Uluslararası politikada dünya düzenlerinin dönüşümünü incelerken sadece devletler arası ilişkilere değil, toplumsal güçler ve devlet biçimleri arasındaki etkileşime odaklanan Neo-Marksist yaklaşımlar; bir yapının salt "baskınlık" (dominance) durumundan "hegemonya" (hegemony) aşamasına geçişini belirli mekanizmalara bağlarlar. Bu perspektife göre hegemonya, egemen gücün kendi dünya görüşünü ve çıkarlarını evrensel normlar olarak sunabilme yeteneğiyle yakından ilişkilidir.
Buna göre, Robert Cox'un Gramsciyen yaklaşımı bağlamında, hegemonik bir dünya düzeninin sürdürülmesinde "sivil toplum" ve "rıza" (consent) kavramlarının işlevini en doğru açıklayan durum aşağıdakilerden hangisidir?
- AHegemon devletin, askeri ve ekonomik kapasitesini kullanarak sistemdeki diğer aktörleri kendi politikalarına uymaya zorlaması ve anarşiyi bu yolla kontrol etmesi.
- Hakim toplumsal güçlerin çıkarlarının, uluslararası kurumlar aracılığıyla "ortak çıkar" olarak sunulması ve bu değerlerin diğer aktörler tarafından bir doğal düzen olarak içselleştirilmesi.Cevap
- CUluslararası rejimlerin sağladığı şeffaflık sayesinde devletlerin rasyonel tercihler yaparak iş birliğinden doğan mutlak kazançlarını artırmaya odaklanması.
- DMerkez ülkelerin, çevre ülkelerdeki üretim süreçlerini doğrudan denetleyerek hammadde transferini süreklileştiren bir bağımlılık ilişkisi kurması.
- EUluslararası toplumun, egemenlik haklarından feragat ederek ortak hukuk kuralları etrafında asgari bir düzen ve bir arada yaşama iradesi oluşturması.
Cevap
Hakim toplumsal güçlerin çıkarlarının, uluslararası kurumlar aracılığıyla evrenselleştirilmesi ve sivil toplumda rıza üretilmesi durumu hegemonik yapının temel özelliğidir.
Doğru seçenek, Robert Cox'un uluslararası kurumları hegemonik bir dünya düzeninin ideolojik aygıtları olarak görmesiyle örtüşmektedir. Bu perspektifte kurumlar, hakim olan 'tarihsel blok'un (maddi kapasiteler, fikirler ve kurumlar birleşimi) çıkarlarını rasyonelleştirir ve bunları diğer toplumlar için 'doğal' veya 'evrensel' doğrular gibi sunarak rıza (consent) devşirir. Bu durum, dünya düzenini salt bir baskı mekanizmasından ayırarak ona hegemonik bir nitelik kazandırır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Neo-Gramsciyen Hegemonya ve Rıza Üretimi
Tahmini Süre:1m 40s