Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)

Uluslararası hukukta devletlerin yargı yetkisi kural olarak ülke sınırları ile kaim olsa da, belirli istisnai durumlarda bu yetki sınır ötesi olaylara da uzanabilmektedir. Örneğin; Alfa Devleti vatandaşı olan bir çevre mühendisinin, Beta Devleti'nin egemenlik alanında yürütülen bir endüstriyel proje sırasında yerel çevre kanunlarını ihlal eden ciddi bir suç işleyip kendi ülkesine döndüğü bir senaryoda, Alfa Devleti makamları failin kendi vatandaşı olması hususunu temel alarak yerel ceza mevzuatını işletmiş ve mühendis hakkında hukuki süreç başlatmıştır.

Buna göre Alfa Devleti'nin, fail ile arasındaki uyrukluk bağına dayanarak yurt dışında işlenen bir suç için kendi yargı erkini kullanması, uluslararası hukuktaki yargı yetkisi ilkelerinden hangisinin bir uygulamasıdır?

  1. Aktif şahsilik ilkesiCevap
  2. B
    Pasif şahsilik ilkesi
  3. C
    Koruma ilkesi
  4. D
    Evrensellik ilkesi
  5. E
    Mülkilik ilkesi

Cevap

Aktif şahsilik ilkesi
Doğru yanıt olan aktif şahsilik ilkesi, bir devletin kendi vatandaşı olan faillerin (suçluların) ülke sınırları dışında işledikleri suçlar üzerinde yargı yetkisi kullanabilmesini sağlayan uluslararası hukuk kuralıdır. Verilen senaryoda Alfa Devleti, bütünüyle sınır ötesinde (Beta Devleti'nde) gerçekleşmiş bir eyleme müdahale ederken, suçu işleyen kişinin kendi uyruğunda (vatandaşı) olması gerçeğine dayanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki yargı yetkisini kullanan devlet ile fail/mağdur ilişkisini analiz etmek
Yargı yetkisini kullanan Alfa Devleti'dir ve yargılanan kişi doğrudan Alfa Devleti'nin vatandaşı olan faildir.
Yargı yetkisinin hangi ilkeye dayandığını bulmak için, devletin yetki iddiasını hangi bağa (suç yeri, failin uyrukluğu, mağdurun uyrukluğu, korunan menfaat) dayandırdığı tespit edilmelidir.
2
Tespit edilen ilişkiyi uluslararası hukuktaki yetki türleriyle eşleştirmek
Devletin kendi vatandaşını, yurt dışında işlediği bir suçtan dolayı kendi mahkemelerinde yargılaması durumu aktif şahsilik (kişisel yetki) ilkesiyle tanımlanır.
Pasif şahsilik mağdurun vatandaşlığına, mülkilik suçun işlendiği yere, koruma ise devletin yüksek menfaatlerine odaklanırken; olayda yargı yetkisinin belirleyicisi yegâne unsur failin Alfa Devleti vatandaşı olmasıdır.

Anahtar Kavram

Aktif Şahsilik İlkesi (Kişisel Yetki)
Bu soruyu puanla

Konular

Kişisel Yetki (Aktif Şahsilik İlkesi)