İnşacı (Konstrüktivist) yaklaşıma göre uluslararası sistemin yapısı ile failler (devletler) arasındaki ilişki 'karşılıklı kuruluş' (co-constitution) esasına dayanır. Alexander Wendt, bu bağlamda Kenneth Waltz’un Neorealist kuramını ajan-yapı (fail-yapı) sorunu çerçevesinde ontolojik ve metodolojik olarak eleştirmiştir.
Buna göre, Wendt'in ajan-yapı sorununun çözümüne yönelik temel argümanı ve Neorealizme yönelttiği öncelikli ontolojik eleştiri aşağıdakilerden hangisidir?
- Neorealizmin devletlerin kimlik ve çıkarlarını yapının dışında (eksojen) verili kabul etmesini reddederek; yapının faillerin kimlik ve çıkarlarını (endojen olarak) inşa ettiğini, eşzamanlı olarak da faillerin pratiklerinin bu yapıyı sürekli yeniden ürettiğini savunması.Cevap
- BFail ve yapı etkileşiminde tek yönlü bir nedensellik ilişkisi kurarak, uluslararası sistemin anarşik yapısının tamamen faillerin maddi kapasiteleri tarafından belirlendiğini ve yapının failler üzerinde hiçbir dönüştürücü ontolojik etkisinin bulunmadığını iddia etmesi.
- CUluslararası politikanın anlaşılmasında yapısal analiz düzeyini bütünüyle terk ederek, devlet davranışlarını yalnızca dış politika karar alıcılarının bürokratik süreçleri ve psikolojik algıları üzerinden açıklaması.
- DAnarşik yapının kısıtlayıcı etkilerinin, faillerin rasyonel tercihlerle ve mutlak kazanç beklentisiyle oluşturdukları uluslararası rejimler aracılığıyla aşılabileceğini; böylece kurumların anarşik yapıyı ortadan kaldırdığını savunması.
- EAjan ve yapı ilişkisinde ontolojik önceliği insan doğasına vererek, devletlerin anarşik yapıdaki güç mücadelesinin sistemik bir zorunluluktan değil, devlet adamlarının doğuştan gelen tahakküm arzusundan kaynaklandığını öne sürmesi.
Cevap
İnşacılığa göre fail ve yapı birbirini karşılıklı olarak inşa eder. Neorealizmin devlet çıkarlarını verili (eksojen) kabul etmesi eleştirilir; yapının faillerin kimlik ve çıkarlarını oluşturduğu, faillerin pratiklerinin de yapıyı yeniden ürettiği savunulur.
Alexander Wendt'in inşacı kuramının özü 'karşılıklı kuruluş' (co-constitution) prensibidir. Wendt, Waltz'un neorealizmini eleştirirken Waltz'un devlet kimlik ve çıkarlarını sistem öncesi verili (eksojen) durumlar olarak almasını ontolojik bir hata olarak görür. İnşacılığa göre maddi yapı kendi başına bir anlam ifade etmez; anarşik yapı devletlerin kimlik ve çıkarlarını endojen (sistem içi etkileşimle) olarak inşa ederken, devletlerin pratikleri de o yapıyı (Hobbesçu, Lockeçu veya Kantçı anarşi kültürleri olarak) yeniden üretir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ajan-Yapı Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş İlkesi