınır aşılamayacağı için ayrılacak tutar bu iki değerden küçük olan 5.0005.000 TL olarak belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçe hesaplamasına esas matrahın belirlenmesi
240.000−40.000=200.000240.000 - 40.000 = 200.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. tertip yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları indirilir.
2
Matrah üzerinden yasal oranda yedek akçe hesaplanması
200.000×0,05=10.000200.000 \times 0,05 = 10.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe oranı kârın %5'idir.
3
Yasal üst sınırın (tavanın) kontrol edilmesi
800.000×0,20=160.000800.000 \times 0,20 = 160.000 TL
Yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedek akçe bakiyesi ile sınır arasındaki farkın tespiti
160.000−155.000=5.000160.000 - 155.000 = 5.000 TL
Hesaplanan yedek akçe, toplam yedeklerin yasal sınırı aşmasına neden olamaz; bu nedenle aradaki boşluk kadar ayrılabilir.
5
Nihai tutarın belirlenmesi
min(10.000,5.000)=5.000min(10.000, 5.000) = 5.000 TL
Hesaplanan tutar (10.00010.000 TL) sınırı aştığı için sadece sınıra kadar olan 5.0005.000 TL ayrılmalıdır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe Hesaplaması ve %20 Sınırı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 69Soru →

(Z) Anonim Şirketi, sermayesini 1.200.0001.200.000 TL'den 2.000.0002.000.000 TL'ye çıkarma kararı almıştır. Şirket bu artışın;

* 300.000300.000 TL'lik kısmının "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabından,
* 200.000200.000 TL'lik kısmının "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından karşılanmasına,
* Kalan kısmın ise ortaklarca nakden taahhüt edilmesine karar vermiştir.

Sermaye artırım kararı tescil ettirildiğinde yapılacak yevmiye kaydı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı 300.000300.000 TL borçlandırılır.

Cevap

"501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının 300.000300.000 TL borçlandırılması doğru işlemdir.
Sermaye artırım tutarı olan 800.000800.000 TL'nin 500.000500.000 TL'si iç kaynaklardan (hisse senedi ihraç primleri ve olağanüstü yedekler) karşılandığı için, ortakların nakit olarak taahhüt ettiği tutar sadece kalan 300.000300.000 TL'dir. Bu tutar da tescil aşamasında düzenleyici bir hesap olan 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarının hesaplanması
2.000.000−1.200.000=800.0002.000.000 - 1.200.000 = 800.000 TL
Sermayenin yeni tutarı ile eski tutarı arasındaki fark, gerçekleştirilecek toplam artışı gösterir.
2
İç kaynaklardan (bedelsiz) karşılanan tutarın hesaplanması
300.000(520)+200.000(542)=500.000300.000 (520) + 200.000 (542) = 500.000 TL
Yedekler ve sermaye yedeklerinden yapılan aktarımlar ortaklardan nakit çıkışı gerektirmeyen iç kaynaklı artışlardır.
3
Nakit taahhüt (bedelli) tutarının belirlenmesi
800.000−500.000=300.000800.000 - 500.000 = 300.000 TL
Toplam artıştan iç kaynaklar düşüldüğünde ortakların yerine getirmesi gereken nakit taahhüt tutarına ulaşılır.
4
Yevmiye kaydının kurgulanması
501 (B) 300.000300.000, 520 (B) 300.000300.000, 542 (B) 200.000200.000 / 500 (A) 800.000800.000
Nakit taahhüt için 501 borçlandırılırken, kullanılan iç kaynaklar ilgili hesapların borcuna, toplam artış ise 500 Sermaye hesabının alacağına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Karma Sermaye Artırımı (Nakit ve İç Kaynak Birlikte)

İpuçları

1
Öncelikle toplam sermaye artış tutarını ve bu artışın kaç farklı kaynaktan geldiğini belirleyin.
2
İç kaynaklardan (yedekler vb.) yapılan artışlar 'bedelsiz' niteliktedir ve ortakların borcunu (501) artırmaz.
3
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı sadece ortakların nakit taahhüt ettiği 300.000300.000 TL için borçlandırılır.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sonrası rüçhan haklarının kullanılması ve emisyon primlerinin oluşumuyla ilgili soruları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 70Soru →

