Sigorta Şirketleri Muhasebesi Alıştırma Soruları — KPSS Muhasebe — Sayfa 10

Soru 181Soru →

Sigorta şirketlerinde, takip eden hesap dönemlerinde meydana gelebilecek tazminat oranlarındaki dalgalanmaları dengelemek ve özellikle deprem gibi katastrofik (büyük ve belirsiz) riskleri karşılamak amacıyla ayrılan teknik karşılık aşağıdakilerden hangisidir?

Kazanılmamış Primler Karşılığı

Muallak Hasar Karşılığı

Dengeleme Karşılığı

Matematik Karşılıklar

Devam Eden Riskler Karşılığı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dengeleme Karşılığı

Cevap

Deprem gibi katastrofik riskleri ve tazminat dalgalanmalarını karşılamak amacıyla ayrılan teknik karşılık Dengeleme Karşılığıdır.

Dengeleme karşılığı, sigorta ve reasürans şirketlerinin her bir sigorta branşında takip eden hesap dönemlerinde meydana gelebilecek tazminat oranlarındaki dalgalanmaları dengelemek ve katastrofik riskleri karşılamak üzere ayırmak zorunda oldukları bir teknik karşılıktır. Bu karşılık, özellikle deprem teminatı içeren poliçelerden elde edilen primlerin belirli bir oranı üzerinden hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Teknik karşılık türlerinin kullanım amaçları gözden geçirilir.

Sigorta şirketlerinin bilanço pasifinde yer alan 'Teknik Karşılıklar' grubundaki hesaplar (Kazanılmamış Primler, Muallak Hasar, Dengeleme vb.) incelenir.

Soruda istenen spesifik amacın (katastrofik risk ve dalgalanma) hangi hesaba ait olduğunu bulmak.

2

Katastrofik riskler ve tazminat oranlarındaki dalgalanmalar vurgusu değerlendirilir.

Bu tanımın mevzuatta 'Dengeleme Karşılığı' (Equalization Provision) için yapıldığı belirlenir.

Dengeleme karşılığı, diğer karşılıklardan farklı olarak spesifik bir 'dengeleme' ve 'ihtiyat' fonksiyonuna sahiptir.

Anahtar Kavram

Sigortacılıkta Teknik Karşılıklar ve Dengeleme Karşılığı

İpuçları

1

Sorudaki 'dalgalanmaları dengelemek' ifadesi karşılığın adıyla yakından ilişkilidir.

2

Özellikle deprem gibi nadir ama çok büyük maliyetli olaylar için ayrılan yasal ihtiyat niteliğindeki karşılığı düşünün.

Daha Fazla Pratik

Dengeleme karşılığının sigorta bilançosunun hangi grubunda raporlandığını ve hangi hesap koduyla takip edildiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 182Soru →

(R) Reasürans A.Ş., (S) Sigorta A.Ş. ile yaptığı bölüşmeli reasürans anlaşması kapsamında ilgili dönemde sedan şirketten aşağıdaki verileri içeren bir hesap özeti (bordro) almıştır:

İşlem	Tutar
Devralınan (Kabul Edilen) Brüt Primler	$1.000.000$ TL
Reasürans Komisyon Oranı	$\%20$
Sedan Şirketin Ödediği Hasarlardaki Reasürör Payı	$950.000$ TL

Buna göre, (R) Reasürans A.Ş.'nin bu bordro verilerini tek bir yevmiye maddesiyle muhasebeleştirmesi durumunda aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

122 Reasürans İşlemlerinden Alacaklar hesabı

150.000

TL borçlandırılır.

322 Reasürans İşlemlerinden Borçlar hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

711 Reasürörlere Devredilen Primler hesabı

1.000.000

TL borçlandırılır.

811 Alınan Reasürans Primleri hesabı

1.000.000

TL borçlandırılır.

812 Devredilen Komisyonlar hesabı

200.000

TL alacaklandırılır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 322 Reasürans İşlemlerinden Borçlar hesabı $150.000$ TL alacaklandırılır.

Cevap

Reasürör şirketin üstlendiği giderlerin gelirden fazla olması nedeniyle 322 Reasürans İşlemlerinden Borçlar hesabı

150.000

TL alacaklandırılır.

Reasürör şirket (riski devralan), kabul ettiği primleri gelir (811 Alacak), ödediği komisyonları ve hasarları ise gider (812 ve 820 Borç) olarak kaydeder. Soruda verilen verilerde giderler toplamı (

1.150.000

TL), gelir toplamından (

1.000.000

TL) daha fazladır. Bu durumda reasürör şirket, sedan şirkete net

150.000

TL borçludur. Muhasebe tekniği gereği, bir işletmenin üçüncü kişilere olan borçları pasif karakterli hesaplarda (322 Reasürans İşlemlerinden Borçlar) alacak kaydıyla takip edilir.

