Çok taraflı bir çevre koruma antlaşmasının uygulanması safhasında, taraf devletlerden ikisi metinde yer alan teknik bir terimin kapsamı üzerinde uyuşmazlığa düşmüştür. Devletlerden biri, uyuşmazlığın çözümü için antlaşmanın metninden ve güncel amacından ziyade, antlaşmanın müzakereleri sırasındaki "hazırlık çalışmalarının" (travaux préparatoires) doğrudan ve öncelikli yorum aracı olarak esas alınması gerektiğini ileri sürmüştür.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin antlaşmaların yorumlanmasına ilişkin kuralları dikkate alındığında, bu iddia ve yorum kuralları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken doğrudur?
- Hazırlık çalışmalarına ancak genel yorum kuralının uygulanmasıyla ortaya çıkan anlamın teyit edilmesi veya metnin anlamının belirsiz ya da mantıksız kalması hâllerinde tamamlayıcı bir araç olarak başvurulabilir.Cevap
- BHazırlık çalışmaları, antlaşmanın bütünü içindeki lafzi yorumdan önce gelen asli ve doğrudan bağlayıcı bir hukuk kaynağıdır.
- CSözleşme metninde yorum farkı doğması durumunda, hazırlık çalışmaları emredici kural (jus cogens) niteliği kazanarak uyuşmazlığı kesin olarak çözer.
- DYorum farklılıkları tarafların karşılıklı iradelerini zedelediğinden, hazırlık çalışmalarına bakılmaksızın doğrudan hakkaniyet ve nisfet (ex aequo et bono) ilkelerine göre karar verilmelidir.
- EHazırlık çalışmaları, yalnızca Uluslararası Adalet Divanının yargı yetkisini peşinen ve zorunlu olarak kabul etmiş devletler arasındaki uyuşmazlıklarda yorum aracı olarak kullanılabilir.
Cevap
Doğru yanıt, hazırlık çalışmalarının yalnızca genel yorum kuralının teyidi veya belirsizliklerin giderilmesi durumunda başvurulabilecek tamamlayıcı bir araç olduğunu belirten ifadedir.
Doğru yanıt, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 32. maddesindeki düzenlemeyi tam ve eksiksiz yansıtmaktadır. Uluslararası hukukta antlaşmalar öncelikle metnin olağan anlamı, bağlamı ve antlaşmanın konu ile amacı ışığında iyi niyetle yorumlanır (Madde 31). Antlaşmanın hazırlık çalışmaları (travaux préparatoires) ise ancak bu asli kuralın teyidi veya asli kural uygulandığında ortaya çıkan anlamsızlık ve kapalılığın giderilmesi için başvurulan tamamlayıcı (ikincil) bir yorum aracıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
VCLT Madde 31 ve 32 Kapsamında Antlaşmaların Yorumlanması (Asli ve Tamamlayıcı Yorum Araçları)