Examkin

Soru

Zorluk: OrtaUzlaştırma

Egemen iki devlet arasında patlak veren ticari bir krizin diplomatik yollarla çözülememesi üzerine taraflar, ortak bir rıza metni ile bağımsız hukukçu ve teknik uzmanlardan oluşan resmi bir heyet görevlendirmiştir. Bu heyet, süreci arabuluculuk usulüne kıyasla çok daha şekil şartlarına bağlı ve kurumsal yürütmüştür. Sürecin sonunda heyet, hem krizin temelini oluşturan maddi vakıaları derinlemesine inceleyerek bir rapor hazırlamış hem de uyuşmazlığın esastan çözülmesi için taraflara spesifik önerilerden oluşan bir paket sunmuştur.

Buna göre, uluslararası hukukta işletilen bu uyuşmazlık çözüm usulü ve heyetin sunduğu raporun hukuki niteliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İşletilen süreç uzlaştırmadır; ancak heyetin uyuşmazlığın esasına yönelik hazırladığı çözüm paketi, tahkim usulünde olduğu gibi tarafları hukuken bağlayan kesin bir hakem hükmü niteliğindedir.
  2. B
    Yöntem soruşturma (tahkik) usulüdür; bu usulde komisyon yalnızca maddi olayları araştırmakla yetinmeyip, tespit ettiği ihlalleri tahkim kararı kesinliğinde ve bağlayıcı olarak karara bağlar.
  3. C
    Başvurulan usul arabuluculuktur; zira dostça girişimden farklı olarak arabuluculukta üçüncü taraf sadece tarafları masaya oturtmakla kalmaz, heyet aracılığıyla emredici kurallar çerçevesinde bağlayıcı yaptırımlar uygular.
  4. Başvurulan yöntem uzlaştırmadır; heyet hem vakıa araştırması yapmış hem de çözüm önermiş olsa da sunduğu raporun taraflar üzerinde hukuki bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır.Cevap
  5. E
    İşletilen süreç yargısal çözümdür; kurulan heyet Uluslararası Adalet Divanının zorunlu yargı yetkisi çerçevesinde hareket ettiği için, rapor rızaya bakılmaksızın tüm üye devletler için doğrudan bağlayıcıdır.

Cevap

Doğru seçenek, işletilen yöntemin uzlaştırma (conciliation) olduğunu ve heyetin sunduğu raporun taraflar üzerinde hukuki bir bağlayıcılığı bulunmadığını ifade eden seçenektir.
Soruda özellikleri verilen yöntem 'uzlaştırma (conciliation)' usulüdür. Uzlaştırma, uyuşmazlık taraflarınca oluşturulan bağımsız bir komisyonun, uyuşmazlığa dair olayları (maddi vakıaları) soruşturma yetkisi ile incelediği ve ardından krizin bütünüyle çözümü için siyasi/hukuki bir taslak rapor sunduğu barışçıl çözüm mekanizmasıdır. Ancak uzlaştırma komisyonlarının bu çabaları, uluslararası yargı veya tahkim usullerinden farklı olarak nihai bir hüküm yaratmaz. Rapor, taraflar üzerinde hukuki bağlayıcılık taşımaz; aksine yalnızca tavsiye (öneri) niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki uyuşmazlık çözüm yönteminin yapısal özelliklerini analiz etmek.
Olayda üçüncü tarafın 'maddi vakıaları araştırdığı', 'çözüm paketi önerdiği' ve sürecin 'arabuluculuktan daha kurumsal (heyet aracılığıyla)' işlediği tespit edilmiştir.
Uluslararası hukukta başvurulan barışçıl çözüm yolunun usuli karakterini belirlemek için gereklidir.
2
Tespit edilen temel özellikleri uluslararası hukuk kavramlarıyla eşleştirmek.
Araştırma/tahkik işlevi ile çözüm önerme (arabuluculuk) işlevini bünyesinde birleştiren ve genellikle bir komisyon vasıtasıyla yürütülen bu kurumun 'uzlaştırma (conciliation)' olduğuna karar verilmiştir.
Uzlaştırmayı diğer siyasi çözüm yollarından (dostça girişim, arabuluculuk, soruşturma) ayıran temel fark bu karma ve kurumsal yapısıdır.
3
Uzlaştırma raporunun uluslararası hukuktaki bağlayıcılık durumunu değerlendirmek.
Uzlaştırma komisyonlarının sunduğu raporların ve çözüm taslaklarının hukuki bir bağlayıcılığı (yaptırım gücü) olmadığı, yalnızca taraflara tavsiye niteliği taşıdığı saptanmıştır.
Yalnızca yargısal çözüm ve uluslararası tahkim kararları devletleri hukuken bağlar; uzlaştırma gibi siyasi/diplomatik yollar nihayetinde devletlerin kabul rızasına tabidir.

Anahtar Kavram

Uzlaştırma Komisyonlarının İşlevi ve Kararlarının Tavsiye Niteliği
Bu soruyu puanla

Konular

Uzlaştırma

Bu konudan daha fazla soru