Uluslararası hukukta uyuşmazlıkların barışçıl çözümünde en temel ve yaygın yöntem olan müzakere (görüşme) usulünün yargısal çözüm yolları ile ilişkisi ve hukuki sınırları konusunda Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) geliştirdiği standartlar dikkate alındığında, uyuşmazlığın esasına geçilmeden önceki 'müzakere şartı' (condition préalable) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi Divan'ın yerleşik içtihatlarına uygundur?
- ABir antlaşmada müzakere şartı öngörülmüşse, uyuşmazlığın yargıya taşınabilmesi için tarafların uyuşmazlık konusu her bir madde üzerinde ayrıntılı görüş alışverişinde bulunmuş olması ve müzakerelerin mutlaka yüz yüze toplantılar aracılığıyla yapılması zorunludur.
- Divan'ın Gürcistan v. Rusya (CERD) davasındaki yaklaşımına göre, bir antlaşmadaki müzakere şartının yerine getirilmiş sayılması için tarafların uyuşmazlık konusu olan spesifik antlaşma hükümlerine atıf yaparak 'anlamlı bir müzakere' (meaningful negotiation) yürütmüş olmaları gerekir; genel mahiyetteki siyasi beyanatlar bu şartı karşılamaz.Cevap
- CMüzakere yükümlülüğü (pactum de negotiando), uyuşmazlığın taraflarına mutlaka bir anlaşmaya varma (pactum de contrahendo) borcu yüklediğinden, tarafların bir uzlaşıya varamadığı her durum Divan nezdinde 'iyi niyet' (bona fides) ilkesinin ihlali olarak değerlendirilir.
- DUAD Statüsü uyarınca müzakere süreci, uyuşmazlığın varlığını kanıtlayan tek ve zorunlu hukuki araç olduğundan, antlaşmalarda aksine bir hüküm bulunmasa dahi müzakere denenmeden Divan'a başvurulması durumunda dava her zaman 'uyuşmazlığın yokluğu' nedeniyle usulden reddedilir.
- EMüzakere süreci, üçüncü bir tarafın katılımına tamamen kapalı bir yöntem olduğu için, bir uluslararası örgüt sekreteryasının teknik destek sağladığı veya bir örgüt organı bünyesinde yürütülen görüşmeler müzakere usulü kapsamında değil, 'dostça girişim' kapsamında değerlendirilir.
Cevap
Uluslararası Adalet Divanı'nın içtihatlarına göre, bir antlaşmada yer alan müzakere şartının (ön şart) karşılanması için tarafların uyuşmazlığın esasına ve ilgili antlaşma hükümlerine odaklanan, dürüst ve anlamlı bir müzakere süreci yürütmüş olmaları gerekmektedir; genel siyasi beyanlar bu hukuki şartı karşılamaz.
Uluslararası Adalet Divanı'nın (özellikle tarihli Gürcistan v. Rusya davası Ön İtirazlar Kararı'nda) vurguladığı üzere, bir antlaşmada öngörülen müzakere şartının yerine getirilmiş sayılması için tarafların sadece 'görüşmüş' olmaları yeterli değildir. Bu görüşmelerin uyuşmazlığın esasına (ilgili antlaşma hükümlerine) yönelik olması ve çözüme dair dürüstçe bir çaba (anlamlı müzakere) içermesi gerekir. Genel siyasi protestolar veya uyuşmazlık konusuyla doğrudan bağı olmayan diplomatik temaslar bu hukuki şartı yerine getirmiş sayılmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Meaningful Negotiation (Anlamlı Müzakere) ve Pactum de Negotiando
Tahmini Süre:3m 0s