İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 10

Soru 181Soru →

(H) İnşaat A.Ş., mülkiyeti kendisine ait arsa üzerindeki konut inşaatı (yap-sat) ile bir kamu kurumuna karşı üstlendiği yıllara yaygın inşaat taahhüt işinde ortaklaşa kullandığı bir iş makinesinin $150.000$ TL tutarındaki amortisman giderini projeler arasında paylaştıracaktır. İşletme, müşterek giderleri projeler için yapılan dönem harcamaları oranında dağıtmaktadır.

Dönem harcamaları şu şekildedir:

Proje Türü	Dönem Harcaması
Yap-Sat İnşaatı	$2.000.000$ TL
Taahhüt İnşaatı	$3.000.000$ TL
Toplam	$5.000.000$ TL

Bu bilgilere göre, yap-sat inşaatına isabet eden amortisman payı ve kaydedilmesi gereken maliyet hesabı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

60.000

TL -

730

Genel Üretim Giderleri

90.000

TL -

740

Hizmet Üretim Maliyeti

60.000

TL -

740

Hizmet Üretim Maliyeti

60.000

TL -

170

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

75.000

TL -

730

Genel Üretim Giderleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $60.000$ TL - $730$ Genel Üretim Giderleri

Cevap

Yap-sat inşaatına isabet eden pay

60.000

TL olup, bu tutar

730

Genel Üretim Giderleri hesabında izlenmelidir.

Doğru cevapta belirtilen tutar, yap-sat inşaatının toplam harcamalar içindeki payı olan %40'ın (

60.000

TL) doğru hesaplanmış halidir. Ayrıca yap-sat inşaatları muhasebe tekniği açısından bir 'üretim (imalat)' faaliyeti olarak kabul edildiği için, bu faaliyetlere ait genel üretim maliyetleri (amortisman gibi)

730

Genel Üretim Giderleri hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam dönem harcamasının hesaplanması

2.000.000 + 3.000.000 = 5.000.000

TL

Müşterek gider dağıtım anahtarının (toplam harcama) belirlenmesi gerekir.

2

Yap-sat inşaatının dağıtım oranının bulunması

\frac{2.000.000}{5.000.000} = 0,40

(%40)

Yap-sat projesinin toplam maliyet içindeki ağırlığı hesaplanır.

3

Amortisman tutarının paylaştırılması

150.000 \times 0,40 = 60.000

TL

Bulunan oran toplam amortisman giderine uygulanır.

4

Uygun muhasebe hesabının belirlenmesi

730

Genel Üretim Giderleri

Özel inşaat (yap-sat) faaliyetleri imalat işletmesi mantığıyla çalıştığından, endirekt maliyetler (amortisman vb.)

730

nolu hesapta takip edilir.

Anahtar Kavram

Özel inşaat işleri (yap-sat) muhasebesinde maliyetlerin izlenmesi ve müşterek gider dağıtımı

İpuçları

1

Öncelikle yap-sat projesinin toplam inşaat harcamaları içindeki yüzdelik payını hesaplayın.

2

Amortisman tutarını bulduğunuz bu yüzde ile çarpın. Yap-sat inşaatının bir 'üretim' işi olduğunu unutmayın.

3

İmalat işletmelerinde endirekt üretim giderleri 730 nolu hesapta izlenirken, hizmet işletmelerinde veya taahhüt işlerinde 740 nolu hesap kullanılır.

Daha Fazla Pratik

İşletmenin bu amortisman payını dönem sonunda 151 Yarı Mamuller - Üretim hesabına nasıl devredeceğini araştırabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Toplam amortisman tutarını birim harcama başına düşen payı bulmak için toplam harcamaya bölüp (

150.000 / 5.000.000 = 0,03

), çıkan katsayıyı yap-sat harcamasıyla (

2.000.000 \times 0,03 = 60.000

TL) çarpabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 182Soru →

(Y) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2025$ yılında eş zamanlı olarak iki ayrı kamu ihalesi projesi yürütmektedir:

1. Viyadük İnşaatı: $2024$ yılında başlamış olup $2026$ yılında tamamlanması planlanmaktadır.
2. Park Düzenleme İşi: $2025$ yılı Nisan ayında başlamış ve $2025$ yılı Aralık ayında teslim edilecektir.

İşletme, her iki projede de ortak kullanılan bir iş makinesinin $2025$ yılı için hesaplanan $180.000$ TL tutarındaki amortisman giderini, projelerin ilgili yıldaki direkt giderleri oranında dağıtmaya karar vermiştir. $2025$ yılında Viyadük İnşaatı için $1.200.000$ TL, Park Düzenleme İşi için ise $600.000$ TL direkt gider yapılmıştır.

Buna göre, Viyadük İnşaatı projesine isabet eden amortisman payının dönem sonunda maliyetlere yansıtılmasına ilişkin yapılacak muhasebe kaydında borçlandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

740 Hizmet Üretim Maliyeti

151 Yarı Mamuller - Üretim

622 Satılan Hizmet Maliyeti

770 Genel Yönetim Giderleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Cevap

Viyadük inşaatı yıllara yaygın bir taahhüt işi olduğu için ilgili amortisman payı 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına borç kaydedilmelidir.

Viyadük İnşaatı

2024

yılında başlayıp

2026

yılında biteceği için bir 'yıllara yaygın inşaat ve onarım işi'dir. Bu tür işlerin maliyetleri, Tek Düzen Hesap Planı gereği dönem sonunda maliyet yansıtma hesapları aracılığıyla 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabında toplanır. Park Düzenleme İşi ise aynı takvim yılı içinde başlayıp bittiği için yıllara yaygın değildir ve maliyetleri doğrudan 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında kalır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam direkt gider tutarını hesapla

1.200.000 + 600.000 = 1.800.000

TL

Dağıtım anahtarının tabanını oluşturmak için toplam maliyet gereklidir.

2

Viyadük inşaatına düşen dağıtım oranını bul

1.200.000 / 1.800.000 = 2/3

Amortismanın ne kadarının bu projeye yükleneceğini belirlemek için kullanılır.

3

Viyadük projesine isabet eden amortisman tutarını hesapla

180.000 \times (2/3) = 120.000

TL

Muhasebe kaydına esas teşkil edecek tutardır.

4

Projenin takvim yılı kapsamını kontrol et

Viyadük (

2024-2026

) yıllara yaygın, Park (

2025

) yıl içi iştir.

İnşaat işinin yıllara yaygın olup olmaması kullanılacak hesap kodunu belirler (GVK Md. 42).

5

Muhasebe hesabını belirle

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Yıllara yaygın taahhüt işlerinde maliyetler iş bitimine kadar bu hesapta biriktirilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyetlerin projelere dağıtımı ve 170 nolu hesabın kullanımı.

İpuçları

1

Bir inşaat işinin 'yıllara yaygın' sayılması için birden fazla takvim yılına sarkması gerekir.

2

Yıllara yaygın taahhüt işlerinde maliyetler bilanço hesabı olan 170-178 grubunda, hakedişler ise 350-358 grubunda biriktirilir.

Daha Fazla Pratik

İşin bittiği yıl 170 ve 350 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 183Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi ile uğraşan (T) İnşaat Taahhüt A.Ş., $2025$ yılında başladığı ve $2027$ yılında tamamlamayı planladığı bir üniversite yurt binası inşaatı projesi kapsamında, $2026$ yılı Mayıs ayında $3.000.000$ TL tutarında (KDV hariç) ara hakediş raporunu ilgili kuruma onaylatmıştır. İşleme ilişkin KDV oranı $\%20$ , gelir vergisi tevkifatı (stopaj) oranı ise $\%5$ olarak belirlenmiştir.

