Bir devletin, bir uluslararası antlaşmanın belirli hükümlerinin kendisi hakkındaki hukuki etkisini dışlamak veya değiştirmek üzere ileri sürdüğü çekinceye (rezervasyon) karşı diğer bir akit devletin itirazda bulunması durumunda uyuşmazlığın hukuki akıbetine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Çekinceye itiraz eden devlet, antlaşmanın çekince koyan devletle kendi arasında yürürlüğe girmesine karşı olduğunu kesin olarak ifade etmedikçe, antlaşma bu iki devlet arasında yürürlüğe girer.Cevap
- BBir çekince, uluslararası hukukun emredici bir kuralına (jus cogens) aykırı olsa dahi, diğer akit devletlerin itiraz etmemesi durumunda hukuki geçerlilik kazanır.
- CÇekincelerin yorumlanması ve geçerliliği konusunda doktrindeki ortak görüşler, antlaşmanın açık lafzından üstün bir asli hukuk kaynağı olarak kabul edilir.
- DÇekinceye itiraz edilmesi durumunda, uyuşmazlığın çözümü için üçüncü bir tarafın tarafları sadece bir araya getirmesi (dostça girişim), çözüm önerisi sunulan arabuluculuk süreciyle aynı hukuki statüdedir.
- EDevletlerin egemenlik hakkı uyarınca, antlaşmalara konulan çekinceler devletin ticari nitelikli (jure gestionis) işlemleri için de her durumda mutlak yargı bağışıklığı sağlar.
Cevap
Çekinceye itiraz eden devletin, antlaşmanın yürürlüğe girmesine karşı olduğunu kesin ve açık bir şekilde belirtmediği sürece antlaşmanın iki devlet arasında yürürlüğe girmesi.
1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 20. maddesinin 4. fıkrasının (b) bendi uyarınca; çekinceye itiraz eden bir devlet, antlaşmanın kendisi ile çekince koyan devlet arasında yürürlüğe girmesine karşı olduğunu kesin olarak ifade etmedikçe, bu itiraz antlaşmanın yürürlüğe girmesine engel teşkil etmez. Bu durumda antlaşma, iki devlet arasında yürürlüğe girer ancak Madde 21/3 uyarınca çekinceye konu olan hükümler, çekincenin kapsamı ölçüsünde bu iki devlet arasında uygulanmaz.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi çerçevesinde çekinceye itirazın 'varsayılan' hukuki etkisi.