Kenneth Waltz, uluslararası siyasal yapıyı açıklarken mikroekonomi disiplinindeki "piyasa" modeline dayanan bir analoji geliştirir. Ona göre, nasıl ki bir piyasa yapısı firmaların rasyonel eylemlerinin istenmeyen bir sonucu olarak ortaya çıkıp sonrasında bu firmaların davranışlarını kısıtlayan bir çevre oluşturuyorsa; uluslararası sistemin anarşik yapısı da devletlerin etkileşiminden doğan ancak devletlerin üzerinde kısıtlayıcı bir güç olarak işleyen sistemik bir yapıdır.
Waltz'ın bu piyasa analojisi üzerinden kurguladığı yapısal realizm çerçevesinde, uluslararası sistemde "güç dengesi"nin (balance of power) oluşumuyla ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Güç dengesi, devletlerin barışı koruma yönündeki iradi ve diplomatik tercihlerinden ziyade; anarşik bir yapıda hayatta kalmaya çalışan birimlerin rekabet ve sosyalleşme süreçlerinin "niyet edilmemiş" (unintended) sistemik bir ürünüdür.Cevap
- BGüç dengesinin sürekliliği, ancak sistemdeki birimlerin iç yapılarındaki (rejim türü, ideoloji vb.) benzerliklerin sistemik kısıtlamaları bypass ederek ortak bir güvenlik kültürü oluşturmasına bağlıdır.
- CAnarşik sistemde devletler, piyasadaki tam rekabet şartlarında olduğu gibi, mutlak kazançlarını maksimize etmek için iş bölümüne dayalı fonksiyonel bir farklılaşmaya giderek dengenin kalıcılığını sağlarlar.
- DGüç dengesi, uluslararası örgütlerin ve rejimlerin, devletlerin rasyonel kapasitelerini denetim altına alarak sistemin anarşik doğasını hiyerarşik bir düzene dönüştürmesinin bir sonucudur.
- EPiyasa yapısının tekelci eğilimleri gibi, uluslararası sistem de devletlerin hayatta kalma güdüsünü aşan bir güç maksimizasyonu arayışıyla sistemik dengesizliği ve sürekli savaşı zorunlu kılar.
Cevap
Güç dengesi, devletlerin bilinçli tercihlerinden bağımsız olarak, anarşik yapının kısıtlamaları altında hayatta kalma mücadelesi veren birimlerin etkileşiminden doğan niyet edilmemiş sistemik bir sonuçtur.
Kenneth Waltz'un yapısal realizminde uluslararası sistem, birimlerin (devletlerin) üstünde ve onlardan bağımsız bir ontolojik gerçekliğe sahip olan bir yapıdır. Piyasa analojisi, bu yapının 'spontan' (kendiliğinden) ve 'niyet edilmemiş' karakterini vurgular. Devletler barışı korumak ya da denge kurmak için özel bir çaba sarf etmeseler bile, anarşik yapının getirdiği kısıtlamalar (hayatta kalma güdüsü, rekabet, sosyalleşme) onları birbirini dengelemeye iter. Dolayısıyla güç dengesi, neorealist perspektifte iradi bir dış politika tercihi değil, sistemin işleyişinden kaynaklanan yapısal bir sonuçtur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Piyasa Analojisi ve Spontan Düzen (Güç Dengesi)
İpuçları
1
Waltz'ın teorisi 'yukarıdan aşağıya' (sistemden birime) bir açıklama modelidir.
2
Piyasa örneğinde firmaların niyetlerinden bağımsız olarak fiyat dengesinin oluşması ile uluslararası sistemdeki güç dengesi arasındaki benzerliği düşünün.
3
Waltz'a göre güç dengesi devletlerin bir 'politikası' mıdır yoksa sistemin bir 'ürünü' müdür?
Daha Fazla Pratik
Waltz'ın 'indirgemeci' (reductionist) ve 'sistemik' (systemic) teori ayrımı üzerine okuma yaparak analojinin felsefi derinliğini pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s