A ülkesi, B ülkesinin kendi topraklarına atadığı ve henüz ülkeye giriş yapmamış olan yeni büyükelçisini, hiçbir gerekçe göstermeksizin "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan etmiştir. B ülkesi ise gerekçe sunulmadığı ve kişi henüz göreve başlamadığı için bu karara itiraz etmiş, büyükelçiyi geri çağırmayı reddetmiştir.
Diplomatik ilişkileri düzenleyen uluslararası hukuk kurallarına göre, bu olaydaki hukuki durumla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- A ülkesi gerekçesiz ve kişi ülkeye gelmeden önce de bu ilanı yapabilir; B ülkesi makul sürede elçiyi geri çağırmazsa, A ülkesi bu kişiyi diplomatik misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir.Cevap
- BA ülkesi diplomatik ajanı ülkeye girmeden reddetme hakkına sahip olsa da, bu işlemin uluslararası hukukta geçerli olabilmesi için B ülkesine resmi ve geçerli bir gerekçe sunmak zorundadır.
- C"İstenmeyen kişi" ilanı ancak ilgili diplomatik ajanın kabul eden devletin ülkesine giriş yapmasından ve güven mektubunu resmen sunmasından sonra gerçekleştirilebilir.
- DB ülkesinin büyükelçiyi geri çağırmayı kesin olarak reddetmesi durumunda, A ülkesi söz konusu elçiyi doğrudan tutuklayarak kendi yerel mahkemelerinde yargılama yetkisi kazanır.
- EDiplomatik atamalar gönderen devletin mutlak egemenlik yetkisinde olduğundan, B ülkesi geri çağırmayı reddettiği için elçi kabul eden devlette tüm diplomatik bağışıklıklardan doğrudan yararlanır.
Cevap
Doğru seçenek, kabul eden devletin kişi ülkeye gelmeden önce ve gerekçesiz olarak istenmeyen kişi ilanı yapabileceğini, gönderen devletin makul sürede kişiyi geri çağırmaması halinde ise kabul eden devletin bu kişiyi misyon üyesi olarak tanımayı reddedebileceğini belirten ifadedir.
1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 9. maddesine göre; kabul eden devlet herhangi bir zaman (kişi ülkeye gelmeden önce dahi) ve kararının gerekçesini açıklamak zorunda olmaksızın diplomatik misyon şefini veya misyonun diplomatik kadrosundan herhangi birini 'istenmeyen kişi' (persona non grata) ilan edebilir. Gönderen devlet bu kişiyi geri çağırmayı veya görevine son vermeyi reddederse ya da makul bir süre içinde bunu yapmazsa, kabul eden devlet söz konusu kişiyi diplomatik misyon üyesi olarak tanımayı reddedebilir. Bu nedenle, olaya tam ve eksiksiz olarak uygun düşen tek hukuki sonuç budur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İstenmeyen Kişi (Persona Non Grata) İlanının Usulü ve Sonuçları