Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAjan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Uluslararası ilişkilerde inşacı (konstrüktivist) yaklaşımın temel taşlarından biri olan "fail-yapı" (agent-structure) tartışması, ana akım teorilerin ontolojik kabullerine önemli bir eleştiri getirir. Bu yaklaşıma göre sosyal dünya, maddi gerçekliklerden ziyade paylaşılan düşünceler ve özneler arası anlamlar üzerine kuruludur. İnşacı kuramın "karşılıklı kuruluş" (mutual constitution) ilkesine göre, uluslararası sistemin yapısı ile devletlerin kimlik ve çıkarları arasındaki ilişkiyi en doğru ifade eden yargı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yapı, aktörlerin kimlik ve çıkarlarını toplumsal olarak tanımlarken; aktörler de pratikleri aracılığıyla yapıyı sürekli olarak inşa eder ve dönüştürür.Cevap
  2. B
    Uluslararası sistemin anarşik yapısı, devletlerin kimlik ve çıkarlarını rasyonel bir temelde önceden belirleyen, değişmez ve nesnel bir veridir.
  3. C
    Devletlerin ulusal çıkarları uluslararası etkileşimden önce (eksojen) oluşur ve yapı bu çıkarların çatışması sonucunda ortaya çıkan maddi bir dengedir.
  4. D
    Uluslararası yapı, sadece askeri güç dağılımı ve devletlerin maddi kapasiteleri tarafından şekillendirilen somut ve yapısal bir gerçekliktir.
  5. E
    Uluslararası yapı, aktörlerin iradesinden ve toplumsal etkileşimlerinden tamamen bağımsız, normatif bir üst akıl tarafından tek taraflı olarak belirlenir.

Cevap

Yapının aktörlerin kimlik ve çıkarlarını tanımladığı, aktörlerin de pratikleriyle yapıyı inşa ettiği seçenektir.
Doğru cevap olan seçenek, inşacı teorinin en temel iddiası olan döngüsel ilişkiyi vurgular. Buna göre uluslararası sistemdeki kurallar ve normlar (yapı), devletlerin kim olduklarını ve ne istediklerini belirleyen sosyal bir çerçeve sunar. Ancak bu çerçeve gökten inmemiştir; devletlerin birbirleriyle olan etkileşimleri ve tekrarlanan davranışları (pratikler) sonucunda üretilir ve sürdürülür. Bu çift yönlü sürece 'karşılıklı kuruluş' denir.

Adım Adım Çözüm

1
İnşacılığın temel ontolojik varsayımını hatırla.
Sosyal gerçeklik fail (aktör) ve yapı arasındaki etkileşimle oluşur.
Rasyonalist teorilerin aksine inşacılık, fail ve yapıdan birine mutlak öncelik vermez.
2
"Karşılıklı Kuruluş" kavramını analiz et.
Yapı aktörü, aktör de yapıyı kurar.
Devletler (failler) uluslararası normları ve kuralları (yapı) oluştururken, bu normlar da devletlerin kimliklerini ve neyi 'çıkar' olarak gördüklerini şekillendirir.
3
Seçenekleri bu döngüsel mantık çerçevesinde değerlendir.
Dinamik ve çift yönlü ilişkiyi vurgulayan ifadeyi bul.
Doğru seçenek, yapının kimlik/çıkar üzerindeki belirleyiciliği ile aktörün pratiklerinin yapıyı dönüştürücü gücünü bir arada sunmalıdır.

Anahtar Kavram

Karşılıklı Kuruluş (Mutual Constitution)

İpuçları

1
İnşacılıkta 'yumurta mı tavuktan, tavuk mu yumurtadan' sorusuna her ikisinin de birbirini var ettiği şeklinde cevap verilir.
2
Alexander Wendt'in 'Anarşi devletlerin ondan ne anladığıdır' sözünü düşünün; anarşi bir yapı olsa da onu devletlerin pratikleri belirler.

Daha Fazla Pratik

Wendt'in üç anarşi kültürü (Hobbesçu, Lockeçu, Kantçı) örneği üzerinden fail-yapı etkileşiminin nasıl farklı sonuçlar doğurduğunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ajan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Bu konudan daha fazla soru