Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKonsolosluk Memurlarının Ayrıcalık ve Bağışıklıkları

Taraf devletler arasında 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin yürürlükte olduğu bir durumda; kabul eden devletin bir liman şehrinde konsolosluk memuru olarak görev yapan Bay K, hafta sonu iznindeyken gittiği bir eğlence mekânında kişisel bir tartışma sonucu silah kullanarak ağır bir yaralama olayına karışmıştır. Olay üzerine yerel adli makamlar, ağır suç (cürüm) kapsamında derhal soruşturma başlatmış ve yetkili mahkeme Bay K hakkında tutuklama kararı çıkarmıştır.

Bay K'nin uluslararası hukuktaki statüsü ve sahip olduğu bağışıklıklar dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Kabul eden devletin söz konusu ceza yargılamasını yürütebilmesi için, Bay K'nin diplomatik ayrıcalıklarından kendi özgür iradesiyle feragat ettiğini adli makamlara yazılı olarak bildirmesi şarttır.
  2. B
    Bay K, diplomatik misyon şefleriyle eşdeğer düzeyde tam yargı muafiyetine ve kişi dokunulmazlığına sahip bulunduğundan, yerel makamlarca hiçbir hâlde hürriyetinden yoksun bırakılamaz ve yargılanamaz.
  3. Konsolosluk memurlarının yargı bağışıklığı resmî görevlerinin ifası sırasındaki fiilleriyle sınırlı olduğundan ve isnat edilen fiil ağır bir suç niteliği taşıdığından, Bay K yetkili adli makamın kararıyla tutuklanabilir ve yerel mahkemelerde yargılanabilir.Cevap
  4. D
    Konsolosluk memurlarına tanınan kişi dokunulmazlığı kuralı gereğince Bay K hakkındaki ceza davası görülebilir; ancak yargılama süreci kesinlikle tutuklama tedbiri uygulanmaksızın sürdürülmelidir.
  5. E
    Yerel makamlar Bay K hakkında yargısal bir işlem tesis edemez; yalnızca suçun niteliğini hukuki bir gerekçe olarak sunmak suretiyle onu "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan edebilirler.

Cevap

Doğru yanıt, konsolosluk memurlarının yargı bağışıklığının resmî görevleriyle sınırlı olduğunu ve ağır suç durumunda yetkili makam kararıyla tutuklanabileceklerini belirten seçenektir.
1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi uyarınca, konsolosluk memurları diplomatik ajanlar gibi mutlak yargı bağışıklığına sahip değildir. Yargı bağışıklıkları 'görevsel'dir, yani sadece resmî görevleri sırasındaki eylemlerini kapsar. Kişi dokunulmazlıkları da kısıtlıdır; kural olarak tutuklanamasalar veya gözaltına alınamasalar da, yetkili adli makam kararıyla ve ancak 'ağır bir suç' işlenmesi durumunda tutuklanmaları mümkündür. Olaydaki fiil resmî görev dışında gerçekleşmiş ağır bir suç olduğundan, yargılama ve tutuklama işlemi Sözleşme'ye bütünüyle uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki kişinin statüsünü ve eylemin niteliğini belirlemek.
Kişi bir konsolosluk memurudur. Eylem ise resmî görev dışında (hafta sonu, eğlence mekânında) işlenmiş, silahlı yaralama içeren 'ağır bir suç'tur.
1963 Viyana Sözleşmesi, temsilcilerin bağışıklıklarını sahip oldukları statüye ve işlenen eylemin türüne göre ayırmıştır.
2
Konsolosluk memurlarının yargı bağışıklığının kapsamını değerlendirmek.
Konsolosluk memurları, diplomatik ajanlardan farklı olarak yalnızca resmî görevlerinin ifası kapsamındaki fiillerinden dolayı yargı bağışıklığına sahiptir (görevsel bağışıklık).
Kişisel bir tartışma sonucu işlenen fiil resmî görev kapsamında olmadığından, Bay K eylemi nedeniyle ceza yargılamasından bağışık değildir.
3
Konsolosluk memurlarının kişi dokunulmazlığı (tutuklanamazlık) kuralını ve istisnasını uygulamak.
Konsolosluk memurları kural olarak tutuklanamaz; ancak 'ağır bir suç' işlenmesi hâlinde yetkili adli makamın kararıyla tutuklanabilirler.
Sözleşmenin 41. maddesi, ağır suç (cürüm) hâlini kişi dokunulmazlığının açık bir istisnası olarak düzenlemiştir. Bu nedenle Bay K'nin tutuklanması uluslararası hukuka uygundur.

Anahtar Kavram

Konsolosluk Memurlarının Görevsel Bağışıklığı ve Kişi Dokunulmazlığı İstisnaları
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Konsolosluk Memurlarının Ayrıcalık ve Bağışıklıkları