Examkin

Öz Kaynaklar

329 soru

Soru 81Soru →

İşletmenin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonunda ortaya çıkan 145.000145.000 TL tutarındaki dönem net zararının, 20262026 yılı hesap döneminin başında ilgili öz kaynak hesabına devredilmesi için yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) Hesabı Borçlu 145.000145.000 / 591 DÖNEM NET ZARARI (-) Hesabı Alacaklı 145.000145.000

Cevap

Geçmiş Yıllar Zararları hesabının borçlu, Dönem Net Zararı hesabının ise alacaklı olduğu kayıt doğrudur.
Doğru yevmiye kaydında, eksi karakterli bir öz kaynak hesabı olan '580 Geçmiş Yıllar Zararları' borçlandırılarak zarar tutarı bu hesaba alınmış, '591 Dönem Net Zararı' hesabı ise alacaklandırılarak kapatılmıştır. Bu işlem tekdüzen hesap planı ve muhasebenin temel kavramlarına uygun olan açılış devir kaydıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönem net zararının hangi hesapta izlendiğini belirleyin.
Zarar tutarı 20252025 yılı sonunda "591 Dönem Net Zararı (-)" hesabının borç kalanında yer almaktadır.
Dönem net zararı, öz kaynaklar grubunda indirim kalemi olarak 591 numaralı hesapta takip edilir.
2
Yeni dönem açılışında zararın devredileceği hesabı seçin.
Zarar, "580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)" hesabına aktarılmalıdır.
Bir önceki döneme ait zararlar, yeni mali yılın başında geçmiş yıllar zararları hesabına devredilerek izlenir.
3
Yevmiye kaydını gerçekleştirin.
580 hesabı borçlandırılır (145.000145.000 TL), 591 hesabı alacaklandırılır (145.000145.000 TL).
Eksi karakterli pasif hesaplarda artışlar borç tarafına kaydedilir; 591 hesabı ise alacak kaydıyla kapatılır.

Anahtar Kavram

Öz kaynakları düzenleyici hesapların (591 ve 580) işleyişi ve dönem başı devir süreci.

İpuçları

1
Hesap kodlarının yanındaki (-) işareti, bu hesapların normal pasif hesapların aksine borç tarafında artış gösterdiğini hatırlatır.
2
Bir hesabı kapatmak için, o hesabın mevcut kalanının tam tersi yönüne kayıt yapmanız gerekir. 591 hesabı borç kalanı verdiğine göre nasıl kapatılır?

Daha Fazla Pratik

Geçmiş yıl zararlarının yasal yedeklerden mahsup edilmesi durumunda yapılacak yevmiye kaydını inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 82Soru →

Yeni kurulan Defne A.Ş.'nin sermaye yapısına ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Taahhüt TürüTutar
Nakit Sermaye3.000.0003.000.000 TL
Ayni Sermaye (Taşıt)1.500.0001.500.000 TL
Toplam Sermaye**4.500.0004.500.000 TL**

Şirket ortakları, nakdi sermaye taahhüdünün Türk Ticaret Kanunu'nda (TTK) belirtilen asgari tutarını tescil öncesinde bankaya yatırmış; ayni sermaye olarak taahhüt edilen taşıt ise tescil tarihinde işletmeye usulüne uygun olarak devredilmiştir.

Bu bilgilere göre, tescil işlemleri tamamlandıktan hemen sonra düzenlenecek olan açılış bilançosunda işletmenin "Ödenmiş Sermaye" tutarı kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2.250.0002.250.000

Cevap

İşletmenin ödenmiş sermaye tutarı 2.250.0002.250.000 TL'dir.
İşletmenin ödenmiş sermayesi, fiilen tahsil edilen nakit değerler ile işletmeye devredilen ayni varlıkların toplamıdır. Nakit taahhüdün (3.000.0003.000.000 TL) kanuni asgari tutarı olan %25'i (750.000750.000 TL) bankaya yatırılmış, ayni taahhüt olan taşıt (1.500.0001.500.000 TL) ise tamamen devredilmiştir. Bu iki tutarın toplamı olan 2.250.0002.250.000 TL, bilançoda öz kaynaklar altında net ödenmiş sermaye tutarını temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Nakdi sermayenin kanuni asgari ödeme tutarının hesaplanması
3.000.000×0,25=750.0003.000.000 \times 0,25 = 750.000 TL
Türk Ticaret Kanunu uyarınca, anonim şirketlerde nakit olarak taahhüt edilen sermayenin en az %25'inin tescilden önce ödenmesi zorunludur.
2
Ayni sermayenin ödenme durumunun belirlenmesi
1.500.0001.500.000 TL
Ayni sermaye (taşıt), tescil tarihinde işletmeye devredildiği için bu tutarın tamamı ödenmiş (yerine getirilmiş) kabul edilir.
3
Toplam ödenmiş sermaye tutarının hesaplanması
750.000 (Nakit)+1.500.000 (Ayni)=2.250.000750.000 \text{ (Nakit)} + 1.500.000 \text{ (Ayni)} = 2.250.000 TL
Ödenmiş sermaye, ortakların taahhütlerinden fiilen yerine getirdikleri kısımların toplamıdır.

Anahtar Kavram

Ödenmiş Sermaye (Paid-in Capital)

Alternatif Yöntem

Ödenmiş sermayeyi 'Toplam Sermaye - Ödenmemiş Sermaye' formülüyle de bulabilirsiniz. Toplam sermaye 4.500.0004.500.000 TL'dir. Ödenmemiş sermaye ise nakit kısmın ödenmeyen %75'idir (3.000.000×0,75=2.250.0003.000.000 \times 0,75 = 2.250.000 TL). 4.500.000−2.250.000=2.250.0004.500.000 - 2.250.000 = 2.250.000 TL sonucuna ulaşılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 83Soru →

(M) Anonim Şirketi'nin ödenmiş sermayesi 800.000800.000 TL'dir. Şirket genel kurulu, mevcut sermayenin işletme ihtiyaçlarının üzerinde olması ve birikmiş zararların temizlenmesi amacıyla sermayeyi 600.000600.000 TL'ye indirme kararı almıştır. Bu azaltımın 150.000150.000 TL'lik kısmının "580 Geçmiş Yıllar Zararları" hesabının kapatılmasında kullanılmasına, kalan tutarın ise ortaklara nakden ödenmesine karar verilmiştir. Buna göre, sermaye azaltımı işleminin tescil edildiği tarihte yapılması gereken muhasebe kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 500 SERMAYE hesabı 200.000200.000 TL borçlu; 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI hesabı 150.000150.000 TL alacaklı, 331 ORTAKLARA BORÇLAR hesabı 50.00050.000 TL alacaklı.