Mercan A.Ş. 4.000.0004.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin tamamını nakit olarak taahhüt etmiş, tescil tarihinde Türk Ticaret Kanunu uyarınca nakden taahhüt edilen payların asgari tutarını (1/41/4) banka aracılığıyla ödemişlerdir. İlerleyen süreçte ortaklar, taahhüt borçlarının 1.800.0001.800.000 TL'lik kısmını daha işletmenin banka hesabına yatırarak yerine getirmişlerdir. Bu bilgilere göre, gerçekleştirilen son ödeme kaydından sonra işletmenin mizanında '501 Ödenmemiş Sermaye (-)' hesabının vereceği kalan ve bu kalanın niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200.0001.200.000 TL borç kalanı

Cevap

1.200.0001.200.000 TL borç kalanı
İşletme kurulduğunda 4.000.0004.000.000 TL'lik sermaye taahhüdü 501 hesabın borcuna kaydedilir. İlk ödeme olan 1.000.0001.000.000 TL (1/41/4) ve ikinci ödeme olan 1.800.0001.800.000 TL bu hesabın alacağına kaydedilir. Sonuç olarak hesapta 4.000.000−2.800.000=1.200.0004.000.000 - 2.800.000 = 1.200.000 TL tutarında borç kalanı oluşur. Bu hesap düzenleyici bir hesap olduğu için aktif karakterli çalışır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdü üzerinden tescil aşamasında ödenen tutarı hesaplayınız.
4.000.000×1/4=1.000.0004.000.000 \times 1/4 = 1.000.000 TL
Türk Ticaret Kanunu'na göre nakit sermayenin en az %25'i tescilden önce ödenmelidir.
2
Toplam ödenen sermaye tutarını belirleyiniz.
1.000.000+1.800.000=2.800.0001.000.000 + 1.800.000 = 2.800.000 TL
Hem tescil aşamasındaki asgari ödeme hem de sonraki ek ödeme 501 nolu hesabın alacağına kaydedilir.
3
501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabının kalanını hesaplayınız.
4.000.000−2.800.000=1.200.0004.000.000 - 2.800.000 = 1.200.000 TL
Hesabın borç toplamından alacak toplamı çıkarılarak borç kalanı bulunur.

Anahtar Kavram

501 Ödenmemiş Sermaye (-) hesabı, öz kaynakları düzenleyici bir hesap olup aktif hesaplar gibi borç taraflı çalışır ve ödenmemiş taahhüt borcunu (borç bakiyesi olarak) gösterir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 71Soru →

Pusula A.Ş. kuruluş aşamasında 2.000.0002.000.000 TL sermaye taahhüt etmiş ve tescil öncesi nakdi sermayenin kanuni asgari tutarını bankaya yatırmıştır. Şirketin tescil işlemi tamamlandıktan sonra ortaklardan biri, sermaye taahhüdünün kalan kısmına mahsuben 450.000450.000 TL değerindeki bir ticari aracı işletmeye devretmiştir. Bu varlık devri işleminin muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 254 TAŞITLAR Hesabı Borçlu 450.000450.000, 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE Hesabı Alacaklı 450.000450.000

Cevap

Taşıtlar hesabının borçlandırılması ve Ödenmemiş Sermaye hesabının alacaklandırılması şeklindeki kayıt doğrudur.
İşletmeye bir varlık (taşıt) devredildiğinde varlık hesaplarında artış (borç), ortağın işletmeye olan borcu (taahhüdü) azaldığında ise 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında azalış (alacak) kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Varlık Girişinin Tespiti
254 Taşıtlar Hesabı Borçlandırılır (450.000450.000 TL)
İşletmeye sermaye olarak bir ticari araç devredildiğinde, ilgili duran varlık hesabında artış meydana gelir.
2
Taahhüdün Yerine Getirilmesi
501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı Alacaklandırılır (450.000450.000 TL)
Ortaklar taahhütlerini yerine getirdikçe, özkaynakları düzenleyici pasif karakterli (eksi) bir hesap olan 501 hesabının alacak tarafına kayıt yapılarak taahhüt bakiyesi azaltılır.

Anahtar Kavram

Sermaye taahhüdünün nakit dışı (ayni) varlıklarla yerine getirilmesi

İpuçları

1
İşletmeye giren varlığı aktif hesap mantığına göre kaydedin.
2
Sermaye taahhüdü yerine getirildiğinde hangi 'eksi' karakterli hesap kapatılır?
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 72Soru →

(K) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünü süresi içerisinde yerine getirmeyen bir ortağın 50.00050.000 TL nominal değerli paylarını iptal etme kararı almıştır. Söz konusu ortak, taahhüt ettiği tutarın %25\%25'ini daha önce banka aracılığıyla ödemiştir. İptal edilen bu paylar, bir başka yatırımcıya 42.00042.000 TL bedelle satılmıştır. Şirket, bu satış işlemi için 1.0001.000 TL satış gideri yapmış ve ortağın gecikmesi nedeniyle 500500 TL temerrüt faizi hesaplamıştır.

Buna göre, yapılan bu işlemler sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.0003.000

Cevap

3.0003.000 TL
Doğru cevap olan 3.0003.000 TL tutarı, payların nominal değerinin ödenmemiş kısmı olan 37.50037.500 TL ile yeni satış bedeli olan 42.00042.000 TL arasındaki 4.5004.500 TL'lik olumlu farktan, 1.0001.000 TL satış gideri ve 500500 TL temerrüt faizinin düşülmesiyle elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın ödediği ve ödemediği sermaye tutarlarını hesaplayınız.
Ödenen: 50.000×50.000 \times %25 = 12.500 TL; Ödenmeyen (501 Hesabı): 50.000−12.500=37.50050.000 - 12.500 = 37.500 TL.
İptal kârı hesaplanırken eski ortağın borçlu kaldığı tutarın bilinmesi gerekir.
2
Yeni satış fiyatı ile ödenmemiş sermaye tutarını karşılaştırarak brüt farkı bulunuz.
42.000−37.500=4.50042.000 - 37.500 = 4.500 TL.
Şirketin bu payların tekrar satışından elde ettiği brüt kazancı belirlemek için kullanılır.
3
Brüt farktan satış giderlerini ve hesaplanan faizi düşerek net iptal kârını hesaplayınız.
4.500−1.000−500=3.0004.500 - 1.000 - 500 = 3.000 TL.
Tekdüzen Muhasebe Sistemi uyarınca, hisse senedi iptalinden doğan kâr, ilgili masraflar düşüldükten sonra net tutarıyla kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse Senedi İptal Kârlarının Hesaplanması

İpuçları

1
Öncelikle ortağın ödemediği (501 nolu hesapta takip edilen) tutarı bulun.
2
Satış fiyatı ile ödenmemiş tutar arasındaki farkı bulun ve bu farkın pozitif olup olmadığını kontrol edin.
3
Bulduğunuz olumlu farktan şirketin yaptığı masrafları ve faiz haklarını çıkararak net kâra ulaşın.

Daha Fazla Pratik

İptal kârlarının bilanço üzerinde hangi grupta yer aldığını ve sermaye yedeği niteliğini tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 73Soru →

(T) Anonim Şirketi, sermaye artırımı kararı alarak nominal değeri 1010 TL olan 20.00020.000 adet hisse senedini pay başına 1414 TL bedelle ihraç etmiştir. Şirket, bu ihraç işlemiyle ilgili olarak banka aracılığıyla 2.0002.000 TL tutarında komisyon ödemesi gerçekleştirmiştir. Bu bilgilere göre, hisse senedi ihraç primlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 78.00078.000 TL tutarında alacak kaydı yapılır.

Cevap

İhraç giderleri düşüldükten sonra kalan net tutar olan 78.00078.000 TL, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilir.
Doğru cevap, ihraç edilen hisse senetlerinin toplam satış bedeli ile nominal bedeli arasındaki farktan (80.00080.000 TL), bu süreçte katlanılan komisyon giderinin (2.0002.000 TL) düşülmesiyle elde edilen 78.00078.000 TL'lik net tutarın, pasif karakterli bir öz kaynak hesabı olan 520 nolu hesabın artış yönü olan alacak tarafına kaydedilmesini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam nominal değerin hesaplanması
20.000×10=200.00020.000 \times 10 = 200.000 TL
Hisse senetlerinin yasal sermaye payını belirlemek için nominal değer üzerinden toplam tutar bulunur.
2
Toplam ihraç değerinin hesaplanması
20.000×14=280.00020.000 \times 14 = 280.000 TL
İşletmenin kasasına/bankasına girecek olan brüt tutarı belirlemek için ihraç fiyatı kullanılır.
3
Brüt ihraç priminin hesaplanması
280.000−200.000=80.000280.000 - 200.000 = 80.000 TL
İhraç değeri ile nominal değer arasındaki olumlu fark brüt emisyon primini verir.
4
Net ihraç priminin hesaplanması
80.000−2.000=78.00080.000 - 2.000 = 78.000 TL
İhraçla doğrudan ilgili olan komisyon giderleri, muhasebe standartları gereği ihraç priminden mahsup edilir.
5
Muhasebe kaydının yapılması
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacak): 78.00078.000 TL
Öz kaynaklardaki artışlar ilgili hesabın alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

