Examkin

Soru

Zorluk: ZorFrankfurt Okulu ve Eleştirel Teori

Frankfurt Okulu temsilcileri, ana akım (geleneksel) Uluslararası İlişkiler teorilerinin "bilimsel tarafsızlık" iddiasını reddederek, bilginin her zaman belirli bir toplumsal ve siyasal amaca hizmet ettiğini savunurlar. Bu bağlamda, Max Horkheimer ve Theodor Adorno gibi düşünürlerin pozitivist bilim anlayışına yönelik geliştirdikleri "araçsal akıl" (instrumental reason) eleştirisi, disiplindeki kuramsal tartışmalarda merkezi bir yer tutar.

Frankfurt Okulu'nun bu eleştirel perspektifinden hareketle, "araçsal akıl" kavramının uluslararası ilişkiler disiplinindeki yansıması ve temel sorunsalı aşağıdakilerden hangisinde doğru şekilde tanımlanmıştır?

  1. Aklın, değerlerden ve toplumsal özgürleşme hedeflerinden koparak, mevcut statükoyu sürdürmek amacıyla teknik bir problem çözme ve verimlilik aracına indirgenmesi.Cevap
  2. B
    Uluslararası sistemin anarşik yapısı altında devletlerin, hayatta kalabilmek için güç maksimizasyonu ve denge arayışını rasyonel bir zorunluluk olarak görmeleri.
  3. C
    Toplumsal ve siyasal yapıların tamamıyla ekonomik altyapı tarafından belirlenmesi nedeniyle, devletlerin dış politika tercihlerinin salt sınıfsal çıkarların bir yansıması olması.
  4. D
    Uluslararası kurumların ve rejimlerin, devletler arasındaki karşılıklı bağımlılığı yöneterek rasyonel bir zeminde mutlak kazanç sağlayan iş birliği modelleri üretmesi.
  5. E
    Devletlerin ulusal çıkarlarının ve kimliklerinin, maddi güç unsurlarından ziyade uluslararası toplumdaki normlar ve söylemsel pratikler aracılığıyla inşa edilmesi.

Cevap

Frankfurt Okulu'na göre araçsal akıl, aklın toplumsal özgürleşme gayesinden koparak mevcut düzenin teknik bir şekilde yönetilmesi ve sürdürülmesi için bir araca indirgenmesidir.
Aklın, değerlerden ve toplumsal özgürleşme hedeflerinden koparak teknik bir problem çözme aracına indirgenmesi olarak ifade edilen seçenek doğrudur. Max Horkheimer'a göre geleneksel teoriler (pozitivist bilim), gerçekliği verili ve tarih dışı kabul ederek sadece bu gerçekliğin verimli bir şekilde yönetilmesine odaklanır. Bu durum, aklı amaçları (özgürlük, adalet) sorgulayan 'özsel' bir nitelikten çıkarıp, sadece araçları hesaplayan 'araçsal' bir niteliğe büründürür.

Adım Adım Çözüm

1
Horkheimer'ın Geleneksel ve Eleştirel Teori ayrımını anımsayın.
Geleneksel teori mevcut yapıyı verili kabul ederken, eleştirel teori bu yapıyı tahakküm ilişkileri üzerinden sorgular.
Teorinin amacını anlamak için temel ayrımı belirlemek gerekir.
2
Araçsal Akıl (Instrumental Reason) kavramını çözümleyin.
Aydınlanma aklının, insanı özgürleştirmek yerine doğa ve diğer insanlar üzerinde tahakküm kurma aracına (teknik akıl) dönüşmesi.
Pozitivist bilim anlayışının Frankfurt Okulu tarafından neden eleştirildiğini anlamak için bu kavram kritiktir.
3
Bu kavramın Uluslararası İlişkilerdeki (Uİ) karşılığını bulun.
Uİ'deki ana akım teorilerin (Realizm, Neoliberalizm) dünyayı teknik olarak yönetilebilir bir yer olarak görmesi ve statükoyu meşrulaştırması.
Eleştirel teorinin disiplindeki temel itiraz noktasını saptamak.

Anahtar Kavram

Araçsal Akıl (Instrumental Reason) ve Geleneksel Teori Eleştirisi

Daha Fazla Pratik

Robert Cox'un 'Teori her zaman birileri ve bir amaç içindir' sözünü ve 'Problem Çözücü Teori vs. Eleştirel Teori' ayrımını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Frankfurt Okulu ve Eleştirel Teori