Devleti, Devleti'ne ait münhasır ekonomik bölgede izinsiz sondaj faaliyetleri yürütürken Devleti'ne ait bir deniz altı kablo hattına ağır zarar vermiştir. Devleti; hattın eski haline getirilmesini, kablo devrede olmadığı süreçteki ekonomik kaybın karşılanmasını ve egemenlik haklarının ihlali nedeniyle resmi bir özür sunulmasını talep etmektedir. Uluslararası Hukuk Komisyonu’nun (UHK) 2001 tarihli "Devletlerin Uluslararası Hukuka Aykırı Fiillerinden Doğan Sorumluluğu" metni uyarınca, bu uyuşmazlıktaki onarım (reparation) süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Tam onarım ilkesi gereği; eski hale getirme (restitution), tazminat (compensation) ve tarziye (satisfaction) yöntemleri, zararın bütünüyle giderilmesi için birlikte veya sırayla uygulanabilir.Cevap
- BEğer zarar veren gemi kaptanı merkezin emirlerini aşarak bu fiili gerçekleştirmişse (ultra vires), Devleti'nin bu fiil nedeniyle herhangi bir onarım yükümlülüğü doğmaz.
- CDevleti, bu faaliyetin kendi ekonomik 'zaruret hali' (necessity) nedeniyle yapıldığını ispatlarsa, fiil hukuka uygun hale geleceği için kablo hattını tamir etme yükümlülüğünden tamamen kurtulur.
- DDevleti'nin bu onarım taleplerini uluslararası bir platformda ileri sürebilmesi için öncelikle Devleti'nin iç hukuk yollarını tüketmiş olması zorunlu bir ön şarttır.
- EBu taleplerin karşılanmaması durumunda Devleti, Devleti'nin rızası olmasa dahi uyuşmazlığı karara bağlaması için doğrudan Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) başvurabilir.
Cevap
Uluslararası hukukta bir devletin hukuka aykırı fiilinden doğan sorumluluğunun temel sonucu, tam onarım (full reparation) yükümlülüğüdür; bu kapsamda eski hale getirme, tazminat ve tarziye yöntemleri zararın niteliğine göre bir arada kullanılabilir.
Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun (UHK) 34. maddesi uyarınca, uluslararası hukuka aykırı bir fiilin tam onarımı; eski hale getirme, tazminat ve tarziye biçimlerinden biri veya birkaçı aracılığıyla gerçekleştirilir. Olayda hem fiziksel bir hasar (kablo hattı) hem ekonomik kayıp hem de egemenlik ihlali olduğu için, bu yöntemlerin birlikte kullanılması hukuken mümkündür ve gereklidir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Tam Onarım İlkesi ve Onarım Biçimlerinin Kümülatifliği
İpuçları
1
Uluslararası sorumlulukta temel amaç, mağdur devletin fiilden önceki durumuna getirilmesidir (status quo ante).
2
Onarım yöntemleri olan eski hale getirme, tazminat ve tarziye arasında bir hiyerarşi olsa da, bunlar birbirini dışlamaz; aksine birbirini tamamlar.
3
Tazminatın kapsamına sadece fiili zarar (damnum emergens) değil, mahrum kalınan kazanç (lucrum cessans) da dahildir.
Daha Fazla Pratik
Eski hale getirmenin (restitution) maddi olarak imkansız olduğu veya aşırı yük getirdiği durumlarda tazminatın nasıl öncelik kazandığını inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s