Emisyon primleri (Hisse Senedi İhraç Primleri), bilançoda öz kaynaklar içerisinde 'Sermaye Yedekleri' grubunda yer alır ve ihraç giderleri düşüldükten sonraki net tutar üzerinden muhasebeleştirilir.

Daha Fazla Pratik

İhraç primlerinin daha sonra sermayeye eklenmesi veya zarar mahsubunda kullanılması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 74Soru →

Yıldız Anonim Şirketi'nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonunda kâr dağıtımı öncesindeki bazı hesap bakiyeleri ve mali verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / Kalem AdıTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye600.000600.000
540540 Yasal Yedekler Hesabı114.000114.000
Dönem Net Kârı150.000150.000
Geçmiş Yıllar Zararları10.00010.000

Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca, şirketin bu veriler ışığında ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 6.0006.000

Cevap

Şirketin yasal yedek tavanına olan mesafesi hesaplanan tutardan düşük olduğu için ayırması gereken I. tertip yasal yedek akçe tutarı 6.0006.000 TL'dir.
I. tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından (150.000150.000 TL) geçmiş yıl zararları (10.00010.000 TL) düşülerek matrah 140.000140.000 TL olarak bulunur. Bu tutarın %5'i 7.0007.000 TL'dir. Ancak, şirketin toplam yasal yedeği ödenmiş sermayesinin %20'si olan 120.000120.000 TL'yi geçemez. Şirketin halihazırda 114.000114.000 TL yedeği olduğundan, tavanı tamamlamak için sadece 6.0006.000 TL (120.000−114.000120.000 - 114.000) ayırması yeterli ve zorunludur. Dolayısıyla düşük olan tutar olan 6.0006.000 TL doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal yedek akçe üst sınırının (tavan) belirlenmesi
600.000×%20=120.000600.000 \times \%20 = 120.000 TL
I. tertip yasal yedek akçeler, ödenmiş sermayenin beşte birine (%20) ulaşıncaya kadar ayrılır.
2
Tavana ulaşmak için kalan payın hesaplanması
120.000−114.000=6.000120.000 - 114.000 = 6.000 TL
Mevcut yedeklerin tavan tutarından çıkarılmasıyla bu dönem en fazla ne kadar yedek ayrılabileceği bulunur.
3
Yasal yedek akçe hesaplama matrahının tespiti
150.000−10.000=140.000150.000 - 10.000 = 140.000 TL
I. tertip yasal yedek akçe, dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.
4
Yasal yedek oranının matraha uygulanması
140.000×%5=7.000140.000 \times \%5 = 7.000 TL
Kanuni oran olan %5, belirlenen matraha uygulanır.
5
Hesaplanan tutar ile kalan payın karşılaştırılması
min⁡(7.000,6.000)=6.000\min(7.000, 6.000) = 6.000 TL
Hesaplanan tutar (7.0007.000 TL), kalan payı (6.0006.000 TL) aştığı için sadece kalan pay kadar yedek ayrılabilir.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe tavanı ve hesaplama matrahı

İpuçları

1
Öncelikle ödenmiş sermayenin %20'sini hesaplayarak şirketin ulaşabileceği en üst sınırı bulun.
2
Yasal yedek hesaplarken dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın, ardından %5 oranını uygulayın.
3
Hesapladığınız tutar (7.0007.000 TL) ile tavana kalan mesafeyi (6.0006.000 TL) karşılaştırın; küçük olan tutar ayrılacak yedektir.

Daha Fazla Pratik

II. tertip yasal yedek akçelerin hesaplanması ve tavan sınırlamasının bulunmaması durumunu inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Önce üst sınırı (120.000120.000) belirleyip mevcut yedeklerle (114.000114.000) kıyaslayarak 'tavana ne kadar var?' sorusuna yanıt aramak, bazen karmaşık hesaplamalara girmeden doğru sonuca odaklanmayı sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru →

ZZ İşletmesi'nin 2025 yılı dönem sonu kâr dağıtımına ilişkin verileri aşağıda sunulmuştur:

Karar / DayanakAyrılan Kâr Payı Tutarı
Şirket Ana Sözleşmesi Uyarınca40.00040.000 TL
Genel Kurul Kararı Doğrultusunda60.00060.000 TL

Bu bilgilere göre, işletmenin kâr dağıtımına ilişkin yapacağı yevmiye kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 Statü Yedekleri hesabı 40.00040.000 TL alacaklandırılır.

Cevap

İşletmenin ana sözleşmesi gereği ayırdığı 40.00040.000 TL tutarındaki yedek için Statü Yedekleri hesabının alacağına kayıt yapılması doğrudur.
Doğru seçenek, yedeklerin kaynağına göre doğru hesapla (40.00040.000 TL için Statü Yedekleri) ve doğru yönde (alacak) eşleştirilmesini içermektedir. Muhasebe standartlarına göre şirket ana sözleşmesi gereği ayrılan kâr payları '542 Statü Yedekleri' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayrılan yedeklerin hukuki dayanağını tespit et.
Ana sözleşme uyarınca ayrılan 40.00040.000 TL ve Genel Kurul kararı uyarınca ayrılan 60.00060.000 TL mevcuttur.
Yedeklerin hangi hesapta izleneceği, ayrılma kararına veya dayanağına bağlıdır.
2
Dayanaklara göre uygun hesap kodlarını eşleştir.
Ana sözleşme -> 542 Statü Yedekleri; Genel Kurul -> 548 Olağanüstü Yedekler.
Tekdüzen Hesap Planı gereği, sözleşme hükümleri 'Statü', kurul kararları ise 'Olağanüstü' yedeklerde takip edilir.
3
Yevmiye kaydı kuralını uygula.
542 Statü Yedekleri (A) 40.00040.000 TL ve 548 Olağanüstü Yedekler (A) 60.00060.000 TL.
Öz kaynak hesapları pasif karakterlidir ve artışlar alacak (A) tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin kaynağına (Kanun, Sözleşme, İrade) göre sınıflandırılması ve kayıt esasları.

İpuçları

1
Yedeklerin ayrılma kararının 'ana sözleşme' mi yoksa 'genel kurul' mu olduğuna dikkat edin.
2
Öz kaynak kalemlerinde kâr dağıtımı nedeniyle meydana gelen artışlar daima hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun (549) kullanım süresi ve dönem sonu devir kayıtlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 76Soru →

(S) Anonim Şirketi, sermaye taahhüdünün 1/41/4’ünü ödeyen ancak geri kalan kısmını vadesinde yerine getirmeyen bir ortağın 40.00040.000 TL nominal değerli paylarını iptal etmiştir. Bu paylar daha sonra borsa dışında 35.00035.000 TL bedelle nakit karşılığında başka bir yatırımcıya satılmış ve satış işlemi sırasında 1.5001.500 TL tutarında banka aracılığıyla aracılık komisyonu ödenmiştir. Şirket ana sözleşmesine göre ortağın önceden ödediği tutarların iade edilmeyeceği hükme bağlanmıştır. Buna göre, söz konusu işlemlerin muhasebeleştirilmesi sonucunda "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabına kaydedilecek net tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3.5003.500

Cevap

3.5003.500 TL tutarındaki net bakiye, ortağın yanan ödemesinden satış zararı ve giderlerin mahsup edilmesiyle elde edilir.
İptal edilen paylarla ilgili muhasebe sürecinde, ortağın daha önce ödediği 10.00010.000 TL tutarı "521 Hisse Senedi İptal Kârları" hesabının alacağına kaydedilir. Ancak paylar nominal değer olan 40.00040.000 TL yerine 35.00035.000 TL'ye satıldığı için oluşan 5.0005.000 TL'lik fark ve ödenen 1.5001.500 TL'lik komisyon aynı hesabın borcuna kaydedilerek netleştirilir. Sonuçta hesapta 10.000−6.500=3.50010.000 - 6.500 = 3.500 TL tutarında alacak bakiyesi kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Ortağın vadesinde ödediği ve iptal sonucunda şirkette kalan tutarın hesaplanması
40.000×1/4=10.00040.000 \times 1/4 = 10.000 TL
İptal kârının ana kaynağı, taahhüdünü yerine getirmeyen ortağın şirkete kalan ödemeleridir.
2
İptal edilen payların yeni satış fiyatı ile nominal değeri arasındaki farkın belirlenmesi
40.000−35.000=5.00040.000 - 35.000 = 5.000 TL (Zarar)
Paylar nominal değerin altında satıldığında, aradaki fark iptal kârından mahsup edilir.
3
Satış işlemi için katlanılan komisyon giderinin belirlenmesi
1.5001.500 TL
Satışla ilgili yapılan doğrudan giderler iptal kârını azaltan unsurlardır.
4
521 Hisse Senedi İptal Kârları hesabının net bakiyesinin hesaplanması
10.000−5.000−1.500=3.50010.000 - 5.000 - 1.500 = 3.500 TL
Net kâr = (Ortağın ödemesi) - (Satış farkı) - (Satış giderleri) formülü uygulanır.

Anahtar Kavram

Hisse senedi iptal kârı, ortağın yanan ödemelerinden payların tekrar satışına ilişkin tüm olumsuz farklar ve giderler düşüldükten sonra kalan tutardır.
Soru 77Soru →

Arden Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait kâr dağıtımı öncesindeki bazı mali verileri aşağıda sunulmuştur:

Hesap / KalemTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye500.000500.000
Dönem Net Kârı120.000120.000
Geçmiş Yıllar Zararları20.00020.000
Yasal Yedekler (Birikmiş Bakiye)96.00096.000

Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, işletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı kaç TL’dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 4.0004.000

Cevap

İşletmenin bu dönem ayırması gereken I. Tertip Yasal Yedek Akçe tutarı 4.0004.000 TL’dir.
İşletmenin kârı üzerinden hesaplanan %5\%5 oranındaki tutar 5.0005.000 TL olmasına rağmen, birikmiş yedeklerin sermayenin %20\%20’si olan 100.000100.000 TL tavanına ulaşmasına sadece 4.0004.000 TL kalmıştır. Kanuni sınırlama nedeniyle, hesaplanan tutarın tamamı değil, sadece sınırı dolduracak kadar olan tutar ayrılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Hesaplama matrahının belirlenmesi
120.000−20.000=100.000120.000 - 20.000 = 100.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından varsa geçmiş yıl zararları mahsup edilir.
2
Hesaplanan (potansiyel) yedek akçe tutarının bulunması
100.000×0,05=5.000100.000 \times 0,05 = 5.000 TL
Yasal oran kârın %5\%5’i olarak belirlenmiştir.
3
Yasal tavan (üst sınır) kontrolü
500.000/5=100.000500.000 / 5 = 100.000 TL
I. Tertip yasal yedek akçeler ödenmiş sermayenin %20\%20’sine (1/51/5) ulaşıncaya kadar ayrılır.
4
Mevcut yedeklerin tavana olan uzaklığının (kapasitenin) hesaplanması
100.000−96.000=4.000100.000 - 96.000 = 4.000 TL
Birikmiş yedekler ile tavan arasındaki fark, bu dönem en fazla ne kadar yedek ayrılabileceğini gösterir.
5
Nihai tutarın belirlenmesi
4.0004.000 TL
Hesaplanan tutar (5.0005.000 TL), kalan kapasiteden (4.0004.000 TL) büyük olduğu için yasal sınır olan 4.0004.000 TL ayrılır.

Anahtar Kavram

I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasında geçmiş yıl zararlarının mahsubu ve sermayenin 1/51/5’lik üst sınır kısıtı.

İpuçları

1
Yasal yedek akçe hesaplarken önce net kârdan geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayın.
2
Bulduğunuz sonucun mevcut yedeklerle toplamının, ödenmiş sermayenin %20\%20’sini geçip geçmediğini kontrol edin.
3
Sermaye 500.000500.000 TL ise tavan 100.000100.000 TL'dir. Mevcut yedekler 96.00096.000 TL olduğuna göre bu yıl en fazla kaç TL daha yedek ayrılabilir?

Daha Fazla Pratik

Eğer işletme bu verilerle temettü dağıtsaydı, II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanırken hangi matrahın kullanılacağını araştırın.