Cevap

Sermaye azaltımı işleminde 500 Sermaye hesabı 200.000200.000 TL borçlandırılmalı, mahsup edilen 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı 150.000150.000 TL alacaklandırılmalı ve kalan 50.00050.000 TL ortaklara olan borç olarak 331 hesapta alacaklandırılmalıdır.
Sermaye azaltımı tescil edildiğinde, işletmenin taahhüt edilmiş sermayesi düştüğü için 500 Sermaye hesabı azaltılan tutar (200.000200.000 TL) kadar borçlandırılır. Sorudaki senaryoda bu azaltımın bir kısmı zarar mahsubu amacıyla yapıldığı için, normalde borç bakiyesi veren 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı 150.000150.000 TL alacaklandırılarak kapatılır. Kalan tutar ortaklara iade edileceği için işletmenin ortaklara borcu doğar ve 331 Ortaklara Borçlar hesabı 50.00050.000 TL alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye azaltım tutarını belirleyin.
800.000TL−600.000TL=200.000TL800.000 TL - 600.000 TL = 200.000 TL.
Sermayenin yeni seviyesi ile eski seviyesi arasındaki fark, kayda konu olan azaltım tutarıdır.
2
Sermaye hesabındaki azalışın kaydını yapın.
500 Sermaye hesabı borç tarafına 200.000TL200.000 TL yazılır.
Sermaye hesabı pasif karakterli bir hesaptır ve azalışlar borç tarafında izlenir.
3
Azaltım tutarının kullanım yerlerini muhasebeleştirin.
580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı 150.000TL150.000 TL alacaklandırılır; 331 Ortaklara Borçlar hesabı 50.000TL50.000 TL alacaklandırılır.
580 hesabı eksi karakterli bir öz kaynak hesabı olup borç bakiye verir, kapatılması için alacaklandırılmalıdır. Ortaklara yapılacak ödeme ise bir borç doğurduğu için alacak kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sermaye Azaltımı ve Zarar Mahsubu

İpuçları

1
Sermaye pasif bir hesaptır; azaldığında hangi tarafa (borç/alacak) kaydedileceğini düşünün.
2
580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabı bilançoda eksi işaretle yer alır, yani borç kalanı verir. Onu kapatmak için ters işlem yapmalısınız.
3
Toplam 200.000200.000 TL'lik sermaye azalışının 150.000150.000 TL'si zarara, geri kalanı ortaklara gidecek şekilde çift taraflı kayıt sistemine uygun bir madde oluşturun.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında emisyon primi (hisse senedi ihraç primi) oluşması durumundaki muhasebe kayıtlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 84Soru →

Pruva A.Ş. 1.000.0001.000.000 TL sermaye ile kurulmuştur. Ortaklar sermayenin 400.000400.000 TL'sini nakit, 600.000600.000 TL'sini ise bir bina devrederek karşılamayı taahhüt etmişlerdir. Şirketin tescili aşamasında nakdi taahhüdün Türk Ticaret Kanunu uyarınca ödenmesi gereken kanuni asgari tutarı bankaya yatırılmış, bina ise tapu devri yapılarak işletme adına tescil edilmiştir. Bu işlemler sonucunda işletmenin "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalanı kaç TL olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300.000300.000

Cevap

İşlemler sonucunda "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının kalanı 300.000300.000 TL'dir.
İşletmenin kuruluşu sırasında toplam sermaye taahhüdü olan 1.000.0001.000.000 TL, "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borcuna kaydedilir. Şirket tescili aşamasında nakit taahhüdün (400.000400.000 TL) dörtte biri olan 100.000100.000 TL bankaya yatırılmış ve binanın (600.000600.000 TL) mülkiyeti şirkete geçmiştir. Bu iki ödeme tutarı toplamı (100.000+600.000=700.000100.000 + 600.000 = 700.000 TL) ilgili hesabın alacağına kaydedildiğinde, hesapta kalan bakiye 300.000300.000 TL olmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye taahhüdünün belirlenmesi
1.000.0001.000.000 TL
Şirket kuruluşu sırasında ortakların toplam borcu "501 Ödenmemiş Sermaye" hesabının borcuna kaydedilir.
2
Nakdi sermaye taahhüdünün kanuni asgari tutarının (1/41/4) hesaplanması
400.000×1/4=100.000400.000 \times 1/4 = 100.000 TL
Türk Ticaret Kanunu uyarınca, nakdi taahhütlerin en az dörtte biri tescilden önce ödenmelidir.
3
Ayni sermaye (bina) transferinin kaydedilmesi
600.000600.000 TL
Ayni sermaye unsurları tescil aşamasında tam olarak devredilmelidir; bu devir ödenmemiş sermaye borcunu azaltır.
4
Kalan bakiyenin hesaplanması
1.000.000−(100.000+600.000)=300.0001.000.000 - (100.000 + 600.000) = 300.000 TL
Başlangıçtaki toplam taahhüt tutarından yapılan tüm ödemeler (nakit ve ayni) düşülerek kalan borç bulunur.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabı ve Ödeme İşlemleri

İpuçları

1
Ödenmemiş Sermaye hesabı, sermaye taahhüt edildikçe borçlanır, ödendikçe alacaklanır.
2
A.Ş. kuruluşlarında nakit sermaye taahhüdünün en az %25'inin tescilden önce ödenmesi gerektiğini unutmayın.
3
Hem bankaya yatan nakit tutarı hem de binanın değerini toplam taahhütten çıkararak sonuca ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Sermaye artırımı sırasında ihraç edilen hisselerin nominal değerinin üzerinde satılması (emisyon primi) durumundaki kayıtları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 85Soru →

Bir anonim şirketin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap / BilgiTutar
590590 Dönem Net Kârı500.000500.000 TL
580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)100.000100.000 TL
500500 Sermaye (Ödenmiş Kısmı)2.000.0002.000.000 TL

Şirket genel kurulu; dönem net kârından geçmiş yıl zararlarının mahsup edilmesine, kalan tutar üzerinden yasal yedek akçelerin ayrılmasına ve ortaklara toplam 250.000250.000 TL brüt nakit temettü dağıtılmasına karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kararı sonrası yapılacak yevmiye kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 35.00035.000

Cevap

35.00035.000 TL tutarındaki seçenek doğrudur.
Dönem net kârından (500.000500.000 TL) geçmiş yıl zararları (100.000100.000 TL) mahsup edildikten sonra kalan 400.000400.000 TL üzerinden %5\%5 oranında 20.00020.000 TL I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır. Ardından, dağıtılmasına karar verilen 250.000250.000 TL temettüden, ödenmiş sermayenin %5\%5'ine denk gelen 100.000100.000 TL (birinci temettü) düşülür ve kalan 150.000150.000 TL üzerinden %10\%10 oranında 15.00015.000 TL II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır. Bu iki tutarın toplamı olan 35.00035.000 TL, kâr dağıtım kaydında '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
(500.000500.000 - 100.000100.000) ×\times %5\%5 = 20.00020.000 TL
I. Tertip Yasal Yedek Akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5\%5'i oranında ayrılır.
2
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplamasına esas olacak temettü tutarı (I. Temettü) belirlenir.
2.000.0002.000.000 ×\times %5\%5 = 100.000100.000 TL
II. Tertip Yasal Yedek Akçe, pay sahiplerine ödenmiş sermayenin %5\%5'i oranında kâr payı dağıtıldıktan sonra kalan dağıtılacak tutar üzerinden hesaplanır.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanır.
(250.000250.000 - 100.000100.000) ×\times %10\%10 = 15.00015.000 TL
Kalan 150.000150.000 TL tutarındaki kâr payının %10\%10'u II. Tertip Yasal Yedek Akçe olarak tefrik edilir.
4
540 Yasal Yedekler hesabına kaydedilecek toplam tutar bulunur.
20.00020.000 + 15.00015.000 = 35.00035.000 TL
Hem I. hem de II. Tertip yasal yedekler Tekdüzen Hesap Planı'nda aynı hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçe Hesaplama Kuralları
Soru 86Soru →

Bir anonim şirketin genel kurulu, 20252025 yılı faaliyetleri sonucunda oluşan ve bilançoda izlenen kârın bir kısmının ortaklara nakit temettü olarak dağıtılmasına karar vermiştir. Bu kâr dağıtım kararının muhasebeleştirilmesi aşamasında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 570 Geçmiş Yıllar Kârları

Cevap

Kâr dağıtım kararının muhasebeleştirilmesinde borçlandırılması gereken hesap 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabıdır.
Kâr dağıtım kararı, işletmenin öz kaynakları arasında yer alan kârın bir kısmının yükümlülüğe dönüşmesi işlemidir. Dağıtım kararı genellikle faaliyet yılını izleyen dönemde alındığı için, dağıtılacak tutar '570 Geçmiş Yıllar Kârları' hesabından düşülür (borçlandırılır).

Adım Adım Çözüm

1
Kârın kaynağını belirleme
Dağıtılacak kârın bilançoda 570 Geçmiş Yıllar Kârları hesabında bulunduğu tespit edilir.
Genel kurul kararı izleyen yılın Mart veya Nisan aylarında alındığından, dönem net kârı çoktan geçmiş yıllar kârlarına devredilmiştir.
2
Muhasebe kaydını oluşturma
570 Geçmiş Yıllar Kârları Hesabı (Borç) / 331 Ortaklara Borçlar Hesabı (Alacak) kaydı planlanır.
Öz kaynaklarda azalış (borç) ve yabancı kaynaklarda artış (alacak) prensibi uygulanır.

Anahtar Kavram

Kâr Dağıtım Kararının Tahakkuk Kaydı

İpuçları

1
Kâr dağıtımı öz kaynakları azaltan bir işlemdir.
2
Bir anonim şirketin dağıtacağı kâr, genellikle bir önceki yıla ait olduğundan bilançoda hangi hesapta izlendiğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Kâr dağıtım kaydının alacak tarafında hangi hesapların (yedekler ve borçlar) yer alabileceğini inceleyin.
Tahmini Süre:45s
Soru 87Soru →

(A) Anonim Şirketi, nominal değeri 55 TL olan 10.00010.000 adet hisse senedini pay başına 88 TL bedelle ihraç etmiştir. İhraç işlemleri sırasında bankaya 2.0002.000 TL komisyon ödenmiştir. Buna göre, bu ihraç işleminin muhasebeleştirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına 28.00028.000 TL alacak kaydı yapılır.

Cevap

İhraç bedeli ile nominal bedel arasındaki net fark olan 28.00028.000 TL, '520 Hisse Senedi İhraç Primleri' hesabının alacağına kaydedilmelidir.
İşletmenin nominal değeri 50.00050.000 TL olan hisseleri 80.00080.000 TL'ye satmasıyla oluşan 30.00030.000 TL'lik brüt farktan 2.0002.000 TL ihraç gideri düşüldüğünde kalan 28.00028.000 TL, öz kaynaklar grubundaki 520 Hisse Senedi İhraç Primleri hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam ihraç bedelini ve toplam nominal değeri hesaplayın.
İhraç Bedeli: 10.000×8=80.00010.000 \times 8 = 80.000 TL; Nominal Değer: 10.000×5=50.00010.000 \times 5 = 50.000 TL.
İhraç priminin hesaplanması için satış fiyatı ile itibari değer arasındaki farkın belirlenmesi gerekir.
2
Brüt ihraç primini hesaplayın.
80.000−50.000=30.00080.000 - 50.000 = 30.000 TL.
İhraç bedelinin nominal değerden yüksek olan kısmı brüt primi oluşturur.
3
Net ihraç primini belirlemek için ihraç giderlerini düşürün.
30.000−2.000=28.00030.000 - 2.000 = 28.000 TL.
Tekdüzen Hesap Planı ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri uyarınca ihraç giderleri primden mahsup edilir.
4
İlgili tutarı doğru öz kaynak hesabına kaydedin.
520 Hisse Senedi İhraç Primleri (Alacaklı): 28.00028.000 TL.
İhraç primleri sermaye yedekleri grubunda '520' kodlu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri, hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi sonucu ortaya çıkan ve öz kaynaklarda 'Sermaye Yedekleri' altında izlenen bir kalemdir.

İpuçları

1
İhraç primi, satış fiyatı ile nominal (yazılı) değer arasındaki farktır.
2
İşlem sırasında ödenen komisyon giderleri, oluşacak olan ihraç primini azaltan bir unsurdur.

Daha Fazla Pratik

İptal edilen hisse senetlerinden doğan karların hangi hesapta izlendiğini (521 İptal Karları) gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 88Soru →

Bir anonim şirkette, ne Türk Ticaret Kanunu ne de şirket ana sözleşmesi gereği bir zorunluluk bulunmadığı halde, kârın dağıtılmayıp işletmede alıkonulmasına genel kurul tarafından karar verilmesi durumunda, bu tutarlar aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 548548 Olağanüstü Yedekler

Cevap

Kanun veya ana sözleşme zorunluluğu dışında, genel kurul kararıyla kârdan ayrılan tutarlar '548 Olağanüstü Yedekler' hesabında izlenir.
Olağanüstü yedekler, işletmenin ana sözleşmesinde bir hüküm bulunmamasına ve kanuni bir zorunluluk olmamasına rağmen, genel kurulun kâr dağıtımı sırasında aldığı karar ile işletme bünyesinde bırakılan kâr tutarlarını ifade eder. Bu nedenle doğru cevap '548 Olağanüstü Yedekler' hesabıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Yedek akçenin ayrılma kaynağını belirleyin.
Soruda yedek akçenin ne kanun ne de ana sözleşme gereği olduğu, sadece 'genel kurul kararı' ile ayrıldığı belirtilmiştir.
Tekdüzen Hesap Planı'nda yedekler ayrılma nedenlerine göre sınıflandırılır.
2
Kaynağa uygun hesabı eşleştirin.
Genel kurulun isteğine bağlı olarak ayrılan yedekler 'Olağanüstü Yedekler' tanımına girmektedir.
548 Olağanüstü Yedekler hesabı, şirketin isteğe bağlı olarak ayırdığı kâr paylarını takip etmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin ayrılma nedenlerine göre (kanun, ana sözleşme, genel kurul kararı) sınıflandırılması.
Tahmini Süre:45s
Soru 89Soru →

Bir işletmenin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonunda ortaya çıkan 60.00060.000 TL tutarındaki dönem net zararının, 20262026 yılı hesap döneminin başında ilgili öz kaynak hesabına devredilmesine ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI (-) 60.00060.000 TL (Borçlu) / 591 DÖNEM NET ZARARI (-) 60.00060.000 TL (Alacaklı)

Cevap

580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabının borçlandırıldığı ve 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının alacaklandırıldığı kayıt doğrudur.
İşletmenin önceki yıla ait net zararı, yeni hesap döneminin başında '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabından çıkarılarak '580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)' hesabına aktarılır. Her iki hesap da pasifi düzenleyici (aktif karakterli) olduğu için, 591 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılır, 580 nolu hesap ise borçlandırılarak bu tutarı bünyesine alır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapatılacak hesabın belirlenmesi
591 Dönem Net Zararı (-) hesabı
20252025 yılından devreden net zararın yeni dönem başında (01.01.2026) kapatılması gerekir.
2
Hesabın borç/alacak yönünün tespiti
Alacak kaydı
591 hesabı pasifi düzenleyici (eksi karakterli) bir hesap olduğundan borç kalanı verir; kapatmak için alacaklandırılmalıdır.
3
Devredilecek hesabın belirlenmesi ve kaydı
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) hesabı (Borçlu)
Dönem net zararı artık geçmiş bir yıla ait olduğundan, aynı karakterdeki 580 nolu hesaba borç kaydedilerek aktarılır.

Anahtar Kavram

Pasifi düzenleyici öz kaynak hesaplarının dönemler arası devir mantığı.
Tahmini Süre:45s
Soru 90Soru →

Bir anonim şirketin dönem net kârının dağıtımı sürecinde; şirket ana sözleşmesinde yer alan bağlayıcı hükümler doğrultusunda kârın bir kısmının işletmede bırakılmasına, ayrıca herhangi bir yasal veya sözleşmesel zorunluluk olmaksızın, sadece genel kurulun takdiriyle gelecekteki olası risklere karşı ek bir fon oluşturulmasına karar verilmiştir.

Buna göre; ana sözleşme hükmü ve genel kurul kararı ile ayrılan bu yedeklerin muhasebeleştirildiği hesaplar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542542 Statü Yedekleri — 548548 Olağanüstü Yedekler

Cevap

Şirket ana sözleşmesi hükmüyle ayrılan yedekler 542542 Statü Yedekleri, genel kurulun isteğe bağlı kararıyla ayrılan yedekler ise 548548 Olağanüstü Yedekler hesabında takip edilmelidir.
Doğru yanıt olan seçenek, kâr dağıtımında dayanak noktalarını tam olarak karşılar. Şirketin kuruluşunda veya sonradan düzenlenen ana sözleşme hükümleriyle ayrılması zorunlu kılınan yedekler 542542 Statü Yedekleri hesabında izlenir. Şirket genel kurulunun, herhangi bir dış zorunluluk (kanun veya sözleşme) olmaksızın, tamamen kendi takdiriyle kârı işletmede tutma kararı alması durumunda ise 548548 Olağanüstü Yedekler hesabı kullanılır.

Adım Adım Çözüm

1
Kârın ayrılma dayanağını tespit etme
İlk grup yedekler 'Ana Sözleşme' hükmüne, ikinci grup yedekler 'Genel Kurul Kararı'na (isteğe bağlı) dayanmaktadır.
Muhasebe standartları ve Tekdüzen Hesap Planı'na göre yedekler ayrılma nedenlerine göre farklı hesaplarda kodlanır.
2
Hesap kodlarını belirleme
Ana sözleşme gereği olanlar 542542, genel kurul kararıyla olanlar 548548 numaralı hesaba kaydedilir.
Türk Ticaret Kanunu ve muhasebe ilkeleri arasındaki ayrımı netleştirmek.
3
Sıralamayı kontrol etme
Soru sırasıyla istediği için 542542 — 548548 eşleşmesi seçilir.
Soru kökündeki 'sırasıyla' ifadesi teknik doğruluk kadar önemlidir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklar içerisinde yer alan kâr yedeklerinin ayrılma kaynaklarına (Kanun, Ana Sözleşme, Genel Kurul) göre sınıflandırılması.

İpuçları

1
Yedeklerin ayrılma kararının 'nereden' geldiğine odaklanın: Kanun mu, sözleşme mi, yoksa sadece ortaklar kurulu isteği mi?
2
Şirketin 'anayasası' kabul edilen belgeye dayanan yedeklerin adı ile 'olağan durumların dışında' alınan kararlara işaret eden hesap ismini düşünün.
3
Hesap planında 542542 kodu sözleşmeye bağlılığı, 548548 kodu ise idari/serbest kararları temsil eder.

Daha Fazla Pratik

VUK kapsamında ayrılan Yenileme Fonu'nun (549549) hangi şartlarda ve ne kadar süreyle işletmede tutulabileceğini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 91Soru →

(A)(A) Anonim Şirketi, mevcut 2.000.0002.000.000 TL tutarındaki sermayesini 3.500.0003.500.000 TL'ye yükseltme kararı almıştır. Bu artışın 500.000500.000 TL'si iç kaynaklardan (Olağanüstü Yedekler), kalan kısmı ise dış kaynaklardan (nakit taahhüt) karşılanacaktır. Şirket, dış kaynaklı artış için nominal değeri 11 TL olan hisse senetlerini 1,251,25 TL birim fiyattan ihraç etmiş ve sermaye artırım süreci tescil edilerek tamamlanmıştır.

Bu bilgilere göre, sermaye artırımının tescili aşamasında "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabına yapılacak kayıtla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 250.000250.000 TL alacak kaydedilir.

