Uluslararası hukukta devletin uluslararası sorumluluğunu düzenleyen genel rejim (tali kurallar) çerçevesinde, bir davranışın "uluslararası hukuka aykırı fiil" olarak nitelendirilerek devletin sorumluluğunu doğurması için gereken kurucu unsurlar (constitutive elements) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Davranışın bir uluslararası yükümlülüğün ihlalini teşkil etmesi ve bu davranışın devlete isnat edilebilir olması sorumluluğun doğması için yeterlidir.Cevap
- BBir devlet organının yetkisini aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği fiiller, devletin resmi talimatlarıyla çeliştiği sürece kurucu unsurları tamamlamış sayılmaz.
- CSorumluluğun doğabilmesi için, ihlale uğrayan devletin veya vatandaşının öncelikle karşı devletin yargı organlarındaki tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması bir ön şarttır.
- DZaruret hali (necessity) ve mücbir sebep (force majeure) durumları, fiilin kurucu unsurlarını ortadan kaldırarak fiili baştan hukuka uygun hale getirir.
- EUluslararası sorumluluğun doğması için ihlal edilen kuralın mutlaka bir jus cogens (emredici kural) niteliğinde olması, temel bir kurucu unsurdur.
Cevap
Uluslararası hukukta devletin sorumluluğunun doğması için davranışın devlete isnat edilebilir olması ve bir uluslararası yükümlülüğün ihlalini teşkil etmesi yeterlidir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından hazırlanan ve devletin sorumluluğunu düzenleyen 'tali kuralların' temelini oluşturan 2001 tarihli Taslak Maddeler'in 2. maddesi, kurucu unsurları ikiye indirmiştir: İsnadiyet (davranışın devlete atfedilmesi) ve İhlal (davranışın uluslararası bir yükümlülüğe aykırı olması). Genel rejimde somut bir zarar (damage) veya sübjektif bir kusur (fault/dolus) şartı aranmamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devletin Uluslararası Sorumluluğunun Kurucu Unsurları (İsnadiyet ve İhlal)