Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)

A Devleti vatandaşı olan (X), sürekli ikamet ettiği B Devleti sınırları içerisinde bulunduğu sırada, C Devleti merkezli özel bir ticari işletmenin bilişim sistemlerine sızarak haksız menfaat temin etmiştir. Söz konusu siber suç eyleminin ardından A Devleti'ne dönen (X) hakkında, suçun işlendiği yerin kendi ülkesi olmamasına, mağdurun kendi vatandaşı bulunmamasına ve eylemin devletin siyasi, ekonomik veya askeri güvenliğini doğrudan hedef almamasına rağmen, A Devleti adli makamlarınca ceza soruşturması başlatılmıştır.

Uluslararası hukuk bağlamında, A Devleti'nin olayla hiçbir yersel (mülki) bağı bulunmamasına rağmen yargı yetkisini kullanmasının hukuki dayanağı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Pasif şahsilik ilkesi
  2. B
    Koruma ilkesi
  3. Aktif şahsilik ilkesiCevap
  4. D
    Evrensellik ilkesi
  5. E
    Objektif mülkilik ilkesi

Cevap

Aktif şahsilik ilkesi
Soruda verilen olayda, A Devleti adli makamlarının yargılama yetkisini kullanabilmesinin yegane sebebi failin (X) kendi vatandaşı olmasıdır. Uluslararası hukukta devletlerin, ülkeleri dışında suç işleyen kendi vatandaşlarını yargılama yetkisine sahip olmalarına 'aktif şahsilik ilkesi' adı verilmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki suçun işlendiği yeri ve tarafların uyrukluk bağlarını analiz etmek
Fail A Devleti vatandaşıdır, eylem B Devleti'nde gerçekleşmiştir, mağdur ise C Devleti tabiyetindedir.
Uluslararası ceza hukukunda yargı yetkisinin belirlenmesi için fail, mağdur ve suç yeri unsurlarının tespit edilmesi gerekir.
2
A Devleti'nin yargı yetkisini hangi bağa dayanarak kurduğunu değerlendirmek
A Devleti, suçun kendi topraklarında işlenmemesine (mülkilik yok) ve mağdurun kendi vatandaşı olmamasına (pasif şahsilik yok) rağmen yargılama yapmaktadır.
Yargı yetkisinin dayanağı yersel veya mağduriyet temelli değildir.
3
İstisnai yargı yetkisi hallerini (koruma ve evrensellik) elemeye tabi tutmak
Suç, devletin güvenliğine yönelik değildir (koruma ilkesi elenir) ve evrensel suç niteliği taşımaz (evrensellik ilkesi elenir).
Olay kurgusunda suçun nitelikli dolandırıcılık/siber suç olduğu ve devletin temel çıkarlarını hedef almadığı özel olarak vurgulanmıştır.
4
Geriye kalan tek hukuki bağı tespit etmek
A Devleti'nin yargı yetkisini kullanabilmesinin yegane temeli, failin kendi vatandaşı olmasıdır.
Bir devletin kendi vatandaşının ülke dışında işlediği bir suçtan dolayı onu yargılayabilmesi aktif şahsilik ilkesinin bir sonucudur.

Anahtar Kavram

Aktif Şahsilik İlkesi (Failin Uyrukluğuna Dayalı Yetki)
Bu soruyu puanla

Konular

Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)