Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesinde düzenlenen 'istenmeyen kişi' (persona non grata) kurumu dikkate alındığında, bu uygulamanın usul ve sonuçlarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?

  1. Kabul eden devlet, bu yöndeki kararını diplomatik ajan kendi ülkesine varmadan önce de alabilir ve aldığı kararın gerekçesini açıklamakla yükümlü değildir; şayet gönderen devlet makul sürede kişiyi geri çağırmazsa, kabul eden devlet söz konusu kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.Cevap
  2. B
    Kabul eden devlet, bir diplomatik ajanı istenmeyen kişi ilan etme hususunda takdir yetkisine sahip olsa da, bu yetkinin keyfi kullanımını engellemek amacıyla aldığı kararın fiili ve hukuki gerekçesini gönderen devlete resmi olarak bildirmek zorundadır.
  3. C
    Bir diplomatik ajanın istenmeyen kişi ilan edilebilmesi için, ilgili ajanın kabul eden devletin ülkesine giriş yapmış ve görevine fiilen başlamış olması şartı aranır; atama aşamasında henüz ülkeye gelmemiş kişiler için bu usul işletilemez.
  4. D
    İstenmeyen kişi ilan edilen diplomatik ajanın gönderen devlet tarafından makul süre içinde geri çağrılmaması durumunda, kabul eden devlet diplomatın bağışıklıklarını tek taraflı olarak kaldırarak kişiyi doğrudan iç hukukunda yargılayabilir.
  5. E
    Gönderen devletin, istenmeyen kişi ilan edilen misyon şefini geri çağırmayı reddetmesi hâlinde, kabul eden devletin başvurabileceği tek meşru yol konuyu Birleşmiş Milletler uluslararası yargı mercilerine taşıyarak diplomatın bağışıklığının kaldırılmasını talep etmektir.

Cevap

Kabul eden devletin istenmeyen kişi kararını diplomatik ajan ülkesine varmadan önce de alabileceğini, kararının gerekçesini açıklamakla yükümlü olmadığını ve gönderen devlet makul sürede kişiyi geri çağırmazsa kişinin misyon üyesi olarak tanınmayabileceğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru seçenek, 1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesindeki düzenlemeyi tam ve eksiksiz yansıtmaktadır. Kabul eden devlet her zaman, gerekçe göstermeksizin bir diplomatı istenmeyen kişi ilan edebilir. Bu ilan kişi ülkeye gelmeden önce de (henüz yoldayken veya atama aşamasında) yapılabilir. Eğer gönderen devlet kişiyi geri çağırmaz veya görevine son vermezse, kabul eden devlet makul bir sürenin ardından bu kişiyi diplomatik misyon üyesi olarak tanımayı reddetme (ve böylece diplomatik statüsünü sona erdirme) hakkına sahip olur.

Adım Adım Çözüm

1
1961 Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesindeki usul kurallarını incele.
Madde 9, kabul eden devletin herhangi bir zaman ve gerekçe göstermek zorunda olmaksızın misyon şefini veya misyonun diplomatik kadrosundan herhangi birini 'persona non grata' ilan edebileceğini belirtir.
Soru kökünde doğrudan sözleşme usulü ve gerekçe yükümlülüğü sorulmaktadır.
2
Zamanlama şartını değerlendir.
Aynı maddenin 3. fıkrası, bir kişinin kabul eden devletin ülkesine varmadan önce de istenmeyen veya kabul edilmez kişi ilan edilebileceğini düzenler.
Seçeneklerde kişinin ülkeye giriş yapmış olma şartı bir çeldirici olarak kullanılmıştır.
3
Geri çağırmama durumundaki yaptırımı tespit et.
Gönderen devlet yükümlülüklerini yerine getirmeyi reddeder veya makul bir süre içinde yerine getirmezse, kabul eden devlet ilgili kişiyi misyonun bir üyesi olarak tanımayı reddedebilir.
Bu durum, istenmeyen kişi ilanının doğrudan yasal sonucudur ve doğrudan tutuklama/yargılama ile karıştırılmamalıdır.

Anahtar Kavram

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanının Şartları ve Hukuki Sonuçları
Bu soruyu puanla

Konular

İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanı