Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)

Uluslararası Adalet Divanı (UAD) Statüsü'nün 38. maddesinde yargı kararlarının "hukuk kurallarının belirlenmesinde yardımcı araçlar" olarak ifade edilmesi ve Statü'nün 59. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, yargı kararlarının uluslararası hukuktaki konumuyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

  1. Yargı kararları, yeni bir genel hukuk kuralı ihdas etmekten ziyade mevcut kuralların varlığını ve kapsamını tespit etmeye yarayan kanıtlayıcı bir işleve sahiptir.Cevap
  2. B
    Divan kararları, hiyerarşik olarak antlaşmaların üzerinde yer alan ve tüm devletler için kendiliğinden bağlayıcılık arz eden asli kaynaklardır.
  3. C
    Uluslararası hukukta "stare decisis" ilkesi geçerli olduğundan, Divan'ın bir uyuşmazlıkta verdiği hüküm benzer tüm davalar için genel bir hukuk kuralı niteliği kazanır.
  4. D
    Yardımcı kaynak niteliği gereği, Divan kararları sadece tavsiye mahiyetinde olup davanın tarafları üzerinde dahi hukuken zorlayıcı bir etki doğurmaz.
  5. E
    Yargı kararları, uluslararası teamül hukuku kurallarının oluşması için gereken "devlet uygulaması" (state practice) unsurunun tek başına yerini tutan kurucu bir kaynaktır.

Cevap

Yargı kararlarının yeni bir kural yaratmak yerine mevcut kuralları tespit edici ve kanıtlayıcı bir işleve sahip olduğunu belirten ifade doğrudur.
Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. maddesi, yargı kararlarını asli kaynaklardan ayırarak 'yardımcı araç' kategorisine koyar. Bu durum, mahkemelerin yeni hukuk kuralları yaratmadığını (yargısal yasama yapmadığını), bunun yerine mevcut olan antlaşma veya teamül kurallarının ne anlama geldiğini netleştirdiğini ve varlığını teyit ettiğini (declaratory/evidential function) gösterir. Madde 59 ile de bu kararların genel bir kural (erga omnes) değil, sadece taraflar için bağlayıcı olduğu vurgulanarak yardımcı kaynak niteliği pekiştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
UAD Statüsü Madde 38/1-d hükmünü analiz edin.
Yargı kararlarının (judicial decisions) asli kaynaklar (antlaşma, teamül, genel ilkeler) gibi kural koyucu değil, kuralları tespit edici 'yardımcı araç' olduğu görülür.
Uluslararası hukukta yargı organlarının yasama yetkisi yoktur.
2
UAD Statüsü Madde 59 hükmünü değerlendirin.
Hükmün sadece davanın tarafları ve o dava konusu olay için bağlayıcı olduğu (nispi bağlayıcılık) tespit edilir.
Uluslararası hukukta 'stare decisis' (bağlayıcı emsal) ilkesinin reddedildiğini teyit eder.
3
Sonuçları sentezleyin.
Yargı kararları, mevcut hukuk kurallarının (antlaşma veya teamül) varlığını, içeriğini ve yorumunu ortaya koyan, yani 'hukuku bulmaya' yarayan delil niteliğindeki araçlardır.
Yardımcı kaynak kavramının hukuki özü budur.

Anahtar Kavram

Uluslararası Yargı Kararlarının Yardımcı Kaynak Niteliği ve Nispi Bağlayıcılığı

Daha Fazla Pratik

UAD Statüsü'nün 59. maddesi ile 38. maddesi arasındaki ilişkiyi, 'hukuk yaratan' (law-making) ve 'hukuku açıklayan' (law-declaring) ayrımı üzerinden tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Yargı Kararları (İçtihatlar)