Henüz iş bitimi gerçekleşmemiş olan bu hakediş tahakkuku ile ilgili olarak işletmenin yapması gereken muhasebe kaydı hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı

3.000.000

TL alacaklandırılır.

600 Yurtiçi Satışlar hesabı

3.000.000

TL alacaklandırılır.

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı

3.600.000

TL alacaklandırılır.

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabı

3.000.000

TL alacaklandırılır.

600 Yurtiçi Satışlar hesabı

2.850.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı $3.000.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Hakediş bedeli iş bitimine kadar 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabında brüt tutarı (

3.000.000

TL) ile alacak tarafta izlenmelidir.

Doğru yanıt, hakediş bedelinin brüt tutarı üzerinden pasif karakterli bilanço hesabı olan hakediş bedelleri hesabına alacak kaydedilmesidir. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde iş bitimi (geçici kabul) gerçekleşene kadar elde edilen tüm hakedişler bu hesapta toplanır ve iş bittiğinde ilgili satış hesaplarına devredilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğini belirle.

İş yıllara yaygın inşaat ve onarım işidir (

2025

başlangıç,

2027

bitiş).

Yıllara yaygın inşaat işlerinde özel bir vergileme ve muhasebe rejimi (iş bitimi esası) uygulanır.

2

Hakediş gelirinin kaydedileceği hesabı seç.

Hakediş bedeli henüz iş bitmediği için 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabına kaydedilir.

Tek Düzen Hesap Planı uyarınca, geçici kabul yapılana kadar alınan hakedişler hasılat (600) yerine bu pasif hesapta bekletilir.

3

Hesaplamaları yap ve yevmiye kaydını oluştur.

Brüt Hakediş:

3.000.000

TL (350 Alacak), KDV (%20):

600.000

TL (391 Alacak), Stopaj (%5):

150.000

TL (193 Borç), Net Alacak:

3.450.000

TL (120 Borç).

Vergi tevkifatı brüt tutar üzerinden hesaplanır ve işletme için peşin ödenen bir vergidir.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Hakediş Tahakkuku

Daha Fazla Pratik

İş bitimi gerçekleştiğinde 350 ve 170 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirir.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 184Soru →

(K) İnşaat Taahhüt A.Ş., $2025$ yılının Eylül ayında bir kamu kurumu ile "Atık Su Arıtma Tesisi Modernizasyonu" projesi için sözleşme imzalamış ve çalışmalara başlamıştır. Sözleşmeye göre işin $2027$ yılının Haziran ayında tamamlanarak teslim edilmesi öngörülmektedir. $2025$ yılı Aralık ayı sonu itibarıyla, projenin yürütüldüğü şantiyede gerçekleşen ve muhasebe kayıtlarına yansıyan maliyet verileri aşağıda sunulmuştur:

Maliyet Unsuru	Tutar (TL)
Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri	$800.000$
Direkt İşçilik Giderleri	$450.000$
Şantiyede Kullanılan İş Makineleri Amortismanları	$120.000$
İşletmenin Müşterek Genel Yönetim Giderlerinden Projeye Ayrılan Pay	$60.000$

Buna göre, işletmenin $2025$ yılı dönem sonu envanter işlemlerinde "170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabına aktaracağı toplam tutar kaç TL'dir?

1.430.000

TL

1.370.000

TL

1.250.000

TL

0

TL

1.310.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.430.000$ TL

Cevap

İşletmenin 170 nolu hesaba aktaracağı toplam maliyet tutarı

1.430.000

TL'dir.

Doğru cevap olan

1.430.000

TL tutarına; direkt malzeme (

800.000

TL), direkt işçilik (

450.000

TL), şantiye amortismanı (

120.000

TL) ve genel yönetim gideri payı (

60.000

TL) toplanarak ulaşılır. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde dönem içinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabında izlenen bu unsurlar, dönem sonunda 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğini belirle

İş

2025

'te başlayıp

2027

'de biteceği için "Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşidir".

Maliyetlerin hangi hesap grubunda (170'li hesaplar) takip edileceğine karar vermek için işin süresi kritiktir.

2

Direkt ve endirekt maliyet unsurlarını topla

800.000 + 450.000 + 120.000 = 1.370.000

TL (Hizmet üretim maliyeti bileşenleri).

Şantiyede kullanılan her türlü malzeme, işçilik ve amortisman projenin maliyet bedeline eklenir.

3

Müşterek genel yönetim gider payını ekle

1.370.000 + 60.000 = 1.430.000

TL.

Vergi Usul Kanunu ve muhasebe standartları gereği, müşterek giderlerden projeye düşen payların maliyete dahil edilmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde maliyet bedeli, işin bitimine kadar 170-178 nolu hesaplarda biriktirilir.

İpuçları

1

İşin yıllara yaygın olup olmadığını başlangıç ve bitiş tarihlerine bakarak kontrol edin.

2

Şantiyeye ait olan tüm giderleri (amortisman dahil) ve merkezden gelen payları toplam maliyete ekleyin.

3

740 nolu hesapta toplanan tüm bu unsurlar dönem sonunda 170 nolu hesaba aktarılır; toplam tutarı bulmak için verilen tüm sayısal verileri toplamanız gerekmektedir.

Daha Fazla Pratik

İş bitiminde (geçici kabulde) 170 ve 350 nolu hesapların nasıl kapatıldığını incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 185Soru →

Kuzey Altyapı İnşaat A.Ş., Devlet Su İşleri (DSİ) ile $10$ Aralık $2025$ tarihinde 'Atıksu Arıtma Tesisi İkmali' işi için sözleşme imzalamış ve yer tesliminin ardından inşaata başlamıştır. İşin $2027$ yılının Ağustos ayında tamamlanması planlanmaktadır. Şirket adına $15$ Mayıs $2026$ tarihinde onaylanan birinci hakediş raporunda, yapılan işlerin toplam brüt bedeli $5.000.000$ TL (KDV hariç) olarak tespit edilmiştir.

Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$ . maddesi kapsamındaki bu hakediş ödemesi üzerinden yapılması gereken vergi kesintisi (stopaj) tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

150.000

TL

250.000

TL

300.000

TL

750.000

TL

1.000.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $250.000$ TL

Cevap

250.000

TL tutarındaki seçenek doğrudur.

İşin

2025

yılında başlayıp

2027

yılında bitecek olması, onu 'Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi' (GVK

42

) statüsüne sokar. Bu tür işlerde yapılan her hakediş ödemesinden GVK

94

. madde gereği gelir vergisi tevkifatı yapılır. Güncel tevkifat oranı

\%5

olduğundan;

5.000.000

TL brüt bedel üzerinden

5.000.000 \times 0,05 = 250.000

TL kesinti yapılması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin mahiyetini ve süresini belirleme

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi

İş

2025

yılında başlamış ve

2027

yılında bitecektir; birden fazla takvim yılına sirayet etmektedir.

2

Uygulanacak stopaj oranını tespit etme

\%5

GVK Madde

94

uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemelerinden yapılacak kesinti oranı güncel olarak

\%5

olarak belirlenmiştir.

3

Vergi matrahını ve kesinti tutarını hesaplama

250.000

TL

Kesinti, KDV hariç brüt bedel olan

5.000.000

TL üzerinden hesaplanır:

5.000.000 \times 0,05 = 250.000

TL.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Vergi Tevkifatı

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde bu kesintilerin hangi hesapla kapatılacağını ve nihai vergi beyanını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 186Soru →

Güneş İnşaat A.Ş., $20$ Aralık $2025$ tarihinde bir kamu kurumu ile 'Hizmet Binası Esaslı Onarımı' sözleşmesi imzalamıştır. İşe ilişkin tarihler aşağıda sunulmuştur:

İşlem	Tarih
Sözleşme Tarihi	$20$ Aralık $2025$
Yer Teslim Tarihi	$27$ Aralık $2025$
Fiilen İşe Başlama Tarihi	$05$ Ocak $2026$
İşin Geçici Kabul Tarihi	$15$ Kasım $2026$

Bu bilgilere göre, söz konusu işin Gelir Vergisi Kanunu'nun $42$ . maddesi kapsamındaki durumuyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yer tesliminin

2025

yılında yapılmış olması ve işin

2026

yılında tamamlanması nedeniyle yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamındadır.

Fiilen işe başlama tarihinin

2026

yılı olması nedeniyle, iş aynı yıl içinde bittiğinden yıllara yaygın olmayan inşaat işi olarak kabul edilir.

İşin toplam süresi

12

ayı aşmadığı için takvim yılı değişse bile yıllara yaygın inşaat işi olarak değerlendirilemez.

Sözleşme tarihi ile geçici kabul tarihi arasında bir yıldan fazla süre geçmediği için genel vergilendirme rejimine tabidir.

Yapılan iş bir 'onarım' işi olduğu için inşaat işlerine tanınan özel vergilendirme rejiminden yararlanamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yer tesliminin $2025$ yılında yapılmış olması ve işin $2026$ yılında tamamlanması nedeniyle yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamındadır.

Cevap

Yer tesliminin

2025

yılında yapılmış olması ve işin

2026

yılında tamamlanması nedeniyle iş, yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamındadır.

Gelir Vergisi Kanunu'na göre inşaat ve onarma işlerinin 'yıllara yaygın' sayılması için işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin farklı takvim yıllarına sarkması gerekir. Başlangıç tarihi olarak yer teslimi tarihi (

27

Aralık

2025

) ve bitiş olarak geçici kabul tarihi (

15

Kasım

2026

) baz alındığında, iş

2025

yılında başlayıp

2026

yılında bittiği için kapsam dahilindedir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin başlangıç tarihini belirle.

Başlangıç tarihi:

27

Aralık

2025

.

Mevzuat uyarınca yer teslimi yapılan işlerde, yerin teslim edildiği tarih işin başlangıcı kabul edilir.

2

İşin bitiş tarihini belirle.

Bitiş tarihi:

15

Kasım

2026

.

Taahhüt işlerinde geçici kabulün yapıldığı tarih işin bitimi olarak kabul edilir.

3

Tarihlerin farklı takvim yıllarına ait olup olmadığını kontrol et.

2025 \neq 2026

olduğu için iş yıllara yaygındır.

Başlangıç ve bitişin farklı takvim yıllarında olması, işin GVK

42

kapsamına girmesini sağlar.

Anahtar Kavram

İşin başlangıç ve bitiş tarihlerinin takvim yılı sınırını aşması

İpuçları

1

Bir işin yıllara yaygın olması için kaç ay sürdüğüne değil, başladığı yıl ile bittiği yılın farklı olup olmadığına bakın.

2

Mevzuatta başlangıç tarihi için yer teslimi ve fiili başlama arasında bir öncelik sırası olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Geçici kabulden sonra yapılan kesin kabulün vergilendirme dönemine etkisini araştırın.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 187Soru →

(T) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2025$ takvim yılı içerisinde bir kamu kurumu ile imzaladığı iki farklı baraj ıslah projesini yürütmektedir. Projelere ilişkin maliyet ve süre bilgileri aşağıda verilmiştir:

Proje Adı	Başlangıç Tarihi	Tamamlanma (Geçici Kabul) Tarihi	$2025$ Yılı Toplam Maliyeti
Mavi Baraj	10 Mart $2025$	15 Kasım $2025$	$1.200.000$ TL
Yeşil Baraj	20 Ağustos $2025$	10 Eylül $2026$	$1.800.000$ TL

İşletme, dönem içinde maliyetlerini " $740$ Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında takip etmektedir. Buna göre, $31.12.2025$ tarihli dönem sonu bilançosunda " $170$ Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabının borç kalanı kaç TL olmalıdır?

3.000.000

TL

1.800.000

TL

1.200.000

TL

600.000

TL

0

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.800.000$ TL

Cevap

İşletmenin 31.12.2025 tarihli bilançosunda 170 nolu hesapta raporlanacak tutar

1.800.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, sadece Yeşil Baraj projesine aittir. Çünkü Mavi Baraj projesi

2025

yılı içerisinde başlayıp aynı yılın Kasım ayında tamamlanmıştır. Muhasebe prensipleri gereği, bir yıl içinde başlayıp biten inşaat işleri yıllara yaygın taahhüt işi sayılmaz ve maliyetleri dönem sonunda doğrudan Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılarak o yılın kâr/zarar hesabına dahil edilir. Yeşil Baraj projesi ise

2025

yılında başlayıp

2026

yılına sarktığı için yıllara yaygın bir iştir ve

31.12.2025

itibarıyla katlanılan maliyetler, işin bitimine kadar bekletilmek üzere

170

nolu hesaba borç kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

Projelerin 'yıllara yaygın' olup olmadığının belirlenmesi.

Mavi Baraj aynı yıl içinde (

2025

) bittiği için yıllara yaygın değildir; Yeşil Baraj ise

2025

yılında başlayıp

2026

yılında biteceği için yıllara yaygındır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri, işin başladığı yıl ile bittiği yılın farklı takvim yılları olmasını gerektirir.

2

Dönem sonu (

31.12.2025

) muhasebe kayıtlarının analiz edilmesi.

Tamamlanan Mavi Baraj'ın

1.200.000

TL'lik maliyeti

622

Satılan Hizmet Maliyeti hesabına, devam eden Yeşil Baraj'ın

1.800.000

TL'lik maliyeti ise

170

nolu hesaba devredilir.

Dönem sonu itibarıyla tamamlanmayan yıllara yaygın inşaat maliyetleri 740 hesabından 170 hesabına aktarılarak aktifleştirilir.

3

170 nolu hesabın bakiyesinin hesaplanması.

Bakiye =

1.800.000

TL.

Bilançoda sadece gelecek dönemlerde kapatılacak olan, henüz tamamlanmamış taahhüt işlerine ait maliyetler yer alır.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, takvim yılı içerisinde başlayıp tamamlanmayan işlerin maliyetleri dönem sonunda '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabında toplanır ve iş tamamlanana kadar bilançoda gösterilir.

Daha Fazla Pratik

Bu maliyetlerin iş bitiminde hangi hesaba (622) devredileceğini ve 350 nolu hesapla nasıl kapatılacağını çalışabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 188Soru →

Barış Tünel İnşaat A.Ş., bir kamu idaresi ile $2025$ yılında imzaladığı ve $2027$ yılında bitirilmesi planlanan tünel inşaatı işi kapsamında, $2026$ yılı Nisan ayında $1.800.000$ TL tutarında brüt hakediş bedeline hak kazanmıştır. Söz konusu işin yıllara yaygın inşaat ve onarım işi kapsamında olduğu bilinmektedir. Buna göre, hakedişin tahsiline ilişkin yapılacak muhasebe kaydında " $193$ Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar" hesabının borç tarafına kaydedilmesi gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

90.000

TL

54.000

TL

360.000

TL

18.000

TL

270.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $90.000$ TL

Cevap

90.000

TL tutarı doğrudur, çünkü yıllara yaygın inşaat işlerinde brüt hakediş üzerinden

\%5

oranında vergi kesintisi yapılır ve bu tutar inşaat işletmesi tarafından

193

nolu hesaba borç kaydedilir.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, hakediş ödemeleri sırasında yapılan vergi kesintileri

\%5

oranındadır.

1.800.000

TL brüt hakediş üzerinden hesaplanan

90.000

TL tutarındaki bu kesinti, inşaatı yapan şirket için ileride mahsup edilecek bir değer olduğundan "

193

Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar" hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğini ve tabi olduğu vergi mevzuatını belirlemek

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi

İşin birden fazla takvim yılına yayılması (2025-2027) nedeniyle stopaj uygulamasına tabidir.

2

Güncel vergi kesintisi (stopaj) oranını tespit etmek

Stopaj oranı:

\%5

Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş ödemelerinden

\%5

kesinti yapılması zorunludur.

3

Kesinti tutarını hesaplamak

1.800.000 \times 0,05 = 90.000

TL

Kesinti brüt hakediş bedeli üzerinden hesaplanır.

4

Muhasebe kaydında kullanılacak hesabı belirlemek

193

Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar (Borçlu)

İşletme adına kesilen bu vergi, gelecek dönemdeki vergiden mahsup edilmek üzere bir varlık hesabında takip edilir.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Tevkifat (Stopaj) Oranı ve Muhasebeleştirilmesi

İpuçları

1

İşin yıllara yaygın inşaat işi olduğunu ve stopaj oranının kaç olduğunu hatırlayın.

2

Güncel mevzuatta hakediş ödemeleri üzerinden

\%5

oranında stopaj kesintisi yapılır.

3

1.800.000

TL brüt tutar ile

\%5

oranını çarparak peşin ödenen vergi tutarına ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Stopajın iş bitiminde hangi hesapla mahsup edileceğini (371 nolu hesap) araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 189Soru →

Bir inşaat işletmesi, $2025$ yılının Ekim ayında başladığı bir köprü taahhüt projesini $2026$ yılının Haziran ayında tamamlamayı öngörmektedir. Projeye ilişkin veriler aşağıdaki gibidir:

Proje Bilgisi	Değer
Başlangıç Tarihi	Ekim $2025$
Planlanan Bitiş Tarihi	Haziran $2026$
$2025$ Yılı Toplam Harcaması	$500.000$ TL

Bu bilgilere göre, işletmenin $2025$ yılı sonunda söz konusu inşaat maliyetlerini iş bitimine kadar izlemesi gereken bilanço hesabı aşağıdakilerden hangisidir?

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

150 İlk Madde ve Malzeme

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

622 Satılan Hizmet Maliyeti

740 Hizmet Üretim Maliyeti

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

Cevap

İşletmenin köprü inşaatı maliyetlerini takip etmesi gereken hesap '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabıdır.

Doğru cevap olan '170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri' hesabı, taahhüt şeklinde yürütülen ve birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat işlerinde, işin bitimine kadar ortaya çıkan tüm maliyetlerin biriktirildiği ve bilançoda aktifleştirildiği hesaptır. Sorudaki proje

2025

ve

2026

yıllarını kapsadığı için bu hesap kullanılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1

İnşaat işinin süresinin belirlenmesi

İş

2025

yılında başlayıp

2026

yılında biteceği için 'yıllara yaygın' niteliktedir.

Bir takvim yılından fazla süren taahhüt işleri yıllara yaygın inşaat olarak kabul edilir.

2

Maliyetlerin dönem sonu aktarım yerinin tespiti

Dönem içinde

740

nolu hesapta toplanan harcamalar, yıl sonunda

170

nolu bilanço hesabına devredilir.

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kar/zarar tespiti iş bittiğinde yapılacağı için maliyetler bilançoda bekletilmelidir.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşlerinde Maliyetlerin Aktifleştirilmesi

Tahmini Süre:45s

Soru 190Soru →

Anadolu İnşaat A.Ş., $2025$ yılında eş zamanlı olarak iki farklı yıllara yaygın inşaat projesi yürütmektedir. Şirketin dönem sonu itibarıyla bu projelere ilişkin maliyet verileri ve dağıtılacak müşterek genel gider tutarı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Proje Bilgisi	Gerçekleşen Maliyet ( $₺$ )
Proje X	$1.500.000$
Proje Y	$1.000.000$
Toplam Harcama	$2.500.000$

Dağıtılacak toplam müşterek genel gider tutarı $₺250.000$ olduğuna göre, Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre Proje X'e yüklenmesi gereken pay kaç $₺$ 'dir?

150.000

100.000

125.000

250.000

75.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $150.000$

Cevap

Proje X'e yüklenmesi gereken müşterek genel gider payı

150.000

₺

'dir.

Vergi Usul Kanunu'nun 43. maddesine göre; birden fazla inşaat ve onarım işinde müşterek genel giderler, o yıl içinde bu işlere ilişkin harcama tutarlarının birbirine olan oranına göre dağıtılır. Bu soruda toplam harcama

₺2.500.000

olup Proje X'in bu harcamalar içindeki payı

\%60

(

1,5 / 2,5

) olarak hesaplanmaktadır. Toplam müşterek gider olan

₺250.000

'nin

\%60

'ı alındığında ise

₺150.000

tutarına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam maliyetin hesaplanması

1.500.000 + 1.000.000 = 2.500.000

₺

VUK Madde 43 uyarınca müşterek gider dağıtım anahtarını oluşturmak için toplam harcama tutarı gereklidir.

2

Proje X için dağıtım anahtarının (oranın) bulunması

\frac{1.500.000}{2.500.000} = 0,60

(

\%60

)

İlgili projenin toplam maliyet içindeki ağırlığı, giderden alacağı payı belirler.

3

Müşterek genel gider payının hesaplanması

250.000 \times 0,60 = 150.000

₺

Bulunan dağıtım anahtarı toplam müşterek genel gider tutarına uygulanarak pay hesaplanır.

Anahtar Kavram

VUK Madde 43'e göre müşterek genel giderlerin projelerin cari yıl harcama (maliyet) tutarları oranında dağıtılması.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 191Soru →

Kendi nam ve hesabına (yap-sat) inşaat faaliyetinde bulunan bir işletmenin, inşa etmekte olduğu ve henüz tamamlanmamış konutlar için yaptığı harcamaların dönem sonunda devredildiği ve maliyetlerin izlendiği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

151

Yarı Mamuller - Üretim

170

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

740

Hizmet Üretim Maliyeti

152

Mamuller

622

Satılan Hizmet Maliyeti

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $151$ Yarı Mamuller - Üretim

Cevap

İnşaatı devam eden ve henüz tamamlanmamış konutların maliyetleri

151

Yarı Mamuller - Üretim hesabında izlenir.

Özel inşaat işletmelerinde yapılan faaliyet bir mamul üretimi olarak kabul edilir. Üretim sürecindeki harcamalar fonksiyonel gider hesaplarında (

710

,

720

,

730

) izlendikten sonra, inşaatın henüz tamamlanmamış kısımları dönem sonunda bilanço hesabı olan Yarı Mamuller - Üretim hesabına devredilerek stoklarda gösterilir.

Adım Adım Çözüm

1

İnşaat faaliyetinin türünü belirlemek

İşletmenin kendi nam ve hesabına (yap-sat) yaptığı inşaat bir mamul üretim faaliyetidir.

Özel inşaat işleri, bir hizmet sunumu değil, fiziksel bir ürünün (konut/iş yeri) imalatı sürecidir.

2

Dönem içi maliyetlerin toplanması

Maliyetler

710

,

720

ve

730

nolu gider hesaplarında toplanır.

Üretim işletmelerinde maliyet unsurları fonksiyonel olarak bu hesaplarda takip edilir.

3

Dönem sonu envanter ve devir kaydının yapılması

Henüz tamamlanmamış kısımların maliyeti

151

Yarı Mamuller - Üretim hesabına aktarılır.

Tamamlanmamış ürünlerin bilançoda stok olarak gösterilmesi için yarı mamul hesabı kullanılır.

Anahtar Kavram

Özel inşaat işleri, Tek Düzen Hesap Planı'na göre bir üretim faaliyeti sayılır ve stok hesapları (

150

-

151

-

152

) üzerinden takip edilir.

İpuçları

1

Özel inşaat işlerinin bir üretim işletmesi mantığıyla (stok bazlı) çalıştığını hatırlayın.

2

Üretimi bitmemiş bir ürünün (stok) muhasebede hangi isimle anıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

İnşaat tamamlandığında

151

hesabının hangi hesaba devredildiğini ve satış aşamasında hangi maliyet hesabının kullanıldığını inceleyin.

Tahmini Süre:45s

Soru 192Soru →

(B) Yapı Denetim ve Taahhüt Ltd. Şti., bir kamu ihalesi kapsamında üstlendiği baraj projesine ilişkin 2025 yılında çalışmalara başlamıştır. Projenin 2027 yılı sonunda tamamlanması öngörülmektedir. İşletme, 2026 yılı Haziran ayında gerçekleştirdiği faaliyetler karşılığında aşağıdaki hakediş faturasını düzenlemiş ve tutarı banka hesabına geçmiştir:

Hakediş Detayı	Tutar (TL)
Hakediş Bedeli (KDV Hariç)	$4.200.000$
KDV ( $\%20$ )	$840.000$
Toplam Tahsilat	$5.040.000$

Buna göre, hakediş bedelinin tahakkuk kaydında alacaklandırılması gereken hesap aşağıdakilerden hangisidir?

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

600 Yurtiçi Satışlar

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

340 Alınan Sipariş Avansları

380 Gelecek Aylara Ait Gelirler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

Cevap

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde, her bir hakediş ödemesi işin nihai sonucunu yansıtmaz. Bu nedenle, hakediş faturaları düzenlendiğinde bedeller doğrudan gelir hesaplarına (600 serisi) değil, '350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri' hesabının alacağına kaydedilir ve iş bitimine (geçici kabule) kadar burada bekletilir.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğinin yıllara yaygın olup olmadığını kontrol et.

İş 2025'te başlayıp 2027'de biteceği için yıllara yaygın inşaat ve onarım işidir.

Bir takvim yılında başlayıp ertesi yıl veya daha sonraki yıllarda biten inşaat işleri bu kapsama girer.

2

Hakediş bedelinin kaydedileceği doğru grubu belirle.

Hakediş bedelleri pasif karakterli 350 nolu hesapta izlenmelidir.

Tek Düzen Hesap Planı gereği, iş bitimine kadar elde edilen hakedişler hasılat yazılmayıp bu hesapta bekletilir.

3

Muhasebe kaydını oluştur.

102 Bankalar hesabı borçlu, 350 Hakediş Bedelleri ve 391 Hesaplanan KDV hesapları alacaklı kaydedilir.

Hakediş bedeli tahsil edildiğinde pasif hesap alacaklandırılarak artış kaydedilir.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat Muhasebesinde Hakedişlerin İzlenmesi

İpuçları

1

İşin 2025'te başlayıp 2027'de bitecek olması, bunun 'yıllara yaygın' bir iş olduğunu kanıtlar.

2

Yıllara yaygın işlerde maliyetler 170-178, hakedişler ise 350-358 nolu hesap gruplarında takip edilir.

Daha Fazla Pratik

İşin geçici kabulü yapıldığında bu 350 nolu hesabın hangi hesapla kapatılacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 193Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan (S) Spor Yapıları İnşaat Taahhüt A.Ş., $2025$ yılında başladığı ve $2027$ yılında tamamlamayı taahhüt ettiği 'Şehir Stadyumu Kompleksi' projesi kapsamında, $2026$ yılının Mart ayında düzenlenen $1$ No'lu hakediş raporuna istinaden aşağıdaki veriler üzerinden fatura düzenlemiş ve tutarı banka aracılığıyla tahsil etmiştir:

Hakediş Bileşenleri	Tutarlar
Brüt Hakediş Tutarı	$5.000.000$ TL
KDV Oranı	$\%20$
Gelir Vergisi (Stopaj) Tevkifat Oranı	$\%5$

Buna göre, işletmenin bu hakediş tahakkuku ve tahsilatına ilişkin yapması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

102 BANKALAR

5.750.000

193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

250.000

350 YILLARA YAYGIN İNŞ. VE ONAR. HAKEDİŞ BEDELLERİ

5.000.000

391 HESAPLANAN KDV

1.000.000

102 BANKALAR

5.750.000

193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

250.000

600 YURTİÇİ SATIŞLAR

5.000.000

391 HESAPLANAN KDV

1.000.000

102 BANKALAR

6.000.000

350 YILLARA YAYGIN İNŞ. VE ONAR. HAKEDİŞ BEDELLERİ

5.000.000

391 HESAPLANAN KDV

1.000.000

102 BANKALAR

5.700.000

193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

300.000

350 YILLARA YAYGIN İNŞ. VE ONAR. HAKEDİŞ BEDELLERİ

5.000.000

391 HESAPLANAN KDV

1.000.000

102 BANKALAR

5.750.000

193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR

250.000

152 MAMULLER

5.000.000

391 HESAPLANAN KDV

1.000.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 102 BANKALAR $5.750.000$
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE FONLAR $250.000$
350 YILLARA YAYGIN İNŞ. VE ONAR. HAKEDİŞ BEDELLERİ $5.000.000$
391 HESAPLANAN KDV $1.000.000$

Cevap

Bankalar hesabına net tahsilat tutarı olan

5.750.000

TL borç, Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesabına %5 tevkifat tutarı olan

250.000

TL borç kaydedilirken; alacak tarafında brüt hakediş için 350 nolu hesap (

5.000.000

TL) ve KDV için 391 nolu hesap (

1.000.000

TL) kullanılır.

Doğru yevmiye maddesinde; banka hesabına net tutar (

5.750.000

TL) borç, peşin ödenen vergi hesabına brüt tutarın %5'i (

250.000

TL) borç kaydedilmiştir. Alacak tarafında ise yıllara yaygın inşaat işinin hakediş bedeli 350 nolu hesapta (

5.000.000

TL) ve hesaplanan KDV (%20 oranında

1.000.000

TL) 391 nolu hesapta gösterilmiştir. Bu kayıt, inşaat muhasebesi standartlarına ve vergi mevzuatına tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1

KDV tutarının hesaplanması

5.000.000 \times 0,20 = 1.000.000

TL

Yasal düzenlemelere göre hakediş bedeli üzerinden %20 KDV hesaplanmalıdır.

2

Gelir Vergisi (Stopaj) tevkifatının hesaplanması

5.000.000 \times 0,05 = 250.000

TL

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş bedeli üzerinden %5 vergi kesintisi yapılması zorunludur.

3

Net tahsilat tutarının belirlenmesi

5.000.000 + 1.000.000 - 250.000 = 5.750.000

TL

İşletmenin banka hesabına geçecek olan tutar; brüt bedel ve KDV toplamından vergi kesintisi düşülerek bulunur.

4

Hesapların belirlenmesi ve kaydın yapılması

102 (B), 193 (B) / 350 (A), 391 (A)

Hakediş geliri iş bitimine kadar 350 nolu pasif hesapta bekletilir, kesilen vergiler 193 nolu hesapta izlenir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş gelirlerinin tahakkuku sırasında dönemsellik ilkesi gereği 600 nolu hesap yerine 350 nolu hesap kullanılır.

İpuçları

1

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakedişler bir 'gelir' değil, geçici bir 'borç' (hakediş bedeli) olarak kaydedilir.

2

Brüt hakediş tutarı üzerinden %5 oranında vergi tevkifatı yapmayı ve bunu 193 nolu hesapta izlemeyi unutmayın.

3

Yevmiye kaydında 350 (Alacaklı), 391 (Alacaklı), 193 (Borçlu) ve 102 (Borçlu) hesapları yer almalıdır.

Daha Fazla Pratik

İş bitiminde (geçici kabulde) 350 nolu hesabın 600 nolu hesaba nasıl devredildiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 194Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işiyle uğraşan (M) Modern Altyapı İnşaat Taahhüt A.Ş., $2025$ yılında başladığı ve $2027$ yılında tamamlamayı taahhüt ettiği bir "Bölge Sulama Kanalı" projesine ilişkin olarak $2026$ yılı Nisan ayında $6.000.000$ TL tutarında hakediş raporu düzenlemiş ve bu rapor ilgili kamu kurumu tarafından onaylanmıştır. KDV oranı $\%20$ olup vergi kesintileri (stopaj) ihmal edilecektir.

Buna göre, söz konusu hakediş bedelinin tahakkukuna ilişkin yapılacak yevmiye kaydında alacaklandırılacak hesaplar ve tutarları aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (

6.000.000

TL) ve 391 Hesaplanan KDV (

1.200.000

TL)

600 Yurtiçi Satışlar (

6.000.000

TL) ve 391 Hesaplanan KDV (

1.200.000

TL)

170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri (

6.000.000

TL) ve 391 Hesaplanan KDV (

1.200.000

TL)

380 Gelecek Aylara Ait Gelirler (

6.000.000

TL) ve 391 Hesaplanan KDV (

1.200.000

TL)

350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri (

7.200.000

TL)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri ( $6.000.000$ TL) ve 391 Hesaplanan KDV ( $1.200.000$ TL)

Cevap

Hakediş bedelinin tahakkukunda 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabı

6.000.000

TL, 391 Hesaplanan KDV hesabı ise

1.200.000

TL tutarıyla alacaklandırılmalıdır.

İnşaat işi yıllara yaygın olduğu için düzenlenen ve onaylanan hakediş bedeli doğrudan gelir tablosu hesaplarına (600) değil, bilançonun kısa vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan 350 nolu hesaba kaydedilir. Bu kayıtta hakedişin brüt tutarı 350 nolu hesaba, KDV tutarı ise 391 nolu hesaba alacak olarak yazılır.

Adım Adım Çözüm

1

İşin mahiyetini ve süresini belirlemek

İnşaat işi

2025

ile

2027

yıllarını kapsadığı için "yıllara yaygın" niteliktedir.

Bir takvim yılından fazla süren inşaat ve onarım işleri özel muhasebe rejimine tabidir.

2

Hakediş bedeli ve KDV tutarını hesaplamak

Hakediş bedeli:

6.000.000

TL, KDV (

\%20

):

6.000.000 \times 0,20 = 1.200.000

TL.

Hakediş onaylandığında hizmet ifası gerçekleştiği için KDV doğar.

3

Kullanılacak hesapları belirlemek

Hakediş bedeli için "350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri", KDV için "391 Hesaplanan KDV" hesabı alacaklandırılır.

İş bitimine kadar hakedişler 350 nolu hesapta pasif karakterli bir hesap olarak takip edilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde hakediş gelirlerinin iş bitimine (geçici kabul) kadar 350 nolu hesapta izlenmesi.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 195Soru →

Doğa İnşaat A.Ş., $2025$ yılında eş zamanlı olarak 'Baraj İnşaatı' ve 'Otoyol İnşaatı' olmak üzere iki ayrı yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yürütmektedir. Şirketin bu projelere ilişkin yıl içindeki harcama tutarları ve dönem sonunda gerçekleşen müşterek genel gideri aşağıda sunulmuştur:

Proje Adı	Yıl İçi Harcama Tutarı
Baraj İnşaatı	$₺2.400.000$
Otoyol İnşaatı	$₺1.600.000$

Şirketin $2025$ yılına ait toplam müşterek genel gideri $₺200.000$ olduğuna göre, Gelir Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca 'Otoyol İnşaatı' projesine yüklenmesi gereken müşterek genel gider payı kaç $₺$ 'dir?

40.000

60.000

80.000

100.000

120.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $80.000$

Cevap

Otoyol İnşaatı projesine yüklenmesi gereken müşterek genel gider payı

80.000

₺

'dir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun 43. maddesi uyarınca, yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde müşterek genel giderler, her bir iş için o yıl içinde yapılan harcamaların toplam harcamalar içindeki oranına göre dağıtılır. Soruda toplam harcama

4.000.000

₺

, Otoyol İnşaatı harcaması ise

1.600.000

₺

olarak verilmiştir. Bu durumda projenin payı

\%40

(

1,6/4

) olup, toplam

200.000

₺

tutarındaki giderin

\%40

'ı olan

80.000

₺

, Otoyol İnşaatı projesine yüklenmelidir.

Adım Adım Çözüm

1

Yıl içinde yürütülen tüm projelerin toplam harcama tutarını hesapla.

2.400.000 + 1.600.000 = 4.000.000

₺

Müşterek giderlerin dağıtım anahtarını oluşturmak için toplam maliyet tabanına ihtiyaç duyulur.

2

Otoyol İnşaatı projesinin toplam harcamalar içindeki payını (dağıtım oranını) belirle.

1.600.000 / 4.000.000 = 0,40

(veya

\%40

)

Gelir Vergisi Kanunu 43. madde gereği genel giderler harcama tutarları oranında dağıtılmalıdır.

3

Toplam müşterek genel gider tutarını ilgili projenin payı ile çarp.

200.000 \times 0,40 = 80.000

₺

Müşterek giderden projeye düşen payın sayısal değerini bulmak için.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde müşterek genel giderler, o yıl yapılan harcamalar oranında dağıtılır.

Daha Fazla Pratik

Benzer bir soruyu amortisman giderleri için 'gün esasına' göre dağıtarak çözmeyi deneyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 196Soru →

ABC İnşaat Anonim Şirketi, $2026$ takvim yılında eş zamanlı olarak iki farklı yıllara yaygın inşaat ve onarım projesi ile bir market işletmeciliği faaliyeti yürütmektedir. İşletmenin dönem sonu itibarıyla bu faaliyetlerine ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Faaliyet Türü	Veri Niteliği	Tutarı
Proje A (Yıllara Yaygın)	Harcama Tutarı	$₺2.500.000$
Proje B (Yıllara Yaygın)	Harcama Tutarı	$₺3.500.000$
Market İşletmeciliği	Satış Hasılatı	$₺4.000.000$

İşletmenin söz konusu dönemde yaptığı ve tamamı için geçerli olan, ancak ayrıştırılamayan müşterek genel giderleri toplamı $₺1.000.000$ ’dir.

Gelir Vergisi Kanunu’nun $43$ . maddesi hükümleri dikkate alındığında, Proje B’ye yüklenmesi gereken müşterek genel gider payı aşağıdakilerden hangisidir?

₺350.000

₺583.333

₺333.333

₺250.000

₺400.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $₺350.000$

Cevap

Proje B’ye yüklenmesi gereken müşterek genel gider payı

₺350.000

’dir.

Gelir Vergisi Kanunu'nun

43

. maddesine göre; yıl içinde birden fazla yıllara yaygın inşaat ve onarım işinin yanı sıra başka işlerin de yapılması halinde, müşterek genel giderler bu işlere ait harcamalar (inşaat işleri için) ile diğer işlere ait satış hasılatı toplamının birbirine olan nispeti dahilinde dağıtılır. Soru verilerine göre toplam dağıtım bazı

₺10.000.000

(

2,5M + 3,5M + 4M

) olup, Proje B'nin payı

\%35

(

3,5M / 10M

) olarak hesaplanır. Bu oran toplam

₺1.000.000

tutarındaki gidere uygulandığında

₺350.000

sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Dağıtım anahtarı için esas alınacak toplam matrahın hesaplanması.

Toplam Matrah:

2.500.000

(A) +

3.500.000

(B) +

4.000.000

(Market) =

₺10.000.000

.

GVK Madde

43

uyarınca yıllara yaygın inşaat işlerinde harcamalar, diğer işlerde ise satış hasılatı baz alınır.

2

Proje B'nin toplam matrah içindeki payının (dağıtım oranının) belirlenmesi.

Oran:

3.500.000 / 10.000.000 = 0,35

(

\%35

).

İlgili projeye düşen payın hesaplanabilmesi için o projenin toplam faaliyet hacmi içindeki ağırlığının bulunması gerekir.

3

Hesaplanan oranın toplam müşterek genel gidere uygulanması.

Proje B Payı:

1.000.000 \times 0,35 = ₺350.000

.

Toplam gider, belirlenen dağıtım anahtarı oranında ilgili maliyet merkezine yüklenir.

Anahtar Kavram

GVK Madde 43 Müşterek Gider Dağıtım Esasları

İpuçları

1

GVK 43. maddeye göre inşaat işlerinde 'harcama', diğer işlerde 'satış hasılatı' toplam matrahı oluşturur.

2

Önce

2,5

milyon,

3,5

milyon ve

4

milyon liralık tutarları toplayarak toplam dağıtım matrahını bulun.

Daha Fazla Pratik

Aynı verilerle amortisman gideri dağıtılsaydı 'gün esası' yönteminin kullanılacağını hatırlayınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 197Soru →

Yıllara yaygın inşaat ve onarım faaliyeti yürüten (B) İşletmesi, $2026$ yılında üstlendiği bir hastane inşaatı projesi için dönem içinde aşağıdaki işlemleri gerçekleştirmiştir:

İşlem	Tutar (TL)
Satın Alınan Toplam İnşaat Malzemesi	$2.500.000$
Dönem Sonu Ambar Sayımı (Kullanılmayan Malzeme)	$700.000$
Proje İçin Ödenen İşçilik ve Diğer Giderler	$800.000$

İşletmenin bu proje dışında başka bir faaliyeti bulunmadığına göre, $2026$ yılı sonu bilançosunda " $170$ Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri" hesabında yer alması gereken tutar aşağıdakilerden hangisidir?

1.800.000

2.500.000

2.600.000

3.300.000

0

(Maliyetler doğrudan

151

Yarı Mamuller hesabında izlenmelidir)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $2.600.000$

Cevap

Dönem sonu bilançosunda ilgili hesapta yer alması gereken tutar

2.600.000

TL'dir.

Yıllara yaygın inşaat projelerinde dönem içinde yapılan harcamalar

740

Hizmet Üretim Maliyeti hesabında izlenir. Dönem sonunda ise bu maliyetler

170

Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına aktarılır. Soruda tüketilen malzeme tutarı

1.800.000

TL ve diğer giderler

800.000

TL olduğu için toplam

2.600.000

TL maliyet oluşmuştur.

Adım Adım Çözüm

1

İnşaatta fiilen kullanılan malzeme maliyetini hesaplayınız.

2.500.000 - 700.000 = 1.800.000

TL

Maliyet hesaplarına sadece üretimde tüketilen unsurlar dahil edilir; ambar mevcudu stoklarda izlenir.

2

Toplam inşaat maliyetini (Hizmet Üretim Maliyeti) belirleyiniz.

1.800.000

(Malzeme) +

800.000

(İşçilik/Diğer) =

2.600.000

TL

Proje için katlanılan tüm doğrudan ve dolaylı giderlerin toplamı alınmalıdır.

3

Yıllara yaygın inşaat işlerinde dönem sonu devir işlemini uygulayınız.

740

nolu hesaptaki

2.600.000

TL,

170

nolu hesaba aktarılır.

Yıllara yaygın inşaat projelerinde maliyetler yıl sonunda bilanço hesabı olan

170

nolu hesapta toplanarak bir sonraki yıla devredilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat taahhüt işlerinde maliyetler, iş bitimine kadar

170

nolu hesapta biriktirilir.

İpuçları

1

Maliyet hesaplanırken sadece üretimde kullanılan (tüketilen) malzemeleri dikkate almalısınız.

2

Yıllara yaygın inşaat taahhüt işlerinde maliyetlerin hangi bilanço hesabında toplandığını hatırlayın (

151

mi yoksa

170

mi?).

3

Fiilen kullanılan malzeme (

1,8

milyon) ve işçilik (

0,8

milyon) toplamı yıl sonu devir kaydının temelini oluşturur.

Daha Fazla Pratik

İşin tamamlandığı (geçici kabulün yapıldığı) dönemde

170

ve

350

nolu hesapların nasıl kapatıldığını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 198Soru →

Anadolu Yapı Taahhüt A.Ş., $2024$ yılının Mart ayında başladığı bir kamu binası inşaatı işini $20.11.2025$ tarihinde geçici kabul tutanağının onaylanmasıyla tamamlamıştır. Projenin yıllara yaygın inşaat işi kapsamında olduğu ve tüm yasal yükümlülüklerin yerine getirildiği bilinmektedir. İşletme kayıtlarında projeye ilişkin şu bilgiler yer almaktadır:

Veri Türü	$2024$ Yılı ( $TL$ )	$2025$ Yılı ( $TL$ )
İnşaat Maliyetleri	$1.200.000$	$800.000$
Tahakkuk Eden Hakedişler (Brüt)	$1.000.000$	$1.600.000$

Hakediş ödemelerinden $\%5$ oranında Gelir Vergisi stopajı yapıldığı varsayıldığında, işletmenin bu projeden $2025$ yılı sonunda tespit edeceği kâr veya zarar tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

600.000

TL Kâr

470.000

TL Kâr

1.800.000

TL Kâr

600.000

TL Zarar

1.400.000

TL Kâr

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $600.000$ TL Kâr

Cevap

600.000

TL Kâr

Doğru cevap olan

600.000

TL kâr, projenin başlangıcından geçici kabulün onaylandığı tarihe kadar gerçekleşen tüm inşaat maliyetlerinin (

2.000.000

TL) toplam hakediş bedelinden (

2.600.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Vergi mevzuatı uyarınca bu tutar, işin bittiği yılın (

2025

) gelir tablosuna aktarılır.

Adım Adım Çözüm

1

Toplam inşaat maliyetini hesaplayınız.

1.200.000 + 800.000 = 2.000.000

TL

Yıllara yaygın inşaat işlerinde işin başından sonuna kadar oluşan tüm maliyetler

170

nolu hesapta birikir ve iş bitiminde maliyet olarak dikkate alınır.

2

Toplam brüt hakediş gelirini hesaplayınız.

1.000.000 + 1.600.000 = 2.600.000

TL

İş süresince alınan tüm hakedişler

350

nolu hesapta takip edilir ve geçici kabulle birlikte hasılat olarak kaydedilir.

3

Kâr veya zarar tutarını tespit ediniz.