Alternatif Yöntem

Önce kapasiteyi hesaplayın: (Sermaye ×0,20\times 0,20) - Birikmiş Yedek. Sonra matrahı hesaplayın: Kâr - Zarar. Matrahın %5\%5’i ile kapasiteyi kıyaslayıp küçük olanı seçin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

Anonim şirket statüsündeki bir işletme, 20252025 yılı kâr dağıtım işlemleri ve dönem içi varlık satışları ile ilgili aşağıdaki kararları almıştır:

İşlem TürüKarar / Dayanak
Kâr DağıtımıŞirket ana sözleşmesi gereği kârdan pay ayrılması
Kâr DağıtımıGenel kurul kararıyla gelecekteki genişleme yatırımları için kârdan pay ayrılması
Varlık SatışıSatılan bir taşıtın yerine yenisini almak amacıyla elde edilen satış kârının fona alınması

Buna göre, bu işlemlerin muhasebeleştirileceği hesaplar ve varlık satış kârının pasifte bekletilme süresiyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542542 Statü Yedekleri — 548548 Olağanüstü Yedekler — 549549 Özel Fonlar; 33 yıl

Cevap

İşlemler sırasıyla 542542 Statü Yedekleri, 548548 Olağanüstü Yedekler ve 549549 Özel Fonlar hesaplarında izlenmeli; yenileme fonu pasifte en fazla 33 yıl bekletilmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre, şirket ana sözleşmesindeki hükümlere istinaden ayrılan yedekler '542 Statü Yedekleri' hesabında; ana sözleşme veya kanun hükmü dışında genel kurul kararıyla ayrılan yedekler '548 Olağanüstü Yedekler' hesabında izlenir. İşletmenin yenileme amacıyla ayırdığı fonlar ise '549 Özel Fonlar' hesabında takip edilir ve Vergi Usul Kanunu uyarınca bu fon pasifte en fazla 3 yıl süreyle tutulabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kâr dağıtımı dayanaklarını belirle
Ana sözleşme →\rightarrow 542542 Statü Yedekleri; Genel Kurul →\rightarrow 548548 Olağanüstü Yedekler
Yedek akçelerin ayrılma kaynağı (yasal zorunluluk, sözleşme veya irade) hangi hesapta izleneceğini belirler.
2
Varlık satış kârının fon niteliğini ve süresini tespit et
Yenileme Amacı →\rightarrow 549549 Özel Fonlar (Yenileme Fonu); Süre →\rightarrow 33 yıl
VUK Madde 328328 uyarınca amortismana tabi iktisadi kıymetlerin yenilenmesi amacıyla ayrılan kârlar 3 yıl süreyle özel bir fonda tutulabilir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda yer alan kâr yedeklerinin (542, 548, 549) ayrılma nedenlerine göre sınıflandırılması ve VUK Yenileme Fonu kuralları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

ABCABC Anonim Şirketi’nin genel kurulu, 20252025 yılı kâr dağıtım görüşmeleri sırasında; şirketin ana sözleşmesinde bu yönde bir zorunluluk bulunmamasına ve kanunen ayrılması gereken yedek akçe limitlerine zaten ulaşılmış olmasına rağmen, şirketin öz sermayesini güçlendirmek ve gelecekteki olası risklere karşı bir emniyet payı oluşturmak amacıyla kârın bir kısmının işletmede alıkonulmasına karar vermiştir.

Buna göre, genel kurulun isteğiyle kârdan ayrılan bu tutarın izleneceği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 548548 Olağanüstü Yedekler

Cevap

Şirket genel kurulu tarafından, yasal veya sözleşmesel bir zorunluluk olmaksızın ayrılan yedekler Olağanüstü Yedekler hesabında izlenir.
Olağanüstü yedekler, anonim şirketlerde genel kurulun ne yasal bir zorunluluk (TTK) ne de ana sözleşme hükmü (Statü) bulunmadığı hallerde, şirketin finansal yapısını güçlendirmek veya yatırım yapmak gibi amaçlarla tamamen kendi isteğiyle ayırdığı kâr paylarıdır. Soruda belirtilen 'ana sözleşmede hüküm bulunmaması' ve 'genel kurulun karar vermesi' ifadeleri doğrudan bu hesaba işaret etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kararın kaynağını tespit etme
Karar genel kurul tarafından, isteğe bağlı olarak alınmıştır.
Yedeklerin sınıflandırılması kararın dayanağına (kanun, sözleşme veya kurul kararı) göre yapılır.
2
Diğer yedek türlerini eleme
Kanuni (540) ve ana sözleşme (542) kaynaklı yedekler sorudaki şartları sağlamamaktadır.
Soruda ana sözleşmede hüküm olmadığı ve yasal limitlerin dolduğu açıkça belirtilmiştir.
3
Doğru hesaba karar verme
Olağanüstü Yedekler (548548)
Genel kurulun serbest iradesiyle ayırdığı kâr yedekleri bu hesapta muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin ayrılma nedenlerine göre sınıflandırılması (Kanun vs. Sözleşme vs. Genel Kurul Kararı)

