Bir Türk inşaat firmasının Katar'daki şantiyesinde şef olarak görev yapan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı (A), şantiyede meydana gelen ve bir yerel işçinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan iş kazasında "taksirle ölüme sebebiyet verme" suçlamasıyla karşı karşıya kalmıştır. Olayın ardından Türkiye'ye dönen (A) hakkında Katar makamları iade talebinde bulunmuş, ancak Türkiye "vatandaşın iade edilmemesi" kuralı gereği bu talebi reddederek (A) hakkında Türk mahkemelerinde yargılama süreci başlatmıştır.
Türkiye'nin, kendi vatandaşının yabancı bir ülkede işlediği iddia edilen bu suç üzerinde yargı yetkisi kullanması, uluslararası hukukta aşağıdaki yetki ilkelerinden hangisi ile açıklanır?
- AMülkilik (Ülkesellik) İlkesi
- BPasif Şahsilik İlkesi
- Aktif Şahsilik İlkesiCevap
- DKoruma (Güvenlik) İlkesi
- EEvrensellik İlkesi
Cevap
Aktif Şahsilik İlkesi
Aktif şahsilik ilkesi, bir devletin kendi vatandaşlarının yurt dışında işledikleri suçlar üzerinde yargı yetkisine sahip olmasını ifade eder. Senaryoda failin (A) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması ve suçun yurt dışında (Katar) işlenmiş olmasına rağmen Türkiye'nin yargılama başlatması bu ilkenin doğrudan uygulamasıdır. Ayrıca 'aut dedere aut judicare' (ya iade et ya yargıla) kuralı çerçevesinde, devletler kendi vatandaşlarını iade etmediklerinde onları yargılamakla yükümlüdürler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik)
İpuçları
1
Yargı yetkisi kullanılan kişinin (failin) vatandaşlığına dikkat ediniz.
2
Suçun nerede işlendiği ile kimin yargılandığı arasındaki farkı ayırt edin; fail vatandaşı olduğu devlete döndüğünde hangi ilke devreye girer?
Daha Fazla Pratik
Vatandaşın iade edilmemesi durumunda ortaya çıkan 'ya iade et ya yargıla' kuralının bu ilkeyle ilişkisini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s