Adım Adım Çözüm

1

Reasürans komisyon tutarının hesaplanması

1.000.000 \times \%20 = 200.000

TL

Reasürör, devraldığı primler üzerinden sedan şirkete komisyon öder; bu reasürör için bir giderdir.

2

Reasürörün toplam teknik giderlerinin belirlenmesi

200.000

(Komisyon) +

950.000

(Hasar Payı) =

1.150.000

TL

Hem ödenen komisyonlar (812) hem de üstlenilen hasarlar (820) reasürörün teknik giderlerini oluşturur.

3

Teknik gelir ile giderlerin karşılaştırılarak net bakiyenin bulunması

1.150.000

(Gider) -

1.000.000

(Prim Geliri) =

150.000

TL (Net Borç)

Giderlerin gelirden fazla olması, reasürörün sedan şirkete bu tutar kadar ödeme yapması gerektiğini gösterir.

4

Muhasebe kaydının taraflarının belirlenmesi

812 (Borç):

200.000

, 820 (Borç):

950.000

, 811 (Alacak):

1.000.000

, 322 (Alacak):

150.000

Gelirler alacak, giderler borç kaydedilir. Sedan şirkete olan net borç pasif bir hesap olan 322'de takip edilir.

Anahtar Kavram

Reasürör şirketlerde teknik gelir ve giderlerin netleştirilerek cari hesap (122/322) üzerinden takibi.

İpuçları

1

Sorunun reasürör (riski devralan) şirketin bakış açısıyla sorulduğuna dikkat edin.

2

Reasürörün bu işlemden dolayı kâr mı yoksa zarar mı (net borç mu yoksa alacak mı) elde ettiğini hesaplayın.

3

Reasürör için prim 'gelir', komisyon ve hasar ise 'gider'dir. Giderler gelirlerden fazla ise sedan şirkete borç doğar.

Daha Fazla Pratik

Aynı verileri kullanarak 'Sedan Şirketin' yapması gereken muhasebe kaydını ve kullanması gereken hesap kodlarını (711, 712 vb.) inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Bakiyeyi bulmak için (Prim - Komisyon - Hasar) formülü uygulanabilir. Sonuç pozitifse 122 (Borç), negatifse 322 (Alacak) hesabı çalıştırılır.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 183Soru →

Güven Sigorta A.Ş., $16$ Kasım $2025$ tarihinde bir yıl ( $365$ gün) süreli bir nakliyat sigortası poliçesi düzenlemiş ve poliçeye ilişkin veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Kalem	Tutar
Tahakkuk Eden Brüt Prim	$182.500$ TL
Acente Komisyon Gideri	$18.250$ TL
Gider Vergisi (BSMV)	$9.125$ TL

Şirketin $31.12 .2025$ tarihindeki dönem sonu işlemlerinde, 'gün esası' (pro-rata temporis) yöntemine göre ayırması gereken brüt 'Kazanılmamış Primler Karşılığı' (UPR) tutarı kaç TL'dir?

159.500

23.000

159.688

136.875

151.515

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $159.500$

Cevap

Gün esasına göre ayrılması gereken brüt kazanılmamış primler karşılığı

159.500

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, poliçenin 1 Ocak 2026 ile 15 Kasım 2026 arasındaki 319 günlük süresine tekabül eden brüt prim kısmıdır. Sigortacılık muhasebesinde gün esası yöntemi, toplam primin toplam gün sayısına bölünerek gelecek döneme sarkan her bir gün ile çarpılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1

Poliçenin toplam süresini ve günlük prim tutarını belirleyiniz.

Toplam süre

365

gündür. Günlük brüt prim:

182.500 / 365 = 500

TL'dir.

Gün esası yönteminde bir güne düşen prim miktarının bulunması gerekir.

2

Cari dönemde (2025) kazanılan (işlemiş) gün sayısını hesaplayınız.

Kasım ayı:

30 - 16 + 1 = 15

gün, Aralık ayı:

31

gün. Toplam işlemiş gün:

15 + 31 = 46

gündür.

Dönem sonuna kadar geçen sürenin (kazanılmış kısmın) tespiti, kazanılmamış kısmın bulunması için gereklidir.

3

Gelecek döneme sarkan (kazanılmamış) gün sayısını ve karşılık tutarını hesaplayınız.

Kazanılmamış gün sayısı:

365 - 46 = 319

gündür. Karşılık tutarı:

319 \times 500 = 159.500

TL'dir.

