Soru

Zorluk: OrtaSorumluluğun Kurucu Unsurları

Uluslararası hukukta bir devletin haksız fiilinden dolayı sorumlu tutulabilmesi için gerekli olan unsurlar ve bu fiilin hukuki niteliğinin belirlenmesi (nitelendirme) konusunda aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Bir devletin fiilinin uluslararası haksız fiil olarak nitelendirilmesi yalnızca uluslararası hukuka göre yapılır ve bu durum fiilin iç hukukta hukuka uygun sayılmasından etkilenmez.Cevap
  2. B
    Devletin bir organının veya görevlisinin kendisine verilen yetki sınırlarını aşarak gerçekleştirdiği eylemler (ultra vires), devlete isnat edilemez ve dolayısıyla uluslararası sorumluluk doğurmaz.
  3. C
    Uluslararası sorumluluğun doğması için isnat edilebilirlik ve ihlalin yanı sıra, ilgili devletin hukuka aykırı fiili kasten veya ağır ihmal (kusur) ile işlemiş olması genel bir kurucu unsurdur.
  4. D
    Bir fiilin uluslararası sorumluluk doğurabilmesi için haksız eylem sonucunda mutlaka diğer bir devletin veya kişinin maddi bir zarara uğramış olması genel bir kurucu şarttır.
  5. E
    Sorumluluğun doğabilmesi için, ihlalden zarar gören kişinin diplomatik koruma işletilmeden önce ilgili devletin tüm iç hukuk yollarını tüketmiş olması sorumluluğun kurucu unsurlarından biridir.

Cevap

Uluslararası hukukta bir fiilin haksız niteliği sadece uluslararası hukuka göre belirlenir ve iç hukukun bu konudaki düzenlemelerinden bağımsızdır.
Uluslararası hukukta devletin sorumluluğu rejimi, uluslararası hukukun iç hukuktan bağımsızlığını esas alır. ILC Taslak Maddeleri 3. maddesi, bir fiilin uluslararası haksız fiil olarak nitelendirilmesinin yalnızca uluslararası hukuka tabi olduğunu ve devletin kendi iç hukukunda bu fiili meşru/hukuka uygun kabul etmesinin sonucu değiştirmeyeceğini açıkça belirtir.

Adım Adım Çözüm

1
Uluslararası sorumluluğun kurucu unsurlarını hatırla.
Sorumluluk için iki temel unsur vardır: Fiilin devlete isnat edilebilirliği ve uluslararası bir yükümlülüğün ihlali (ILC Madde 2).
Sorumluluğun hangi şartlarda doğacağını belirlemek için temel kuralları analiz etmek gerekir.
2
Fiilin nitelendirilmesi (characterization) kuralını incele.
Bir fiilin haksız olup olmadığına uluslararası hukuk karar verir. İç hukukta hukuka uygun olan bir eylem, uluslararası bir yükümlülüğü çiğniyorsa haksız fiil teşkil eder (ILC Madde 3).
Uluslararası hukukun iç hukuktan üstünlüğü ve özerkliği ilkesini doğrulamak için gereklidir.
3
Kusur ve zarar unsurlarının genel rejimdeki yerini değerlendir.
Kusur ve zarar, özel birincil kurallar (primary rules) aksini belirtmedikçe genel sorumluluk hukukunda zorunlu kurucu unsurlar değildir.
Çeldiricileri elemek ve nesnel sorumluluk anlayışını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Nitelendirme Özerkliği ve Sorumluluğun Kurucu Unsurları
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla