Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorBağışıklıktan Feragat ve Yargılanma Usulü

Gönderen A Devleti'nin, kabul eden B Devleti nezdindeki büyükelçiliğinde görevli diplomatik ajan X, B Devleti'nde ticari faaliyet niteliğinde olmayan haksız bir fiilinden dolayı aleyhine açılan maddi tazminat davasında mahkemeye dilekçe sunarak yargı bağışıklığından kendi inisiyatifiyle feragat ettiğini bildirmiştir. Mahkemenin yargılamaya devam edip X'i tazminata mahkûm etmesi üzerine, A Devleti Dışişleri Bakanlığı B Devleti'ne resmi bir nota vererek "X hakkındaki mahkeme kararının hukuki geçerliliğini tanıdıklarını ve yargı bağışıklığından A Devleti adına açıkça feragat ettiklerini" beyan etmiştir. Bu beyana dayanan B Devleti makamları, tazminatın tahsili için X'in şahsi banka hesaplarına haciz işlemi uygulamıştır.

1961 tarihli Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi hükümleri dikkate alındığında, bu olaydaki işlemlerin hukuki geçerliliği hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Diplomatik ajanlar taraf oldukları uyuşmazlıklarda kendi inisiyatifleriyle yargı bağışıklığından feragat yetkisine sahip oldukları için mahkemenin kararı ve sonrasındaki icra işlemleri uluslararası hukuka bütünüyle uygundur.
  2. B
    A Devleti'nin verdiği nota ile yargı bağışıklığından açıkça feragat etmiş olması, yargılamanın doğal neticesi olan mahkeme ilamının icrasını da kapsadığından uygulanan haciz işlemi usule uygundur.
  3. Diplomatik ajanın kendi bağışıklığından feragat yetkisi bulunmadığından ilk aşamadaki işlem geçersizdir; feragat ancak gönderen devlet tarafından açıkça yapılabilir ve yargı bağışıklığından feragat, icra bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmeyeceğinden uygulanan haciz işlemi hukuka aykırıdır.Cevap
  4. D
    Gönderen devletin yargı bağışıklığından açıkça feragat etmesi haciz işlemi için tek başına yeterli değildir; kabul eden devletin öncelikle ajanı "istenmeyen kişi" (persona non grata) ilan etmesi zorunludur.
  5. E
    Diplomatik ajanların hukuki ve idari davalarındaki bağışıklıklarından feragat zımnen de yapılabileceğinden, ajanın mahkemeye dilekçe sunması geçerli bir feragat sayılır ve tüm süreç hukuka uygundur.

Cevap

Diplomatik ajanın kendi bağışıklığından feragat yetkisi bulunmadığından ilk aşamadaki işlemin geçersiz olduğunu, feragatin ancak gönderen devlet tarafından açıkça yapılabileceğini ve yargı bağışıklığından feragatin icra bağışıklığını kapsamadığı için haciz işleminin hukuka aykırı olduğunu belirten ifadedir.
1961 Diplomatik İlişkiler Hakkında Viyana Sözleşmesi'nin 32. maddesine göre; diplomatik ajanların yargı bağışıklığından feragat etme yetkisi ajanın şahsına değil, bizzat gönderen devlete aittir. Gönderen devletin yapacağı bu feragat işlemi her koşulda 'açık' (sarih) olmak zorundadır. Olayda X'in kendi dilekçesi hukuken hükümsüzdür. Ayrıca Sözleşme'nin 32/4 fıkrası gereğince, hukuki ve idari davalarda yargı bağışıklığından feragat edilmesi, o yargılamanın sonucunda verilecek ilamın icrası bağışıklığından da feragat edildiği anlamına gelmez. İcra işlemleri (örneğin haciz) için gönderen devletin ayrıca, yeni ve açık bir feragat beyanında bulunması şarttır. Olayda A Devleti sadece yargı kararı bağlamında feragat ettiğini beyan etmiş, icra için ayrıca bir feragat sunmamıştır. Bu sebeple B Devleti makamlarının uyguladığı haciz işlemi uluslararası hukuka aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ajanın kendi bağışıklığından feragat etme yetkisini değerlendirmek.
Diplomatik ajanın böyle bir yetkisi yoktur, feragat geçersizdir.
1961 Viyana Sözleşmesi Madde 32/1 uyarınca bağışıklıktan feragat yetkisi yalnızca ajanın temsil ettiği 'gönderen devlete' aittir.
2
Gönderen devletin (A Devleti) feragat beyanının şeklini ve geçerliliğini incelemek.
A Devleti'nin notayla açıkça feragat etmesi yargı bağışıklığı açısından geçerlidir.
Sözleşmenin 32/2 maddesi gereği feragatin her zaman açık (sarih) olması gerekir; resmi nota bu şartı sağlar.
3
Yargı bağışıklığından feragatin, kararın icrası (haciz) aşamasını kapsayıp kapsamadığını analiz etmek.
Yargı bağışıklığından feragat, icra bağışıklığından feragat anlamına gelmez. Haciz işlemi usulsüzdür.
Sözleşmenin 32/4 maddesi gereğince, hukuki davalarda yargı bağışıklığından feragat, kararın icrası bağışıklığından feragat edildiği anlamını taşımaz; icra için ayrıca ve açıkça bir feragat gereklidir.

Anahtar Kavram

Diplomatik Bağışıklıktan Feragat, Yetki ve İcra Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Bağışıklıktan Feragat ve Yargılanma Usulü