İpuçları

1
Yedeklerin ayrılmasına kimin veya hangi belgenin (Kanun, Ana Sözleşme, Genel Kurul) karar verdiğine odaklanın.
2
Soruda 'ana sözleşmede hüküm bulunmadığı' belirtildiğine göre, bu bir 'Statü Yedeği' olamaz.
3
Genel kurulun tamamen kendi isteğiyle, gelecekteki risklere karşı ayırdığı yedeklere 'olağanüstü' niteliği verilir.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruda 'ana sözleşmedeki hüküm gereği' ifadesi geçseydi cevabın 542 Statü Yedekleri olacağını unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 80Soru →

Yeni kurulan Ladin A.Ş.'nin esas sözleşmesinde sermayesi 5.000.0005.000.000 TL olarak belirlenmiş ve tamamı ortaklarca nakit olarak taahhüt edilmiştir. Şirket tescil edildiğinde ortaklar taahhüt ettikleri tutarın 2.000.0002.000.000 TL'sini banka kanalıyla ödemişlerdir.

Bu bilgilere göre, Ladin A.Ş.'nin kuruluş bilançosunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabı hangi bölümde ve hangi tutarla gösterilmelidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Öz Kaynaklar bölümünde, sermayeyi indiren bir hesap olarak (−)(-) 3.000.0003.000.000 TL

Cevap

501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, Öz Kaynaklar bölümünde sermayeyi indiren bir kalem olarak (−)(-) 3.000.0003.000.000 TL tutarıyla yer almalıdır.
Doğru yanıt olan seçenek, muhasebenin temel kuralları uyarınca 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının niteliğini tam olarak yansıtmaktadır. Bu hesap, sermaye taahhüdünün henüz yerine getirilmemiş kısmını temsil eder ve bilançonun pasifinde 'Öz Kaynaklar' grubunda, ana sermaye hesabından indirilmek üzere negatif (−)(-) bir değerle raporlanır. Sorudaki veriler ışığında 5.000.0005.000.000 TL toplam sermayeden 2.000.0002.000.000 TL ödeme düşüldüğünde kalan 3.000.0003.000.000 TL doğru tutarı ve indirim karakterini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünü belirleyin.
5.000.0005.000.000 TL
Şirketin tescil edilen toplam sermayesi başlangıçtaki taahhüt tutarıdır.
2
Tescil tarihinde ödenen nakit tutarı toplam taahhütten düşerek kalan bakiyeyi hesaplayın.
5.000.000−2.000.000=3.000.0005.000.000 - 2.000.000 = 3.000.000 TL
501 Ödenmemiş Sermaye hesabı, henüz yerine getirilmemiş taahhüt tutarını gösterir.
3
Hesabın bilançodaki yerini ve karakterini belirleyin.
Öz Kaynaklar / Pasif Karakterli Düzenleyici Hesap (-)
Tekdüzen Hesap Planı uyarınca 501 hesabı, 500 Sermaye hesabının negatif düzenleyicisidir.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının Bilançoda Gösterimi

İpuçları

1
501 Ödenmemiş Sermaye hesabının isminin yanındaki (-) işaretinin ne anlama geldiğini düşünün.
2
Ödenmemiş sermaye tutarı, tescil edilen toplam sermaye ile bankaya fiilen yatan tutar arasındaki farktır.
3
Bu hesap bilançoda pasif taraftaki Öz Kaynaklar grubunda, Sermaye hesabının hemen altında parantez içinde gösterilir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün bir kısmının ayni (demirbaş, bina vb.) olarak yerine getirilmesi durumunda kayıtların nasıl değişeceğini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Ödenmiş sermaye tutarı sorulsaydı: Sermaye (5.000.0005.000.000) - Ödenmemiş Sermaye (3.000.0003.000.000) = 2.000.0002.000.000 TL olarak hesaplanırdı. Bilançoda bu iki hesabın netleşmiş sonucu öz kaynakların net değerini verir.
Tahmini Süre:1m 30s
ÖncekiSayfa 4 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 4 | Examkin