Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUluslararası Antlaşmalar

X ve Y devletleri arasında karşılıklı yatırımların teşvik edilmesini amaçlayan ikili bir antlaşma imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir. Bir süre sonra X devleti, antlaşmayı müzakere edip imzalayan temsilcisinin, anayasalarında yer alan 'antlaşmaların yürürlüğe girmesi için parlamentodan onay alınması' şartını ihlal ettiğini belirterek antlaşmayla bağlı olmadığını iddia etmiştir. Y devleti ise X devletinin iç hukukundaki bu usulden haberdar olmadığını ve yetki aşımının dışarıdan bakıldığında olağan uygulamalara aykırı görünmediğini savunmuştur.

1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi dikkate alındığında, X devletinin iddiası ve antlaşmanın hukuki durumu hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Devlet temsilcisinin yetkisini aşarak (ultra vires) gerçekleştirdiği bu işlem, hiçbir koşulda X devletine isnat edilemeyeceğinden antlaşma kendiliğinden yok hükmündedir.
  2. B
    Bir devletin iç hukukuna aykırı olarak akdettiği antlaşmalar, uluslararası hukukun emredici normlarına (jus cogens) doğrudan aykırılık oluşturacağından, antlaşma mutlak butlanla batıldır.
  3. İç hukuk kuralının ihlali objektif olarak açık bir nitelik taşımadığı ve temel bir anayasal kurala ilişkin olmadığı sürece, X devleti bu durumu rızasını sakatlayan bir neden olarak ileri süremez.Cevap
  4. D
    X devleti, antlaşmanın geçersizliğini kanıtlamak amacıyla kendi ulusal mahkemelerinin verdiği iptal kararlarını, uluslararası hukukta asli ve bağlayıcı bir kaynak olarak Y devletine karşı işletebilir.
  5. E
    Uluslararası hukuk kurallarının iç hukuka üstünlüğü ilkesi gereğince, antlaşma yapma yetkisine ilişkin hiçbir iç hukuk kuralı ihlali antlaşmanın geçerliliğini etkilemez.

Cevap

X devleti, iç hukukundaki kuralın ihlali diğer tarafça açıkça anlaşılamayacak nitelikte olduğu için, bu usulsüzlüğü antlaşmanın geçersizlik nedeni olarak öne süremez.
Doğru seçenek, 1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 46. maddesinde yer alan ilkeyi tam olarak yansıtmaktadır. Bir devlet, antlaşma yapma yetkisine ilişkin iç hukuk kurallarının ihlal edildiğini öne sürerek antlaşmanın geçersizliğini iddia edemez. Bunun tek istisnası, ihlalin karşı tarafça iyiniyetli ve olağan bir uygulama çerçevesinde 'açıkça' anlaşılabilecek nitelikte olması ve temel bir iç hukuk kuralını ilgilendirmesidir. Olayda Y devleti durumdan haberdar olmadığı ve ihlal dışarıdan açıkça belli olmadığı için X devletinin geçersizlik iddiası hukuken dayanaksızdır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki temel uyuşmazlığın tespit edilmesi.
X devletinin iç hukukundaki onay prosedürünün ihlaline dayanarak uluslararası bir antlaşmayı geçersiz kılmaya çalışması.
Geçersizlik iddialarının Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ndeki (VCLT) hangi maddeye dayandığını belirlemek için.
2
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin ilgili maddesinin analiz edilmesi.
46. Madde uyarınca, devletin iç hukukundaki yetki kurallarının ihlali kural olarak rızayı sakatlamaz. İstisnası: İhlalin objektif olarak 'açık' olması ve 'temel öneme sahip' bir iç hukuk kuralına ilişkin olmasıdır.
Uluslararası hukuk kurallarının olaya uygulanarak doğru sonucun bulunması için.
3
Olayın Madde 46 istisnalarına girip girmediğinin değerlendirilmesi.
Y devleti bu durumdan haberdar değildir ve yetki aşımı dışarıdan bakıldığında olağan uygulamalara aykırı (açık) görünmemektedir. Bu nedenle istisna uygulanamaz ve antlaşma geçerliliğini korur.
Maddenin uygulama şartlarının somut olaydaki varlığını kontrol etmek için.

Anahtar Kavram

İç Hukuk Kurallarının İhlali ve Antlaşmaların Geçersizliği (VCLT Madde 46)
Bu soruyu puanla

Konular

Uluslararası Antlaşmalar

Bu konudan daha fazla soru