Kazanılmamış Primler Karşılığı, vadesi ertesi yıla sarkan günlere ait primlerin bilançoda yükümlülük olarak gösterilmesidir.

Anahtar Kavram

Kazanılmamış Primler Karşılığı (UPR), sigorta şirketlerinin dönem sonunda henüz vadesi dolmamış poliçeler için 'gün esası' üzerinden ayırmak zorunda oldukları teknik bir karşılıktır.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 184Soru →

Zümrüt Sigorta A.Ş., 1 Ekim 2025 tarihinde bir acentesi aracılığıyla 1 yıl ( $360$ gün) süreli, $120.000$ TL net primli, $\%5$ Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) ve $\%10$ Yangın Sigorta Vergisi (YSV) içeren bir yangın poliçesi düzenlemiştir. Acente komisyon oranı $\%15$ olarak belirlenmiştir. Söz konusu poliçe, sigortalının talebi üzerine 1 Mart 2026 tarihinde iptal edilmiştir (Sigorta şirketi gün esasına göre iade yapmaktadır).

Buna göre, poliçe iptal işlemine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

711 Yazılan Primler Hesabı

70.000

TL borçlu, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

10.500

TL borçlu

122 Acenteler Hesabı

80.500

TL alacaklı, 721 Komisyon Giderleri Hesabı

10.500

TL borçlu

711 Yazılan Primler Hesabı

50.000

TL borçlu, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

7.500

TL borçlu

721 Komisyon Giderleri Hesabı

10.500

TL alacaklı, 122 Acenteler Hesabı

80.500

TL alacaklı

360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı

3.500

TL borçlu, 122 Acenteler Hesabı

70.000

TL alacaklı

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 711 Yazılan Primler Hesabı $70.000$ TL borçlu, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı $10.500$ TL borçlu

Cevap

Poliçe iptalinde 711 Yazılan Primler hesabı

70.000

TL, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabı ise

10.500

TL tutarında borçlandırılmalıdır.

Doğru seçenek, poliçenin kalan

210

günlük süresine ait net prim (

70.000

TL) ve bu prime isabet eden toplam vergi yükümlülüğünün (

10.500

TL) iptal edilmesi için gereken borç kayıtlarını içermektedir. 711 hesabı üretilen primin iadesi için borçlandırılırken, 360 hesabı daha önce tahakkuk eden vergi borcunun azalması nedeniyle borçlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1

Poliçe kullanım süresini ve iade süresini hesapla

Kullanılan süre:

150

gün (Ekim-Şubat arası), İade süresi:

360 - 150 = 210

gün

Gün esasına göre iade yapılacağı için kalan gün sayısı baz alınır.

2

İade edilecek net prim tutarını hesapla

120.000 \times (210 / 360) = 70.000

TL

Net primin gün bazlı iade edilecek kısmı hesaplanır.

3

İade edilecek vergileri (BSMV ve YSV) hesapla

BSMV:

70.000 \times 0,05 = 3.500

TL; YSV:

70.000 \times 0,10 = 7.000

TL; Toplam:

10.500

TL

Sigortalıdan tahsil edilen vergiler de iade edilmelidir.

4

İptal edilecek acente komisyonunu hesapla

70.000 \times 0,15 = 10.500

TL

İptal edilen prim üzerinden acenteye ödenen komisyon geri alınır.

5

Muhasebe kaydını oluştur

Borç: 711 (

70.000

), Borç: 360 (

10.500

); Alacak: 721 (

10.500

), Alacak: 122 (

70.000

)

Üretim kaydının iade kısımları ters kayıtla kapatılır.

Anahtar Kavram

Sigorta poliçe iptallerinde (matlup), gün esasına (pro-rata) göre net prim, vergiler ve komisyon tutarları ters kayıtla muhasebeleştirilir.

Soru 185Soru →

Sigorta ve reasürans şirketlerinde uygulanan Tek Düzen Hesap Planı çerçevesinde; bir sigorta şirketinin (sedan), üstlendiği risklerin bir kısmını reasürör şirkete devretmesi (mükerrer sigorta) sonucunda, devredilen primler karşılığında hak kazandığı komisyon gelirlerinin izlendiği hesap aşağıdakilerden hangisidir?

711

Reasürörlere Devredilen Primler

712

Reasürörlerden Alınan Komisyonlar

811

Reasürör Prim Gelirleri

812

Sedan Şirketlere Verilen Komisyonlar

643

Komisyon Gelirleri

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $712$ Reasürörlerden Alınan Komisyonlar

Cevap

Reasürörlerden alınan komisyonlar hesabı, sedan şirketin devrettiği primler karşılığında elde ettiği geliri temsil eder.

Doğru cevap olan reasürörlerden alınan komisyonlar hesabı (

712

), sigorta şirketinin (sedan) reasüröre devrettiği primler üzerinden aldığı ve teknik kar/zararı etkileyen komisyon gelirlerini ifade eder. Sigortacılık Tek Düzen Hesap Planı'nda bu hesap, sedan şirketin reasürans gelirlerini takip etmek için ayrılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1

İşlemdeki tarafın rolünü belirleme

Riski devreden şirket 'Sedan' şirketidir.

Soruda sigorta şirketinin primi devrettiği ve karşılığında komisyon aldığı belirtilmektedir.

2

Hesap planındaki ilgili grubu seçme

7

nolu hesap grubu (Teknik Giderler ve Gelirler - Sigorta Şirketleri için).

Sedan şirketlerin reasürans işlemleri sigortacılık hesap planında

7

’li grupta takip edilir.

3

Gelir niteliğindeki hesabı tanımlama

712

Reasürörlerden Alınan Komisyonlar.

Reasüröre devredilen primler için alınan bu bedel, sedan şirket için bir komisyon geliridir.

Anahtar Kavram

Reasürans İşlemlerinde Sedan Şirket Kayıtları

İpuçları

1

Şirketin riski devreden (sedan) mi yoksa devralan (reasürör) mı olduğuna dikkat edin.

2

Sedan şirketlerin reasürans işlemlerine ait teknik hesapları genellikle

7

ile başlar.

3

Riski devreden sigorta şirketi, devrettiği prim tutarı üzerinden reasürörden bir pay alır; bu payın adı komisyondur.

Daha Fazla Pratik

Reasürör şirketin aynı işlem için yaptığı muhasebe kaydını (prim geliri ve komisyon gideri) inceleyerek farkı pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 186Soru →

Atlas Sigorta A.Ş., $16$ Aralık $2025$ tarihinde bir yıl süreli ve $73.000$ TL brüt prim tutarlı bir yangın sigortası poliçesi düzenlemiştir. Sigortacılık mevzuatı gereği gün esasına (pro-rata) göre hesaplama yapıldığı varsayıldığında; şirketin $31.12.2025$ tarihli dönem sonu bilançosunda bu poliçe için ayırması gereken 'Kazanılmamış Primler Karşılığı' tutarı kaç TL'dir?

70.000

3.000

36.500

66.917

73.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 70.000

Cevap

Şirketin ayırması gereken kazanılmamış primler karşılığı 70.000 TL'dir.

Kazanılmamış Primler Karşılığı, poliçe süresinin bilanço tarihinden sonraya sarkan günlerine isabet eden prim tutarıdır. Bu soruda poliçenin 15 günü 2025 yılında geçmiş, kalan 350 günü ise 2026 yılına devretmiştir. Günlük prim 200 TL olduğu için, 350 gün ile çarpıldığında 70.000 TL sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Günlük prim tutarının hesaplanması

73.000 / 365 = 200

TL

Pro-rata esasına göre toplam primin bir güne düşen payı bulunur.

2

Cari dönemde (2025) kazanılan gün sayısının belirlenmesi

16 Aralık - 31 Aralık =

15

gün

Poliçenin başladığı tarihten yıl sonuna kadar geçen süre riskin üstlenildiği kısımdır.

3

Gelecek döneme (2026) sarkan 'kazanılmamış' gün sayısının belirlenmesi

365 - 15 = 350

gün

Poliçe süresinden cari yıla ait günlerin çıkarılmasıyla kazanılmamış süre bulunur.

4

Kazanılmamış Primler Karşılığı (KPK) tutarının hesaplanması

350 \text{ gün} \times 200 \text{ TL/gün} = 70.000

TL

Gelecek yıla sarkan gün sayısı ile günlük prim çarpılarak teknik karşılık tutarına ulaşılır.

Anahtar Kavram

Kazanılmamış Primler Karşılığı (KPK), sigorta şirketlerinin yürürlükteki poliçeler için tahakkuk ettirdikleri primlerin, gün esasına göre bilanço tarihinden sonraya sarkan kısmıdır.

Tahmini Süre:45s

Soru 187Soru →

Bir sigorta işletmesi, (B) acentesi tarafından düzenlenen poliçelere ilişkin aylık üretim raporunu teslim almıştır. Rapor verileri şu şekildedir:

Kalem	Tutar / Oran
Toplam Brüt Prim (Net Prim + $\%5$ BSMV)	$210.000$ TL
Acente Komisyon Oranı (Net Prim üzerinden)	$\%15$

Acente, ilgili ay içinde tahsil ettiği brüt primlerin $\%60$ ’ını sigorta şirketinin banka hesabına havale etmiştir. Şirket ve acente arasındaki cari hesap sözleşmesine göre komisyon tutarları prim alacaklarından mahsup edilmektedir.

Buna göre, sigorta şirketinin acente ile yaptığı mahsuplaşma sonucunda, acentenin cari hesabında kalan net borç bakiyesi kaç TL'dir?

54.000

84.000

52.500

60.000

43.500

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $54.000$

Cevap

Acentenin cari hesabında kalan net borç bakiyesi

54.000

TL'dir.

Doğru yanıt olan tutar, brüt prim içerisinden net primin ayrıştırılması (

200.000

TL), bu tutar üzerinden komisyonun hesaplanması (

30.000

TL) ve acentenin yaptığı nakit ödemenin (

126.000

TL) toplam borçluluktan düşülmesi ile elde edilen bakiyedir.

Adım Adım Çözüm

1

Net prim tutarının hesaplanması

210.000 / 1,05 = 200.000

TL

Brüt prim, net prim ve

\%5

BSMV'den oluştuğu için toplam tutar

1,05

'e bölünerek matrah bulunur.

2

Acente komisyon tutarının hesaplanması

200.000 \times 0,15 = 30.000

TL

Komisyon, poliçelerin net primi üzerinden acente sözleşmesindeki orana göre hesaplanır.

3

Tahsilat (havale) tutarının hesaplanması

210.000 \times 0,60 = 126.000

TL

Acente, tahsil ettiği brüt primlerin belirtilen oranını şirkete göndermiştir.

4

Cari hesap bakiyesinin tespiti

(

210.000 - 30.000

) -

126.000 = 54.000

TL

Acentenin toplam borcundan (brüt prim), alacağı (komisyon) ve yaptığı ödeme düşülerek kalan bakiye bulunur.

Anahtar Kavram

Sigorta acenteleri cari hesap işlemlerinde net prim, BSMV ve komisyon tutarlarının ayrıştırılması ve mahsup edilmesi esastır.

İpuçları

1

Brüt primin içinde BSMV olduğunu unutmayın; matrahı bulmak için iç yüzde yöntemi uygulayın.

2

Komisyon her zaman net prim (vergisiz tutar) üzerinden hesaplanır.

3

Cari hesap bakiyesi = (Brüt Prim - Komisyon) - Ödeme formülü ile çözüme ulaşabilirsiniz.

Daha Fazla Pratik

Poliçe iptallerinde (storno) acente komisyonunun iadesi ile ilgili kayıtları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 188Soru →

Zirve Sigorta A.Ş., $21$ Ekim $2025$ tarihinde bir yıl süreli ve $146.000$ TL brüt prim tutarlı bir kasko poliçesi düzenlemiştir. Şirket, Sigortacılık Tekdüzen Hesap Planı ve teknik karşılıklar yönetmeliği uyarınca dönem sonu ( $31.12.2025$ ) itibarıyla ayırması gereken 'Kazanılmamış Primler Karşılığı' (KPK) tutarını pro-rata (gün esası) yöntemine göre hesaplayacaktır. Buna göre, şirketin $2025$ yılı bilançosunda bu poliçe için ayıracağı Kazanılmamış Primler Karşılığı tutarı kaç TL'dir?

117.200

28.800

109.500

116.800

121.667

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 117.200

Cevap

Şirketin 2025 yılı bilançosunda ayıracağı Kazanılmamış Primler Karşılığı tutarı 117.200 TL'dir.

Doğru cevap olan 117.200 TL tutarı, poliçenin toplam 365 günlük süresinden 2026 yılına sarkan 293 günlük kısmına isabet eden brüt prim tutarıdır. Günlük prim tutarı olan 400 TL (146.000 / 365), kazanılmamış gün sayısı olan 293 ile çarpıldığında doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1

Poliçenin 2025 yılındaki gün sayısını (kazanılmış gün) hesapla.

72 gün

Ekim: 11 gün (31-21+1), Kasım: 30 gün, Aralık: 31 gün. Toplam: 11 + 30 + 31 = 72 gün.

2

Poliçenin 2026 yılına sarkan gün sayısını (kazanılmamış gün) bul.

293 gün

Toplam gün sayısı 365 olduğundan; 365 - 72 = 293 gün ertesi yıla sarkmaktadır.

3

Kazanılmamış Primler Karşılığı (KPK) tutarını hesapla.

117.200 TL

KPK = Brüt Prim \times \frac{\text{Kazanılmamış Gün Sayısı}}{\text{Toplam Gün Sayısı}}

146.000 \times (293 / 365) = 400 \times 293 = 117.200

TL.

Anahtar Kavram

Kazanılmamış Primler Karşılığı, yürürlükteki sigorta sözleşmeleri için tahakkuk etmiş primlerin, gün esasına (pro-rata) göre bilanço tarihinden sonraya sarkan kısmıdır.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 189Soru →

Safir Sigorta A.Ş., 1 Nisan 2026 tarihinde bir acentesi aracılığıyla 1 yıl ( $360$ gün) süreli, $160.000$ TL net primli ve $\%5$ Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV) içeren bir nakliyat poliçesi düzenlemiştir. Acente komisyon oranı $\%15$ olarak belirlenmiştir. Söz konusu poliçe, vadesinin dolmasına $315$ gün kala sigortalı tarafından iptal edilmiştir. Buna göre, şirketin pro-rata (gün) esasına göre yapacağı iptal kaydında "122 Acenteler" hesabına ilişkin yapılacak kayıt aşağıdakilerden hangisidir?

Borç tarafına

21.000

TL, alacak tarafına

147.000

TL kaydedilir.

Borç tarafına

147.000

TL, alacak tarafına

21.000

TL kaydedilir.

Borç tarafına

24.000

TL, alacak tarafına

168.000

TL kaydedilir.

Sadece alacak tarafına

126.000

TL net tutar kaydedilir.

Borç tarafına

21.000

TL, alacak tarafına

140.000

TL kaydedilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Borç tarafına $21.000$ TL, alacak tarafına $147.000$ TL kaydedilir.

Cevap

Poliçe iptal kaydında 122 Acenteler hesabının borç tarafına

21.000

TL, alacak tarafına ise

147.000

TL kaydedilir.

Poliçenin vadesine kalan süre

315

gün olduğu için pro-rata esasına göre iade edilecek net prim

140.000

TL (

160.000 \times 315 / 360

) olarak hesaplanır. Bu tutar üzerinden

\%5

BSMV (

7.000

TL) de iade edileceği için acenteye olan toplam iade yükümlülüğü

147.000

TL'dir ve bu tutar '122 Acenteler' hesabının alacağına yazılır. Diğer yandan, iade edilen prim üzerinden acenteden geri alınacak

\%15

oranındaki komisyon

21.000

TL (

140.000 \times 0,15

) olup bu tutar '122 Acenteler' hesabının borcuna kaydedilir.

Adım Adım Çözüm

1

İade edilecek net prim tutarının hesaplanması

160.000 \times (315 / 360) = 140.000

TL

Pro-rata esasına göre poliçenin kalan süresine (315 gün) isabet eden prim iade edilmelidir.

2

İade edilecek BSMV tutarının hesaplanması

140.000 \times 0,05 = 7.000

TL

İade edilen prim üzerinden hesaplanan vergi de (BSMV) iptal kaydında dikkate alınmalıdır.

3

Acenteden geri alınacak komisyon tutarının hesaplanması

140.000 \times 0,15 = 21.000

TL

Acenteye daha önce ödenen veya tahakkuk ettirilen komisyonun, iade edilen prime isabet eden kısmı geri alınır.

4

Muhasebe kaydının yapılması ve 122 Acenteler hesabının tespiti

122 Acenteler hesabına Alacak:

147.000

TL (

140.000 + 7.000

); Borç:

21.000

TL

Sigorta şirketinin acenteye olan iade borcu hesabın alacağına, acenteden olan komisyon alacağı ise hesabın borcuna kaydedilir.

Anahtar Kavram

Sigorta poliçesi iptallerinde (iptal/iade prim), hem prim/vergi iadesi hem de komisyon iadesi brüt tutarlar üzerinden ilgili hesaplarda (711, 360, 122, 721) ters kayıtla muhasebeleştirilir.

Alternatif Yöntem

Önce net ödenecek tutar (

147.000 - 21.000 = 126.000

TL) bulunup, bu tutarın acenteden olan komisyon alacağı ile acenteye olan prim borcu arasındaki fark olduğu teyit edilerek kayıt doğruluğu kontrol edilebilir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 190Soru →

Odak Sigorta A.Ş., $11$ Eylül $2025$ tarihinde, bir yıl ( $365$ gün) süreli ve $146.000$ TL brüt prim tutarında bir yangın sigortası poliçesi düzenlemiştir. Şirket, bu poliçeye ilişkin riskin $\%20$ 'lik kısmını bir reasürans şirketine devretmiştir (sedan payı). Şirketin bu poliçe için acentesine ödediği komisyon tutarı $21.900$ TL'dir.

Sigorta şirketinin $31$ Aralık $2025$ tarihinde hazırlayacağı finansal tablolarda, 'gün esası' (pro-rata temporis) yöntemine göre ayırması gereken Net Kazanılmamış Primler Karşılığı tutarı kaç TL'dir?

80.960

101.200

34.067

29.200

68.828

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80.960

Cevap

Sigorta şirketinin ayırması gereken net kazanılmamış primler karşılığı

80.960

TL'dir.

Poliçenin 2025 yılında geçen gün sayısı 112, 2026 yılına sarkan gün sayısı ise 253'tür. 146.000 TL brüt primin 253 günlük karşılığı 101.200 TL olup, bu tutardan %20 reasürans payı düşüldüğünde net karşılık 80.960 TL olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1

Dönem içinde kazanılan ve ertesi yıla sarkan gün sayısını belirlemek

2025 yılı: Eylül (20) + Ekim (31) + Kasım (30) + Aralık (31) = 112 gün. 2026 yılı (Kazanılmamış):

365 - 112 = 253

gün.

Gün esası yönteminde, poliçenin vadesinin ertesi yıla sarkan gün sayısı üzerinden karşılık ayrılır.

2

Brüt Kazanılmamış Primler Karşılığı'nı (KPK) hesaplamak

146.000 \times (253 / 365) = 101.200

TL.

Toplam brüt primin, henüz riskin üstlenilmediği (kazanılmamış) gün sayısına oranlanması gerekir.

3

Reasürör payını düşerek Net KPK tutarına ulaşmak

Net KPK =

101.200 \times (1 - 0,20) = 80.960

TL.

Net karşılık tutarı, brüt karşılıktan reasüröre devredilen payın (sedan payı) çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Sigorta şirketlerinde Kazanılmamış Primler Karşılığı (KPK), teknik karşılıklar arasında yer alan ve brüt yazılan primlerin henüz hak edilmemiş (ertesi yıla sarkan) kısmını ifade eden bilanço kalemidir.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 191Soru →

Hayat dışı branşta faaliyet gösteren bir sigorta şirketi, $1$ Eylül $2025$ tarihinde bir yıl ( $365$ gün) süreli ve $182.500$ TL brüt prim tutarlı bir poliçe düzenlemiştir. Şirket, prim ve risklerin $\%20$ 'sini reasüröre devretmiştir. $2025$ yıl sonu itibarıyla bu branşa ilişkin net $25.000$ TL hasar ödemesi yapılmış, net $10.000$ TL muallak hasar karşılığı ayrılmış ve net $15.000$ TL faaliyet gideri gerçekleşmiştir. Şirketin aynı dönemdeki yatırım gelirleri ise $8.000$ TL olarak kaydedilmiştir.

Gün esasına (pro-rata temporis) göre yapılan hesaplamalar dikkate alındığında, şirketin $31.12.2025$ tarihli gelir tablosundaki "Teknik Bölüm Dengesi" (Teknik Kar/Zarar) kaç TL olarak yer almalıdır?

1.200 TL Zarar

6.800 TL Kar

8.800 TL Kar

11.000 TL Kar

13.800 TL Kar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1.200 TL Zarar

Cevap

Teknik Bölüm Dengesi 1.200 TL Zarar olarak hesaplanmalıdır.

Teknik bölüm dengesi hesaplanırken yalnızca sigortacılık teknik faaliyetleriyle doğrudan ilgili kalemler baz alınır. Pro-rata esasına göre 122 günlük net kazanılan prim

48.800

TL'dir. Bu tutardan net hasar maliyeti (

35.000

TL) ve net faaliyet giderleri (

15.000

TL) çıkarıldığında ortaya çıkan

-1.200

TL, bu branştaki teknik zararı ifade eder. Yatırım gelirleri bu bölüme dahil edilmez.

Adım Adım Çözüm

1

Net yazılan primin ve günlük net primin hesaplanması

Net Yazılan Prim:

182.500 \times 0,80 = 146.000

TL; Günlük Net Prim:

146.000 / 365 = 400

TL

Reasürans devri sonrası şirketin uhdesinde kalan net prim yükümlülüğünü belirlemek için gereklidir.

2

2025 yılına isabet eden kazanılan primin pro-rata (gün) esasına göre hesaplanması

Geçen Gün (1 Eylül - 31 Aralık):

30 + 31 + 30 + 31 = 122

gün; Kazanılan Net Prim:

122 \times 400 = 48.800

TL

Dönemsellik ilkesi gereği yalnızca raporlama dönemine isabet eden primlerin gelir kaydedilmesi gerekir.