Cevap

Sermaye artırımının tescili aşamasında emisyon primi olarak hesaplanan 250.000250.000 TL tutarı, "520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabının alacağına kaydedilmelidir.
Doğru cevap, emisyon priminin sadece dış kaynaklı (nakit taahhüt) nominal artış tutarı olan 1.000.0001.000.000 TL üzerinden, nominal değer (11 TL) ile ihraç değeri (1,251,25 TL) arasındaki fark (0,250,25 TL) çarpılarak hesaplanan 250.000250.000 TL'nin, pasif karakterli 520 hesabına alacak kaydedilmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Toplam sermaye artış tutarının ve kaynaklarının belirlenmesi
3.500.000−2.000.000=1.500.0003.500.000 - 2.000.000 = 1.500.000 TL toplam artış. Bunun 500.000500.000 TL'si iç kaynak, 1.000.0001.000.000 TL'si dış kaynaktır.
Emisyon primi sadece dış kaynaklı (nominal bedelli) artışlar üzerinden hesaplanır.
2
Emisyon priminin (Hisse senedi ihraç primi) hesaplanması
Dış kaynak nominal tutarı: 1.000.0001.000.000 TL. İhraç tutarı: 1.000.000×1,25=1.250.0001.000.000 \times 1,25 = 1.250.000 TL. Fark (Emisyon Primi): 1.250.000−1.000.000=250.0001.250.000 - 1.000.000 = 250.000 TL.
Hisse senetlerinin nominal değerinin üzerinde bir bedelle ihraç edilmesi durumunda aradaki fark emisyon primini oluşturur.
3
Muhasebe kaydının tespiti
"520 Hisse Senedi İhraç Primleri" hesabı alacaklandırılır.
Sermaye yedekleri pasif karakterli hesaplardır ve artışlar alacak tarafına kaydedilir.

Anahtar Kavram

Hisse senedi ihraç primleri (emisyon primleri), sadece dış kaynaklı sermaye artırımlarında oluşur ve doğrudan öz kaynaklarda (520 hesabı) izlenmesi gereken bir sermaye yedeğidir.
Soru 92Soru →

Bir anonim şirketin kuruluş aşamasında ortaklar tarafından yerine getirilmesi taahhüt edilen nakdi sermayenin bir kısmının, şirket tescilinden sonra banka kanalıyla ödenmesi durumunda yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı

Cevap

Sermaye taahhüdünün yerine getirilmesi (ödenmesi) durumunda '501 Ödenmemiş Sermaye Hesabı' alacaklandırılır.
Sermaye taahhüdü ödenmesi durumunda işletmenin varlıklarında bir artış (102 Bankalar Borç) meydana gelirken, ortakların daha önce üstlendiği sermaye borcu azalır. 501 Ödenmemiş Sermaye hesabı pasif karakterli ancak eksi (-) çalışan bir düzenleyici hesap olduğu için, bu hesaptaki azalışlar (taahhüdün yerine getirilmesi) hesabın alacak tarafına kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
Taahhüt aşamasındaki kaydı hatırla
501 Ödenmemiş Sermaye (Borçlu) / 500 Sermaye (Alacaklı)
Sermaye taahhüt edildiğinde henüz ödenmediği için işletmenin ortaklardan alacağını temsil eden 501 nolu hesap borçlandırılır.
2
Ödeme işleminin hesaplar üzerindeki etkisini belirle
Banka varlığı artar (102 Borçlu), ortakların taahhüt borcu azalır (501 Alacaklı)
Ortaklar taahhütlerini yerine getirdiğinde işletmenin nakit/banka mevcudu artarken, ortakların işletmeye olan sermaye borcu (taahhüdü) azalır.
3
Yevmiye kaydını oluştur
102 Bankalar (Borç) / 501 Ödenmemiş Sermaye (Alacak)
Ödemenin gerçekleşmesiyle birlikte ilgili düzenleyici hesap alacaklandırılarak bakiye düşürülür.

Anahtar Kavram

Ödenmemiş Sermaye Hesabının İşleyişi

İpuçları

1
Sermaye taahhüdü ilk yapıldığında hangi hesap borçlandırılmıştı?
2
Taahhüt yerine getirildiğinde, bu taahhüdü takip eden düzenleyici hesabın bakiyesi azalmalıdır.
3
501 nolu hesap pasif karakterli ama borç bakiyesi veren bir hesaptır; azalması için alacaklandırılması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Sermaye taahhüdünün ayın (varlık) olarak yerine getirilmesi durumundaki kayıtları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 93Soru →

(T) Anonim Şirketi, öz kaynaklar içerisinde yer alan 400.000400.000 TL tutarındaki "542 Olağanüstü Yedekler" hesabının tamamını sermayeye ilave etme kararı almıştır. Tescil işlemi sonrasında yapılacak muhasebe kaydıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 542 Olağanüstü Yedekler hesabı 400.000400.000 TL borçlandırılır.

Cevap

İç kaynaklardan sermaye artırımı durumunda kullanılan yedek hesabı borçlandırılırken, sermaye hesabı alacaklandırılır.
İç kaynaklardan (yedekler, karlar vb.) yapılan sermaye artırımlarında, artırıma kaynak teşkil eden öz kaynak kalemi (bu soruda Olağanüstü Yedekler) azalacağı için borçlandırılır, ana sermaye hesabı ise artacağı için alacaklandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Artırımın kaynağını belirleyin
Artırım "542 Olağanüstü Yedekler" hesabından (iç kaynak) yapılmaktadır.
Soruda sermayeye ilave edilecek tutarın yedeklerden karşılanacağı belirtilmiştir.
2
Yedek hesabındaki azalışı kaydedin
"542 Olağanüstü Yedekler" hesabı 400.000400.000 TL tutarında borçlandırılır.
Öz kaynak (pasif) hesaplarındaki azalışlar borç tarafına kaydedilir.
3
Sermaye artışını kaydedin
"500 Sermaye" hesabı 400.000400.000 TL tutarında alacaklandırılır.
Sermaye hesabı bir pasif hesaptır ve artışlar alacak tarafında izlenir.

Anahtar Kavram

İç Kaynaklardan (Bedelsiz) Sermaye Artırımı

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu 'Emisyon Primleri'nin sermayeye eklenmesi senaryosu için çözerek bilginizi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 94Soru →

ABCABC İşletmesi 20242024 yılında maliyeti 600.000600.000 TL, birikmiş amortismanı 420.000420.000 TL olan bir taşıtı 250.000250.000 TL + %20\%20 KDV ile peşin satmıştır. İşletme yönetimi taşıtı yenileme kararı almış ve satış kârını pasifte bir fon hesabına aktarmıştır. Ayrıca, işletmenin ana sözleşmesinde yer alan "saf kârın %5\%5'i kâr payı dağıtılmadan önce yedek olarak ayrılır" hükmüne istinaden 30.00030.000 TL, genel kurulun "gelecekteki yatırımlar için kârın bir kısmının alıkonulması" kararına istinaden ise 50.00050.000 TL yedek ayrılmıştır.

