Uluslararası hukukta devletlerin yapısal özellikleri ve birleşme biçimleri, onların uluslararası alandaki hukuki kişiliklerini ve hak ehliyetlerini doğrudan etkiler. Bu bağlamda, birleşik devlet modelleri ile bağımlı devlet yapılarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- AFedere devletlerin (eyaletlerin) kural olarak uluslararası hukuk kişiliği bulunmamakla birlikte, federal anayasanın açıkça yetki verdiği istisnai durumlarda ve merkezi federal hükümetin denetimi altında, sınırlı konularda antlaşma yapma ehliyetleri bulunabilir.
- BKonfederasyon modelinde, egemen devletler bir uluslararası antlaşma ile bir araya gelerek kendi uluslararası kişiliklerini muhafaza ederler; konfederasyonun kendisi ise sadece kurucu antlaşmada kendisine devredilen yetkilerle sınırlı bir tüzel kişiliğe sahiptir.
- Uluslararası himaye (protektora) rejimine tabi olan bir devlet, dış ilişkilerini yürütme ve diplomatik temsil yetkisini uluslararası bir antlaşma ile hami devlete devrettiği andan itibaren devlet olma vasfını ve uluslararası hukuk kişiliğini tamamen kaybederek hami devletin ayrılmaz bir parçası haline gelir.Cevap
- DŞahsi birliklerde bağımsız devletler tesadüfi nedenlerle aynı devlet başkanı etrafında birleşirken ayrı uluslararası kişiliklerini tam olarak korurlar; gerçek (maddi) birliklerde ise üye devletler dış ilişkilerinde tek bir uluslararası kişi gibi hareket edecek şekilde anayasal bütünleşmeye giderler.
- EKutsal Makam (Vatikan), dar anlamda bir devletin sahip olması gereken geniş bir ülke ve sosyolojik anlamda kalıcı bir nüfus unsurlarından yoksun olmasına rağmen, tarihsel statüsü gereği antlaşmalar akdedebilen tam ehliyetli sui generis (kendine özgü) bir uluslararası hukuk süjesidir.
Cevap
Uluslararası himaye (protektora) altındaki devletlerin hukuki kişiliğini tamamen kaybettiğini savunan ifade yanlıştır.
Himaye (protektora) rejiminde, himaye edilen devlet dış ilişkilerinin yönetimini ve diplomatik temsilini bir antlaşma ile hami devlete devretmesine rağmen, devlet olma vasfını ve uluslararası hukuk kişiliğini korur. Hami devletin üçüncü ülkelerle yaptığı antlaşmalar, bizzat himaye edilen devlet adına ve onun için hüküm ifade eder. Hukuki kişiliğin tamamen kaybedilip başka bir devlete katılım sağlanması durumu himaye değil, ilhak (annexation) veya tam birleşmedir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Devlet Türleri ve Bağımlı Devletlerin Hukuki Kişiliği