Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorHegemonyacı İstikrar ve Güç Geçişi Teorileri

Uluslararası sistemin hiyerarşik doğasını vurgulayan teorilerde, sistemik istikrarın bozulması ve büyük çaplı savaşların çıkışı farklı değişkenlerle açıklanmaktadır. Robert Gilpin, hegemonik yönetimin sürdürülmesinin marjinal maliyetlerinin artmasını ve verimliliğin düşmesini vurgularken; A.F.K. Organski, sistemik değişimin çatışmalı olup olmayacağını yükselen devletin "statükodan hoşnutsuzluk" derecesine bağlamaktadır.

Buna göre, Güç Geçişi Teorisi çerçevesinde, yükselen bir devletin baskın güce (hegemon) karşı güç paritesine ulaşmış olmasına rağmen sistemik bir savaşın gerçekleşmemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yükselen devletin, mevcut uluslararası düzenin kurallarından ve değerlerinden tatmin olması ve bu düzenden stratejik çıkar sağlamasıCevap
  2. B
    Hegemonun, yükselen devleti dengelemek adına nükleer caydırıcılık veya önleyici saldırı (preventive war) stratejilerine başvurması
  3. C
    Uluslararası rejimlerin ve örgütlerin, devletler arasındaki karşılıklı bağımlılığı artırarak savaşın fırsat maliyetini yükseltmesi
  4. D
    Sistemdeki güç dağılımının kutupluluk yapısının (tek kutupluluktan çok kutupluluğa geçiş) sistemik anarşiyi derinleştirmesi
  5. E
    Lider devletin, uluslararası kamu mallarını (açık pazar, güvenlik) sağlama iradesini ve kapasitesini yitirmemiş olması

Cevap

Yükselen devletin mevcut uluslararası düzenin kurallarından ve değerlerinden tatmin olması ve bu düzenden stratejik çıkar sağlaması
Güç Geçişi Teorisi'nde (Organski) sistemik istikrarın bozulması için iki temel şartın birleşmesi gerekir: Güçlerin birbirine yaklaşması (parite) ve yükselen gücün mevcut uluslararası düzenden (statüko) hoşnutsuz olması. Eğer yükselen güç mevcut düzenin kurallarından fayda sağlıyorsa ve değerlerini paylaşıyorsa, güç eşitliğine ulaşılsa dahi sistemik savaş çıkmaz ve barışçıl bir geçiş yaşanır. Bu durum teorinin en ayırt edici ve 'çok zor' kategorisindeki nüansıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Organski'nin Güç Geçişi Teorisi'nin (PTT) temel bileşenlerini tanımla.
Teori üç temel değişkene dayanır: Hiyerarşik yapı, güç paritesi (eşitlenmesi) ve statükodan hoşnutsuzluk.
Sistemin neden çatışmaya girdiğini anlamak için bu değişkenlerin birbiriyle ilişkisini kurmak gerekir.
2
Güç paritesi (power parity) kavramının teorideki rolünü analiz et.
Güç paritesi savaş için gerekli bir 'fırsat' (opportunity) sağlar ancak tek başına bir 'neden' değildir.
Savaşın çıkması için paritenin yanı sıra bir motivasyon/istek (willingness) değişkenine ihtiyaç vardır.
3
"Statükodan hoşnutsuzluk" (dissatisfaction) değişkenini değerlendir.
Eğer yükselen bir devlet, mevcut hegemonun kurduğu sistemden (ekonomik, siyasi, hukuki) fayda sağlıyorsa pariteye ulaşsa bile sistemi yıkmak istemez.
Bu durum, güç geçişlerinin neden bazen barışçıl (örn. İngiltere-ABD) bazen de savaşlı (örn. Napolyon Savaşları) geçtiğini açıklar.
4
Gilpin ve Kindleberger ile ayrıştığı noktayı netleştir.
Kindleberger liderin kapasitesine, Gilpin maliyetlere odaklanırken; Organski meydan okuyanın 'tatmin' düzeyine odaklanır.
Hegemonik teoriler arasındaki bu ince nüans, sorunun doğru yanıtına ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Hoşnutsuzluk (Dissatisfaction) Değişkeni

Daha Fazla Pratik

Organski'nin 'Güç Piramidi' modelindeki devlet kategorilerini (Baskın Güç, Büyük Güçler, Orta Güçler, Küçük Güçler) tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Hegemonyacı İstikrar ve Güç Geçişi Teorileri