3

Net hasar maliyetinin belirlenmesi

Net Hasar Maliyeti:

25.000

(Ödenen) +

10.000

(Muallak) =

35.000

TL

Teknik denge, hem ödenmiş hem de tahakkuk etmiş (muallak) hasarları içermelidir.

4

Teknik Bölüm Dengesi formülünün uygulanması

Teknik Kar/Zarar =

48.800

(Kazanılan Prim) -

35.000

(Hasar) -

15.000

(Faaliyet Gideri) =

-1.200

TL

Teknik denge, tüm teknik gelirlerden teknik giderlerin çıkarılmasıyla bulunur; yatırım gelirleri 'Teknik Olmayan Bölüm' kalemidir.

Anahtar Kavram

Sigorta şirketlerinde Teknik Bölüm Dengesi, teknik gelirler (kazanılan primler vb.) ile teknik giderler (gerçekleşen hasarlar, teknik karşılık değişimleri ve faaliyet giderleri) arasındaki farktır.

Alternatif Yöntem

Önce UPR'yi hesaplayıp net yazılan primden düşerek de kazanılan prime ulaşılabilir:

UPR = 146.000 \times (243/365) = 97.200

TL; Kazanılan Prim =

146.000 - 97.200 = 48.800

TL.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru 192Soru →

Marmara Sigorta A.Ş.'nin $2025$ yılı hesap dönemi sonu itibarıyla hasar dosyalarına ilişkin verileri aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

İşlem Detayı	Tutar (TL)
Dönem içinde ihbar edilen hasarların toplam bedeli	$2.500.000$
İhbar edilen bu hasarlardan dönem içinde ödenen kısım	$1.800.000$
İhbarlı hasarların ekspertiz sonucu belirlenen toplam maliyeti	$2.700.000$
Gerçekleşmiş ancak ihbar edilmemiş (IBNR) hasar tutarı	$450.000$
Beklenen sovtaj (halefiyet) geliri	$120.000$

Sigortacılık mevzuatı uyarınca, şirketin dönem sonunda bilançosunda göstermesi gereken net "Muallak Hasar Karşılığı" tutarı aşağıdakilerden hangisidir?

1.230.000

TL

1.350.000

TL

1.150.000

TL

1.030.000

TL

900.000

TL

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $1.230.000$ TL

Cevap

Şirketin ayırması gereken net Muallak Hasar Karşılığı tutarı

1.230.000

TL'dir.

Doğru cevap, ihbar edilmiş dosyalardan kalan bakiye yükümlülük (

900.000

TL) ile ihbar edilmemiş hasar tahmininin (

450.000

TL) toplamından sovtaj gelirinin (

120.000

TL) çıkarılmasıyla elde edilen tutarı ifade etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1

İhbar edilmiş ancak henüz ödenmemiş hasar tutarını hesaplayınız.

2.700.000 - 1.800.000 = 900.000

TL

Karşılık, ihbar edilen bedel üzerinden değil, ekspertiz sonucu kesinleşen veya tahmin edilen toplam maliyet üzerinden hesaplanmalıdır.

2

Brüt Muallak Hasar Karşılığı tutarını bulmak için IBNR tutarını ekleyiniz.

900.000 + 450.000 = 1.350.000

TL

Muallak hasar karşılığı, hem bildirilmiş hem de gerçekleşmiş ancak bildirilmemiş (IBNR) hasarları kapsar.

3

Net karşılık tutarına ulaşmak için beklenen sovtaj gelirini düşürünüz.

1.350.000 - 120.000 = 1.230.000

TL

Sigortacılık mevzuatına göre muallak hasar karşılıkları, beklenen sovtaj ve halefiyet gelirleri netleştirilerek muhasebeleştirilir.

Anahtar Kavram

Muallak Hasar Karşılığı (MHK), dönem içinde gerçekleşmiş ancak ödenmemiş (ihbarlı ve ihbarsız) tüm hasarları kapsayan ve sovtaj gelirleri düşülerek hesaplanan teknik bir karşılıktır.

İpuçları

1

Muallak hasar karşılığı hesaplanırken hem ihbar edilmiş hem de edilmemiş (IBNR) hasarlar dikkate alınmalıdır.

2

İhbar edilen hasarlarda, ilk beyan edilen tutar yerine ekspertiz çalışmalarıyla kesinleşen güncel maliyet tahminlerini kullanmalısınız.

3

Hesapladığınız brüt tutardan beklenen sovtaj (hurda/halefiyet) gelirlerini düşerek net karşılık tutarına ulaşın.

Daha Fazla Pratik

IBNR hesaplamasında kullanılan 'Aktüeryal Zincirleme Merdiven Yöntemi'nin temel mantığını gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Sigorta Şirketleri Muhasebesi

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik