1969 Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin 44. maddesi, bir antlaşmanın geçersizliği () söz konusu olduğunda, sakatlığın antlaşmanın bütününe mi yoksa sadece ilgili hükmüne mi sirayet edeceği konusunu "antlaşma hükümlerinin bölünebilirliği" () ilkesi çerçevesinde düzenlemektedir. Bu kurala göre, kural olarak geçersizlik antlaşmanın tamamını etkilemekle birlikte, belirli şartlar altında sadece sakatlanan hükümlerin geçersiz sayılması mümkündür.
Buna göre, aşağıdaki geçersizlik hallerinden hangisinde antlaşma hükümlerinin bölünebilirliği ilkesinin uygulanması hukuken kesin olarak yasaklanmıştır ve antlaşmanın bütünüyle geçersiz sayılması zorunludur?
- ADevletin rızasının, temsilcisinin doğrudan veya dolaylı olarak ayartılması (rüşvet) yoluyla elde edilmiş olması
- BDevletin bir antlaşma ile bağlanma rızasını açıklama yetkisine ilişkin iç hukuk hükümlerinin ihlal edilmiş olması
- Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut olan emredici bir hukuk kuralına ( ) aykırı hükümler içermesiCevap
- DAntlaşmanın akdedilmesi sırasında devletin bir hata (yanılgı) neticesinde rıza göstermiş olması
- EDevletin, başka bir müzakereci devletin hileli davranışı neticesinde antlaşmaya taraf olması
Cevap
Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut olan emredici bir hukuk kuralına ( ) aykırı hükümler içermesi durumunda bölünebilirlik ilkesi uygulanamaz.
Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin 44. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, 51 (temsilcinin zorlanması), 52 (devletin zorlanması) ve 53. (mevcut jus cogens kuralına aykırılık) maddelerden kaynaklanan geçersizlik hallerinde, antlaşma hükümlerinin bölünebilirliğine izin verilmez. Bu durumda antlaşmanın tamamı geçersiz sayılır. 'Antlaşmanın yapıldığı sırada mevcut olan emredici bir hukuk kuralına ( ) aykırı hükümler içermesi' bu yasak kapsamına girdiği için doğru cevaptır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Antlaşma Hükümlerinin Bölünebilirliği ()