Examkin

Soru

Zorluk: OrtaAjan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Uluslararası ilişkiler disiplininde devletler (failler/ajanlar) ile uluslararası sistem (yapı) arasındaki ontolojik öncelik ilişkisi temel tartışma konularından biridir. Kenneth Waltz'un neorealizmi gibi yapısalcı teoriler anarşik yapının devlet davranışlarını belirlediğini savunarak yapıyı öncelerken, geleneksel rasyonalist teoriler devletlerin çıkarlarını veri kabul ederek faili merkeze alır.

Buna göre, Alexander Wendt'in öncülüğünü yaptığı inşacı (konstrüktivist) yaklaşımın ajan-yapı (fail-yapı) sorunsalına getirdiği ve "karşılıklı kuruluş" (mutual constitution) olarak adlandırılan açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yapı, faillerin kimlik ve çıkarlarını şekillendirirken; failler de kendi pratikleri ve etkileşimleriyle bu yapıyı sürekli olarak inşa eder ve yeniden üretir.Cevap
  2. B
    Uluslararası sistemin anarşik yapısı ontolojik olarak önceliklidir ve faillerin içsel kimliklerinden bağımsız biçimde devlet davranışlarını tek yönlü olarak belirler.
  3. C
    Failler dışsal olarak belirlenmiş rasyonel çıkarlarla hareket eden birincil aktörler olduğundan, yapı sadece devletlerin çıkarlarını maksimize ettiği pasif bir alandır.
  4. D
    Yapısal anarşi ortamında hayatta kalabilmek, devletlerin yalnızca bir sistem oluşturmasını değil, ortak normlar etrafında bir uluslararası toplum kurmasını gerektirir.
  5. E
    Uluslararası yapının etkisinden ziyade, devlet davranışlarını ve anarşinin doğasını belirleyen yegâne unsur birinci analiz düzeyindeki karar alıcıların psikolojik özellikleridir.

Cevap

Yapı, faillerin kimlik ve çıkarlarını şekillendirirken; failler de kendi pratikleri ve etkileşimleriyle bu yapıyı sürekli olarak inşa eder ve yeniden üretir.
Doğru yanıt, inşacılığın merkezinde yer alan 'karşılıklı kuruluş' (co-constitution / mutual constitution) tezini ifade etmektedir. İnşacılara (özellikle Alexander Wendt) göre, uluslararası sistemin anarşik yapısı ve kuralları, devletlerin (faillerin) kimlik ve çıkarlarını şekillendirir. Ancak bu yapı gökten zembille inmiş maddi bir gerçeklik değildir; tam aksine, devletlerin birbirleriyle olan tarihsel ve sosyal etkileşimleri, söylemleri ve dış politika pratikleri tarafından sürekli olarak yeniden üretilir veya değiştirilir. Yani fail yapıyı inşa ederken, yapı da faili inşa eder.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki 'karşılıklı kuruluş' (mutual constitution) kavramını analiz et.
Bu kavram, inşacılığın neorealizmin yapısal determinizmine ve neoliberalizmin fail merkezliliğine karşı geliştirdiği orta yolu ifade eder.
Sorunun odak noktası inşacılığın ajan-yapı (fail-yapı) sorununa getirdiği teorik çözümdür.
2
Seçeneklerde fail ve yapının birbirini tek yönlü etkilediği determinist seçenekleri ele.
Yapının faili tek yönlü belirlediğini savunan yapısalcı seçenek ve failin rasyonel çıkarlarını verili kabul edip yapıyı pasifleştiren seçenek elenir.
İnşacılıkta kimlik ve çıkarlar verili (exogen) değil, etkileşimle oluşan (endogen) unsurlardır.
3
Fail ve yapının birbirini karşılıklı olarak var ettiği (eş-kuruluş) argümanını tespit et.
Yapının kimlik ve çıkarları şekillendirdiği, faillerin de pratikleriyle yapıyı yeniden ürettiği ifade doğru yanıt olarak belirlenir.
Alexander Wendt'in 'Anarşi devletlerin ondan ne anladığıdır' tespiti tam olarak bu karşılıklı etkileşime dayanır.

Anahtar Kavram

Ajan-Yapı Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Ajan-Yapı (Fail-Yapı) Sorunu ve Karşılıklı Kuruluş

Bu konudan daha fazla soru