Birleşmiş Milletler Şartı'nın 33. maddesinde uyuşmazlıkların barışçıl çözüm yolları hiyerarşik bir sıralama olmaksızın sayılmıştır. Bu yöntemler arasında yer alan "müzakere" (görüşme) usulü, uluslararası hukukta hem en eski hem de en esnek yöntem olarak kabul edilir. Uluslararası Adalet Divanı'nın içtihatlarında da vurgulanan "anlamlı müzakere" (meaningful negotiation) yürütme yükümlülüğü ve yöntemin işleyişi dikkate alındığında; müzakereyi arabuluculuk, uzlaştırma veya dostça girişim gibi diğer diplomatik çözüm yollarından ayıran en temel yapısal nitelik aşağıdakilerden hangisidir?
- Uyuşmazlığın çözümü için yürütülen görüşmelerin yalnızca uyuşmazlık tarafları arasında gerçekleşmesi ve sürece hiçbir aşamada bağımsız bir üçüncü tarafın dahil olmaması.Cevap
- BÜçüncü bir tarafın, uyuşmazlık tarafları arasındaki diyaloğu yeniden başlatmak amacıyla tarafları bir araya getirmesi ancak uyuşmazlığın esasına yönelik çözüm teklifi sunmaması.
- CTarafsız bir komisyon aracılığıyla uyuşmazlığa konu olan maddi vakıaların araştırılması ve sadece bu vakıalara ilişkin bir rapor hazırlanarak taraflara sunulması.
- DBağımsız bir heyetin uyuşmazlığı hem maddi hem de hukuki yönden inceleyerek uyuşmazlığın çözümü için taraflara bağlayıcı olmayan yazılı bir rapor sunması.
- EMüzakere sonucunda varılan mutabakatın hukuken geçerlilik kazanabilmesi için uyuşmazlık taraflarının bu sonucu mutlaka Uluslararası Adalet Divanı'na tescil ettirmesi zorunluluğu.
Cevap
Müzakereyi diğer diplomatik yollardan ayıran temel fark, görüşmelerin doğrudan ve sadece taraflar arasında yapılması, sürecin hiçbir aşamasında üçüncü bir tarafın (devlet, kişi veya örgüt) yer almamasıdır.
Uluslararası hukukta müzakere, uyuşmazlığın tarafları arasında doğrudan yürütülen ve sürecin hiçbir aşamasında üçüncü bir süjenin (devlet, uluslararası örgüt veya bağımsız bir kişi) müdahil olmadığı yegane yöntemdir. Bu özellik, müzakereyi 'üçüncü taraf' gerektiren arabuluculuk, dostça girişim, soruşturma ve uzlaştırma gibi diğer diplomatik çözüm yollarından yapısal olarak ayırır. Uluslararası Adalet Divanı içtihatlarına göre taraflar, müzakereyi sadece şeklen değil, uyuşmazlığı sona erdirme amacıyla (anlamlı bir şekilde) bizzat yürütmekle yükümlüdür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Müzakerede Üçüncü Tarafın Yokluğu ve Doğrudan Temas
İpuçları
1
Diplomatik çözüm yollarını, uyuşmazlık tarafları dışında kimlerin sürece katıldığına göre gruplandırmayı deneyin.
2
BM Şartı 33. maddede sayılan yöntemlerden sadece birinde 'üçüncü taraf' katılımı yapısal olarak zorunlu değildir.
3
Müzakere, tarafların yüz yüze (doğrudan) geldiği bir yöntemdir; eğer bir aracı varsa o yöntem müzakere olmaktan çıkar.
Daha Fazla Pratik
Kuzey Denizi Kıta Sahanlığı davasında Uluslararası Adalet Divanı'nın 'anlamlı müzakere' ilkesine getirdiği yorumu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s