Max Horkheimer tarafından temelleri atılan Eleştirel Teori, sosyal bilimlerde "geleneksel teori" olarak adlandırdığı pozitivist yaklaşıma karşı çıkar. Horkheimer’a göre geleneksel teori, mevcut düzeni verili ve değişmez kabul ederek "araçsal akıl" yoluyla statükonun devamına hizmet ederken; Eleştirel Teori bilginin toplumsal süreçlerden bağımsız olmadığını savunur. Bu bağlamda, Frankfurt Okulu geleneği içinde Eleştirel Teori'nin temel epistemolojik ve politik hedefi aşağıdakilerden hangisidir?
- Toplumsal ve siyasal yapıları tarihselleştirerek tahakküm ilişkilerini ifşa etmek ve insanın özgürleşmesine (emancipation) katkı sunmak.Cevap
- BUluslararası sistemin anarşik yapısını verili kabul ederek devletlerin güvenlik ikilemi karşısındaki davranışlarını rasyonel bir çerçevede öngörmek.
- CEkonomik altyapıyı tek belirleyici unsur olarak görerek sınıfsal çatışmayı sadece üretim araçlarının mülkiyeti üzerinden analiz etmek.
- DSosyal dünyayı doğa bilimlerinde olduğu gibi dışarıda duran, nesnel ve değer yargılarından arınmış bir gözlemle yasalar çerçevesinde açıklamak.
- EUluslararası rejimler ve kurallar vasıtasıyla devletler arasındaki karşılıklı bağımlılığı artırarak ekonomik mutlak kazanç sağlamak.
Cevap
Toplumsal ve siyasal yapıları tarihselleştirerek tahakküm ilişkilerini ifşa etmek ve insanın özgürleşmesine (emancipation) katkı sunmak.
Frankfurt Okulu'nun temsil ettiği Eleştirel Teori, Max Horkheimer'ın 1937'deki tanımından itibaren bilginin mevcut düzeni rasyonelleştiren (araçsal akıl) işlevini sorgulamış; teorinin asıl görevinin verili yapıları (anarşi, piyasa, devlet vb.) tarihselleştirerek insanın bu yapılar üzerindeki denetimini artırmak ve özgürleşmesini sağlamak olduğunu savunmuştur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Özgürleşme (Emancipation) ve Geleneksel-Eleştirel Teori Ayrımı
Daha Fazla Pratik
Robert Cox'un 'Teori her zaman birileri ve bir amaç içindir' sözü üzerinden eleştirel teorinin uluslararası ilişkilerdeki yansımalarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s