Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan tarihli "Devletin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu Taslak Maddeleri", sorumluluk hukukunu "tali kurallar" (secondary rules) çerçevesinde kodifiye etmiştir. Bu sistemde, bir davranışın uluslararası haksız fiil teşkil etmesi için sadece "devlete isnat edilebilirlik" ve "uluslararası yükümlülük ihlali" unsurları aranmaktadır.
Taslak maddelerde "zarar" (damage) ve "kusur" (fault) kavramlarının genel kurucu unsurlar arasında yer almamasının hukuki sonucu ve bu unsurların sorumluluk rejimindeki işleviyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Sorumluluğun doğması için bir ihlalin varlığı yeterli olup; zarar ve kusur ancak ihlal edilen "birincil kural" (primary rule) tarafından özel olarak öngörüldüğünde sorumluluğun doğumuna etki eder veya onarım (reparation) aşamasında tazminatın kapsamını belirler.Cevap
- BUluslararası hukukta devletin sorumluluğunun somutlaşabilmesi için maddi veya manevi bir zararın varlığı kurucu bir ön şarttır; zira zarar unsuru içermeyen bir ihlal hukuki sonuç doğurmaz.
- CILC rejimi "mutlak kusursuz sorumluluk" ilkesini benimsediği için, birincil kurallar (primary rules) kusur şartı öngörse dahi bu durum devletin uluslararası sorumluluğunun doğumunu engellemez.
- DTaslak maddeler, uluslararası hukukun asli kaynaklarını (asli kurallar) düzenlediği için zarar ve kusur gibi yardımcı unsurların kurucu nitelik kazanması ancak özel antlaşmalarla mümkündür.
- Eİsnadiyet (subjective element), ihlalden (objective element) hiyerarşik olarak daha üstün bir unsurdur; bu nedenle isnat edilemeyen bir fiil zarar doğursa dahi birincil kuralların ihlali sayılamaz.
Cevap
Sorumluluğun doğması için bir ihlalin varlığı ve bunun devlete isnat edilebilirliği yeterlidir; zarar ve kusur ancak belirli birincil kuralların (primary rules) içeriğine bağlı olarak veya onarım aşamasında dikkate alınan özel şartlardır.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) Taslak Maddeleri'ne göre, sorumluluğun doğması için kural olarak sadece davranışın devlete isnat edilebilir olması ve bu davranışın devletin bir uluslararası yükümlülüğünü ihlal etmesi yeterlidir. Zarar ve kusur, tüm ihlaller için geçerli genel kurucu unsurlar değildir. Ancak, ihlal edilen yükümlülüğün kendisi (birincil kural) bir zarar şartı veya kusur derecesi (kast gibi) öngörüyorsa, bu unsurlar o somut olayda sorumluluğun doğumu için şart haline gelir. Ayrıca zarar, onarım (tazminat) aşamasında ödenecek miktarın belirlenmesinde kilit rol oynar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sorumluluğun Kurucu Unsurları (İsnadiyet ve İhlal) ile Birincil/Tali Kural Ayrımı
Daha Fazla Pratik
İsnadiyet (Atıf) kurallarını, özellikle devlet organlarının yetki aşımı (ultra vires) durumlarını inceleyerek sorumluluk rejimindeki istisnaları derinleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s