Bu bilgilere göre, yapılan işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve izleyen dönemlerdeki takibi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Taşıt satışından doğan 70.00070.000 TL kâr "549 Özel Fonlar" hesabında izlenir ve 20262026 yılı sonuna kadar yeni taşıt alınmazsa bu tutar 20262026 yılı kârına eklenir; genel kurul kararıyla ayrılan 50.00050.000 TL ise "548 Olağanüstü Yedekler" hesabına kaydedilir.

Cevap

Taşıt satışından doğan kârın Yenileme Fonu kapsamında 549 Özel Fonlar hesabına alınması, 3 yıllık sürenin 2026 sonunda dolması ve genel kurul kararının 548 Olağanüstü Yedekler hesabına kaydedilmesi doğrudur.
Doğru seçenek taşıtın net defter değerini doğru hesaplamış (180.000180.000 TL), satış kârını (70.00070.000 TL) doğru bulmuş ve bu kârın 549 Özel Fonlar hesabına alınacağını belirtmiştir. Ayrıca, VUK hükümlerine göre 2024 yılında ayrılan fonun 2026 yılı sonuna kadar (3 yıl) bekletilebileceği ve genel kurul kararıyla ayrılan yedeklerin 548 Olağanüstü Yedekler hesabında izleneceği bilgisi tamamen mevzuata uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Taşıt satış kârının hesaplanması
Net Defter Değeri = 600.000−420.000=180.000600.000 - 420.000 = 180.000 TL. Satış Kârı = 250.000−180.000=70.000250.000 - 180.000 = 70.000 TL.
Yenileme fonuna aktarılacak tutarın belirlenmesi gerekir.
2
Hesapların sınıflandırılması
Yenileme Fonu -> 549 Özel Fonlar; Ana Sözleşme -> 542 Statü Yedekleri; Genel Kurul -> 548 Olağanüstü Yedekler.
Tekdüzen Hesap Planı'na göre yedeklerin kaynağına göre doğru hesaplara kaydedilmesi zorunludur.
3
Zamanaşımı süresinin belirlenmesi
Satış yılı (20242024) + 2 yıl = 20262026 yılı sonu.
VUK uyarınca yenileme fonu pasifte azami 3 yıl (satışın yapıldığı yıl dahil) tutulabilir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda kâr yedeklerinin (Statü, Olağanüstü) ve özel fonların (Yenileme Fonu) yasal dayanaklarına göre ayrımı.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun sermayeye eklenmesi veya yeni alınan varlığın amortismanına mahsup edilmesi durumlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 95Soru →

İşletme, aktifinde kayıtlı olan ve maliyet bedeli 200.000200.000 TL, birikmiş amortismanı 80.00080.000 TL olan bir taşıtı 250.000250.000 TL bedelle peşin satmıştır. İşletme yönetimi, satılan taşıtın yerine yenisinin alınmasına karar vermiş ve satıştan doğan kârın "Yenileme Fonu" olarak değerlendirilmesini kararlaştırmıştır. Bu bilgilere göre, satıştan elde edilen kârın muhasebeleştirilmesi ve izlenmesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satış kârı olan 130.000130.000 TL, 549549 Özel Fonlar hesabına alınarak bilançonun pasifinde en fazla üç yıl süreyle bekletilebilir.

Cevap

Satıştan elde edilen 130.000130.000 TL kâr, yenileme fonu mahiyetinde olduğu için 549549 Özel Fonlar hesabına aktarılmalı ve Vergi Usul Kanunu uyarınca en fazla 3 yıl süreyle bu hesapta tutulmalıdır.
İşletmenin duran varlık satışından elde ettiği kârı, yeni bir varlık alımı için kullanmaya karar vermesi durumunda bu tutar 'Yenileme Fonu' olarak kabul edilir. Tekdüzen Hesap Planı'na göre bu fonlar 549549 Özel Fonlar hesabında izlenir. Vergi Usul Kanunu'na göre bu fon pasifte en fazla 3 yıl tutulabilir; bu süre içinde yeni varlık alınmazsa kâra eklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşıtın net defter değerini hesapla.
200.000−80.000=120.000200.000 - 80.000 = 120.000 TL
Kârın hesaplanabilmesi için varlığın bilançoda kayıtlı net değeri bulunmalıdır.
2
Satış kârını hesapla.
250.000−120.000=130.000250.000 - 120.000 = 130.000 TL
Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki olumlu fark satış kârıdır.
3
Kârın izleneceği hesabı ve süreyi belirle.
549549 Özel Fonlar hesabı ve 33 yıl süre.
VUK'a göre yenileme amacıyla ayrılan kârlar pasifte özel bir fon hesabında (549) 3 yıl bekletilebilir.

Anahtar Kavram

Yenileme Fonu (Özel Fonlar)

İpuçları

1
Önce varlığın net defter değerini (Maliyet - Amortisman) hesaplayarak gerçek kârı bulun.
2
Duran varlık yenileme amacıyla ayrılan kârların hangi 'Fon' hesabında izlendiğini hatırlayın.
3
Yenileme fonu için Vergi Usul Kanunu'nun öngördüğü bekleme süresi 3 yıldır.

Daha Fazla Pratik

Yenileme fonunun kullanıldığı bir sonraki yıl amortisman ayırma işleminin bu fondan nasıl mahsup edildiğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 96Soru →

Bir işletmenin dönem sonu muhasebe içi envanter işlemleri tamamlanmış ve tüm sonuç hesapları kapatılmıştır. Bu süreçte, vergi ve diğer yasal yükümlülükler sonrası net sonucu gösteren "692 Dönem Net Kârı veya Zararı" hesabının 92.50092.500 TL borç kalanı verdiği saptanmıştır.

Bu veriler doğrultusunda, söz konusu tutarın öz kaynaklar grubundaki ilgili hesaba devredilerek 692 nolu hesabın kapatılmasına ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 591 Dönem Net Zararı (-) 92.50092.500
Alacak: 692 Dönem Net Kârı veya Zararı 92.50092.500

Cevap

Dönem net zararı durumunda, 692 nolu hesap alacaklandırılarak kapatılırken tutar 591 Dönem Net Zararı (-) hesabının borcuna kaydedilir.
İşletmenin 692 nolu hesabı borç kalanı verdiğinde bu bir net zararı temsil eder. Muhasebe sistemi gereği, dönem sonunda bu net zarar tutarı bilanço hesaplarına aktarılmalıdır. Zarar, öz kaynakları azaltan bir unsur olduğu için pasif düzenleyici (aktif karakterli) olan '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabının borç tarafına kaydedilir. Aynı zamanda 692 nolu hesap alacaklandırılarak bu hesap kapatılmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap kalanının analiz edilmesi
692 nolu hesabın borç kalanı vermesi, giderlerin gelirlerden (vergi sonrası) fazla olduğunu, yani işletmenin zarar ettiğini gösterir.
690 ve 692 gibi sonuç hesaplarında borç tarafı giderleri/zararları, alacak tarafı ise gelirleri/kârları temsil eder.
2
İlgili bilanço hesabının belirlenmesi
Net zarar tutarı, bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabına devredilmelidir.
Tekdüzen Hesap Planı gereği dönem net zararı 591 nolu hesapta izlenir.
3
Devir ve kapatma kaydının yapılması
591 nolu hesap borçlandırılır (92.50092.500), 692 nolu hesap ise bakiyesini sıfırlamak için alacaklandırılır (92.50092.500).
Sonuç hesapları dönem sonunda bilanço hesaplarına aktarılarak kapatılmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Sonuç hesaplarından bilanço hesaplarına net zarar devri

Daha Fazla Pratik

Kâr durumunda 692 nolu hesabın alacak kalanı vereceğini ve transferin 590 nolu hesabın alacağına yapılacağını unutmayınız.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 97Soru →

Z Anonim Şirketi’nin 20262026 yılı kâr dağıtımı öncesindeki bazı hesap bakiyeleri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Hesap Kodu ve AdıTutar (TL)
500500 Ödenmiş Sermaye2.000.0002.000.000
540540 Yasal Yedekler (I. Tertip)392.000392.000
580580 Geçmiş Yıllar Zararları (-)100.000100.000
590590 Dönem Net Kârı600.000600.000

Şirket genel kurulu, dönem net kârından geçmiş yıl zararlarını düştükten sonra kalan tutar üzerinden yasal yedekleri ayırmaya ve ortaklara brüt 200.000200.000 TL nakit temettü dağıtmaya karar vermiştir.

Buna göre, kâr dağıtım kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 18.00018.000

Cevap

Kâr dağıtım kaydında yasal yedekler hesabına alacak kaydedilecek toplam tutar 18.00018.000 TL'dir.
Doğru sonuç, Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine uygun olarak hem I. hem de II. Tertip yasal yedek akçelerin birleşiminden oluşur. I. Tertip hesaplamasında matrah 500.000500.000 TL (600.000−100.000600.000 - 100.000) olup %5 oranıyla 25.00025.000 TL bulunsa da, şirketin ödenmiş sermayesinin %20'si olan 400.000400.000 TL'lik sınıra mevcut 392.000392.000 TL bakiye ile yaklaşılmıştır. Bu nedenle sınıra kadar sadece 8.0008.000 TL ayrılabilir. II. Tertip ise brüt temettü olan 200.000200.000 TL'den sermayenin %5'ine denk gelen 100.000100.000 TL muafiyet düşüldükten sonra kalan 100.000100.000 TL'nin %10'u olarak 10.00010.000 TL hesaplanır. İkisinin toplamı 18.00018.000 TL olarak 540 Yasal Yedekler hesabına alacak kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması
25.00025.000 TL
Yasal yedek akçe matrahı belirlenirken dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşülür: (600.000−100.000600.000 - 100.000) ×%5=25.000\times \%5 = 25.000 TL.
2
I. Tertip için yasal sınır kontrolü
8.0008.000 TL
I. Tertip yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşana kadar ayrılır. Sınır: 2.000.000×%20=400.0002.000.000 \times \%20 = 400.000 TL. Mevcut bakiye 392.000392.000 TL olduğu için sadece kalan 8.0008.000 TL ayrılabilir.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe hesaplanması
10.00010.000 TL
II. Tertip, ödenmiş sermayenin %5'i (100.000100.000 TL) ortaklara pay olarak ayrıldıktan sonra kalan dağıtılacak tutarın %10'udur: (200.000−100.000200.000 - 100.000) ×%10=10.000\times \%10 = 10.000 TL.
4
Toplam 540 hesabı tutarının belirlenmesi
18.00018.000 TL
Kayda alınacak toplam tutar, her iki tertibin toplamı olan 8.000+10.000=18.0008.000 + 10.000 = 18.000 TL'dir.

Anahtar Kavram

Yasal Yedek Akçelerin Hesaplanması ve Sınır Kontrolü
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 98Soru →

İşletmenin 20252025 yılına ait gelir tablosunda yer alan 110.000110.000 TL tutarındaki "Dönem Net Zararı", yeni hesap döneminin açılışında ilgili öz kaynak hesabına devredilmiştir. Buna göre, 01.01.202601.01.2026 tarihinde yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 110.000 (Borç) / 591 DÖNEM NET ZARARI (-) 110.000 (Alacak)

Cevap

Dönem net zararının (591) borç bakiyesi vermesi nedeniyle, bu hesabı kapatmak için alacaklandırılması ve tutarın borç bakiyesi veren 580 Geçmiş Yıllar Zararları hesabına borç olarak kaydedilmesi gerekir.
İşletme zarar ettiğinde, bilançonun öz kaynaklar bölümünde yer alan '591 Dönem Net Zararı (-)' hesabı borç bakiyesi verir. Yeni yılın başında bu tutarın kalıcı hale getirilmesi için 591 hesabı alacaklandırılarak kapatılır ve '580 Geçmiş Yıllar Zararları' hesabının borcuna devredilir. Bu işlem öz kaynak toplamını değiştirmez, sadece zararın niteliğini (dönem zararından geçmiş yıl zararına) değiştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Kapatılacak hesabın belirlenmesi
591 Dönem Net Zararı (-)
Önceki dönemin sonucu olan zarar, yeni dönem başında geçici nitelikteki sonuç hesabından çıkarılmalıdır.
2
Devredilecek hesabın belirlenmesi
580 Geçmiş Yıllar Zararları
Geçmiş dönemlerden devreden zararlar öz kaynaklar grubunda bu hesapta izlenir.
3
Kayıt yönlerinin belirlenmesi
580 Borçlu, 591 Alacaklı
591 hesabı borç kalanlı bir düzenleyici hesap olduğundan alacak kaydıyla kapanır; 580 hesabı da borç kalanlı olduğundan borç kaydıyla artış gösterir.

Anahtar Kavram

Öz kaynaklarda yer alan dönem net sonucu hesaplarının (590/591) dönem başında kalıcı öz kaynak hesaplarına (570/580) devri.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 99Soru →

Türk Ticaret Kanunu tarafından zorunlu kılınan yedekler dışında, bir anonim şirketin ana sözleşmesinde yer alan özel hükümler uyarınca kârdan ayrılan yedekler aşağıdaki hesaplardan hangisinde izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 541541 Statü Yedekleri

Cevap

Şirketin ana sözleşmesindeki hükümler gereği ayrılan yedekler Statü Yedekleri hesabında izlenir.
Statü Yedekleri, adını şirketin 'statüsü' olarak da adlandırılan ana sözleşmesinden alır. Türk Ticaret Kanunu zorunlu kıldığı için değil, hissedarlar şirketi kurarken ana sözleşmeye böyle bir madde ekledikleri için ayrılan yedeklerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Yedeğin ayrılma dayanağını (kaynağını) analiz etmek.
Soruda belirtilen dayanak 'ana sözleşme' (statü) hükümleridir.
Yedek akçeler ayrılma nedenlerine göre yasal, statü veya olağanüstü (isteğe bağlı) olarak sınıflandırılır.
2
Tekdüzen Hesap Planı'ndaki (THP) ilgili hesabı belirlemek.
Ana sözleşme gereği ayrılan yedekler 541541 Statü Yedekleri hesabına kaydedilir.
Statü (ana sözleşme) kelimesi ile hesap ismi doğrudan örtüşmektedir.

Anahtar Kavram

Kâr yedeklerinin ayrılma kaynaklarına göre sınıflandırılması

İpuçları

1
Yedeğin isminin, ayrılma kaynağı olan 'şirket statüsü' (ana sözleşme) ile olan benzerliğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Genel kurulun hiçbir zorunluluk yokken kârı dağıtmama kararı alması durumunda hangi hesabın kullanılacağını araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 100Soru →

Lalezar Anonim Şirketi’nin 20252025 yılı faaliyet dönemi sonuna ait bazı mali verileri ve genel kurulda alınan kâr dağıtım kararı aşağıda sunulmuştur:

Hesap / Veri KalemiTutar (TL)
Ödenmiş Sermaye4.000.0004.000.000
I. Tertip Yasal Yedek Akçe Bakiyesi785.000785.000
Dönem Net Kârı800.000800.000
Geçmiş Yıllar Zararları300.000300.000
Birinci Temettü (Ortaklara)200.000200.000
İkinci Temettü (Ortaklara)350.000350.000

Şirket ana sözleşmesinde yedek akçelerle ilgili Türk Ticaret Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre, kâr dağıtımına ilişkin yapılacak yevmiye kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar kaç TL'dir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50.00050.000

Cevap

Yapılacak kâr dağıtımı kaydında "540 Yasal Yedekler" hesabının alacağına kaydedilmesi gereken toplam tutar 50.00050.000 TL'dir.
I. Tertip yasal yedek akçe hesaplanırken dönem net kârından geçmiş yıl zararı düşülerek bulunan 500.000500.000 TL üzerinden %5\%5 hesaplanır (25.00025.000 TL). Ancak ödenmiş sermayenin %20\%20'si olan 800.000800.000 TL'ye ulaşmak için sadece 15.00015.000 TL'lik boşluk kaldığından, I. Tertip olarak sadece bu tutar ayrılır. II. Tertip ise dağıtılan toplam kârın (550.000550.000 TL), ödenmiş sermayenin %5\%5'ini (200.000200.000 TL) aşan kısmı üzerinden %10\%10 olarak hesaplanır (35.00035.000 TL). İkisinin toplamı 50.00050.000 TL'dir.

Adım Adım Çözüm

1
I. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını ve tutarını belirleyiniz.
Matrah: 800.000−300.000=500.000800.000 - 300.000 = 500.000 TL; Tutar: 500.000×%5=25.000500.000 \times \%5 = 25.000 TL.
Türk Ticaret Kanunu'na göre I. Tertip yedek akçe, dönem net kârından geçmiş yıl zararları düşüldükten sonra kalan tutarın %5\%5'i olarak hesaplanır.
2
I. Tertip Yasal Yedek Akçe için yasal sınırı (tavanı) kontrol ediniz.
Yasal Sınır: 4.000.000×%20=800.0004.000.000 \times \%20 = 800.000 TL; Ayrılabilir Kalan Tutar: 800.000−785.000=15.000800.000 - 785.000 = 15.000 TL.
I. Tertip yasal yedek akçe, ödenmiş sermayenin %20\%20'sine ulaşıncaya kadar ayrılır. Mevcut bakiye bu sınıra çok yakın olduğu için sınıra kadar olan kısım alınmalıdır.
3
II. Tertip Yasal Yedek Akçe matrahını ve tutarını hesaplayınız.
Dağıtılan Toplam Kâr: 200.000+350.000=550.000200.000 + 350.000 = 550.000 TL; İndirim: 4.000.000×%5=200.0004.000.000 \times \%5 = 200.000 TL; Matrah: 550.000−200.000=350.000550.000 - 200.000 = 350.000 TL; Tutar: 350.000×%10=35.000350.000 \times \%10 = 35.000 TL.
II. Tertip yasal yedek akçe, pay sahiplerine dağıtılan kârın ödenmiş sermayenin %5\%5'ini aşan kısmının %10\%10'u olarak hesaplanır.
4
Toplam yasal yedek tutarını toplayınız.
15.00015.000 (I. Tertip) + 35.00035.000 (II. Tertip) = 50.00050.000 TL.
Her iki tertip de '540 Yasal Yedekler' hesabının alacağında izlenir.

Anahtar Kavram

Yasal yedek akçelerin (I. ve II. Tertip) TTK hükümlerine göre sınırlamalar dahilinde hesaplanması.

İpuçları

1
I. Tertip yasal yedek akçeyi hesaplarken net kârdan geçmiş yıl zararlarını düşmeyi unutmayınız.
2
I. Tertip için yasal sınır ödenmiş sermayenin %20\%20'sidir; mevcut bakiyeyi kontrol ederek ne kadar ekleme yapılabileceğine bakınız.
3
II. Tertip hesaplanırken toplam temettü tutarından (550.000550.000 TL), sermayenin %5\%5'ine denk gelen kısmı çıkarıp kalanın %10\%10'unu alınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer şirket hisse senetlerini nominal değerin üzerinde ihraç etseydi (emisyon primi), bu durum yedek akçeler hesabını nasıl etkilerdi? (Emisyon primleri II. Tertip kapsamında değil, doğrudan sermaye yedeği olarak kaydedilir).
Tahmini Süre:3m 0s
ÖncekiSayfa 5 / 17Sonraki
Öz Kaynaklar Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 5 | Examkin