Frankfurt Okulu’na göre modernite sürecinde akıl; insanlığı doğanın ve toplumun baskısından kurtaracak bir 'özgürleşme' aracı olmaktan çıkarak, yalnızca önceden belirlenmiş teknik hedeflere ulaşmak için en verimli yolları hesaplayan bir mekanizmaya dönüşmüştür. Uluslararası ilişkilerde devletlerin güç maksimizasyonu veya sistemin istikrarı gibi 'verili' amaçlar doğrultusunda yürüttükleri bu değerlerden arındırılmış rasyonel süreç, Frankfurt Okulu tarafından aşağıdakilerden hangisiyle isimlendirilmektedir?
- Araçsal AkılCevap
- Bİletişimsel Eylem
- CHegemonya
- DÖzgürleşme
- EPozitivizm
Cevap
Frankfurt Okulu'nun modernite ve ana akım kuram eleştirisinin merkezinde yer alan, aklın teknik bir hesaplama aracına dönüşmesini tanımlayan kavram Araçsal Akıl'dır.
Doğru cevap olan kavram, Frankfurt Okulu'nun (özellikle Horkheimer ve Adorno) modern dünyada aklın, değerleri sorgulayan bir güç olmaktan çıkıp sadece önceden belirlenmiş hedeflere (güç, kâr, verimlilik) ulaşmak için kullanılan teknik bir 'araç' haline gelmesini tanımlar. Bu durum, uluslararası politikada devletlerin rasyonel aktörler olarak sadece teknik kapasite ve stratejik verimlilik üzerinden hareket etmelerinin felsefi temelini oluşturur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Araçsal Akıl (Instrumental Reason)
İpuçları
1
Bu kavram, aklın artık 'ne yapmalıyız?' sorusu yerine sadece 'nasıl yapmalıyız?' sorusuna odaklanmasını ifade eder.
2
Horkheimer ve Adorno'nun 'Aydınlanmanın Diyalektiği' kitabında, aydınlanma aklının kendi karşıtına (tahakküme) dönüşmesini açıklayan anahtar terimdir.
3
Ana akım teorilerin devletleri 'verimlilik odaklı' birer birim olarak görmesi, aklın bu 'araçsal' niteliğinin bir sonucudur.
Daha Fazla Pratik
Robert Cox'un 'Problem Çözücü Kuram' ile 'Eleştirel Kuram' ayrımı arasındaki ilişkiyi incelemek bu kavramın pekişmesine yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s