Examkin

Soru

Zorluk: ZorEvrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)

Alfa devleti vatandaşı olan bir kişi, Beta devleti topraklarında gerçekleşen silahlı bir çatışma bağlamında sivil halka karşı sistematik işkence eylemlerini organize etmiş ve yönetmiştir. Bu eylemlerde hayatını kaybedenlerin tamamı Beta ve Gama devleti vatandaşlarıdır. Söz konusu kişi olaylardan yıllar sonra, turistik amaçla giriş yaptığı Delta devleti sınır kapısında rutin bir pasaport kontrolü sırasında tespit edilerek yakalanmıştır. Delta devleti savcılığı, kişinin kendi vatandaşlarına veya devletin temel güvenlik çıkarlarına yönelik herhangi bir eylemi bulunmamasına rağmen, insanlığa karşı suç teşkil eden bu fiillerinden dolayı şüpheliyi kendi ulusal mahkemelerinde yargılamaya karar vermiştir.

Uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, Delta devletinin bu olayda yargı yetkisini kullanmasının hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Evrensellik ilkesiCevap
  2. B
    Koruma ilkesi
  3. C
    Aktif şahsilik ilkesi
  4. D
    Pasif şahsilik ilkesi
  5. E
    Jus cogens normlarına dayalı mülkilik ilkesi

Cevap

Delta devletinin yargı yetkisini kullanması Evrensellik ilkesine dayanmaktadır.
Doğru yanıt olan ilke, jus cogens (emredici) normları ihlal eden soykırım, insanlığa karşı suçlar, işkence ve deniz haydutluğu gibi tüm uluslararası toplumu ilgilendiren ağır suçlarda uygulanır. Bu ilke uyarınca, suçun nerede işlendiğine veya failin/mağdurun uyrukluğuna bakılmaksızın, şüpheliyi kendi egemenlik alanında ele geçiren her devlet yargılama yetkisine sahip olur. Olayda Delta devletinin suçla hiçbir yersel veya kişisel bağı olmamasına rağmen, suçun insanlığa karşı suç niteliği taşıması nedeniyle yargı yetkisi kullanması tam olarak bu ilkenin sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki devletler ile suç arasındaki bağlama noktalarını (uyrukluk ve yer) analiz et.
Fail Alfa vatandaşı, mağdurlar Beta ve Gama vatandaşı, suç Beta ülkesinde işlenmiştir. Yargılamayı yapan Delta devleti ile hiçbir klasik bağ (mülkilik, şahsilik) yoktur.
Yargı yetkisinin temelini bulmak için öncelikle yersel ve kişisel bağların varlığı kontrol edilmelidir.
2
Delta devletinin menfaatlerinin doğrudan ihlal edilip edilmediğini incele.
Olay örgüsünde Delta devletinin güvenliğine veya kurumlarına yönelik bir saldırı olmadığı açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle koruma yetkisi elenir.
Devletler ülkeleri dışında işlense bile kendi hayati çıkarlarını hedef alan suçlarda koruma ilkesini işletebilirler.
3
Suçun niteliğini uluslararası hukuk bağlamında değerlendir.
Sistematik işkence ve insanlığa karşı suçlar, tüm uluslararası toplumun ortak menfaatini ilgilendiren jus cogens (emredici) nitelikte suçlardır (erga omnes).
Bazı ağır suçların niteliği, bağlama noktası gerektirmeyen istisnai bir yargı yetkisi doğurur.
4
Hiçbir bağ olmamasına rağmen yargı yetkisi veren hukuki temeli belirle.
Faili sadece kendi sınırları içinde ele geçirmiş olmaya (judex deprehensionis) dayanarak insanlığa karşı suçlarda kullanılan yetki evrensellik ilkesidir.
Uluslararası hukukta cezasızlığı önlemek amacıyla ağır suçlar için evrensel yargı yetkisi kabul edilmiştir.

Anahtar Kavram

Evrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)
Bu soruyu puanla

Konular

Evrensel Yetki (Evrensellik İlkesi)