2.600.000 - 2.000.000 = 600.000

TL Kâr

Gelir Tablosu ilkeleri gereği, hasılat ile bu hasılatı elde etmek için katlanılan maliyet arasındaki fark kârı oluşturur.

4

Vergi kesintisinin (stopaj) etkisini değerlendiriniz.

Stopaj tutarı (

130.000

TL) ticari kâr tutarını değiştirmez.

Hakedişlerden kesilen

\%5

stopaj (

2.600.000 \times 0,05 = 130.000

TL),

193

Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında izlenir ve vergi matrahı üzerinden hesaplanacak vergiden mahsup edilir.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar, geçici kabul tutanağının onaylandığı (işin bittiği) tarihte, o ana kadar birikmiş olan tüm maliyet ve hakedişlerin karşılaştırılmasıyla tespit edilir.

İpuçları

1

Yıllara yaygın inşaat işlerinde kâr veya zarar tespiti için işin bittiği tarihe kadar olan tüm veriler toplanır.

2

Hakedişlerden kesilen stopaj tutarı, dönem sonunda ödenecek vergiden mahsup edilecek bir 'peşin ödenen vergi' niteliğindedir.

3

Toplam Hasılat (350 nolu hesap toplamı) - Toplam Maliyet (170 nolu hesap toplamı) formülünü uygulayın.

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde

170

ve

350

nolu hesapların hangi gelir tablosu hesaplarına devredilerek kapatıldığını tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 199Soru →

Körfez Baraj İnşaat A.Ş., Devlet Su İşleri (DSİ) ile $10$ Mart $2025$ tarihinde "Yeşil Vadi Sulama Barajı" yapımı için sözleşme imzalamıştır. İşin $2027$ yılı içerisinde tamamlanması öngörülmektedir. $20$ Haziran $2026$ tarihinde şirket adına $500.000$ TL tutarında (KDV hariç) bir hakediş raporu düzenlenmiş ve onaylanmıştır. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde gelir vergisi tevkifat (stopaj) oranının $\%5$ olduğu varsayıldığında; bu hakediş ödemesiyle ilgili olarak yüklenici firmanın yapacağı muhasebe kaydında "193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabına borç kaydedilmesi gereken tutar kaç TL'dir?

15.000

TL

25.000

TL

50.000

TL

100.000

TL

23.750

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $25.000$ TL

Cevap

Yüklenici firma tarafından "193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar" hesabına kaydedilmesi gereken vergi kesintisi tutarı

25.000

TL'dir.

Doğru cevap olan seçenekte belirtilen

25.000

TL tutarı,

500.000

TL brüt hakediş tutarının yürürlükteki

\%5

stopaj oranı ile çarpılması sonucu elde edilmiştir. Yüklenici firma, bu kesintiyi ticari kazancı üzerinden hesaplanacak vergiden mahsup edeceği için 193 nolu hesaba borç kaydeder.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğini belirleme

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işi

Sözleşmenin

2025

yılında yapılıp işin

2027

yılında bitecek olması, işin birden fazla takvim yılına sirayet ettiğini gösterir.

2

Brüt hakediş bedelini tespit etme

500.000

TL

Vergi kesintisi (stopaj), KDV hariç brüt hakediş tutarı üzerinden hesaplanır.

3

Vergi kesintisi (stopaj) tutarını hesaplama

500.000 \times 0,05 = 25.000

TL

Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde hakediş ödemeleri üzerinden

\%5

oranında vergi kesintisi yapılması yasal zorunluluktur.

4

Muhasebe hesabını belirleme

193 Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar (Borçlu)

Yüklenici firma, kendisinden kesilen bu vergiyi gelecekte ödenecek vergilerinden mahsup etmek üzere ilgili varlık hesabında takip eder.

Anahtar Kavram

Yıllara Yaygın İnşaat İşlerinde Vergi Tevkifatı

İpuçları

1

İşin yıllara yaygın olup olmadığını sözleşme ve bitiş tarihlerine bakarak teyit edin.

2

Yıllara yaygın inşaat işlerinde ödenen hakedişlerden yapılan vergi kesintisi oranının

\%5

olduğunu hatırlayın.

3

500.000

TL tutarının

\%5

'ini hesaplayarak yüklenicinin ödeyeceği peşin vergiyi bulun.

Daha Fazla Pratik

İşin bitiminde 170 ve 350 nolu hesapların nasıl kapatıldığını ve stopajın hangi vergi beyannamesinde mahsup edildiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 200Soru →

(K) İnşaat Taahhüt İşletmesi, $2026$ yılının başında bir kamu üniversitesi ile "Teknoloji Geliştirme Merkezi Ek Bina İnşaatı" projesi için sözleşme imzalamıştır. Projenin $2028$ yılı sonunda tamamlanması planlanmaktadır. İşletme, $2026$ yılı içerisinde bu proje ile ilgili olarak yaptığı tüm direkt ve endirekt harcamaları "740 Hizmet Üretim Maliyeti" hesabında takip etmiş olup, yıl sonunda bu hesapta biriken toplam tutar $1.850.000$ TL'dir.

Bu bilgilere göre, işletmenin $2026$ yıl sonu itibarıyla yapması gereken maliyet aktarım kaydı aşağıdakilerden hangisidir?

Borç: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

1.850.000

/ Alacak: 740 Hizmet Üretim Maliyeti

1.850.000

Borç: 151 Yarı Mamuller - Üretim

1.850.000

/ Alacak: 740 Hizmet Üretim Maliyeti

1.850.000

Borç: 622 Satılan Hizmet Maliyeti

1.850.000

/ Alacak: 740 Hizmet Üretim Maliyeti

1.850.000

Borç: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri

1.850.000

/ Alacak: 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri

1.850.000

Borç: 150 İlk Madde ve Malzeme

1.850.000

/ Alacak: 740 Hizmet Üretim Maliyeti

1.850.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç: 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri $1.850.000$ / Alacak: 740 Hizmet Üretim Maliyeti $1.850.000$

Cevap

İşletmenin yapması gereken doğru kayıt; 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabının borçlandırılması ve 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının alacaklandırılmasıdır.

Yıllara yaygın inşaat ve onarım projelerinde, işin devam ettiği yıllar boyunca katlanılan maliyetler 740 nolu hesapta biriktirilir ve her yıl sonunda bilançonun dönen varlıklar grubunda yer alan 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına aktarılır. Bu işlem, iş tamamlanıp geçici kabul yapılana kadar maliyetlerin muhafaza edilmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1

İşin niteliğini belirle.

İş

2026

yılında başlayıp

2028

yılında biteceği için "Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşi" kapsamındadır.

Vergi Usul Kanunu ve Tek Düzen Hesap Planı gereği birden fazla takvim yılına sarkan inşaat işleri özel muhasebe usulüne tabidir.

2

Dönem içi maliyetlerin nerede toplandığını tespit et.

Maliyetler 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabının borç tarafında toplanmıştır.

İnşaat işletmeleri bir hizmet işletmesi sayıldığından maliyetler 7/A seçeneğinde 740 hesabında izlenir.

3

Dönem sonu aktarım işlemini gerçekleştir.

740 hesabındaki

1.850.000

TL tutar, 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri hesabına devredilir.

İş bitmediği için maliyetler gider yazılmaz, bilançoda bir varlık (stok benzeri) olarak 170 nolu hesapta projenin sonuna kadar taşınır.

Anahtar Kavram

Yıllara yaygın inşaat işlerinde maliyetlerin 170 nolu hesapta aktifleştirilmesi

Tahmini Süre:1m 30s

İnşaat ve Taahhüt İşletmeleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram