Uluslararası ilişkiler teorisyeni Morton Kaplan tarafından geliştirilen sistem modelleri, güç dağılımı ve aktör davranışları temelinde sınıflandırılmıştır. Bu modellerden birinde; ulusal devletler varlıklarını sürdürmekle birlikte, sistemin üzerinde yer alan ve geniş yetkilere sahip 'ulusüstü' () bir merkezi otorite mevcuttur. Bu yapıda devletler bağımsız birimler olarak kalsalar da, sistemin işleyişi ve çatışmaların çözümü bu evrensel nitelikli merkezi örgütün koyduğu hukuksal kurallar çerçevesinde gerçekleşir.
Buna göre, özellikleri açıklanan bu uluslararası sistem türü aşağıdakilerden hangisidir?
- AGüç Dengesi Sistemi
- BGevşek İki Kutuplu Sistem
- Evrensel SistemCevap
- DHiyerarşik Sistem
- EBirim Veto Sistemi
Cevap
Evrensel Sistem
Evrensel sistem, Morton Kaplan'ın tipolojisinde uluslararası sistemin anarşik yapısından uzaklaşarak daha düzenli ve merkezi bir yapıya kavuştuğu aşamayı temsil eder. Bu sistemde, devletlerin üstünde yer alan ancak onları tamamen ortadan kaldırmayan, çatışmaları hukuk yoluyla çözen ve kaynak dağılımını düzenleyen merkezi bir ulusüstü otorite (örgüt) bulunur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Morton Kaplan'ın Evrensel Sistem Modeli
İpuçları
1
Morton Kaplan'ın 6 sistem modelinden hangisi bir 'Dünya Federasyonu'na en yakın özellikler gösterir?
2
Soruda vurgulanan 'ulusüstü otorite', devletlerin tamamen yok olduğu bir hiyerarşiyi değil, bir örgüt çatısı altında toplandıklarını ifade eder.
3
Devletler bağımsızlığını koruyor ancak kararları merkezi bir örgüt alıyorsa, bu modelin adı 'evrensel' sıfatıyla başlar.
Daha Fazla Pratik
Kaplan'ın 'Hiyerarşik Sistemi' ile 'Evrensel Sistemi'ni devletlerin bağımsızlık düzeyi açısından karşılaştırınız.
Tahmini Süre:1m 30s